24/09/2026
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਕੋਪਲ, ਕਰਨਾਟਕ।
ਇਹ ਬਿਦਰ ਅਤੇ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 1510 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਬਿਦਰ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਗੋਲਕੁੰਡਾ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਗੁੰਟੂਰ ਅਤੇ ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੋਈ ਰਾਇਚੂਰ, ਬਰੇਲੀ ਕੋਪਲ ਅਤੇ ਹੰਪੀ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵਾ ਰਾਜਾ ਬੰਜਾਰਾ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਅਹਿਦਲ ਸ਼ਾਹੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬਾਹਮਣੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਸੰਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰੀ ਮਸੰਦ, ਹੇਮਾ ਮਸੰਦ, ਪੇਮਾ ਮਸੰਦ, ਲਿੰਗਾ ਮਸੰਦ, ਦੀਪਾ ਮਸੰਦ, ਦਮਾਲਾ ਮਸੰਦ, ਸੋਮਾ ਮਸੰਦ, ਮਾਚਾ ਮਸੰਦ, ਥੇਬਾ ਮਸੰਦ, ਲੋਕਾ ਮਸੰਦ, ਅਤੇ ਕਸਾਣਾ ਮਸੰਦ ਆਦਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਰਨਾਟਕ ਬੰਜਾਰਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 4000 ਟਾਂਡਾ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਜਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਾਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਬੰਜਾਰਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੰਪੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੁਬਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਕਿਲਾ ਕੋਪਲ, ਕਰਨਾਟਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਮੱਧ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬਿਦਰ ਅਤੇ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਇਲਾਕਾ 1510 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੰਜੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਿਦਰ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਗੋਲਕੁੰਡਾ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਗੁੰਟੂਰ ਅਤੇ ਮਹਿਬੂਬਨਗਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੋਈ ਰਾਇਚੂਰ, ਬਰੇਲੀ ਕੋਪਲ ਅਤੇ ਹੰਪੀ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵਾ ਰਾਜਾ ਬੰਜਾਰਾ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਅਹਿਦਲ ਸ਼ਾਹੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬਾਹਮਣੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਸੰਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰੀ ਮਸੰਦ, ਹੇਮਾ ਮਸੰਦ, ਪੇਮਾ ਮਸੰਦ, ਲਿੰਗਾ ਮਸੰਦ, ਦੀਪਾ ਮਸੰਦ, ਦਮਾਲਾ ਮਸੰਦ, ਸੋਮਾ ਮਸੰਦ, ਮਾਚਾ ਮਸੰਦ, ਥੇਬਾ ਮਸੰਦ, ਲੋਕਾ ਮਸੰਦ, ਅਤੇ ਕਸਾਣਾ ਮਸੰਦ ਆਦਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਰਨਾਟਕ ਬੰਜਾਰਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 4000 ਟਾਂਡਾ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਜਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਾਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਬੰਜਾਰਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੰਪੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੁਬਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਸਹਿਬ ਸਿੰਘ (ਪੰਚ ਪਿਆਰੇ) ਵੀ ਇਸੇ ਖਿੱਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
