12/03/2026
Δελτίο τύπου για την παρουσίαση του βιβλίου «Ορμάτε σαν τα λιοντάρια» του Ιάσωνα Χανδρινού.
Την Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου 2026 είχαμε την τιμή να συμμετέχουμε- μετά από πρόσκληση της κινηματογραφικής λέσχης Άμφισσας- στην διοργάνωση της παρουσίασης του βιβλίου «Ορμάτε σαν τα λιοντάρια» του ιστορικού ερευνητή Ιάσωνα Χανδρινού. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Μεγάλο Καφενείο, χώρος που παραπέμπει στην δεκαετία του ’40 καθώς εκεί είχαν γυριστεί σκηνές από την ταινία του Θ. Αγγελόπουλου «Ο Θίασος».
Σε αυτόν τον πολύ φιλόξενο και όμορφο χώρο που γέμισε από κόσμο, όσοι και όσες παρευρέθηκαν είχαν την ευκαιρία να ακούσουν πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες που απορρέουν από το βιβλίο, να κάνουν ερωτήσεις και να τοποθετηθούν σε θέματα από την περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης. Στο βιβλίο, δημοσιεύεται το ημερολόγιο του αντάρτη του ΕΛΑΣ Γεώργιου Γούναρη (ψευδώνυμο Αρτέμης) με καταγωγή από το χωριό Πάλιουρας Ευβοίας ο οποίος κατετάγη τον Οκτώβριο του 1943 σε αντάρτικο τμήμα του ΕΛΑΣ της κεντρικής Εύβοιας. Το ημερολόγιο έχει μεγάλη ιστορική αξία, καθώς έχει γραφτεί από έναν «απλό χωρικό». Υπάρχουν κι άλλα ημερολόγια ανταρτών, όμως πολλά από αυτά είναι γραμμένα από ανθρώπους με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο, πολιτικούς, αξιωματικούς της Σχολής Ευελπίδων, ή νεαρούς μεγαλωμένους σε αστικό περιβάλλον που βγήκαν στο βουνό μέσω του ΕΛΑΣ Αθηνών και της ΕΠΟΝ και έρχονται σε επαφή με την ελληνική ύπαιθρο ως αντάρτες. Το ημερολόγιο όμως του Αρτέμη αποτελεί μοναδικό δείγμα αντάρτη - γέννημα θρέμμα της υπαίθρου, που προέρχεται από αγροτική οικογένεια, ο οποίος παρακολούθησε το σχολείο μέχρι την Τετάρτη Δημοτικού. Σύμφωνα με τον ιστορικό ερευνητή, ο Αρτέμης είχε εμπνευστεί από τον δάσκαλό του στο σχολείο, ο οποίος έλεγε στους μαθητές του ότι ο Μακρυγιάννης κράταγε ημερολόγιο για τις μάχες που έπαιρνε μέρος κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821. Έτσι και ο Αρτέμης, προσπαθώντας να μιμηθεί τον Μακρυγιάννη, κατέγραφε με ευλάβεια όσα έζησε ως αντάρτης του ΕΛΑΣ.
Η πορεία του Αρτέμη ξεκινά από την κεντρική Εύβοια τον Οκτώβρη του 1943. Μετά από λίγο καιρό το τμήμα του πέρασε στην Βοιωτία. Εκεί, ύστερα από μία σύντομη διέλευση από τα καμένα Δερβενοχώρια, μέσω της Αντίκυρας, εισήλθαν στην Φωκίδα περνώντας από Δεσφίνα, Κίρρα, Ιτέα, Άμφισσα όπου τελικά ενσωματώθηκαν στο 2/34 Τάγμα του ΕΛΑΣ, γνωστό και ως «Τάγμα του Κρόνου», από το αντάρτικο ψευδώνυμο του καπετάνιο του Κώστα Αντωνόπουλου. Οι περιγραφές από την πρώτη επαφή με την Φωκίδα, δείχνουν την τεράστια απήχηση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι υποδέχονταν τους αντάρτες σε κλίμα ενθουσιασμού και πανηγυρισμού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιγραφές από την μάχη στο 51ο χιλιόμετρο Λαμίας- Άμφισσας, τη μάχη στις Καρούτες, τη μάχη της Άμφισσας (η οποία σύμφωνα με τον ιστορικό, ήταν η πρώτη οργανωμένη στρατιωτική επιχείρηση του ΕΛΑΣ για πλήρη κατάκτηση πόλης), την επιχείρηση στο Κλίμα Δωρίδας για την εξόντωση των Δεδούση-Καπετζώνη, οι οποίοι διέφυγαν στην Πελοπόννησο και τελικά εντάχθηκαν στα τοπικά Τάγματα Ασφαλείας, καθώς και την μάχη του Λιδωρικίου, όπου περιγράφεται η ολοκληρωτική καταστροφή της κωμόπολης. Όλες οι περιγραφές πλαισιώνονται από αφηγήσεις για την καθημερινότητα των ανταρτών, την σίτιση, την ένδυση, την σκληρή διαβίωση αλλά και χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία της ομάδας, τις ηθικές αξίες και τους κανονισμούς που είχαν θεσπιστεί στα αντάρτικα τμήματα του ΕΛΑΣ. Τέλος, γίνονται αναφορές σε πρόσωπα, αντάρτες, αξιωματικούς, καπετάνιους, στις σχέσεις μεταξύ τους, σε λιποταξίες, αψιμαχίες αλλά και καλαμπούρια σε στιγμές ανάπαυλας.
Το ημερολόγιο, διαπερνά τα γεγονότα μέρα με την μέρα και παρατίθενται μέσα από τα μάτια του Αρτέμη, ο οποίος εκπροσωπεί μία σημαντική πλειοψηφία της βάσης των ανταρτών του ΕΛΑΣ, που προέρχονται από αγροτικές οικογένειες της ελληνικής υπαίθρου. Έτσι, αποκτά ενδιαφέρον και η γεωγραφική περιήγηση από την Εύβοια στην Βοιωτία, από την Βοιωτία στην Φωκίδα, ξανά πίσω στην Βοιωτία με τελικό προορισμό την είσοδο του αντάρτικου τμήματος στην Αθήνα. Σε όλη αυτή την πορεία, βλέπουμε περιγραφές από την κατάσταση στα χωριά, τη φτώχια, την καταστροφή και τους εμπρησμούς από τις κατοχικές δυνάμεις. Συναντούμε επίσης και πλήθος από τοπωνύμια. Κατά την είσοδο των ανταρτών στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1944, ο Αρτέμης περιγράφει το πανηγυρικό κλίμα, την αποθέωση από τους κατοίκους της Αθήνας, αλλά και γεγονότα που προμήνυαν όλα όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν (Δεκεμβριανά-διώξεις-Εμφύλιος). Ο ίδιος είχε την τύχη να λάβει μέρος στην πρώτη και τελευταία παρέλαση γενειοφόρων του ΕΛΑΣ στο Σύνταγμα, για την Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Η παρουσίαση του βιβλίου ανέδειξε τον ιδιαίτερο ρόλο που έπαιξε η ευρύτερη περιοχή της Φωκίδας κατά την περίοδο της Αντίστασης. Με αυτό τον τρόπο ελπίζουμε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για πρωτοβουλίες που θα αναδείξουν την ιστορική μνήμη γύρω από αυτή την περίοδο, την καθιέρωση εκδηλώσεων μνήμης, την τοποθέτηση μνημείων σε σημεία όπου διαδραματίστηκαν σημαντικά γεγονότα, ακόμη και την δημιουργία μουσείου Εθνικής Αντίστασης, κάτι που λείπει από την περιοχή. Το βιβλίο «Ορμάτε σαν τα λιοντάρια» διατίθεται σε γνωστό βιβλιοπωλείο την Άμφισσας. Ευχαριστούμε όσους και όσες μας τιμήσατε με την παρουσία σας, το Μεγάλο Καφενείο για την φιλοξενία, την Κινηματογραφική Λέσχη Άμφισσας για την πρόταση να συμμετάσχουμε ως συν-διοργανωτές και τέλος τον ιστορικό ερευνητή Ιάσωνα Χανδρινό για την παρουσίαση του βιβλίου.
Με εκτίμηση
Γενικά Αρχεία του Κράτους- Τμήμα ΓΑΚ Φωκίδας
