02/06/2026
Sirna Bittaa Malaammaltummaa Irraa Bilisa Ta’e Akkamitti Diriirsuun Danda’ama?
Malaammaltummaan adeemsa bittaa keessatti raawwatamu qabeenyi biyyaa akka harka namoota muraasaatitti galu waan godhuuf sirni bittaa kun gutuun guututti karaa iftoominna qabuu fi itti gaafatamummaadhaan guutameen raawwatamuu qaba. Amaloota bittaan bu’a qabeessi qabaachuu keessaa isaan ijoon isaan armaan gadiiti.
Sirna Bittaa Teeknooloojiidhaan (e-GP) Deeggarame:-Yajaajilootni dhaabbilee keessatti kennamaan yoo karaa tuttuqqii namootaa hirdhiseen kennaman carraa uumamuu malaammaltummaa sadarkaa olaanaadhaan hirdhisu. Sirni beeksisoota caalbaasii, gurgurtaa fi sassaabiin sanadoota caalbaasii karaa dijitaalaatiin akka raawwatamu gochuun barbaachisaa dha.
Kanaan dabalataanis gahumsii fi seenaan dhiyeessitoota meeshaa karaa sirna dijitaalaatiin akka galmaayu, dhaabbileen gahumsa hin qabne ykn galmee gurraacha irratti galmaayaniiran akka hin hirmaanne to’annoo taasisuun barbaachisaa dha.
Iftoominnaa fi Haqa Qabeessummaa:- Adeemsi bittaa kamuu ummataa fi dorgomtootaaf banaa ta’uu qaba. Ulaagaleen mo’attonni caal-baasii ittiin adda baafaman osoo caal-baasiin hin bahiniin dura karaa ifa ta’een kaaya’amuu fi adeemsi caal-baasichaas bu’uuruma ulaagaleen kaayameetiin raawwatamuu qaba.
Kana irra darbees injifataan caalbaasichaa eennuun akka ta’e, Gatii meeqaan akka injifate fi sababa dorgomtootni biroo hin filatamneef dorgomtoota hundaafuu ifa taasifamuu qaba.
Sirna To’annoo fi Odiitii Cimaa:- Erga bittaan raawwatameen boodas adeemchi adeemsa sirrii ta’uu isaa mirkaneeffachuun barbaachisaa dha. Akkasumas tokkoon tokkoo adeemsota bittaa gurguddoon qaama bilisa ta’een odiitii taasifamuu qaba.
Komii dorgomtoonni biroo adeemsicha keessatti hojimaatni badaan raawwatamee jira jedhanii shakkanii dhiyeefataniifis qaamni bilisaa deebii hatattamaa deebisu jiraachuu qaba.
Ogeessotaa Gahumsa Namusaa Qaban:- Ogeessotni bittaa kan faayidaadhaan hin sobamneef ogumichaan leenji’an ta’uu qabu. Ogeessotni adeemsa caal-baasii irratti murtee kennan yoo dhaabbilee caalbaasii irratti hirmaatan wojjiin firoomaa fi hariiroo faayidaa kamiinuu qabaatan seerri akka murtee caalbaasii sana irratti akka hin hirmaanne dirqisiisu jiraachuu isaa beekanii caalbaasicha irraa of hambisuu qabu.
Dabalataanis, qaamni adeemsa caalbaasi irratti aangoo garmalee fayyadame kamuu sirna cimaa itti gaafatamuu danda’uun diriisuudhaan itti gaafatamummaa mirkaneessuun barbaachisaa dha.
Walumaagalatti sirni bittaa firoomaa fi waliigaltee dhoksaadhaan taasifamu irraa bilisa bahee, gahumsaa fi teeknooloojii irratti kan hundaayu gochuudhaan malaammaltummaa fi hojimaata badaa ittisuun barbaachisaa dha.
Dhaloota Safuun Ijaaruun;Kenna Tajaajilaa Hojimaataan!
Madda: Fuula facebook: Federal Ethics and Anti-Corruption Commission
Waajjira Abbaa Alangaa Aanaa Kombolchaa