16/11/2023
ਕਾਪੀ
ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ Effects
Deja Vu Effect
ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਦਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕੇ '' ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਜਾਂ ਐਸ ਜਗਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹੋ !'' ਮਤਲਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਥੋੜੇ ਕੁ ਪਲਾਂ ਲਈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਐਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਕੇ ਇਦਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਓਹੀ ਸਭ ਹੋ ਰਿਹਾ. ਐਸ ਸਮੇਂ ਦਿਮਾਗ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ : Past , Present ਅਤੇ Future ! ਐਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ '' Deja Vu Effect '' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
Deja Vu ਫ਼੍ਰੇਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ '' ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ '' ਹੈ !
ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ 8 - 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ. ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ. ਇਹਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ! ਪਰ ਇਹਦਾ ਖ਼ਾਸ ਸੰਬੰਧ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਚੇਤ ਅਤੇ ਅਚੇਤ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਹੈ. ਜਦ ਅਸੀਂ ਕੁੱਝ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਅਚੇਤ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਟੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਰਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਮੈਚ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਚੇਤ ਮਨ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਲ ਨੂੰ ਆਪੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਇਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਓਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਚੇਤ ਮਨ ਕਦੇ ਕਦੇ ਗਲਤ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ !
ਕਈ ਫਿਲਾਸਫੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਿਸੇ ਯਾਦ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਮੰਨਦੇ ਨੇ ਕੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਭਵਿੱਖ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਕਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਧਰਤੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਓਥੇ ਸੈਮ ਸਾਡੇ ਜੁੜਵਾਂ ਸਰੀਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ! ਪਰ ਵਿਗਿਆਨ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੀਜੈਕਟ ਕਰਕੇ ਇਸਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ !
● Hypnogogic Jerk Effect ●
ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਸੀਂ ਤਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਦ ਅਸੀਂ ਸੌਣ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਥੋੜੇ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਜਕਦਮ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਫੱਸ ਗਏ ਹਾਂ. ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹਿੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਇਹ ਐਸ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਅਸੀਂ ਲੰਮੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਸਲ ਰਿਲੈਕਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਦਿਮਾਗ Active ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਹ ਸੌਂਦਾ ਨਹੀਂ. ਫਿਰ ਥੋੜੇ ਕੁ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਦਿਮਾਗ ਸੋਚਦਾ ਕੇ '' ਸਰੀਰ ਹਿੱਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਮਸਲਜ਼ ਕੋਈ ਹਿੱਲ ਜੁੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਕਿਤੇ ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਜਗਾਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਫੱਸ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ.''
ਉਹ ਫ਼ਿਰ ਸਾਰੇ ਮਸਲਜ਼ ਨੂੰ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਿਗਨਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਕਿ '' ਉਠੋ, ਹਿੱਲੋ ! ਕੋਈ ਹਰਕਤ ਕਰੋ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਚਾਓ !'' ਇਹ ਇੱਕ Security Signal ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ! ਕਮਾਲ ਹੈ ਦਿਮਾਗ ਵੀ !
● Presque Vu Effect ●
ਇਹ Effect ਓਦੋਂ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਜਦ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਦੱਸਣ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ ! ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ ਕਿ '' ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗਾ ਭੁੰਨਦੇ'' ਕਵਿਤਾ ਕਿਸ ਕਵੀ ਨੇ ਲਿੱਖੀ ਸੀ ? ਤਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਵਾਬ ਤਾਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ. ਤਦ ਇਦਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਕੇ ਉਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਤਾਂ ਜੀਭ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਪਰ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ.
ਇਹ ਐਸ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਉਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਦਿਮਾਗ ਉਸ ਜਵਾਬ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਰਲ਼ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਅੱਖਰ ਕੱਢਕੇ ਮੂਹਰੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਕੀ ਹਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਬਲਾਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਇਸੇ ਬਲਾਕਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਬਲਾਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਰਲ਼ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਅੱਖਰਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਐਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਚਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਜਦ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ, ਦਿਮਾਗ ਉਹ ਬਲਾਕਾਜ ਵਾਲਾ ਗੇਟ ਖੋਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਜਵਾਬ ਵੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਵੇਗਾ !
● Jamais Vu Effect ●
ਇਹ Effect ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ Deja Vu Effect ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ. Jamais Vu ਵੀ ਫ਼੍ਰੇਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ '' ਲਗਭਗ ਦੇਖਿਆ '' ਹੈ ! ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜਗਾਹ, ਇਨਸਾਨ, ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ. ਤਦ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਓਹੀ ਹੈ !
ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਓਥੇ ਆਪਾਂ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਆ ਕੇ ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਵੇਗਾ ਜਾਂ ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋੜ ਕੱਟਣਾ ਹੈ. ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਅੱਗੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਫ਼ਿਰ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਕੇ ''ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਮੋੜ ਕੱਟਣਾ ਸੀ'' ਇਹ Jamais Vu Effect ਹੈ.
● The Butterfly Effect ●
ਇਹ effect ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ. ਇਹਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਕਰਕੇ, ਘਟਨਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ/ਰਾਜ/ਦੇਸ਼/ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਆ ਜਾਣਾ Butterfly Effect ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
ਇੱਕ ਉਧਾਰਨ ਦਿੰਨਾ : ਚੈਪੀਅਨਜ਼ ਟ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੇ ''ਇੰਡੀਆ ਪਾਕਸਿਤਾਨ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ'' ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਆ ਰਨ ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਜਹ ਜਡੇਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਰਨ ਆਊਟ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੰਡਿਆ ਰਨ ਆਊਟ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਜਡੇਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਚ ਹਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ !
Just Imagine ,
ਜੇ ਪੰਡਿਆ ਰਨ ਆਊਟ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਮੈਚ ਜਿਤਾ ਦਿੰਦਾ ! ਤਦ ਜਡੇਜਾ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਕਰੈਕਟਰ ਉੱਤੇ ਇੰਨੀ ਕਿੰਤੂ ਪ੍ਰੰਤੂ, ਦੂਸ਼ਣਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਸੀ ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਨਾ : ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਮੈਰਿਜ ਪੈਲਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ, ਐਸੇ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ ਗੱਲ ਕੀ ਸੀ, ਗੋਲੀ ਚੱਲ ਗਈ !
ਹੁਣ ਮੰਨ ਲਓ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਸਤੌਲ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਨਾ ਜਾਂਦੇ, ਗੋਲੀ ਹੀ ਨਾ ਚਲਾਉਂਦੇ, ਫ਼ਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਾਲਤ ਹੋਣੇ ਸੀ ! ਯਕੀਨਨ ਹੁਣ ਨਾਲੋਂ ਬਹਿਤਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੁੰਦੇ.
ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਦਲ ਜਾਣਾ, Butterfly effect ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
ਲਿਖਤ :- ਅਗਿਆਤ