28/07/2026
🎻ΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ. Κόμβοι συνοχής, κρίκοι συνέχειας (2026–2027)
Τιμώντας τα πρόσωπα πίσω από τα όργανα
◆ Παρασκευή 17.07.2026
Για τον Ψαραντώνη
Η μουσική οικογένεια, φίλοι και συνεργάτες
Μια ξεχωριστή βραδιά αφιερωμένη στον Ψαραντώνης - Psarantonis, στην κατάμεστη από κόσμο αυλή του Μουσείου.
Ο ίδιος δεν μπόρεσε να είναι κοντά μας, όμως ήταν παρούσα η μουσική του μέσα από τους άξιους συνεχιστές του, τα παιδιά του, τον Γιώργης Ξυλούρης - George Xylouris (Ψαρογιώργη), τη Niki Xylouri Νίκη Ξυλούρη (Ψαρονίκη) και τον Ξυλούρης Λάμπης / Xilouris Lambis Fan Page (Ψαρολάμπη). Μαζί τους έπαιξαν οι μουσικοί Ανδρέας Αρβανίτης και Stelios Petrakis. Ο Στέλιος Πετράκης, μουσικός και οργανοποιός ήταν εκείνος που ανέλαβε και την φροντίδα της λύρας του Ψαραντώνη, που δωρήθηκε στο Μουσείο, ώστε να παραδοθεί στην καλύτερη δυνατή κατάσταση, διατηρώντας παράλληλα τα σημάδια και τα ίχνη από το παίξιμό του.
Τους ευχαριστούμε όλους από καρδιάς.
Θερμές ευχαριστίες στον Λουδοβίκος των Ανωγείων για τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο περιέγραψε την μουσική διαδρομή και την ξεχωριστή μουσική ποιότητα του Ψαραντώνη, μέσα από τον δικό του ποιητικό τρόπο, με βαθιά γνώση, αγάπη και σεβασμό.
Ξεχωριστή στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε η παράδοση της λύρας του Ψαραντώνη στο Μουσείο, που μας συγκίνησε όλους. Ο Ψαρογιώργης την πήρε στα χέρια του και της έδωσε ξανά φωνή, πριν πάρει τη θέση της στη συλλογή και την Έκθεση του Μουσείου, για να συνεχίσει την διαδρομή της ως πολιτιστικό αγαθό της Χώρας, συναντώντας την λύρα του αδελφού του, του αείμνηστου Νίκου Ξυλούρη.
Η παράδοση έγινε παρουσία των μουσικών μελών της οικογένειας αλλά και της Ουρανίας Ξυλούρη που πριν από δύο περίπου δεκαετίες είχε με ανάλογη συγκίνηση δωρίσει και παραδώσει στο Μουσείο τη λύρα του συζύγου της Νίκου Ξυλούρη.
🎻Για τη λύρα του Ψαραντώνη, την ιστορία της, τον ήχο της και τη σχέση με τον πατέρα του, ο Γιώργης Ξυλούρης μας είπε:
"Η λύρα είναι κατασκευή του Αντώνη Νεονάκη από την Αγία Φωτεινή Αμαρίου και το ξύλο είναι ασφένταμος. Την κατασκεύασε στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ίσως το ’81 ή το ’82. Ο πατέρας μου έπαιξε για χρόνια μ’ αυτή τη λύρα. Πάντα κρατούσε δύο λύρες μαζί του και αυτή ήταν μία από τις δύο. Ηχογράφησε τον δίσκο «Οι Ρίζες Μο» μ’ αυτήν.
Συχνά επισκεπτόταν τον Αντώνη ο πατέρας μου. Ήταν καλοί φίλοι, μίλαγαν για τον ήχο για τον ασφένταμο του Ψηλορείτη, και έψαχναν καβαλάρηδες και για το πώς θα βελτιώσουν το όργανο. Του άρεσε πολύ αυτή η λύρα του πατέρα μου. Το γνήσιο ξύλο του Ψηλορείτη μια βαθιά σύνδεση με τον τόπο και τον ήχο του. Ο Δίας και οι Κουρήτες ήταν πάντα στις κουβέντες τους. Και ο τρόπος του Ψαραντώνη συνέδεε τη μουσική με αυτή την αρχέγονη παλαιότητά της.
Η άλλη λύρα που κρατούσε πάντα στη βαλίτσα του ήταν κατασκευή του Νικηφόρου Σηφακάκη. Ήταν επίσης από ασφένταμο του Ψηλορείτη, όπως κι αυτή, ίδιου μεγέθους με άλλη κεφαλή. Αυτή έχει ένα αγρίμι να κάθεται, η άλλη είχε στην κεφαλή τρεις όφιδες. Δυστυχώς εκείνη, μας την κλέψανε στη Νάπολη της Ιταλίας το 2022.
Ευχόμαστε να είναι καλά όπου και να βρίσκεται και μια μέρα θα επιστρέψει στον Ψαραντώνη. Η ψυχή του Νικηφόρου του Σηφακάκη και οι οφιδες θα την προστατεύουν. Τη λύρα που βρίσκεται σήμερα εδώ τη φρόντισε ο Στέλιος Πετράκης, ώστε να παραδοθεί στην καλύτερη δυνατή κατάσταση, διατηρώντας παράλληλα τα σημάδια και τα ίχνη από το παίξιμο του Ψαραντώνη.
Η φωνή του ασφένταμου του Ψηλορείτη, δίνει στο όργανο ένα ζεστό τόνο, που ταιριάζει στον τρόπο του Ψαραντώνη. Συνομιλούσε μαζί της. Το ίδιο το όργανο τού αποκρινόταν, έλεγε. Υπήρχε μια τελετουργική σχέση μεταξύ τους. Έλεγε πως το ξύλο κουβαλά την ιστορία και το άρωμα του τόπου και πως ο ίδιος είναι αγγελιοφόρος που δίνει φωνή στη λύρα για να την αφηγηθεί".
Η λύρα αυτή κρατά μέσα της αποτυπωμένες τις κινήσεις των χεριών του, τις σιωπές ανάμεσα στις νότες, τα χτύπηματα του δοξαριού στο καπάκι, τις κουβέντες για καβαλάρηδες και τα μαλλιά του που μπλεκόντουσαν στα κλειδιά της λύρας καθώς έπαιζε και γινόταν ένα μαζί της».
📷 Ας θυμηθούμε στιγμές από τη βραδιά μέσα από τον φακό του Panos Iliopoulos Photography / Cinematography.
Πολύ σύντομα ολόκληρη η εκδήλωση στο Bodossaki Lectures on Demand-Blod.gr, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη διαλέξεων
του Ιδρύματος Μποδοσάκη και στο κανάλι του Μουσείου στο you tube.