03/07/2026
घलेटार प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र (PHC) को दयनीय अवस्था: १९५६ देखि सञ्चालनमा रहेको अस्पताल आज पनि अभिभावकविहीन । भगवान भरोसामा चलिरहेको अवस्था!
सिटोङ, ३ जुलाई: घलेटार प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र (PHC) मा देखिएको गम्भीर जनशक्ति अभाव, व्यवस्थापकीय कमजोरी तथा उत्तरदायी निकायहरूको उदासीनताप्रति स्थानीयवासीले गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। गोर्खा जनमुक्ति मोर्चा सिटोङ-लाट समष्टि नं. ३२ का प्रतिनिधिहरूले २ जुलाई २०२६ मा स्वास्थ्य केन्द्रका कर्मचारीहरूसँग सौहार्दपूर्ण तथा फलदायी छलफल गरी आफ्ना मागहरू समेटिएको सामूहिक निवेदन अस्पताल प्रशासनलाई बुझाएका हुन्।
छलफलका क्रममा स्वास्थ्यकर्मीहरूले अत्यन्तै विनम्र र सकारात्मक ढङ्गले आफ्नो वास्तविक अवस्था सार्वजनिक गरेका थिए। उनीहरूका अनुसार हाल घलेटार PHC मा १ जना डाक्टर साहब लगायत जम्मा ७–८ जना कर्मचारी मात्र कार्यरत छन्, जबकि नया इमारत बने पछि अस्पताललाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न कम्तीमा ३०–३५ जना कर्मचारी आवश्यक रहेको बताएका छन्। सीमित जनशक्तिका बाबजुद दैनिक आफ्नो निर्धारित समयभन्दा थप एक घण्टा काम गरिरहेको भए पनि त्यसले स्थानीय जनतालाई आवश्यक स्वास्थ्य सेवा दिन पर्याप्त नभएको उनीहरूको भनाइ रहेको छ।
यसभन्दा पनि दुःखद पक्ष के हो भने, लगभग १९५६ देखि सञ्चालनमा रहेको घलेटार PHC का कर्मचारीहरूलाई आजसम्म पनि अस्पतालको व्यवस्थापनको जिम्मेवारी पाएको तथा रोगी कल्याण समिति (Rogi Kalyan Samiti - RKS) का अध्यक्ष, सचिव वा सदस्यहरूको नामसमेत जानकारी छैन। नियमअनुसार PHC को समग्र व्यवस्थापन, अनुगमन तथा विकासको जिम्मेवारी RKS माथि रहने व्यवस्था भए पनि यस्तो अवस्था देखिनु गम्भीर प्रशासनिक कमजोरीको संकेत भएको स्थानीयवासीको भनाइ छ।
स्थानीय प्रतिनिधिहरूले प्रश्न उठाएका छन्—यदि अस्पतालका कर्मचारीहरूलाई नै आफ्नो व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारीहरूबारे जानकारी छैन भने विगत सात दशकदेखि सम्बन्धित निकाय र नेतृत्वले वास्तवमा के गरिरहेका हो त?
छलफलका क्रममा अर्को महत्त्वपूर्ण विषय पनि बाहिर आएको छ। पञ्चायत निर्वाचनपछि सिटोङ–१, सिटोङ–२ र सिटोङ–३ का प्रधानहरूले संयुक्त बैठक गरी एक ग्राम पञ्चायतले अस्पतालमा CCTV जडान गर्ने तथा अर्को ग्राम पञ्चायतले खानेपानीको व्यवस्था साथै अर्को ग्राम पञ्चायतले अन्य थोक गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको जानकारी प्राप्त भएको छ। तर, लामो समय बितिसक्दा पनि ती प्रतिबद्धताहरू व्यवहारमा कार्यान्वयन भएको कुनै प्रमाण देखिएको छैन। स्थानीयवासीका अनुसार ती आश्वासनहरू अहिले केवल कागज र भाषणमै सीमित भएका छन्।
यस घटनाले स्थानीय बासिन्दामा गहिरो निराशा उत्पन्न गरेको छ। जनताको आधारभूत अधिकारका रूपमा रहेको स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी सम्बन्धित सबै निकायको भए पनि आवश्यक समन्वय, अनुगमन र उत्तरदायित्वको अभाव स्पष्ट रूपमा देखिएको उनीहरूको भनाइ छ।
झन् दुःखद पक्ष, सामूहिक निवेदन बुझाउने क्रममा रोगी कल्याण समितिका अध्यक्ष, सचिव, सदस्य, सम्बन्धित ग्राम पञ्चायतका प्रधान वा डाक्टर साहब सम्म अस्पतालका कुनै पनि अभिभावकीय भूमिकामा रहेका प्रतिनिधिहरू उपस्थित नभएको भन्दै सिटोङ ल्याट समष्टिका प्रतिनिधिहरूले गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्।
यद्यपि, सिटोङ-लाट समष्टि नं. ३२ का प्रतिनिधिहरूले स्पष्ट पारेका छन् कि उनीहरूको उद्देश्य विगतका कमजोरीहरू कोट्याएर कसैलाई दोषारोपण गर्नु वा पुराना घाउहरू बल्झाउनु होइन। हामी कसैलाई दोष दिने वा इतिहासका घाउहरू कोट्याउने अभियानमा छैनौं। विगत बितिसकेको छ र त्यसलाई परिवर्तन गर्न सकिँदैन। हाम्रो लक्ष्य भनेको वर्तमानका समस्याहरूको समाधान गर्दै भविष्यका लागि बलियो, उत्तरदायी र जनमुखी स्वास्थ्य सेवा प्रणाली निर्माण गर्नु हो।
उनीहरूले थप स्पष्ट पारेका छन् कि नयाँ सिटोङ -लाट समष्टिका नेतृत्व आश्वासनको राजनीति होइन, परिणामको राजनीति र कामको संस्कृतिमा विश्वास गर्दछ। जनताले सुन्ने वाचाभन्दा आफ्नै आँखाले देख्न सक्ने परिवर्तन नै हाम्रो प्रतिबद्धता हो। त्यसैले अब भाषण, बैठक र कागजी घोषणा होइन, अस्पतालमा पर्याप्त जनशक्ति, सक्रिय रोगी कल्याण समिति, CCTV, शुद्ध खानेपानी तथा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा जस्ता प्रत्यक्ष परिणाम जनताले अनुभव गर्नुपर्ने समय आएको छ।
स्थानीयवासीले सम्बन्धित सबै निकाय, जनप्रतिनिधि तथा स्वास्थ्य विभागलाई ढिला हुनुअघि तत्काल आवश्यक जनशक्ति व्यवस्थापन, रोगी कल्याण समितिलाई सक्रिय बनाउने, CCTV तथा खानेपानीजस्ता आधारभूत पूर्वाधारको शीघ्र व्यवस्था गर्ने र घलेटार PHC लाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्ने दिशामा अविलम्ब कदम चाल्न आग्रह गरेका छन्।
उनीहरूको स्पष्ट सन्देश छ—"जनताको स्वास्थ्यसँग जोडिएको विषयमा अब आश्वासन होइन, परिणाम देखिनुपर्छ। विकास कागजमा होइन, जनताको जीवनमा अनुभूति हुनुपर्छ।"
जय गोर्खा🙏
