19/12/2025
🛡️ 🔥 ΕΠΑΤΗΣΑΝΕ ΤΗ ΒΑΡΔΙΑ 🌳⚔️ 🇬🇷
📜 Σερβιλί 1896 - Πως φονεύθηκαν δυο ήρωες Τυλισανοί φρουροί, όταν μπαμπέσικα τους την έπεσε ολόκληρη τουρκική στρατιά
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
— Έτος 1896.
— Πρωΐα αλησμόνητη της 29 Μαρτίου, ημέρα Σάββατον.
— Η εξέγερσις των Χριστιανών της Κρήτης εναντίον του επαχθούς Τουρκικού ζυγού έχει προ πολλού επεκταθή καθ’ όλην την Μεγαλόνησον.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟣 Α’ ΜΕΡΟΣ
Εις τα κατέναντι του Ηρακλείου προς δυσμάς ύψωμα της οροσειράς «Σερβιλί», της τελευταίας σειράδος «Ψηλορείτη – Τυλίσου» φυλακίου προκεχωρημένου και δικλείδος Μυλοποτάμου Ρεθύμνης, θέατρον σύνηθες καθ’ όλας τας επαναστάσεις συρράξεων αιματηρών μεταξύ Χριστιανών και Τούρκων, αλλά και σκηνών ηρωισμού αφθάστου, εκεί προ των «Λεπιδολάκκων» όπου τα εκ ξηρολιθιάς πρόχειρα μυτιρίζα των επαναστατών, ολίγοι Κρήτες φρουροί γρηγορούν προκινδυνεύοντες διά την ασφάλειαν της όλης περιφερείας.
Αγρυπνήσαντες καθ’ όλην την νύκτα, προσπαθούν ήδη να αποτινάξουν την νάρκην του πρωϊνού ύπνου και εντείνοντες προσοχήν και δράσιν, εξετάζουν τον κάτοθεν ενώπιον αυτών εκτεινόμενον απέραντον «Γαζανόν κάμπον» όπου αι κατασκηνώσεις των προφυλακών του τακτικού τουρκικού στρατού και το ορμητήριον των ρέμπελων (ατάκτων τουρκοκρητών), προσπαθούντες να παρακολουθήσωσι τας κινήσεις του εχθρού και να μαντεύσωσι τας προθέσεις του.
---
Γλυκοχαράζει η αυγή. Μακράν, όπισθεν της νησίδος Παξιμάδι, ελαφρώς φωτεινή γραμμή προβάλλει. Ο ορίζων άρχιζει να χρυσούται, αι κορυφαί της Ίδης ενδύονται την εκ πορφύρας χλαμίδα των όπως επαξίως, πρώται αυταί, υποδεχθώσι τον φωτοδότην νυμφίον.
Βαθμηδόν διαλύονται και τα νεφύδρια της ανοιξιάτικης δροσούλας.
Ολίγον κατ’ ολίγον εις την διασκεδαζομένην ομίχλην, ως εις διανοιγομένην υπό χειρός αοράτου μεγαλειώδη αυλαίαν, αναφαίνεται το Ηράκλειον με τους τρούλλους του υπερόχου Ναού του Αγίου Μηνά, τους πολυπληθείς μιναρέδες οίτινες δεν είχον εισέτι κατεδαφισθή, το ξακουστόν του φρούριον και τον δαίδαλον των οικοδομών του, κατόπιν δε και η προ αυτού εκτεταμένη πεδιάς, το κοινώς λεγόμενον «Τοπ-Αλτί», τουτέστιν, η περιφέρεια, μέχρι της οποίας φθάνει η προστατευτική οβίς των τοπομαχικών πυροβόλων του Μεγαλόκαστρου.
Που και που αναθρώσκουν τολύπαι καπνού, αναβαίνουσαι προς τον ουρανόν ως λιβανωτός ικετήριος ινα επι τέλους ευσπλαχνισθή ο ύψιστος τα πλάσματά του, ανεκδιήγητα υποστάντα βάσανα και τόσην αιματοχυσίαν.
— Αρκούν πλέον, κύριε, αι τόσαι εκατόμβαι μαρτύρων! Δος ημίν και το ύπατον των δώρων σου, την Ελευθερίαν!...
---
Όποιος δεν είδε, δεν παρηκολούθησε ανατολήν ηλίου από βουνό επάνω και μάλιστα ημέραν ανοιξιάτικην, με την τόσην διαύγειαν της ατμοσφαίρας και τα εξαιρετικά της χρώματα, εστερήθη μίας των ποιητικωτέρων συγκινήσεων του ανθρωπίνου βίου, η από «Κουμπέδων» δε του Σερβιλί τοιαύτη είναι αναμφισβητήτως εκ των θαυμασιοτέρων και ουδέποτε λησμονείται.
---
Ήδη τα πουλάκια, τιτιβίζοντα, ξετινάσσουν τας πτέρυγάς των δια να ξεκορνιάσουν και αρχίζουν τα αναπεταρίσματά των και τα παιγνιδάκια των.
Και ενώ η φύσις ξυπνά αναγεννωμένη, αντιμέτωποι οι διαμαχόμενοι ετοιμάζονται δια τον εξοντωτικόν των έργον του αλληλοσπαραγμού. Οποία αντίθεσις!...
---
—Παράξενο πράμμα, συμπέθερε Μανωλάκη, σαν να μου φάνηκε πως ήκουσα τσάλαχο πίσω μας, εκεί πάνω στα φρούδια, ψυθιρίζει ο εκ των φρουρών Γ. Ι. Στεφανάκης και ο Περογιάννης, επωνομαζόμενος Τυλισανός εις τον επι κεφαλής της φρουράς ομοχώριόν του Εμμ. Γ. Μπλεδάκην.
—Οι δικοί μας θάναι, αυτοί που πομείνανε πίσω στο «Μαντράκι» (περί το ήμισυ χιλιόμετρον όπισθεν), απαντά ούτος αλλά και προσπαθεί να κατοπτεύσει συγχρόνως το υποδειχθέν ύψωμα.
—Να! να! κουκοφορεμένοι πίσω από τα χαράκια... είναι πολλοί, δεν τους σουσουμιάζω για τους δικούς μας... μα αυτοί μπρε λουποχώνονται!...
—Στα όπλα παιδιά! Τούρκοι!... τυλιξιά!... Φωθειά! επάνω ντος!... βρυχάται ανατινασσόμενος ο Μπλεδομανώλης, αναγνωρίσας το τέχνασμα των εχθρών.
---
Τω όντι ήσαν Τούρκοι, εξ’ εκείνων οίτινες διαρπάσαντες τας ημέρας εκείνας τα μαγαζιά του Ηρακλείου, υπεξαίρεσαν, συν τοις άλλοις κούκκους και μαύρα μανδήλια, το σύνηθες κάλυμμα των Χριστιανών της Κρήτης, φορέσαντες δε αυτά δια να εξαπατήσουν τους βαρδιάνους, ανερριχήθησαν δια νυκτός εις το μεταξύ Σερβιλί και Αλμυρού βουνό, δια κυκλωτικής δε κινήσεως από την θέσιν Φλωμιά και «Χαλίκι» ευρέθησαν περί τα εξημερώματα της 29ης Μαρτίου εις τον παραπλεύρως των «Κουμπέδων-Σερβιλί» βραχώδη λόφον, όπισθεν της βάρδιας ην εγνώριζον, αποτελουμένην ως συνήθως, εξ ολίγων μόνον ανδρών, με την ελπίδα, ότι δι’ αιφνηδιασμού θα την ηχμαλώτιζον ή θα την κατέσφαζον πριν ή προλάβη να αμυνθή και ειδοποιήση, προχωρούντες δε απαρατήρητοι, να φθάσουν εις την Τύλισον, κυριώτερον χωρίον, προμαχώνα και έδραν των επαναστατών του όλου διαμερίσματος, όπου διέμενον και τα γυναικόπαιδα. (Ακολουθεί)
🟠 Β' ΜΕΡΟΣ
Ίνα μέσα εις την «αναμπουμπούλαν» διαρπάσουν, θύσουν και απωλέσουν, κατά το σύνηθες.
Κατέναντι, εις όλα τα επίκαιρα σημεία της περιφερείας εις την «Ληοφύτα» του «Δεσπότη το Μετόχι» και αλλαχού, πολλοί άλλοι ρέμπελοι, επωφελούμενοι των βοηθητικών πτυχών του εδάφους, είχον κρυφθή την νύκτα κατόπιν συνεννοήσεως, εις απόστασιν βολής τυφεκίου, αναμένοντες την κατάλληλον στιγμήν όπως ενισχύσωσι τους επιτεθέντας και υποστηρίξωσι την προέλασιν ή εν ανάγκη καλύψωσι την υποχώρησίν των, αναχαιτίζοντες τους επαναστάτας.
Όλιγον μακρύτερα, εκτός βολής όμως, άλλοι οθωμανοί επήγαιναν και ήρχοντο, φανερά και επιδεικτικώς εκείνοι πλέον, όπως αποσπώσι την προσοχήν των προφυλακών.
—Φωθειά τω Μπουρμάδω! επαναλαμβάνει όλη η φρουρά πυροβολούσα.
—Να βαράρωμε, παιδιά, ίσαμε να ξεσμιλλιωθούν οι δικοί μας!...
Πάλη αγρία, πάλη λυσσώδης, πάλη γιγάντων λαμβάνει χώραν μεταξύ των εξ ανδρών της φρουράς και υπερτριακοσίων Τούρκων.
—Παιδιά! το νου σας! Καλλιά σκοτωμένοι, παρά να πέσωμε ζωντανοί στα χέρια τω μπουρουμάδω! μυκάται ο Μπλεδομανώλης.
Και πρώτος ρίπτεται κατά του κυριωτέρου σώματος των ρέμπελων ως κεραυνούς, αλλά κυκλούται πανταχόθεν.
Μη προλαμβάνων να πυροβολή μετατρέπει το όπλον του εις ρόπαλον. Βαρύγδουποι, καταπίπτουν οι εχθροί υπό τα πλήγματα του νέου τούτου Ηρακλέους. Πώς όμως να αντεπεξέλθει εναντίον τής μυρμικιάς ήτις, επωφελουμένη του όγκου της, προσπαθεί ζωντανόν να τον συλλάβη;
Πολλαπλασιάζεται, κάμνει θαύματα, απασχολεί και καταπλήττει τους τούρκους. Θρυμματίζεται όμως επί τέλους το σασεπά του και, διάτρητος εκ των σφαιρών καταπίπτει εκεί προ του ερειπωμένου εκκλησιδίου του Αγίου Κυρίλλου, ως δρυς υψικάρηνος του Ψηλορείτη, υπό τα πλήγματα νευρώδους και ανηλεούς ξυλοκόπου, αλλά και πίπτων σταματά! Στηρίζεται με το ένα του χέρι εις το γόνατό του, με το άλλο δε, ανασπάσας το μαχαίρι του, αμύνεται μέχρι της τελευταίας του πνοής και κατακομματιάζεται κυριολεκτικώς υπό των εκμανέντων πλέον εκ τοσαύτης αντιστάσεως τούρκων.
Η τοσαύτη όμως πάλη και λύσσα διευκολύνει την θέσιν των λοιπών φρουρών.
Ο μεν Εμμ. Δ. Χατζάκης, χάρις εις την ταχύτητά του, κατορθώνει και διαφεύγει ευχερώς, ουχί όμως χωρίς αβαρίας.
Ο Μιχ. Ζ. Μαυροζαχάρης, απόγονος του γνωστού ήρωος του 1866 και ο Αντ. Γ. Μπλεδάκης, ρίπτονται εις την κάτωθι των Κουμπέδων ρεμματιά και κατακρύπτονται εκεί μέσα εις τα χαμόκλαδα, τις ροδοδάφνες και λυγιές όπου οι εχθροί δεν προλαμβάνουν να τους ανακαλύψουν.
Ο Γ. Ι. Στεφανάκης, πυροβολών και πυροβολούμενος, διώκων και διωκόμενος, διασπά επί τέλους τον κύκλον των τούρκων αφού ήλθεν εις χείρας μετ' αυτών αποσπασάντων και αυτήν την βουργιάv του και διαφεύγει εν κακή καταστάσει και αιμόφυρτος.
Ο Γ. Σφακιανάκης κατασφάζεται ολίγον κάτωθι των Κουμπέδων, κυκλωθείς.
Ο Γ. Α. Βασιλοκωνσταντάκης, πάντων ευφυέστερος, είχε παραμείνη εις την θέσιν «Μαντράκι», προαναφερθείσαν ήδη, αλλά εξετέθη εις τα πυρά ομαδον των τούρκων και εσώθη ως εκ θαύματος, αφού επέταξε τη Βούρια και το καπότο του, σβέλτος και γρήγορος.
Αναστατωθέντες με τον πρώτον πυροβολισμόν της βάρδιας οι εν Τυλίσσω επαναστάται σπεύδουν ως ωκύποδες εις ενίσχυσιν των κινδυνευόντων αδελφών. Μόλις δε από τα διάφορα υψώματα, την «Κεράν» όπου το κύριον σώμα αυτών με τον Γ. Ε. Χατζηδάκην από το «Βατύρημα» και της «Καραβίταινας την εληά» αντικρούσουν το πεδίον τής μάχης, πυροβολούν δια να δώσουν θάρρος εις τους ιδικούς των και εκφοβίσωσι τον εχθρόν.
Ο ατρόμητος φρούραρχος Τυλίσου Κ. Ι. Αστυρακάκης, περιπολών εκεί πλησίον και ο Μ. Ν. Καλλέργης βόσκων το ποίμνιόν του παραπλεύρως, ευρέθησαν πρώτοι εις την γραμμήν του του πυρός.
Αλλ' εις ολίγα μόνον λεπτά, καίτοι ή απόστασις είναι σοβαρά, περί τα εξ χιλιόμετρα, καταφθάνουν βαθμηδόν και οι λοιποί Τυλισανοί, τρέποντες επί τέλους τον εχθρόν εις φυγήν και περισώζοντες τους επιζώντας.
Θέαμα όμως φρικώδες: πτώμα ακέφαλον ή μάλλον μάζα σαρκών κατακομματιασμένων, τα λείψανα του αειμνήστου Μπλεδομανώλη, κατακεραυνώνει και απολιθώvει τους Χριστιανούς οίτινες σταματούν κατάπληκτοι.
Επωφεληθέντες τής συγχύσεως ταύτης οι Τούρκοι φεύγουν προτροπάδην, μόλις δε επρόλαβεν ή πρωτοπορεία των να παραλάβη την κεφαλήν του Μπλεδομανώλη, ουχί όμως και την του Σφακιανάκη, ην αφήκαν ημικεκομμένην.
Της πρώτης καταπλήξεως παρελθούσης, έξαλλοι οι επαναστάται και μένεα πνέοντες, ρίπτονται κατά των εχθρών οίτινες πανταχόθεν ήδη βαλλόμενοι και πιεζόμενοι υποχωρούν ατάκτως με το αιματηρόν των τρόπαιον εις το Ηράκλειον ίνα, υπό την προστασίαν τού στρατού και των πυροβόλων του Κάστρου κολυφθώσι τακτικώς.
Εδέησεν ολόκληρος ο τουρκικός στρατός να κατέλθη εις Γάζι, εις την γραμμήν τού πυρός, όπως αναχαιτίση τους Χριστιανούς, αλλ' ούτοι και με αυτόν συμπλέκονται, εννοούντες να λάβωσιν εκδίκησιν αγρίαν των ιδικών των.
Βαθμηδόν όμως επέρχεται προστατευτική η νυξ και οι επαναστάται αναγκάζωνται να επανέλθωσιν εις τα ίδια, αφού όμως εκάλυψαν την από Σερβιλί μέχρι Γάζι κυματοειδή έκτασιν από πτώματα εχθρικά ως νέμεσιν και εξιλαστήρια θύματα των υπέρ Πίστεως καί Πατρίδος σφαγιασθέντων την ημέραν εκείνην αοιδήμων Σφακιανάκη και Μπλεδομανώλη…
Κλαίτε το Μπλεδομανώλη.
το γενναίο παλληκάρι.
πού τον πρώτος τής Τυλίσσου.
εις τη λεβεντιά και χάρι!
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔵 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Στην επιχρωματισμένη φωτογραφία διακρίνονται ο φρούραρχος Τυλίσου Κωσταντίνος Αστυρακάκης και ο Γεώργιος Βασιλοκωσταντάκης.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔔 Αναδημοσίευση από τη σελίδα «Ιστορία και Λαογραφία της Κρήτης»
🔗 tinyurl.com/4ndhxpp8
ℹ️ Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΣΚΕΨΙΣ»
✍️ Ζίδης
📆 18 & 19 Ιουνίου 1929 (Ημερ/νία δημοσίευσης)
📸 Επιχρωματισμός-κολάζ: facebook «Τύλισος-Tylissos»
📍 Σερβιλί 🇬🇷
