Γενικά Αρχεία του Κράτους - Αρχεία Ν. Λακωνίας

23/08/2026

Τα ΓΑΚ – Τμήμα Λακωνίας στο άνοιγμα της αυλαίας των τιμητικών – επετειακών εκδηλώσεων της Μάχης του Πολυαράβου (Γύθειο – Πολυάραβος, 24 – 30 Αυγούστου 2026)

20 καλαίσθητα θεματικά πόστερ με τίτλο «Μέμνησο Πολυαράβου, 1826 - 2026», αποτέλεσμα συνεργασίας των ΓΑΚ – Τμήμα Λακωνίας, του Πολιτιστικού Αναπτυξιακού Συλλόγου Μάνης «Ελαιοφόρος» και του Δήμου Ανατολικής Μάνης, θα εκτίθενται από αύριο, Δευτέρα 24 Αυγούστου, στο χώρο του Ηρώου Γυθείου, όπου στις 20.30 εκπρόσωποι των συνεργαζόμενων φορέων θα πραγματοποιήσουν την επίσημη παρουσίασή τους στο κοινό.
Το υλικό της έκθεσης βασίζεται σε ψηφιακές αναπαραγωγές χειρογράφων και άλλων τεκμηριωμένων ιστορικών πηγών, μέσα από τις οποίες επιχειρείται η πολυεπίπεδη προσέγγιση της Μάχης του Πολυαράβου. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην ιστορική συγκυρία και τις συνθήκες διεξαγωγής της Μάχης, στα πρόσωπα που συμμετείχαν σε αυτήν, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο το γεγονός εγγράφηκε στη συλλογική μνήμη και διαμόρφωσε το ιστορικό αποτύπωμά του στις μεταγενέστερες τοπικές κοινωνίες.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της ίδιας δράσης, το κοινό θα έχει την ευκαιρία για βαθύτερη γνωριμία με το μεγάλο ιστορικό γεγονός και την ιστορική ταυτότητα της Μάνης, μέσω της παρουσίασης αυθεντικών οικογενειακών κειμηλίων, τα οποία θα παρουσιαστούν, παρόντων των κατόχων τους, με τη συνδρομή του Συλλόγου Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης.

Τα πόστερ θα παραμείνουν στο χώρο του Ηρώου Γυθείου έως τις 2 Σεπτεμβρίου 2026 και στη συνέχεια θα μεταφερθούν στην Πλατεία Δημαρχείου Γυθείου.

12/08/2026

Με ιδιαίτερη χαρά παραλάβαμε χειρόγραφα και φωτογραφίες μέσα σε κουτί ειδικά σχεδιασμένο για τη διατήρηση ιστορικών τεκμηρίων, ενώ στην επιφάνειά του βρισκόταν ένα σακουλάκι με αποξηραμένη λεβάντα (παραδοσιακό μέσο απώθησης εντόμων που μπορούν να προκαλέσουν φθορές στο αρχειακό υλικό)!

Και πώς άλλωστε, αφού δωρητές είναι το ζεύγος Ελένης και Κώστα Τζανετάκου, δύο διακεκριμένα στελέχη της πνευματικής ζωής του τόπου μας, υπηρετήσαντες επί σειρά ετών στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης, ως Διευθύντρια και Φιλόλογος αντίστοιχα.

Εκφράζουμε και στους δυο τις θερμές μας ευχαριστίες!

Αναφορικά με το περιεχόμενο των τεκμηρίων, αφορά σε πρόσωπα που έδρασαν στην περιοχή του τ. Δήμου Μαλευρίου της Μάνης, στα τέλη του 19ου αιώνα… Το υλικό θα ταξινομηθεί και θα τεθεί στη διάθεση του ερευνητικού κοινού πολύ σύντομα.

07/08/2026

Συμβολαιογραφική πράξη υπενοικίασης του Χανιού Κρεββατά (1864).
Το 1864 ο παντοπώλης Ιωάννης Δήμα Γιαννακόπουλος, καταγόμενος από τα Βρέσθενα, έχοντας ήδη μισθώσει το περίφημο Χάνι Κρεββατά, που βρισκόταν «εις το πρώτον μέρος όταν ερχόμεθα εκ Τριπόλεως», από τον Γεώργιο Πανταζή Ρίλλο, προχωρεί στην υπεκμίσθωσή του στον επίσης Βρεσθενίτη Λεωνίδα Σακκελαράκη για χρονικό διάστημα 21 μηνών.
Το συνολικό μίσθωμα ορίζεται σε 291 δραχμές και 22 λεπτά, ποσό που συμφωνείται να καταβάλλεται ανά τρίμηνο, σε ισόποσες τριμηνιαίες δόσεις.
Με τη λήξη της υπενοικίασης, ο Λεωνίδας Σακελλαράκης υποχρεούται να παραδώσει το Χάνι Κρεββατά σε καλή κατάσταση, «σκεπασμένον» και «πατομένον», με τις πόρτες να έχουν επάνω τα κλειδιά τους και γενικά με ό,τι ήταν αναγκαίο για τη λειτουργία του ξενοδοχείου. Από την υποχρέωση αυτή εξαιρούνταν τα έπιπλα, για τα οποία δεν έφερε ευθύνη παράδοσης.

Ιδιαίτερη πρόβλεψη περιλαμβάνει το συμφωνητικό και για την κόπρο των ζώων, η οποία αποτελούσε τότε πολύτιμο αγαθό. Από το σύνολό της, ο Ιωάννης Δήμα Γιαννακόπουλος διατηρούσε το δικαίωμα να λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος, ενώ στον Σακελλαράκη αναλογούσαν μόνον δέκα φορτία.
Επιπλέον, ο υπενοικιαστής ήταν υποχρεωμένος «να δέχεται πάντοτε εντός του ξενοδοχείου τρία ζώα» του ιδιοκτήτη του ακινήτου, Γεωργίου Πανταζή Ρίλλου, όρος που εξασφάλιζε στον τελευταίο τη διαρκή χρήση μέρους των σταβλικών εγκαταστάσεων του χανιού.

(ΓΑΚ – Τμήμα Λακωνίας, Αρχείο Ειρηνοδικούντων – Συμβολαιογράφων Οινούντος, Συμβολαιογραφική Πράξη 679/1864 – Αρχείο υπό ταξινόμηση)

[Αξίζει να θυμηθούμε ότι, την εποχή εκείνη, οι μετακινήσεις στον οδικό άξονα Τρίπολης–Σπάρτης πραγματοποιούνταν με τετράτροχες άμαξες και η διαδρομή διαρκούσε επτά ώρες. Για τον λόγο αυτό, τα χάνια που βρίσκονταν κατά μήκος του δρόμου αποτελούσαν απαραίτητους σταθμούς, όπου οι ταξιδιώτες ξεκουράζονταν, γευμάτιζαν, διανυκτέρευαν, άλλαζαν τα άλογά τους, πριν συνεχίσουν το ταξίδι. Άλλα γνωστά χάνια της εποχής: Χάνι του Μπακούρου, Χάνι της Κρύας Βρύσης, Χάνι του Βρουλιά (Σελλασία).
Εντός της Σπάρτης λειτουργούσε το χάνι του Ανδρέα Βλαχογεωργάκου, ενώ στην αρχή της -λεγόμενης τότε- «Λεωφόρου Γυθείου» βρισκόταν το Χάνι του Κυρούση. Η διαδρομή από τη Σπάρτη έως το Γύθειο απαιτούσε περίπου έξι ώρες και οι ταξιδιώτες είχαν την ευκαιρία να βρουν ξανά στάση για ανάπαυση και ανεφοδιασμό στα Χάνια της Ταράψης και μετά στα Χάνια της Κουτουμούς]

04/08/2026

Οι εγγραφέντες μαθητές στο Δημοτικό Σχολείο Βρονταμά το έτος 1917-18, όπως εμφανίζονται στο χειρόγραφο Βιβλίο - Μαθητολόγιο:
Πέραν της καταγραφής του συνολικού αριθμού των μαθητών (104), το τεκμήριο συνιστά πολύτιμη πρωτογενή πηγή για τη μελέτη της τοπικής κοινωνίας κατά τη συγκεκριμένη περίοδο· με συστηματική επεξεργασία των δεδομένων μπορούμε να συλλέξουμε πληροφορίες για μεταναστευτικές κινήσεις (εσωτερικές και εξωτερικές), την επαγγελματική διαστρωμάτωση του πληθυσμού (ύπαρξη εμπορικών, βιοτεχνικών, επιστημονικών επαγγελμάτων), την αναλογία αγοριών και κοριτσιών στην εκπαίδευση, το εύρος των ηλικιών ανά τάξη κ.ά.
(Πηγή: ΓΑΚ - Τμήμα Λακωνίας, Αρχείο Δημοτικού Σχολείου Βρονταμά, Ταξινομική ένδειξη: ΕΚΠ. 19.1. φ.1)

31/07/2026

Απόσπασμα Μητρώου Αρρένων Κότρωνα, με τους γεννηθέντες κατά τα έτη 1831-1841.
(ΓΑΚ - Τμήμα Λακωνίας, Αρχειακή Συλλογή Μητρώων Αρρένων περιοχών Μάνης)

25/07/2026

Μια συνεργασία που θα επιτρέψει οι λειτουργίες της Υπηρεσίας μας να επιτελούνται, αφενός, σε ενιαίο χώρο, αφετέρου, σε κτήριο υψηλών συμβολισμών!

Υπεγράφη την 22α Ιουλίου 2026, από την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη και τον Υφυπουργό Εθνικής Άμυνας Θανάση Δαβάκη, η

25/05/2026

Απολογισμός Εκπαιδευτικών και Πολιτιστικών Δράσεων

Η σχολική χρονιά βαίνει προς το τέλος της, και για εμάς καιρός ανασκόπησης - απολογισμού, αναφορικά με τη συνδρομή μας σε εκπαιδευτικές -πολιτιστικές δράσεις των σχολικών μονάδων της Λακωνίας. Αναλυτικότερα, κατά το σχολικό έτος 2025-2026, τα Γ.Α.Κ. – Τμήμα Λακωνίας συνεργάστηκαν με 14 εκπαιδευτικούς και 298 μαθητές στα εξής:

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «118, Βραδυφλεγής Διατήρηση Συνειδήσεων».
📍 1ο Γυμνάσιο Σπάρτης

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «Διαφημίσεις στις αρχές του 20ού αι.: Οι αποτυπώσεις τους σε Συλλογές Τύπου και Περιοδικών Δημοσιευμάτων των Γ.Α.Κ. Λακωνίας».
📍 Εσπερινό Επαγγελματικό Λύκειο Σπάρτης

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «Πάμε ( ; ) σχολείο».
📍 Ημερήσιο Γενικό Λύκειο Μονεμβασίας

🔹 Πολιτιστική δράση με θέμα «Με μια βαλίτσα ελπίδα: οι Γερακίτες μετανάστες στην Αμερική, τέλη του 19ου - αρχές του 20ού αι.».
📍 Ημερήσιο Γενικό Λύκειο Γερακίου

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «Ο δρόμος του μεταξιού, αρχές 19ου – αρχές 20ού αι.».
📍 Γενικό Ενιαίο Λύκειο Γυθείου

🔹 Εκπαιδευτική δράση με θέμα «Επανασχεδιασμός του χώρου και της λειτουργίας της βιβλιοθήκης».
📍 Α΄ Γυμνάσιο Γυθείου

🙏 Ευχαριστούμε θερμά τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές για τη συνεργασία και τους ευχόμαστε υγεία, καλή δύναμη στις σχολικές εξετάσεις τους και Καλό Καλοκαίρι!

29/04/2026

Διάσωση τυλιγμένων στη γαλανόλευκη αρχειακών ντοκουμέντων!