Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης Public Library of Mytilene

31/08/2026

🗓️ Η Βιβλιοθήκη θυμάται | Σαν σήμερα, 31 Αυγούστου 1922

Εφημερίδες «Ελεύθερος Λόγος» & «Σάλπιγξ»

Την κατάσταση που επικρατούσε στην προκυμαία της Σμύρνης εξιστορεί, με κάθε λεπτομέρεια, στην εφημερίδα «Ελεύθερος Λόγος», 31-08-1922, ο διευθυντής της εφημερίδας «Κόσμος της Σμύρνης», Νέστωρ Λάσκαρης, ο οποίος κατέφθασε πρόσφυγας στη Μυτιλήνη:

📌"Ήτο η 10:30 του Σαββάτου. Η προκυμαία της Σμύρνης και ιδίως το τμήμα από το λιμεναρχείον μέχρι του Τελωνείου ήτο πλήρες από γυναικόπαιδα με τας αποσκευάς των, Έλληνες αξιωματικούς και στρατιώτας αγνοούντας που να διευθυνθούν, εκπλησσόμενοι δια το πρωτοφανές αυτό θέαμα της αλλοφροσύνης, της αγωνίας, της τρέλλας η οποία ανεστάτωνε την Σμύρνην και την ωθεί απεγνωσμένως προς την παραλίαν αναζητούσαν την σωτηρίαν επί των πλοίων. Αλλά που πλοία!...

📌Κραυγαί τρόμου αντηχούν από την διεύθυνσιν της Πούντας ενώ πυροβολισμοί ρίπτονται από την αντίθετον διεύθυνσιν της πλατείας του Διοικητηρίου.
-Έρχονται, έρχονται οι Τούρκοι!
Πράγματι απόσπασμα Τουρκικού ιππικού με επί κεφαλής ένα συνταγματάρχην φαίνεται ερχόμενον εν τροχασμώ από την Βέλλα Βίστα. Και όλος εκείνος ο κόσμος ωθών και ωθούμενος ρίπτεται εις την θάλασσαν αλλόφρων, κατακλύζει φορτηγίδας, λέμβους και ατμακάτους ξένων πολεμικών, ενώ άλλοι κολυμβώντες συγκρατούνται από τας εξοχάς του λιμενοβραχίονος. Τρεις γυναίκες ευρεθείσαι εντός του ύδατος επνίγησαν. Αι ατμάκατοι των ξένων πολεμικών κατάμεστοι κόσμου σπεύδουν προς τα πολεμικά. Η Αγγλική ναυαρχίς «Άιρον Ντιούκ» γεμίζει από γυναικόπαιδα εις τα οποία οι Άγγλοι ναύται προσφέρουν ζεστόν τσάι με βούτημα και γλυκό.
Τα συγκεντρωμένα εις την παραλίαν γυναικόπαιδα ληστεύονται αγρίως. Αι αποσκευαί των φορτώνονται επί κάρρων και μεταφέρονται εν σπουδή προς τας τουρκικάς συνοικίας. Λέμβοι κατάμεστοι κόσμου εξέρχονται του λιμένος εις αναζήτησιν πλωτού καταφυγίου και όλων τα βλέμματα στρέφονται προς το εξωτερικόν φρούριον όποθεν αναμένετο να φανή το μόνον ατμόπλοιον όπερ θα ήρχετο να παραλάβει επιβάτας, η Αμαζόνια των εξ Αιγύπτου ομογενών...

📌Κραυγαί αγωνίας υψώνονται προς τον αέρα. Γυναίκες και παιδάκια ρίπτονται επί μικρών λέμβων εις τας οποίας δεν χωρούν ούτε δύο άνθρωποι και προσπαθούν χρησιμοποιούντες τα χέρια ως κώπας να φθάσουν το ατμόπλοιο. Μία λέμβος πλήρης ανθρωπίνου φορτίου αρχίζει να βυθίζεται μόλις απομακρυνθείσα. Σπεύδει μια Αγγλική ατμάκατος και περισυλλέγει τους πνιγμένους. Στρατιώται ρίπτονται εις την θάλασσαν και ζητούν κολυμβώντες να φθάσουν το πλοίον. Εις εξ αυτών δένει ομού τρία ξύλινα κιβώτια, τοποθετεί επ’ αυτών την μητέρα την σύζυγόν του και τον μικρόν του αδελφόν, και κρατών το σχοινί με τα δόντια του κολυμβά σύρων το φορτίον προς το πλοίον...

📌Χείρες και πίλοι κινούνται εις τον αέρα από τον λιμενοβραχίονα εις μίαν υστάτην έκκλησιν προς το πλοίον, το οποίον απετέλει την τελευταία των ελπίδα. Ο πλοίαρχος με τα μάτια πλημμυρισμένα δάκρυα ψιθυρίζει μ’ ένα λυγμόν:
-Δεν μπορώ να σας σώσω όλους δυστυχισμένοι!...

📌… και περνούμε στυγνοί, βουβοί, σπαραγμένοι, με την ψυχή στο στόμα… Είμαστε πρόσφυγες. Είμαστε το έθνος των γύφτων που σκορπίζεται στις τέσσαρες της γης γωνιές. Κλαίμε βουβοί, κλεισμένοι στ’ αμπάρια του πλοίου, την συμφορά μας…"

📖 Μαρτυρίες και δημοσιεύματα της εποχής, μέσα από το ιστορικό αρχείο της Βιβλιοθήκης, διατηρούν ζωντανή τη μνήμη των γεγονότων και φωτίζουν μία από τις πιο τραγικές στιγμές της σύγχρονης Ελλάδας.

27/08/2026

📰Σαν σήμερα, 26 και 27 Αυγούστου 1930…

"Η ζωή των χωριών μας : Τα προάστεια και οι λουτροπόλεις μας". Με αυτόν τον τίτλο ο Ταχυδρόμος αφιερώνει δύο συνεχόμενα δημοσιεύματα σε μια περιήγηση από τη Μυτιλήνη προς τη Θερμή, περνώντας από τη Μόρια, τον Αφάλωνα, τα Πάμφιλα και τους Πύργους Θερμής.

🚗 Το ταξίδι ξεκινά από την Επάνω Σκάλα και, όπως καταλαβαίνουμε από την περιγραφή, η διαδρομή δεν ήταν καθόλου εύκολη. Οι αμέτρητες λακκούβες κάνουν το αυτοκίνητο να «χορεύει» τόσο πολύ, ώστε ο συντάκτης παρομοιάζει το ταξίδι με ένα από τα παλιά «σαπιοκάραβα» της άγονης γραμμής! Μετά τη διασταύρωση της Μόριας, όμως, ο δρόμος βελτιώνεται χάρη στις εργασίες επισκευής του.

⚽ Στη Μόρια καταγράφεται η ανάπτυξη του αθλητισμού, με νέους αθλητικούς και ποδοσφαιρικούς συλλόγους, αλλά και έργα για τη βελτίωση του χωριού. Οι κάτοικοι, σε ένα λατομείο μέσα σε ένα χωράφι της εκκλησίας του Αγ. Βασιλείου, έχουν βρει πέτρα κατάλληλη για την επίστρωση των δρόμων και έχουν ήδη στρώσει με αυτήν τον μεγάλο εσωτερικό δρόμο της Κοινότητας. Ο συντάκτης αναφέρεται ακόμη στην πρόοδο του Συνεταιρισμού της Μόριας και στη νέα διοίκησή του.

🌿 Ο Αφάλωνας παρουσιάζεται ως ένα γραφικό χωριό, τόπος ιδανικός για καλοκαιρινή διαμονή: καθαρός αέρας από το Γκαζ Ντάγ, άφθονα και κρύα νερά, όμορφα σπίτια και καλή συγκοινωνία. Σημειώνει ακόμη την εκλογή του Βασ. Κεφαλά ως Προέδρου της Κοινότητας, αλλά και την επανέναρξη των εργασιών για το νέο σχολείο του χωριού.

🔔 Στα Πάμφιλα, ανάμεσα στα άλλα, ξεχωρίζει το μεγαλοπρεπές Βοστάνειο Σχολείο, αλλά και ένα ακόμη έργο που προκαλεί τον ενθουσιασμό του συντάκτη: η μεταφορά και τοποθέτηση του μεγάλου ρολογιού στο κωδωνοστάσιο της Αγίας Βαρβάρας, έπειτα από «υπερανθρώπους κόπους και μόχθους». Μάλιστα, δεν παραλείπει να σημειώσει με χιούμορ πως το νέο ρολόι είναι καλύτερο ακόμη και από το «δικό μας» της Μητροπόλεως!

🌾 Το δημοσίευμα καταγράφει και πιο πρακτικά ζητήματα της εποχής. Οι αγρότες ζητούν από την Αγροτική Τράπεζα να τους χορηγούνται τα καλλιεργητικά δάνεια ήδη από τον Αύγουστο και όχι τον Σεπτέμβριο, ενώ ο κακός δρόμος των Παμφίλων γίνεται αφορμή για μια μικρή… διαμάχη μεταξύ Κράτους και Κοινότητας σχετικά με το ποιος έχει την ευθύνη για την επισκευή του.

🏖️ Στους Πύργους Θερμής ο συντάκτης παρατηρεί την επιστροφή των Μυτιληναίων στις παλιές εξοχικές κατοικίες τους για παραθερισμό. Και λίγο αργότερα φτάνει στη γραφική Σκάλα Θερμής, την οποία παρουσιάζει ως λουτρόπολη με άπειρα φυσικά χαρίσματα, που αναπτύσσεται γρήγορα και αποκτά ολοένα και περισσότερη κίνηση. Και εδώ το άρθρο γίνεται ιδιαίτερα αποκαλυπτικό για το πώς ήταν η Σκάλα Θερμής εκείνη την εποχή. Αναφέρονται συγκεκριμένα καταλύματα και σπίτια, καθώς και τα ονόματα των ιδιοκτητών.

🏨 Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στο ξενοδοχείο του Μιλτ. Πρωτογερέλλη, με τον καταπράσινο κήπο του, όπου παραθερίζει «εκλεκτός κόσμος, Μυτιληνιός και ξένος». Εκεί, μάλιστα, διαμένει και ο γλεντζές Χρ. Πυροκάκος, που διευθύνει τα «Μπαιν μιξτ».

💡 Η εικόνα συμπληρώνεται από τον ηλεκτροφωτισμό της Σκάλας Θερμής, που είχε αναλάβει η εταιρεία Ζουμπούλη–Γρημάνη, ενώ η ίδια εταιρεία είχε αναλάβει και τον ηλεκτροφωτισμό του χωριού της Θερμής.

🏫 Στο χωριό της Θερμής, ένα από τα σημαντικότερα νέα είναι η ανέγερση του νέου σχολείου της Κοινότητας, στο σημείο όπου βρισκόταν παλαιότερα το τουρκικό τζαμί. Για την κατασκευή του συνεισφέρουν 50.000 δραχμές η Κοινότητα, 50.000 η εκκλησία και 250.000 το Δημόσιο. Αρχιτέκτων μηχανικός είναι από τα Πάμφιλα ο Βασίλ. Μυκονιάτης, ενώ στην επιτροπή ανεγέρσεως συμμετέχουν οι Παπαδανιήλ, Τζανίδης, Κουνέλλης, Θεοδοσιάδης και Πισπίνης.

📮 Και στο τέλος του οδοιπορικού υπάρχει μια ακόμη χαρακτηριστική εικόνα: ο αγροτικός διανομέας Μιχαήλ Μαρινέλλης εξυπηρετεί καθημερινά μια περιοχή 10.000–12.000 κατοίκων, διανύοντας περίπου 20 χιλιόμετρα την ημέρα, από τη Μυτιλήνη και τη Μόρια μέχρι τον Αφάλωνα, τα Πάμφιλα, τους Πύργους και τη Θερμή. Ο συντάκτης θεωρεί μάλιστα πως θα έπρεπε να γίνει… έφιππος, για να μπορεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της υπηρεσίας του!

📖 Ένα δημοσίευμα που, πέρα από τις ειδήσεις και τα προβλήματα της εποχής, κρατά ζωντανή μια ολόκληρη εικόνα της Λέσβου του 1930: τους δρόμους και τα αυτοκίνητα, τα σχολεία και τις εκκλησίες, τους συνεταιρισμούς και τους αγρότες, τις νέες υποδομές, αλλά και τη Σκάλα Θερμής που εκείνα τα χρόνια εξελισσόταν σε έναν από τους σημαντικούς θερινούς προορισμούς του νησιού.

Από το Ιστορικό Αρχείο της Βιβλιοθήκης

Εφημερίδα Ταχυδρόμος, 26 & 27 Αυγούστου 1930
Η εφημερίδα σε ψηφιακή μορφή:
http://dspace.cplm.gr/handle/123456789/21204
http://dspace.cplm.gr/handle/123456789/21205

04/08/2026

💃Ο κόσμος τρέχει σωρηδόν στα πανηγύρια»: ο Πολιχνίτος του 1932 μέσα από τον «Ταχυδρόμο»

Χοροί στην αυλή του μοναστηριού στο Δαμάνδρι, ρακί και βαρκάρηδες που «έκαναν χρυσές δουλειές» και ένας... ντενεκές να δίνει τον ρυθμό στους καρσιλαμάδες. Μια εικόνα του λεσβιακού καλοκαιριού πριν από σχεδόν έναν αιώνα, όπως την κατέγραψε η εφημερίδα «Ταχυδρόμος».

🎉 Τα καλοκαιρινά πανηγύρια αποτελούν διαχρονικό στοιχείο της ζωής στη Λέσβο. Όπως και σήμερα, έτσι και στις αρχές του 20ού αιώνα, σχεδόν κάθε χωριό είχε τη δική του γιορτή, αποτελώντας σημείο συνάντησης και διασκέδασης για ολόκληρη την περιοχή.

📰 Στο φύλλο της 31ης Αυγούστου 1932, ο ανταποκριτής από τον Πολιχνίτο ξεκινά με μια χαρακτηριστική παρατήρηση: «Η λέξις φτώχεια για μερικούς φαίνεται πως έχασε πια τη σημασία της.»

Παρότι οι δυσκολίες της εποχής ήταν μεγάλες, τα πανηγύρια έδιναν στους ανθρώπους την ευκαιρία να βρεθούν μαζί, να γλεντήσουν και να ξεχάσουν, έστω και για λίγο, την καθημερινότητα.

🏖️ Στις 20 Ιουλίου, στο πανηγύρι του Προφήτη Ηλία στα Βατερά, «όλη τη νύχτα έπαιζαν τρεις ορχήστρες και χύθηκε μπόλικο ρακί», ενώ στις 29 Ιουλίου, στον Άγιο Παντελεήμονα της Αποθήκας, συγκεντρωνόταν πλήθος κόσμου από τον Πολιχνίτο, τον Μεσότοπο και την Άγρα. Οι βαρκάρηδες, όπως σημειώνει ο συντάκτης, «έκαναν χρυσές δουλειές».

🎶 Και συνεχίζει με μια από τις πιο ζωντανές περιγραφές του δημοσιεύματος: «Όλος ο κόσμος γιορτάζει, τα βράδυα παρέες-παρέες αποτραβιένται στις εξοχές και εκεί ο ντενεκές, το λαϊκώτερο και ανέξοδο όργανο, τραβά το διάβολό του.»

🌳 Ξεχωριστή θέση στο αφιέρωμα κατέχει το πανηγύρι στα Εννιάμερα της Παναγίας, στο μοναστήρι του Δαμανδρίου. Από το προηγούμενο βράδυ ο κόσμος χόρευε στην αυλή του μοναστηριού μέχρι το ξημέρωμα. Μετά τη λειτουργία, οι παρέες απλώνονταν στην πλακόστρωτη αυλή και στην καταπράσινη ρεματιά, κάτω από τις θεόρατες καρυδιές, ενώ άλλοι σκορπίζονταν στα γύρω αμπέλια, όπου το γλέντι συνεχιζόταν μέχρι το βράδυ.

Το καφενείο του φίλου Γ. Χ'' Παρασκευά έκανε χρυσές δουλειές, ενώ ο πατήρ Μάξιμος, φιλόξενος και περιποιητικός, είχε την τιμητική του. Έσφαξε ένα αρνί, το οποίο μαγείρεψε και μοίρασε στον κόσμο.

Το απόγευμα, ο ντενεκές μάζεψε όλους τους πανηγυριώτες στο αμπέλι του καλόκαρδου Χ' Ευστρατίου και Γιαννιώτου. Εκεί χορεύτηκαν όλοι οι συρτοί και καρσιλαμάδες.

Το πανηγύρι, γράφει ο συντάκτης, θύμιζε τα παλιά, αλησμόνητα γλέντια της εποχής του πατέρα Αμβρόσιου: «τότε ακριβώς που ο διαβολεμένος "παράς" έδινε το δικαίωμα στους ανθρώπους να διατηρούν εξ ολοκλήρου τα φιλάνθρωπα αισθήματά των.»

🌊 Το αφιέρωμα ολοκληρώνεται με το πανηγύρι της Νυφίδας, στις 29 Αυγούστου, που, όπως σημειώνει ο ανταποκριτής, συγκέντρωνε κάθε χρόνο ολοένα και περισσότερο κόσμο.

📚 Το κείμενο βασίζεται σε δημοσίευμα της εφημερίδας «Ταχυδρόμος» της 31ης Αυγούστου 1932, με τίτλο «ΕΞΩ ΦΤΩΧΕΙΑ: Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΡΕΧΕΙ ΣΩΡΗΔΟΝ ΣΤΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ». Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνη, μέσα από τη διαφύλαξη και την ανάδειξη τέτοιων τεκμηρίων συμβάλλει ώστε οι ιστορίες του τόπου μας να παραμένουν ζωντανές και προσβάσιμες στις επόμενες γενιές.

(Όλο το φύλλο της εφημερίδας σε ψηφιακή μορφή: http://dspace.cplm.gr/handle/123456789/20204

31/07/2026

📚 Η Λέσβος πλέον «μιλά» και ουγγρικά

Η Λέσβος έχει αποτελέσει αντικείμενο ταξιδιωτικών οδηγών σε διάφορες γλώσσες. Από το 2022, το νησί μας απέκτησε και τον πρώτο ολοκληρωμένο ταξιδιωτικό οδηγό στην ουγγρική γλώσσα, με τίτλο "LESZBOSZ" (Λέσβος: το νησί της αρμονίας του Αιγαίου), μια έκδοση που φιλοδοξεί να γνωρίσει τη Λέσβο στο ουγγρικό αναγνωστικό κοινό μέσα από αναλυτικές περιγραφές και πλούσιο φωτογραφικό υλικό του ίδιου του συγγραφέα.

Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχθήκαμε στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης τον δημιουργό του βιβλίου, Barna Béci, ο οποίος μας δώρισε δύο αντίτυπα του έργου του, εμπλουτίζοντας τη συλλογή της Βιβλιοθήκης μας.

Ο Barna Béci γεννήθηκε το 1974 στο Gyöngyös της Ουγγαρίας. Σπούδασε Γεωγραφία και Επικοινωνία στο Πανεπιστήμιο του Szeged και εργάστηκε επί σειρά ετών ως πανεπιστημιακός διδάσκων. Από το 2015 δραστηριοποιείται ως αρχηγός οργανωμένων ταξιδιών, ενώ από το 2019 συνεργάζεται με την ταξιδιωτική εταιρεία Csamborgo Adventures Ltd.

Έχει επισκεφθεί περισσότερες από 129 χώρες, συνοδεύοντας ταξιδιωτικές ομάδες σε κάθε γωνιά του κόσμου, από τον Καναδά έως το Κιργιστάν και από το Περού έως την Ινδονησία. Ως γεωγράφος και ταξιδιωτικός συγγραφέας δεν ταξιδεύει απλώς για να γνωρίσει νέους τόπους, αλλά για να κατανοήσει τη γεωγραφία, την ιστορία και τον πολιτισμό τους και να μεταφέρει αυτή τη γνώση στους αναγνώστες και στους ταξιδιώτες.

Από το 1990 αρθρογραφεί σε περιοδικά και έντυπα τουρισμού, ενώ έχει συγγράψει ταξιδιωτικούς οδηγούς για τα Χαμηλά Τάτρα, τη Μικρή Φάτρα, τη Γεωργία και τον Καύκασο, το Eger και την ευρύτερη περιοχή του, την οροσειρά Mátra, το Κιργιστάν και, φυσικά, τη Λέσβο.

Παρότι έχει γνωρίσει περισσότερες από 129 χώρες και έχει επισκεφθεί τον Όλυμπο και 27 ελληνικά νησιά, η Λέσβος παραμένει το αγαπημένο του ελληνικό νησί. Την επισκέπτεται εδώ και πολλά χρόνια, ενώ κάθε χρόνο αφιερώνει περίπου έναν μήνα ταξιδεύοντας στην Ελλάδα.

Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης ευχαριστεί θερμά τον Béci Barna για την ευγενική δωρεά των δύο αντιτύπων του βιβλίου του και του εύχεται να συνεχίσει να μεταφέρει τη Λέσβο και την ιδιαίτερη φυσική και πολιτιστική της ταυτότητα σε αναγνώστες από όλο τον κόσμο. Barnáné Fekete Mónika

29/07/2026

🎷🥂Καλοκαιρινά Λεσβιακά ημερονύκτια του μεσοπολέμου με βόλτες, βαρκάδες, ουζερί, φλερτ, τζιτζιφιόγκους, ντιζέζ και αηδόνες... ξενικής προέλευσης 🪕

Ελάτε να ταξιδέψουμε μαζί και να κάνουμε μια μικρή στάση στα ζεστά καλοκαιρινά απογεύματα και μαγευτικά βράδια της Μυτιλήνης, όπως τα αφηγούνται οι τοπικές εφημερίδες, γεμάτα ήχους και αρώματα που μένουν ανεξίτηλα στη μνήμη με μουσικές να ακούγονται στα καφενεία, περιπάτους στην παραλία, βραδινές βαρκάδες και ταβέρνες όπου οι μεζέδες κρατούσαν το τραπέζι γεμάτο μέχρι αργά, κάτω από το φως των αστεριών "Την τραπεζαν εποικιλαν μεταξυ απειρων προκλητικων εδεσματων τα κοτοπουλα, οι κεφτεδες και οι ταραμοσαλατες των κ. κ. Μαριγακης Αβαγιανου και Μεροπης Τουλιατου, οι γιαλαντζηδες της Κυρα Πλουμούς — νοστιμοι αν και πελωριοι — οι προπετες, τα κεφτεδακια και τα τρυφερωτατα τζιερακια της κας Βενετη, οι γεμιστες μελιτζανες της κας Ζαχαριου, οι περιφημοι πατατοκεφτεδες της κας Κουπαρανη κτλ."

Ας κάνουμε λοιπόν μια στάση σε μια Μυτιλήνη που ήξερε να γλεντά τη φτώχεια της ακόμα κι όταν οι τραγουδίστριες έχαναν τη φωνή τους και τα όργανα... ήταν απλά τενεκέδες.

🍹Από την Επάνω Σκάλα μέχρι τον Μακρύ Γιαλό και το Ακρωτήρι πλήθος καφενέδων, ζυθοπωλείων, ζαχαροπλαστείων και εστιατορίων αποτελούν τόπο συνάντησης, αλληλοπειραγμάτων, χαράς και διασκέδασης των μυτιληνιών. Ορχήστρες, Αθηναίοι καλλιτέχνες, ξένοι τραγουδιστές και χορευτές, καραγκιοζοπαίχτες, γραμμόφωνα, ραδιόφωνα και κάθε λογής καλλιτεχνικό δρώμενο επιστρατεύονται για να διασκεδάσουν τον κόσμο.
🍲🥘🥧🍽

Πλήθος κόσμου συνωστίζεται μεταξύ άλλων στην Αίγλη, τον Κήπο, το Ακταίο κ.ά. Ολόκληρη η πόλη απολαμβάνει τον περίπατό της στην Επάνω Σκάλα, τα Τσαμάκια, την προκυμαία και τον Μακρύ Γιαλό. Ο περίπατος συνήθως καταλήγει σε κάποιο από τα πολλά θερινά κέντρα της Μυτιλήνης είτε για γλυκό είτε για ούζο και καλό μεζέ. Δε λείπουν και οι ρομαντικοί, που απολαμβάνουν φεγγαρόλουστες βαρκάδες συνοδεία μουσικής προσφέροντας ένα υπέροχο θέαμα στους περιπατητές και στους θαμώνες των θερινών μαγαζιών.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, στον Κήπο υπήρχε και προσμονή για διεθνείς… αφίξεις: «Εις τον Κήπον. Πρόκειται να εμφανισθούν απόψε νέαι αηδόνες. Ουγγαρέζες μάλιστα. Αναμένομεν εναγωνίως το γεγονός, ως αρκετά περίεργον. Αφού ξέραμε ως τα τώρα πως η χώρα αυτή μόνον φοράδες καλές παράγει, όχι όμως και αηδόνας».

Φυσικά, υπήρχαν και τα… παράπλευρα θεάματα. Όπως στον Μακρύ Γιαλό, όπου «μαζεύονται όλοι οι τζιτζιφιόγκοι οι διαθέτοντες μοτοσυκλέττες» και κάνουν «ένα ιλιγγιώδες άσκοπον ανεβοκατέβασμα», με αποτέλεσμα η τοπική κοινωνία να καλεί την αστυνομία σε ετοιμότητα «με κίνδυνον να κόψουν τους διαβάτες που αφθονούν εκείνην την ώραν».🛵

Αυτά, κι ακόμη περισσότερα, ζωντανεύουν μέσα από τις τοπικές εφημερίδες της εποχής, που μας χαρίζουν εικόνες από μια Μυτιλήνη που ήξερε να χαίρεται το καλοκαίρι της. Κάθε μέρα, κάθε απόγευμα, κάθε βράδυ. Λίγη μουσική (έστω κι από γραμμόφωνο ή τενεκέ), μια βαρκάδα με φεγγάρι, ένα γλυκό κουταλιού ή ένας μεζές με ούζο, κι όλα αυτά με φόντο την προκυμαία και τα... τζιτζίκια να κρατάνε το ρυθμό ήταν αρκετά. Άλλες εποχές!

Ταχυδρόμος, 14/06/1931
Στα πεταχτά: -Η κίνηση εις τα θερινά μας κέντρα εξακολουθεί ζωηροτάτη.
-Ο Κήπος, ο Μακρύ Γιαλός, το Κιόσκι και η Επάνω Σκάλα ακόμη, είνε φάρκα κάθε βράδυ.
-Οι συμπολίται, απεφάσισαν ως φαίνεται να το ρίξουν έξω παρά την μαστίζουσαν τον τόπο οικονομικήν κρίσιν!

Ταχυδρόμος, 16/06/1931
Στα πεταχτά: -Από των απογευματινών ωρών ώσαμε τα μεσάνυχτα τα θερινά μας κέντρα ήσαν γεμάτα ασφυκτικά.
-Δεν απέμεινε κανείς άνθρωπος σπίτι του.
-Ο Μακρύ Γιαλός ιδίως παρουσίασε εξαιρετική κίνηση.
-Μετά δυσκολίας μπορούσαν να κινηθούν οι περιπατηταί.
-Το βράδυ η πλατεία του Κήπου πλημμυρισμένη από κόσμο.
-Μάχαι διεξήγοντο για την κατάληψη ενός καθίσματος.

Ταχυδρόμος, 05/06/1931
Στα πεταχτά: -Η πλατεία του Κήπου κάθε βράδυ γεμίζει από εκλεκτό κόσμο
-Που μένει ευχαριστημένος από τους χορούς του Ουγγρικού ζεύγους και το τραγούδι της δ/δος Βιταλιώτη.

Ταχυδρόμος, 20/08/1931
Καλλιτεχνικός συναγερμός: Η Λέσβος μετεβλήθη τελευταία εις καλλιτεχνικόν στοίβον πρώτης τάξεως επί του οποίου κινούνται τουρλού τουρλού καλλιτέχνες. Ένα σωρό αρτίστες του ελαφρού και του σοβαρού θεάτρου, αοιδοί, χορευταί, ακροβάται, κλπ. διατρέχουν αυτήν την στιγμήν το νησί μας και χαρίζουν με την τέχνην των στιγμάς καλλιτεχνικής απολαύσεως εις το κοινόν της πόλεως και των χωριών.

Τρίβολος, 23/09/1932
Το κοινόν διασκεδάζει: Εις την Επάνω Σκάλα παίζει μιά ορχήστρα υπό τον μαέστρον πιανίσταν Γιαλένιον. Η ορχήστρα έχει ειδικόν τραγουδιστήν κάποιον Αμερικάνον που είνε και στιχουργός. Επειδή όμως η φωνή του είνε ολίγον τραχεία ο τραγουδιστής τρώγει πιπιριές κόκκινες δια να ανοίγει ο λαιμός του.

Ελεύθερος Λόγος, 21/05/1926
Τρίβολοι: -Το θερινόν παράρτημα της «Λήθης» εις την Επάνω Σκάλα σαγηνεύει κυριολεκτικώς.
-Ούζο αγνό Πλωμαρίτικο και αφθονία μεζέδων.
-Είνε το «Αγροκήπιον» της Επάνω Σκάλας να πούμε.

Ταχυδρόμος, 31/08/1932
Έξω φτώχεια. Ο κόσμος τρέχει σωρηδόν στα πανηγύρια: -Ο κόσμος και προ παντός το ωραίον φύλον δεν αφήνει πανηγύρι για πανηγύρι που να μην παρευρεθή.
-Όλη τη νύχτα έπαιζαν τρεις ορχήστρες και χύθηκε μπόλικο ρακί.
-Όλος ο κόσμος γιορτάζει, τα βράδυα παρέες-παρέες αποτραβιένται στις εξοχές και εκεί ο ντενεκές το λαϊκώτερο και ανέξοδο όργανο τραβά το διάβολό του.

*(Τα αποσπάσματα προέρχονται από τοπικές εφημερίδες και το Ημερολόγιο 2021 της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Μυτιλήνης με τίτλο: Το κοινόν διασκεδάζει... στη Μυτιλήνη του μεσοπολέμου)

22/07/2026

📜 Τι μπορεί να μας πει ένα μενού ηλικίας σχεδόν 90 χρόνων;

Πολύ περισσότερα απ’ όσα φανταζόμαστε.

Το τεκμήριο που παρουσιάζουμε σήμερα είναι το μενού του προγεύματος που παρατέθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1938 από τον Σύνδεσμο Ελαιοκτηματιών Μυτιλήνης προς τιμήν του τότε Υπουργού Οικονομικών, Κ. Α. Αποστολίδη.

Το ενδιαφέρον του δεν βρίσκεται στο γεγονός ότι συνδέεται με μια επίσημη επίσκεψη. Αρκεί να διαβάσει κανείς το μενού για να διαπιστώσει ότι το τραπέζι είχε στηθεί με προϊόντα της λεσβιακής γης και θάλασσας. 🌿🌊

🫒 Ελιές Ρουπάδες Αγίας Μαρίνας και τσακιστές Κέντρου
🐟Λακέρδα Μολύβου, σαρδέλες Καλλονής, καλαμαράκια Γέρας, γαρίδες Μακάρων και μπαρμπούνια του Κόλπου.
🌿Αγκινάρες με παρθένο ελαιόλαδο Λέσβου,
🐔Κοτόπουλα Θερμής και σαλάτα Μόριας.
🧀 Τυριά Ερεσού, Άγρας και Πηγής.
🍉 Καρπούζι Πέτρας, αχλάδια Αγιάσου, πορτοκάλια Παρακοίλων, ρόδια Βαρειάς και μήλα Ασωμάτου.
🥃 Ούζο Πλωμαρίου και κρασί Καλλονής μαύρο.

Ανάμεσα στα εδέσματα συναντάμε ακόμη ονομασίες της εποχής, όπως οι «Σβίγκοι Έκπληξις», στοιχεία που συμπληρώνουν την εικόνα ενός επίσημου λεσβιακού τραπεζιού του Μεσοπολέμου.

Ένα μενού που αναδεικνύει τον πλούτο της τοπικής παραγωγής και μας θυμίζει πόσο στενά συνδεδεμένη ήταν η ζωή του τόπου με τη γη, τη θάλασσα και τους ανθρώπους που τα παρήγαγαν.

Σήμερα, σχεδόν ενενήντα χρόνια μετά, το έντυπο αυτό αποτελεί ένα μικρό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό αρχειακό τεκμήριο. Μέσα από λίγες μόνο γραμμές καταγράφει στοιχεία της γαστρονομίας, της τοπικής παραγωγής, αλλά και της κοινωνικής ζωής της Λέσβου σε μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή.

Ένα έντυπο της εποχής που μπορεί σήμερα να αποτελέσει πολύτιμη πηγή για την ιστορία ενός τόπου. Το συγκεκριμένο μενού διασώζει γεύσεις, προϊόντα και εικόνες της Λέσβου του 1938.

📚 Στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης τα αρχειακά μας τεκμήρια ανοίγουν μικρά παράθυρα στο παρελθόν και μας δίνουν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε διαφορετικές πτυχές της ιστορίας, της κοινωνίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μας.

17/07/2026

📚 Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχθήκαμε στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης τον Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου, κ. Κώστα Μουτζούρη.

Τον Περιφερειάρχη υποδέχθηκαν ο νέος Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης, κ. Χρήστος Καλλονιάτης, και η Διευθύντρια της Βιβλιοθήκης, κα. Μαρία Γρηγορά. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης ξεναγήθηκε στους χώρους της Βιβλιοθήκης και ενημερώθηκε για το έργο, τις υπηρεσίες, τις δράσεις και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει.

Ξεχωριστή στιγμή της επίσκεψης αποτέλεσε η συνομιλία του με ερευνητές που εργάζονταν εκείνη την ώρα στους χώρους της Βιβλιοθήκης, καθώς και η εποικοδομητική συζήτηση που ακολούθησε για τις δυνατότητες συνεργασίας με την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του εκπαιδευτικού, ερευνητικού και πολιτιστικού ρόλου της Βιβλιοθήκης.

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η αναφορά του κ. Μουτζούρη στα παιδικά του χρόνια, όταν επισκεπτόταν τη Βιβλιοθήκη και περνούσε δημιουργικές ώρες διαβάζοντας βιβλία. Μια όμορφη υπενθύμιση της διαχρονικής αξίας της Βιβλιοθήκης ως χώρου γνώσης, έρευνας, πολιτισμού και προσωπικής καλλιέργειας.

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Μουτζούρη για την επίσκεψή του, το ειλικρινές ενδιαφέρον που επέδειξε για το έργο και τις ανάγκες της Βιβλιοθήκης και την εποικοδομητική συζήτηση που είχαμε.

15/07/2026

👙Breaking news, καλοκαίρια του Μεσοπολέμου: «Πάσα βουτιά ήδη νομιμοποιείται 🌊☀️

Όχι, δεν είναι τίτλος από σύγχρονο site. Είναι η Μυτιλήνη πριν από σχεδόν έναν αιώνα, όταν τα bain mixtes ήταν το απόλυτο θέμα συζήτησης.

Οι εφημερίδες της εποχής τα είχαν όλα: αγωνία για το αν θα πέσει το χώρισμα που διαχώριζε άνδρες και γυναίκες στα μπάνια, καθημερινά περιστατικά από τον Μακρύ Γιαλό, τα Τσαμάκια, τη ν Επάνω Σκάλα, διαφημίσεις για μαγιό, κραγιόν και ρούζ παραλίας, κρέμες, μόδα για το πως πα΄με στη θάλασσα «εκ Παρισίων», αλλά και... οδηγίες savoir vivre για το φλερτ στην παραλία. 🏖️

📖 Το savoir vivre ήταν ξεκάθαρο: πρώτα οι συστάσεις και μετά η μεγάλη ερώτηση:
«Δεσποινίς, κάνουμε μαζί ένα "κρόουλ";» 🏊‍♀️🏊‍♂️
Και αν όλα πήγαιναν καλά;
«Ολίγην ηλιοθεραπείαν;» ☀️😉

Κι ενώ ο Βούρδουλας το 1927 αστειευόταν πως το πρόχειρο χώρισμα στον Μακρύ Γιαλό δεν θα άντεχε για πολύ, ο Ταχυδρόμος το 1931 διακήρυττε πανηγυρικά ότι «πάσα βουτιά ήδη νομιμοποιείται». Ανάμεσα σε μαγιό, κραγιόν παραλίας, «κρόουλ» και ηλιοθεραπείες, οι παλιές εφημερίδες μας ταξιδεύουν σε μια εποχή τόσο διαφορετική, όπου ακόμη και μια βουτιά στη θάλασσα μπορούσε να γίνει είδηση.

📚 Εμείς σας ευχόμαστε ένα όμορφο καλοκαίρι, με πολλές βουτιές, δροσερές αναγνώσεις και όμορφα ταξίδια (πραγματικά ή μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου). 🌊📖
Και θυμηθείτε ότι στα ράφια της Βιβλιοθήκης μας σας περιμένουν αμέτρητες ιστορίες για να γίνουν η καλύτερη καλοκαιρινή σας συντροφιά. ☀️📚

📍Βούρδουλας, 24/07/1927
Στα μπάνια: -Πολύ σάπιον μας φαίνεται το τείχος που ύψωσαν στο Μακρύ γυαλό για να χωρίζονται οι δύο πολιτείες δηλαδή τα ανδρικά, από τα γυναικεία μπάνια.
-Ούτε ξύλινον καν δεν είναι…
-Καθημερινώς γίνονται έφοδοι και το τείχος όλο και υποχωρεί, και δεν απέχει και πολύ η ημέρα που θα σωριασθή, αφίνοντας ελευθέρα την είσοδο των ηρώων εις την γυναικείαν πολιτείαν.

📍Ταχυδρόμος, 20/06/1931
Στα πεταχτά: -Η ζέστη άρχισε με τα καλά της.
-Τέλος πάντων έχουμε καλοκαίρι, αδερφέ!
-Και λοιπόν χωρίς χασομέρι, συμπολίται και συμπολίτιδες.
-Χωρίς χασομέρι, εμπρός για τη θάλασσα!
-Φέτος ο Μακρύ Γιαλός επισημοποίησε και τα μιχτά μπάνια.
-Ένας λόγος ακόμα για να πυκνώσουν τας φάλαγγας οι Τρίτωνες κ’ οι νηρηΐδες μας.
-Πάσα βουτιά ήδη νομιμοποιείται.

📍Τρίβολος, 15/07/1932
Μαρτυρικά θεάματα: Θεάματα μπαινμιξικά: Αυτά τα χαίρονται οι πιστοί θιασώται του περιφερειακού δρόμου. Μεταξύ του Απελλείου βράχου και του ελευθερίου τερατουργήματος ζουν και κινούνται καθημερινώς οι αναδυόμενες νεαρές Αφροδίτες και οι θερμόαιμοι Ερμήδες.

📍Τρίβολος, 18/08/1933
Savoir vivre. Το κολύμβημα: Εις τα μπαιν-μιξτ όσον και αν επικρατεί απλότης εις το ένδυμα… επιβάλλεται ουχ ήττον η γνώσις στοιχειωδών τινών κανόνων ως προς τας σχέσεις των δύο φύλων…
Ένας νέος… με μιαν νέαν… θα ήτο αγενές να συγκολυμβήσει μαζύ της, άγνωστος ών. Όταν όμως έχει φροντίσει να συστηθεί… είνε ελεύθερος να την πλησιάσει και να της είπει αφελώς: «Δεσποινίς κάνουμε μαζί ένα «κρόουλ;» Και μετά το «κρόουλ» όπως θα την επροσκάλει εις τον μπουφέ, της λέγει: «Ολίγην ηλιοθεραπείαν;»

Τα αποσπάσματα προέρχονται 1) από τις εφημερίδες Βούρδουλας, Ταχυδρόμος, Τρίβολος, που αποτύπωναν με χιούμορ την αλλαγή των καιρών… με φόντο τη Μυτιλήνη και τα νερά του Αιγαίου.
2) από το ημερολόγιο 2021 της Δ.Κ.Β. Μυτιλήνης: «Το κοινόν διασκεδάζει... στη Μυτιλήνη του Μεσοπολέμου»

14/07/2026

Κάθε δράση που σχεδιάζουμε στη βιβλιοθήκη έχει έναν στόχο: να κάνουμε τη Βιβλιοθήκη έναν χώρο που εμπνέει τα παιδιά να ανακαλύψουν το βιβλίο 📖, την τοπική ιστορία 🏛️ και τη χαρά της αναζήτησης μέσα από την έρευνα 🔎 και τις νέες τεχνολογίες. Με καινοτόμες δράσεις και βιωματικές εμπειρίες, επιδιώκουμε κάθε επίσκεψη να γίνεται μια αφορμή για εξερεύνηση, δημιουργία και επιστροφή στη βιβλιοθήκη.

Στο πάντα φιλόξενο Στο Νησί μιλήσαμε γι' αυτή την προσπάθεια, αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης, με σημαντικότερη την ανάγκη ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού της, ώστε το έργο της να συνεχιστεί απρόσκοπτα.

Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη επενδύει στη βιωματική μάθηση και την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, όμως η έλλειψη προσωπικού την περιορίζει

13/07/2026

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το Σαββάτο 11 Ιουλίου , η τιμητική εκδήλωση του Συνδέσμου Φιλολόγων Λέσβου, αφιερωμένη στους φιλολόγους της Λέσβου, οι οποίοι διαχρονικά υπήρξαν ακούραστοι ερευνητές και θεματοφύλακες της ιστορικής και πνευματικής κληρονομιάς του τόπου μας.

Με τις μελέτες, τα βιβλία και την ερευνητική τους δραστηριότητα διέσωσαν πολύτιμες μαρτυρίες, ανέδειξαν πρόσωπα, γεγονότα και σημαντικές πτυχές του λεσβιακού πολιτισμού, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης του νησιού.

Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης συμμετείχε στην εκδήλωση, εκθέτοντας έργα των τιμώμενων συγγραφέων και τιμώντας την πολύτιμη προσφορά τους στα γράμματα, την ιστορία και τον πολιτισμό της Λέσβου. Χαιρετισμό εκ μέρους της Βιβλιοθήκης απηύθυνε ο Αντιπρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου κ. Παναγιώτης Τσουκαρέλλης.

Στο πλαίσιο των τιμητικών απονομών της εκδήλωσης, εκ μέρους της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Μυτιλήνης απονεμήθηκε τιμητική διάκριση στον κ. Χρήστο Χατζηλία, για τη σημαντική συμβολή του στα λεσβιακά γράμματα και την έρευνα.

Η Βιβλιοθήκη μας παραμένει διαχρονικά αρωγός της έρευνας, παρέχοντας τις συλλογές και τις υπηρεσίες της σε ερευνητές, εκπαιδευτικούς και σε όλους όσοι αναζητούν τη γνώση στις πηγές. Οι φιλόλογοι και οι εκπαιδευτικοί της Λέσβου υπήρξαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένοι με τη μελέτη και την έρευνα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ανάδειξη της ιστορίας και του πολιτισμού του τόπου μας. Σύνδεσμος Φιλολόγων Ν. Λέσβου Βιβλιοπωλείο Χατζηδανιήλ Χρήστος Χατζηλίας