31/07/2026
ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਅਤੇ 'ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ' (Udasi Sect) ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਵਿਰਕਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਯੋਗੀ ਸਨ।
1. ਜਨਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ
ਜਨਮ: ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1494 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ: ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਵੱਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ।
2. ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਸਾਜਨਾ
ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ 'ਉਦਾਸੀ ਮਤ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਤਿਆਗ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਜ ਦਾ ਮਾਰਗ ਚੁਣਿਆ।
ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਣੇ-ਕੋਣੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪਸਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
3. ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੰਬੰਧ
ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰਿਹਾ:
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ: ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਭਾਈ ਮੋਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ (ਬਾਬਾ ਆਨੰਦ ਜੀ) ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ: ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਅਥਾਹ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅੰਸ਼-ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ: ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲੀ।
4. ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਲਾਤੀਨੀ ਉਮਰ (ਬਾਲ ਯੋਗੀ): ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ (ਲਗਭਗ 135 ਸਾਲ) ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਬਾਲ-ਯੋਗੀ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੀ ਸੇਵਾ: ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦਾਸੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਠਿਨ ਸਮੇਂ (ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ) ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
