Raju bai Raju

Raju bai Raju Gowo khantesn

30/07/2021

What Buddhists Believe - Part 19

See distribution

PART III

LEADING A BUDDHIST LIFE

Chapter 7 - Moral Foundation For Mankind

* Buddhism for man in society

This religion can be practised either in society or in seclusion.

There are some who believe that Buddhism is so lofty and sublime a system that it cannot be practised by ordinary men and women in the workday world. These same people think that one has to retire to a monastery or to some quiet place if one desires to be a true Buddhist.

This is a sad misconception that comes from a lack of understanding of the Buddha. People jump to such conclusions after casually reading or hearing something about Buddhism. Some people form their impression of Buddhism after reading articles or books that give only a partial or lopsided view of Buddhism. The authors of such articles and books have only a limited understanding of the Buddha's Teaching. His Teaching is not meant only for monks in monasteries. The Teaching is also for ordinary men and women living at home with their families. The Noble Eightfold Path is the Buddhist way of life that is intended for all people. This way of life is offered to all mankind without any distinction.

The vast majority of people in the world cannot become monks or retire into caves or forests. However noble and pure Buddhism may be, it would be useless to the masses if they could not follow it in their daily life in the modern world. But if you understand the spirit of Buddhism correctly, you can surely follow and practise it while living the life of an ordinary man.

There may be some who find it easier and more convenient to accept Buddhism by living in a remote place; in other words, by cutting themselves off from the society of others. Yet , other people may find that this kind of retirement dulls and depresses their whole being both physically and mentally, and that it may therefore not be conducive to the development of their spiritual and intellectual life.

True renunciation does not mean running away physically from the world. Sariputta, the chief disciple of the Buddha, said that one man might live in a forest devoting himself to ascetic practices, but might be full of impure thoughts and 'defilements'. Another might live in a village or a town, practising no ascetic discipline, but his mind might be pure, and free from 'defilements'. 'Of these two,' said, Sariputta, 'the one who lives a pure life in the village or town is definitely far superior to, and greater than, the one who lives in the forest.' (Majjhima Nikaya)

The common belief that to follow the Buddha's Teaching one has to retire from a normal family life is a misconception. It is really an unconscious defense against practising it. There are numerous references in Buddhist literature to men and women living ordinary, normal family lives who successfully practised what the Buddha taught and realized Nibbana. Vacchagotta the Wanderer, once asked the Buddha straightforwardly whether there were laymen and women leading the family life who followed His Teaching successfully and attained the high spiritual states. The Buddha categorically stated that there were many laymen and women leading the family life who had followed His Teaching successfully and attained the high spiritual states.

It may be agreeable for certain people to live a retired life in a quiet place away from noise and disturbances. But it is certainly more praiseworthy and courageous to practise Buddhism living among fellow beings, helping them and offering service to them. It may perhaps be useful in some cases for a man to live in retirement for a time in order to improve his mind and character, as a preliminary to moral, spiritual and intellectual training, to be strong enough to come out later and help others. But if a man lives all his life in solitude, thinking only of his own happiness and salvation, without caring for his fellowmen, this surely is not in keeping with the Buddha's Teaching which is based on love compassion and service to others.

One might now ask, 'If a man can follow Buddhism while living the life of an ordinary man, why was the Sangha, the Order of Monks, established by the Buddha?' The Order provides opportunity for those who are willing to devote their lives not only to their own spiritual and intellectual development, but also to the service of others. An ordinary layman with a family cannot be expected to devote his whole life to the service of others, whereas a Monk, who has no family responsibilities or any other worldly ties, is in a position to devote his life 'for the good of the many'.(Dr. Walpola Rahula)

And what is this 'good' that many can benefit from? The monk cannot give material comfort to a layman, but he can provide spiritual guidance to those who are troubled by worldly, family emotional problems and so on. The monk devotes his life to the pursuit of knowledge of the Dhamma as taught by the Buddha. He explains the Teaching in simplified form to the untutored layman. And if the layman is well educated, he is there to discuss the deeper aspects of the teaching so that both can gain intellectually from the discussion.

In Buddhist countries, monks are largely responsible for the education of the young. As a result of their contribution, Buddhist countries have populations which are literate and well-versed in spiritual values. Monks also comfort those who are bereaved and emotionally upset by explaining how all mankind is subject to similar disturbances.

In turn, the layman is expected to look after the material well-being of the monk who does not gain income to provide himself with food, shelter, medicine and clothing. In common Buddhist practice, it is considered meritorious for a layman to contribute to the health of a monk because by so doing he makes it possible for the monk to continue to minister to the spiritual needs of the people and for his mental purity.

* The Buddhist Way of Life for Householders

The Buddha considered economic welfare as a requisite for human happiness, but moral and spiritual development for a happy, peaceful and contented life.

A man named Dighajanu once visited the Buddha and said, 'Venerable Sir, we are ordinary laymen, leading a family life with wife and children. Would the Blessed One teach us some doctrines which will be conducive to our happiness in this world and hereafter?

The Buddha told him that there are four things which are conducive to a man's happiness in this world. First: he should be skilled, efficient, earnest, and energetic in whatever profession he is engaged, and he should know it well (utthana-sampada); second: he should protect his income, which he has thus earned righteously, with the sweat of his brow (arakkha-sampada); third: he should have good friends (kalyana-mitta) who are faithful, learned, virtuous, liberal and intelligent, who will help him along the right path away from evil; fourth: he should spend reasonably, in proportion to his income, neither too much nor too little, i.e., he should not hoard wealth avariciously nor should he be extravagant?in other words he should live within his means (sama-jivikata).

Then the Buddha expounds the four virtues conducive to a layman's happiness hereafter: (1)Saddha: he should have faith and confidence in moral, spiritual and intellectual values; (2)Sila: he should abstain from destroying and harming life, from stealing and cheating, from adultery, from falsehood, and from intoxicating drinks; (3)Caga: he should practise charity, generosity, without attachment and craving for his wealth;(4)Panna: he should develop wisdom which leads to the complete destruction of suffering, to the realization of Nibbana.

Sometimes the Buddha even went into details about saving money and spending it, as, for instance, when he told the young man Sigala that he should spend on fourth of his income on his daily expenses, invest half in his business and put aside one fourth for any emergency.

Once the Buddha told Anathapindika, the great banker, one of His most devoted lay disciples who founded for Him the celebrated Jetavana monastery at Savatthi, that a layman who leads an ordinary family life has four kinds of happiness. The first happiness is to enjoy economic security or sufficient wealth acquired by just and righteous means (atthi-sukha); the second is spending that wealth liberally on himself, his family, his friends and relatives, and on meritorious deeds (bhogo-sukha); the third to be free from debts (anana-sukha); the fourth happiness is to live a faultless, and a pure life without committing evil in thought, word or deed (anavajja-sukha).

It must be noted here that first three are economic and material happiness which is 'not worth part' of the spiritual happiness arising out of a faultless and good life.

From the few examples given above, one can see that the Buddha considered economic welfare as a requisite for human happiness, but that He did not recognize progress as real and true if it was only material, devoid of a spiritual and moral foundation. While encouraging material progress, Buddhism always lays great stress on the development of the moral and spiritual character for a happy, peaceful and contented society.

Many people think that to be a good Buddhist one must have absolutely nothing to do with the materialistic life. This is not correct. What the Buddha teaches is that while we can enjoy material comforts without going to extremes, we must also conscientiously develop the spiritual aspects of our lives. While we can enjoy sensual pleasures as laymen, we should never be unduly attached to them to the extent that they hinder our spiritual progress. Buddhism emphasizes the need for a man to follow the Middle Path.

Related in the future

30/07/2021

ගෞතම බුද්ධ චරිතය - 13 වන කොටස

බුද්‍ධත්වය ලැබීම - 2 වන කොටස

* ප්‍රථම විද්‍යාව ලැබීම හා දෘෂ්ටි විශුද්‍ධිසම්පාදනය

මහ බෝසතාණන් වහන්සේ පළමුකොට ආනාපාන ස්මෘති කර්මස්ථානය වඩා පළමු වන දෙවෙනි ලැබීම හා තෙවෙනි සිවුවන රූපාවචර ධ්‍යානයන් සමවන් සේක. නැවැත චතුර්ථධ්‍යානයෙන් නැඟී සිට (සිත ඒ ධ්‍යානාලම්බනයෙන් ඉවත් කොට) පෙර වුසූ කඳ පිළිවෙළ අතට එල්ල කොට යැවූ සේක. මෙසේ අතීත ජාතීන් සිහි කරන සේක්, අනේක කෙළ දහස් ගණන් ජාතීන් තත්වාකාරයෙන් දුටුහ. උක්ත පරිදි එදා පූර්ව යාමයෙහි ම පෙර වුසූ කඳ පිළිවෙල වසා ලන මෝහය බිඳී යෑමෙන් මහසතාණන් වහන්සේට පූර්වෙනිවාසානුස්මෘතිඥාන ප්‍රතිලාභය විය.

පූර්වෙනිවාසානුස්මෘති ඥානයෙන් පෙර වුසූ කඳ පිළිවෙළ බලන බෝසතාණන් වහන්සේ,

“නාමරූපයෝ තත්තද්භවයෙහි පරම්පරා වශයෙන් පහළ වෙමින් බිඳෙමින් පැවැත්තාහ. එ නාම රූප පරම්පරාව ගේ ම චක්ෂුරාදි ද්වාරයන්හි රූප දැකීම් ආදි වශයෙන් නානා විඥානයෝ හට ගැනෙමින් බිඳෙමින් පැවැත්තාහ. එහෙත් හුදු තනි අවිකාරි තත්වයෙක් හෝ ජීවයෙක් හෝ පුද්ගලයෙක් නො වී ය. එය මවන දෙවියෙක් හෝ මරෙක් හෝ බඹෙක් හෝ නො වී යැ” යි දක්නා සේක් විංශද්වස්තුක සත්කාය දෘෂ්ටිය42 බින්ද සේක. මේ වනාහි බෝසතාණන් වහන්සේ ගේ දිට්ඨිවිසුද්‍ධි සම්පාදනය යි.

* ද්විතීය විද්‍යාව ලැබීම හා කංඛාවිතරණ විසුද්‍ධි සම්පාදනය

නැවැත මහබෝසතාණන් වහන්සේ මධ්‍යම යාමයෙහි ද පළමු පරිදි ම ආනාපාන චතුර්ථධ්‍යානයට සම වැද ඉන් නැගී සිට, සත්ත්වයන්ගේ ච්‍යුත්‍යුපපත්තීන් බැලීමට සිත යොමුකළ සේක්, මරණයට ඉතා ළං වූ ද, එ කෙණෙහි පිළිසිඳ ගත්තා වූ දැ යි කළකම් පරිදි සුගති දුගති දෙක්හි මැරෙන උපදින නන් වැදෑරුම් සත්ත්වයන් දුටු සේක.

මෙසේ සත්ත්වයන්ගේ ච්‍යුති උපපත්ති දැක්මෙන් තත් ප්‍රතිච්ඡාදක මෝහය දුරු විය. “මම අතීතයෙහි වීම් ද, නොවීම ද යන ආදි වශයෙන් සොළොස් පරිද්දෙකින් වන සියලු සැකය 42 ද ප්‍රහීණ විය. (මේ වනාහි මහසතාණන් වහන්සේ ගේ කංඛාවිතරණ විසුද්‍ධි සම්පාදනය යි.)

රෑ තුන් වැනි යාමය පැමිණියේ ය. මහ බෝසතාණන් වහන්සේ පළමු සේ ම ආනාපාන චතුර්ථ ධ්‍යානයට සමවැද එයින් නැඟී සිට ස්කන්ධ පස අනිත්‍ය දුක්ඛ අනාත්ම වශයෙන් බලන සේක්, කලාප සම්මර්ශනයේ සිට එක් එක් පටිච්චසමුප්පාද අංගය සත්තානුපස්සනාවීථියට බැස් වූ සේක. මෙසේ විවසුන් වඩමින් අනිච්චානුපස්සනායෙන් නිත්‍යසංඥාව ද, දුක්ඛානුපස්සනායෙන් සුඛ සංඥාව ද, අනත්තානුපස්සනායෙන් ආත්මසංඥාව ද, විරාගානුපස්සනායෙන් රාගය ද, නිබ්බිදානුපස්සනායෙන් නන්දිය ද, නිරොධානුපස්සනායෙන් සමුදයය ද, පටිනිස්සග්ගානුපස්සනායෙන් ආදානය ද දුරුලූ සේක.

නැවැත සියලු සංස්කාරයන් නාම රූප වශයෙන් දෙකට බෙදා උදය ව්‍යය වශයෙන් බලන උන් වහන්සේට ආලෝක පීති පස්සද්ධි ඤාණ සද්ධා සති සුඛ උපෙක්ඛා විරිය නිකන්ති යන විදර්ශනා උපක්ලේශ දහය පහළ විය.

ඉක්බිති ඒ ආලෝක ප්‍රීති ආදි ධර්මයන් නුවණින් බලන සේක්, “තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි මානයට අරමුණු බැවින්” මොහු මාර්ගය නො වෙත්, තරුණ විදර්ශකයාට ධර්මතා වශයෙන් පහළ වන විදර්ශනෝපක්ලේශයෝ ම වෙති, මොවුන්ගෙන් මිදුණු විදර්ශනා විථියට පිළිපන් නුවණ ම මාර්ගය වේ යැ” යි මෙසේ මාර්ගාමාර්ග පිරික්සා දැන ඒ ආලෝකාදීන් කෙරෙහි නො ඇලී සිත විදර්ශනා භාවනාවට ම යොමු කළ සේක.

(මෙහි උන්වහන්සේට පහළ වූ මාර්ගාමාර්ග පරීක්ෂා කැර තීරණ කොට ගන්නා තියුණු විදර්ශනා ප්‍රඥාව මග්ගාමග්ගඤාණදස්සන විසුද්‍ධි සම්පාදනයයැ.)45

* පටිපදාඤාණ දස්සණ විසුද්‍ධිය

ඉක්බිති විදර්ශනා මාර්ගයට පිළිපන් මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ ස්කන්ධ පංචකයේ අනිත්‍ය දුක්ඛ අනාත්ම ලක්ෂණයන් පරීක්ෂා කරන සේක් පංචස්කන්ධයේ පහළ වීමත් විනාශයත් දුටු සේක. (උදයව්‍යය ඥානය46 ලැබූ සේක.) ස්කන්ධයන්ගේ පහළවීමත් විනාශයත් වඩ වඩා බලත්ම වඩ වඩා ස්කන්ධ භංගය ම ප්‍රකට වැ පෙනිණ. තමන් ඉදිරියෙහි සිටින ව්‍යාඝ්‍රයකුගේ අයා ගත් මුඛයම පැනෙන්නා සේ ඉතා බලවත් වී මරණය ම පෙනෙන්නට විය. සියලු ස්කන්ධ පංචකය හුදු මරණය නම් දැයෙකින් ම සැදුණාක් මෙන් වැටහිණ. (භංගානුපස්සනඤාණය46 පහළ විය.)

ඉක්බිති භංගය අනුව බලන සේක් භවත්‍රය ගත සියලු සංස්කාරයන් ව්‍යාඝ්‍ර සර්පාදීන් මෙන් භයක් කොට, භයට කාරණ කොට දුටු සේක. (භයතොපට්ඨාන ඤාණය47 ලැබූ සේක.) මෙසේ සංස්කාරයන් භය වශයෙන්, භය උපදවන්නන් වශයෙන් බලත් බලත් ම භවත්‍රය මුළුල්ල ගිනිගත් කිහිරඟුරු වලක් සේ ජාති ජරාදී එකළොස් ගින්න ඇවිල පවත්නා ප්‍රතිෂ්ඨා රහිත තැනක් සේ පෙනිණ. “භවය මෙ නම් ජාති ජරාදි දුකින් යුක්ත ය” යි භවත්‍රයයේ ම දෝෂ දුටු සේක. (ආදීනව ඤාණය ලැබූ සේක.)48

ආදීනව ඤාණයෙන් සංස්කාරයන්ගේ දෝෂ බලන කල්හි තමන් සර්ප මුඛයට අසුවූ මැඩියකු සේ ද, දැලෙක අසු වූ මසකු සේ ද, හැඟී යෑමෙන් තුන් භූමියට අයත් සියලු ධර්මයන්ගෙන් මිදෙනු කැමැති නුවණ ඇති විය. (මුච්චිතුකම්‍යතා ඤාණය49 පහළ විය.)

මිදෙන උපාය සොයන සේක්, චණ්ඩ මෘගයන් ඇති වනයකට වන්නකු ඉන් පැන යෑමට ඒ මේ අත මඟක් සොයා ඇවිදින්නාක් මෙන්, යළිත් සංස්කාරයන් අනිත්‍යාදී ත්‍රිලක්ෂණයට නඟා සම්මර්ශනය කළ සේක. (පටිසංඛානුපස්සනා ඤාණය)50ලත් සේක.

මෙසේ විදසුන් වඩන කල්හි දුරාචාර දෝෂයෙන් කලකිරී හරනා ලද භාර්යාවක සැඩොලුන් ගේ සමාගමයෙකැ සිටිනු දැක ද, ආලයක් හෝ අමනාපයක් නැති වැ උදාසීන වන්නාක් මෙන්, දොස් දැක්මෙන් කලකිරුණු, ඇල්ම හැර දැමූ, සංස්කාරයන් මධ්‍යස්ථ වැ බලනා නුවණ (සංඛාරුපෙක්ඛා ඤාණය)51 පහළ විය.

මෙහි කී උදයව්‍යය ඤාණය පටන් කොට සංඛාරුපෙක්ඛාඤාණය තෙක් වූ අෂ්ට ඥානයෝ මහබෝසතාණන් වහන්සේ විසින් පෙරැ බුදුවරයන් වෙත පැවිදි ව ධර්මය ඉගෙන විදර්ශනා වැඩීමෙන් ලදුවැ අළු යට ගිනි පුපුරු මෙන්, කුටියක් තුළැ ඇවිලෙන පහන් මෙන් සිටියෝ, වහා ම පහළ වැ ආහ.

උක්ත පරිදි වූ සංඛාරුපෙක්ඛාඤාණය පුරුදු කරන මහසතාණන් වහන්සේ ගේ ශ්‍රද්ධාව52 බලවත් විය, වීර්‍ය්‍ය මනාව වැඩිණ, සිහිය මොනවට එළැඹ සිටියේ ය. සිත සුසමාහිත විය. සංස්කාරෝපේක්ෂාව (සංස්කාරයන් මධ්‍යස්ථ ව බැලීම) ඉතා තියුණු විය.

සංඛාරුපෙක්ඛාව (සංස්කාරෝපේක්ෂාව) සංස්කාරයන් අනිත්‍ය දුඃඛ අනාත්ම වශයෙන් සම්මර්ශනය කරමින් නැවැතැ භවාංගයට බැස ගති. ඉක්බිති, භවාංගයට අනතුරු වැ සංඛාරුපෙක්ඛා ඤාණයෙහි ආ පරිදි ම අනිත්‍යතාදි ත්‍රිලක්ෂණ අරමුණු කරමින් මනොද්වාරාවර්ජන සිත පහළ විය. ඉක්බිති යටැ පහළ වූ උදයව්‍යය ඥානාදි අෂ්ට ඥානයන් ගේ කෘත්‍ය සංසිද්‍ධියටත් මතු පහළ වියැ යුතු වූ බෝධිපාක්ෂික ධර්මයනටත් අනුකූල වැ, චතුස් සත්‍යයන් මුවහ කරන අවිද්‍යාව බිඳ හරිමින්, අනිත්‍යාදි තිලකුණු සර්වප්‍රකාරයෙන් ප්‍රකට කෙරෙමින්, සියලු ලෞකික විදර්ශනාවන් ගේ මුදුන් පැමිණ මහා කුශල ජවන ගත ඥානත්‍රයය පිළිවෙළින් බලවත් වැ පහළ විය. (සච්චානුලොමික ඤාණය පහළ වූයේ ය.)

ගෝත්‍රභූ ඥාන ලාභය

තදනන් තර ව පෘථග්ජන ගෝත්‍රය (ලෞකික බව) මඬිමින්, ඉක්මෙමින්, නිර්වාණය ප්‍රත්‍යක්ෂ කරමින් ගෝත්‍රභූ ඥානය54 පහළ විය.

* ඥාන දර්ශන විශුද්‍ධිය - බුදුවීම

55ගෝත්‍රභූ ඥානය පහළ වැ නිරුද්ධ වීමට අනතුරුව එයින් දෙන ලද සංඥා ඇත්තක්හු සේ දුක දකිමින්, සමුදය දුරු කරමින්, (-දුකට හේතු වූ සක්කාය දිට්ඨි විචිකිච්ඡා සීලබ්බත පරාමාසයන් නසමින්) නිරෝධ සත්‍යය (නිවන) අරමුණු කරමින්, මාර්ග සත්‍යය (අරිඅටැඟි මඟ) වඩමින් ප්‍රථම ඥාන දර්ශනය (සෝතාපත්තිමග්ග ඤාණය) පහළ විය.56

එයට අනතුරු ව සොතාපත්ති ඵලය ද, ඉන් පසු තමන් ආ මාර්ගය බලන මහා පච්චවෙක්ඛණ ඤාණය ද,57 ලත් මාර්ගයේ අනුසස් බලන ඵල පච්චවෙක්ඛණ ඤාණය ද, බිඳ හල කෙලෙසුන් විමසා බලන පහීණ කිලෙස පච්චවෙක්ඛණ ඤාණය ද, ඉක්බිති ඉතිරි වූ කෙලෙසුන් සොයා බලන වජ්ඣකිලෙස පච්චවෙක්ඛණ ඤාණය ද යන ඤාණයෝ පහළ වූහ.

යලිදු උදයව්‍යය ඤාණයේ සිට සංස්කාරයන් තිලකුණට නඟා බලන බෝසතාණන් වහන්සේට සංඛාරුපෙක්ඛාව කෙළවරැ අනුලෝම ඤාණ වෝදාන ඤාණයෝ ද තදනන්තර වැ දුක් පිරිසිඳිමින් රාගදෙවෂමෝහයන් තුනී කෙරෙමින් නිවන සාක්ෂාත් කෙරෙමින් අරිඅටැඟි මඟ වඩමින් දෙවෙනි ඥාන දර්ශනය (හෙවත් සකදාගාමිමග්ග ඤාණය58) පහළ විය. එයට අනන්තර වැ එහි ඵලය ද එයට පසු මාර්ගයත් ඵලයත් ප්‍රහීණ ක්ලේශත් ප්‍රහීණ නො කළ ක්ලේශත් පිරික්සන ප්‍රත්‍යවේක්ෂාඥානයෝ පිළිවෙළින් පහළ වූහ.

නැවැත ද මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේ උදයව්‍යය ඥානයේ සිට සංස්කාරයන්ගේ ලක්ෂණ බලන්නට පටන් ගත් සේක. උන්වහන්සේට පළමු සේ ම සංස්කාරෝපේක්ෂාව අවසනැ අනුලෝමවෝදාන ඤාණයෝද, තදනන්තරව දුක් පිරිසිඳිමින්, සමුදය (කාමරාග ව්‍යාපාදයන්) ප්‍රහාණ කරමින්, නිවන් පසක් කරමින් අරි අටැඟි මග වඩමින් තෙවෙනි ඥාන දර්ශනය (අනාගාමි මාර්ගය)59 පහළ විය.

එයට අනන්තර වැ තදනුරූප ඵලය ද මාර්ග ඵල ප්‍රහීණ ක්ලේශ, ඉතිරි කෙලෙස් යන මොවුන් පරීක්ෂා කරන ඥානයෝ ද පහළ වූහ.

තවත් වධ්‍ය ක්ලේශයන් ඇති බව දැක පළමු පරිදි ම උදය ව්‍යයාදි නව මහා විදර්ශන ඥානයෙන් සංස්කාරයන් ලක්ෂණත්‍රයට නඟා ක්‍රමයෙන් විමසා බලන යෝගීන්ද්‍ර වූ මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේ ට සංඛාරුපෙක්ඛා ඥානය ද, ඉන් පසු අනුලෝම චෝදාන ඥානයෝ ද පහළ වූහ. තදනන්තර වැ සියලු දුක් පිරිසිඳ දකිමින්, සමුදය (ඉතිරිවැ සිටි සියලු කෙලෙසුන්) වාසනා දෝෂ ද සමග විහත විධ්වස්ත කරමින්, නිවන් සාක්ෂාත් කරමින් මාර්ගය භාවිත කරමින්, සිවු වන ඥාන දර්ශන ය (අරහත්ත්වමාර්ග ඥානය) පහළ විය. මෙසේ සෝවාන් ආදී සතර මාර්ගයන් ලැබීම උන්වහන්සේ ගේ ඤාණදස්සන විසුද්‍ධි සම්පාදන යයි.

අර්හත්ත්වමාර්ග ඥානයට අනතුරුව අරිහත්ත්ව ඵලය ද ඉක්බිති මාර්ගත් ඵලත් ප්‍රහීණ ක්ලේෂත් නිර්වාණයත් යන මොවුන් පිළිබඳ වූ ප්‍රත්‍යවේක්ෂණ ඥානයෝ60 ද පහළ වූහ.

මහාපුරුෂයාණන් වහන්සේට අර්හත්ත්වමාර්ග ඥානය සමග ම සිවුපිළිසිඹියා ද ෂඩ් අසාධාරණ ඥාන ද තුදුස් බුද්‍ධඥාන ද අටළොස් ආවෙණික ධර්ම ද දශබල චතුර්වෛශාරද්‍යාදි අපරිමිත බුද්‍ධ ගුණයෝ ද සමෘද්ධ වූහ.

මෙසේ එදා රෑ ගෙවී අරුණු නගින කල්හි ම මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේ ලෝදා එකලූ කෙරෙමින්, සුබ නිමිති පළ කෙරෙමින් සවාසන සකල ක්ලේශ විද්ධවංසනයෙන් නිරුත්තර සම්‍යක්සම්බුද්ධ පදවියට පැමිණ වදාළ සේක.

බෝසතාණන් මෙසේ බුදු බව ලදුයේ කලියුග වර්ෂයෙන් 2513 වන්නෙහි පුර පසළොස්වක් දා ය.

මතු සම්බන්ධයි

30/07/2021

ධර්ම විනිශ්චය - 21 වන කොටස

60. මතු ජාතියේ එක්ව විසීමට පතා දිවි නසා ගන්නා පෙම්වතුන්ට පෙම්වතියන්ට ඒ පැතීම නිසා අනාගත භවයේ එක්ව වාසය කරන්නට ලැබේ ද?

නිකම්ම කරන ප්‍රාර්ථනාවල් සිදු වෙත හොත් ලොව හැම දෙනාට ම ලෙහෙසියෙන් ම සුඛිත විය හැකි ය.

ලෝකයේ දුඃඛිතයෝ ඉතිරි නො වන්නාහ.

නිකම් ප්‍රාර්‍ථනා කළාට යම් කිසිවක් සිදු වන්නේ නො වේ.

නිකම්ම යම් යම් දේ අනාගතයෙහි ලබේවා යි පැතීම මුදල් නැතිව බඩු ගන්නට සිතීම වැනි මෝඩ වැඩකි.

අනාගතයෙහි යම් කිසිවක් ලැබීමට පතනවා නම් එය කළ යුත්තේ එය ලැබීමට හෝ සිදුවීමට සෑහෙන පිනක් කොටය.

පෙම්වතුන්ට ද සෑහෙන පින්කම් කොට “මේ පින් බලයෙන් අපට අනාගත භවයන්හි එක්ව සුවසේ වාසය කරන්නට ලැබේවා” යි පැතුව හොත් එය සිදුවිය හැකි ය.

පින් කොට කරන පැතුම් වුව ද නො වැරදී ම සිදුවනවාය යන නියමයක් නැත.

සමහර විට එයත් සිදු නොවී යා හැකි ය.

“ඉජ්ඣති භික්ඛවෙ සීලවතො චෙතොපණිධි විසුද්ධත්තා”යි

තථාගතයන් වහන්සේ විසින් වදාරා තිබෙන්නේ සිල්වතුන් ගේ ප්‍රාර්ථනා සිදු වන බව ය.

“තඤ්ච ඛො සීලවතො වදාමි නො තථා දුස්සීලෙ” යි

ඒ ප්‍රාර්ථනා සිද්ධිය දුශ්ශීලයන් ගැන කියන්නක් නොව සිල්වතුන් ගැන ම කියන්නක් බව ද වදාරා ඇත්තේ ය.

ඇතැම් පෙම්වතුන් දිවි නසා ගැනීමේ දී කිසිම පිනක් නො කොට අනාගතයේ එක්ව විසීමට කරන ප්‍රාර්ථනාව කිසි කලෙක සිදුවිය නොහෙන මෝඩ ප්‍රාර්ථනාවෙකි.

පිනක් කොට එසේ කරන ප්‍රාර්ථනාව වුව ද නො වරදවා සිදුවීමට නම් සිල්වත්ව වාසය කළ යුතු ය.

සිල්වත්ව විසීමය කියන්නේ ප්‍රාණඝාතාදි දුශ්චරිත පසින් වැළකී සිටීම ය.

ඒවායින් කවරක් හෝ කරනවා නම් ඒ තැනැත්තා දුශ්ශීලයා ය.

ඒ පව්කම්වලින් ඔහුට අපායට යන්නට සිදු වුව හොත් ප්‍රාර්ථනාව සිදු වන්නට ඉඩ නො ලැබේ.

පින් කොට වුව ද කරන දුශ්ශීලයන් ගේ ප්‍රාර්ථනා සිද්ධිය අනියත වන්නේ එහෙයිනි.

මතු ජාතිවල එක්ව විසීමේ ප්‍රාර්ථනාව නො වරදවා ම ඉටු කර ගන්නට නම් පින් කොට එසේ පතා පවින් වැළකෙමින් සිල්වත්ව විසිය යුතු ය.

නවකතා කරුවන් විසින්

කවීන් විසින්

දිව්‍යමය ගුණයක් කොට වර්ණනා කරන්නා වූ ද,

තවත් බොහෝ දෙනකුන් විසින් උසස් ගුණයක් කොට සලකන්නා වූ ද

ප්‍රේමය

බුදු දහමේ දැක්වෙන සැටියට නම්

සත්ත්වයා සුගතියට පමුණුවන පිනක් නොව

අවිද්‍යාව හෙවත් මෝඩකම

වැඩි වැඩි තරමට වඩ වඩා

තියුණුව වඩ වඩා

මහත්ව ඇති වන ක්ලේශයෙකි.

අවිද්‍යාව නිසා ඇතිවන ප්‍රේමයෙන් අවිද්‍යාව තව දුරටත් වැඩෙන්නේ ය.

අවිද්‍යාව වැඩීම නිසා ප්‍රේමය ද තව දුරටත් වැඩෙන්නේ ය.

මෙසේ වැඩීම ඒ කෙලෙස් වල සැටියකි.

ප්‍රේමය නමැති මේ ක්ලේශය බුදු දහමෙහි බොහෝ තැන්වල දැක්වෙන්නේ රාගය යන නාමයෙනි.

තරුණ තරුණියන් විසින් ඉමහත් මිහිරක් වශයෙන් සලකන මේ රාගය

මිහිරක් නොව සත්ත්ව සන්තානය දවන ගින්නකි.

එබැවින් තථාගතයන් වහන්සේ

“රාගග්ගි දහති මච්චේ රත්තේ කාමෙසු මුච්ඡතෙ”

යනුවෙන් රාග නමැති ගින්නෙන් කාමයන්හි ඇලුණු මුළා වූ සත්ත්වයෝ දවනු ලබන්නාහු යි වදාළ සේක.

ඇතැම් තරුණ තරුණියන් අපට මතු සංසාරයේ දී වත් එක්ව වාසය කරන්නට ලැබේවා යි පතා,

ගඟට මුහුදට පනින්නේ

වස විෂ පානය කරන්නේ

ඇසිඩ් බොන්නේ

එල්ලී මැරෙන්නේ

කෝචිචියට පනින්නේ

රාගයේ දැවීම ඉවසිය නොහෙන තරමට බලවත් වූ විටය.

රාගය පුද්ගල සන්තානය දවන ක්ලේශයකි.

එහි දවන ස්වභාවය දැනෙන්නට වන්නේ එය බලවත් වූ විටය.

සත්ත්වයනට ඉෂ්ටවිපාක ඇති වන්නේ චිත්ත සන්තානය පිනවන අලෝභ මෛත්‍රී ශ්‍ර‍ද්ධා ප්‍රඥාදි ධර්‍මයන්ගෙනි.

චිත්ත සන්තානය දවන රාග ද්වේෂාදීන්ගෙන් අනාගතයෙහි ඇති කරන්නේ ද අනිෂ්ඨ විපාකයෙකි.

අකුශල්ය කියනුයේ අනිෂ්ට විපාක ඇති කරන ධර්මයන්ට ය.

දවන ස්වභාවය ඇතියක් බැවින්

රාගය ද අනාගතයෙහි අනිෂ්ට විපාක ඇති කරන පාප ධර්මයෙකි.

මරණාසන්නයේ දී එය බල පැවැත්වුව හොත් ප්‍රේත ලෝකයෙහි ඉපදිය හැකි ය.

රාගය විශේෂයෙන් ප්‍රේතව ඉපදීමටත් ද්වේෂය නරකයෙහි ඉපදීමටත් මෝහය තිරිසන් යෝනියෙහි ඉපදීමටත් හේතු වන බව දහම් පොත්වල කියා ඇත්තේ ය.

මෙලොව සිය අදහස් පරිදි එක්ව විසීමට ඉඩ නො ලැබීමෙන්

මතු ජාතියේ දී එක් වන්නට බලාපොරොත්තුවෙන් දිවි නසා ගන්නා තරුණ තරුණියන් ගේ සන්තානවල

මරණාසන්නයේ දී

අන්‍යොන්‍ය ප්‍රේමය හෙවත් රාගය හෝ මතු වී පවතී.

නැතහොත් බලාපොරොත්තු ඉටු කර ගන්නට නො ලැබීමෙන් වන කෝපය හෝ මතු වී සිටී.

නැතහොත් මෝහය මතු වී සිටී.

ඒ අවස්ථාවෙහි දී දෙදෙනා කෙරෙහි ම සමානව රාගය මතු වී සිටිය හොත්

ඔවුනට සමහර විට ප්‍රේතලෝකයේ එක්ව විසිය හැකි වනු ඇත.

එකකු ගේ සන්තානයෙහි රාගයත්

අනිකා ගේ සන්තානයෙහි ද්වේෂයත් නැඟ සිටිය හොත්

දෙදෙනාට දෙපලකට යන්නට සිදු විය හැකි ය.

දුර්ගතියෙහි වුව ද දිවි නසා ගන්නා යුවළකට එක් වන්නට ලැබෙනවා නම් එය කලාතුරකින් සිදුවන කරුණකි.

එබැවින් මතු එක්ව කම් සැප විඳීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් දිවි නසා ගැනීම

මෝඩකම්වලින් ලොකු ම මෝඩකමක් බව කිය යුතු ය.

30/07/2021

බුදුන් වැඳීම සහ දැකීම

“මනුෂ්‍ය ජීවිතය ලැබීම දුර්ලභයි.

මනුෂ්‍යයන්ගේ ජීවිත පවත්වා ගැනීමද දුර්ලභයි.

සද්ධර්ම ශ්‍රවණය දුර්ලභයි.

බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ උපතද දුර්ලභයි.”

ධම්මපදයේ සඳහන් ඒරකපත්‍ර නා රජුන් නිමිතිකොට දෙසු මෙම දහම් පෙළ නිතොර මෙනෙහි කරමු.

ඒ දුර්ලභවූ උතුම් වූ මනුෂ්‍ය ජීවිතය අපි ලබා සිටිමු.

අපිට ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බුදුසසුන මුණ ගැසී තිබේ.

බඹසර විසීමට

එනම් කුසල් මඟ සපිරීමට නොහැකි අවස්ථා අටෙන්ම

අපි අත්මිදී සිටින්නේ නොවේදැයි සිතා බලන්න.

එම අවස්ථා අට මෙසේයි.

1. බුදුරජාණන් වහන්සේ මිනිස්ලොව ඉපදී දහම් දෙසුවද පුද්ගලයා නිරයෙහි උපත ලබා තිබීම.

2. බුදුරජාණන් වහන්සේ මිනිස්ලොව ඉපදී දහම් දෙසුවද පුද්ගලයා තිරිසන් බවෙහි උපත ලබා තිබීම.

3.බුදුරජාණන් වහන්සේ මිනිස්ලොව ඉපදී දහම් දෙසුවද පුද්ගලයා පේ‍්‍රත විෂයෙහි උපත ලබා තිබීම

4. බුදුරජාණන් වහන්සේ මිනිස්ලොව ඉපදී දහම් දෙසුවද පුද්ගලයා දීර්ඝායු ඇති දේවනිකායක උපත ලබා තිබීම

5.පුද්ගලයා සිව්වනක් පිරිස නැති ප්‍රත්‍යන්ත ජනපදයක උපත ලබා තිබීම

6. පුද්ගලයා මධ්‍යම ජනපදයෙහි දස වස්තුක මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක්ව උපත ලබා තිබීම

7.මධ්‍යම ජනපදයෙහි මෝඩ දුශ්පාඥයෙක්ව උපත ලබා තිබීම .

8.පුද්ගලයා අබුද්ධෝත්පාද කාලයක උපත ලැබීම යනුවෙනි.

අප විසින් ලබාගත් මෙම දුර්ලභ වූ අවස්ථාවෙන් උතුම් වූ ඵලයක් ලබාගත යුතුය.

වර්තමානයෙහි තෙරුවන් සරණ ගිය බහුතර පිරිසක් ප්‍රධාන වශයෙන් සිදුකරන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේට ආමිසයෙන් පූජාවන් සිදුකිරීමයි.

එය වරදක් නොවේ.

වරද පවතින්නේ ආමිසයෙන් ඔබ්බට,

එනම් පිළිවෙත් මාර්ගයට අවබෝධයකින් යුතුබැස නොගැනීමයි.

බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ දේශනා පෙලක් විමසා බලමු.

"නහි මය්හං මාලා ගන්ධාදීහි පූජං කරොන්තා මම පුජං කරොන්තිනාම ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජන්තා ඒවා පන මං පූජෙන්තී නාම “

"මල් සුවඳ ආදියෙන් මට පුද පුජා පවත්වන්නෝ (නියම ලෙසින්) මා පුදන්නෝ නොවෙත්.
ධර්මානු ධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදෙන්නෝ (නියම ලෙසින්) මා පුදන්නෝ වෙත්"

(ධම්මපදට්ඨ කථා ධම්මාරාම වත්ථු)

“කුල්ලුපමං වො භික්ඛවෙ ධම්මං දේසිස්සාමි, නිත්ථරනත්ථාය නො ගහණත්ථාය”

“මහණෙනි,....

මම ධර්මය ඔරුවකට උපමා කොට ඔබට දේශනා කරන්නෙමි.

ධර්මය එතෙරවීම පිණිස මිස කර ගහගෙන යෑම පිණිස නොවේ.

(මජ්ක්‍ධිම නිකාය අලගද්දූපම සූත්‍රය)

"යෝ වෝ ආනන්ද මයා ධම්මෝච විනයෝච දේසිතො පඤ්ඤත්තෝ, සො වො මමච්චයේන් සත්ථා “

ආනන්දය,....

නුඹලාට යම්ධර්මයක් හා විනයක් දේශනා කරන ලදද,

පනවන ලදද,

එය මගේ ඇවෑමෙන් ඔබේ ශාස්තෘවරයායි”

(පටිසම්භිදා මග්ග අට්ඨකථා)

ආරම්භයේදී එනම් ධර්ම මාර්ගයට යොමුවීමේදී මල් පහන්පුදා ශ්‍රද්ධාව දියුණුූ කරගැනීම අවශ්‍යයය.

එම ආමිසය නම් වූ මල් පහන් පූජාවම පිළිවෙත් මාර්ගයට යොමුකරගත හැකිය.

නිදසුනක් මෙසේය.

අප රටේ බහුතරයක් මල් පූජා කරන ගාථා රත්නයම නිදසුනක් කරගනිමු.

“පුජේමි බුද්ධං කුසුමේනනේන” ආදි වශයෙන් සරල අදහස නම්

මේ මල් පරව යන්නා සේ කයද අනිත්‍ය ස්වභාවයට හෙවත් විනාශ වන්නේය යනුවෙනි.

මෙය විදර්ශනාවක් කොට පිළිවෙත් මාර්ගයට පුරුදු කළ හැකිය.

යොමු කොට ගත හැකිය.

අපි එහි අදහස විවරණය කර ගනිමු.

මලක් සුවඳැති නම් හෝ ප්‍රසන්න නම්,

ඒ මල පිපෙන්නේ කොතැනදැයි ගැටලුවක් නැත.

මඩවගුරුවල හටගන්නා වූ ඕලු, නෙළුම්, මානෙල්වලටත්,

කටු අකුලුවල පිපෙන්නා වූ රෝසවලටත් ඉහළම තැනක් හිමිවෙයි.

නෙළාගෙන අවුත් බුදුපුද පවත්වයි.

එනමුත් මේ මල් පරවයයි.

පරවෙන්නට මත්තෙන්,

පිපුනු තැන නොසළකා මල් නෙළාගෙන අවුත් ඉහළම තැනක තබා ගෞරව කරයි.

මේ කය අනිත්‍යයයි.

ලෙඩ දුක් සමගම දිරාගෙන යන්නේය.

මල පරවෙන්නට පෙර නෙළාගෙන පැමිණ බුදුපුදට ගත්තාසේ,

මේ ජීවිතයද දිරාගෙන ගොස් මරණයට පෙර

උතුම් වූ ප්‍රයෝජනයක් ගත යුතුය.

ඒ ප්‍රයෝජන ගැනීම නම්

ඇස, කණ, ආදි ඉන්ද්‍රියයන් සතුටු කිරීම හෝ පිනවීමට නොවේ.

එය තිරිසන් සතුන්ද කරනු ලැබේ’.

කායික හා වාචසික සංවරය නම් වු ශීලයෙහි පිහිටා හැකිතාක් දුරට ධර්මානුකූලව ජීවිතය පැවැත්විය යුතුය.

ඉගෙනීම වෘත්තිය, විවාහය,ගේදොර,ඇඳුම් පැළැඳුම්, සාමාජික යුතුකම් ආදි වශයෙන් මේවා නම් කළ හැකිය.

ධර්මානුකූල මඟක මේ සියල්ලම පි‍්‍රය වශයෙන් ඉහළම ආකාරයකින් කළ හැකිය.

විශාකා මහා උපාසිකාව සහ අනේපිඬු සිටාණන් වැනි අය නිදසුන්වලට ගත හැකිය.

පියකරුවද, ධනවත්වද සතුටින්ද මේ අය ජීවිත ගත කළ අතර මාර්ගඵල ලාභීහු වූහ.

ඔබටද සිඟාලෝවාද ව්‍යග්ඝ පජ්ජ, මංගල ආදි සූත්‍රවල සඳහන් අයුරින් ලෞකික පැවැත්ම සුපසන් කරගත හැකිය.

වසල, පරාභව, ආදි සූත්‍ර දේශනාවල සඳහන් අයුරින් පරිහාණියට නොයා හැකිය.

මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රයට අනුව සිහිය පැවැත්වීම දියුණු කළ හැකිය.

ආනාපාන සති සහ කායගතිසති සූත්‍ර ඇසුරු කරගෙන එදිනෙදා ජීවිතයේ කොපමණ කාර්ය බහුල වුවද මේ මොහොතේ ජීවත්වීම පුරුදු කළ හැකිය.

අනාථපිණ්ඩිකෝවාද ආදි සූත්‍ර ධර්ම ඇසුරුකරගෙන ජීවිතයේ ලෙඩදුක් දුක්ඛ දෝමනස්සයන්ට මුහුණ දෙන ආකාරය ධර්මානුකූලවම පුරුදු කළ හැකිය.

වත්ථුපම සහ සල්ලේඛ ආදි සුත්‍ර ධර්ම ඇසුරුකරගෙන අශ්‍රැතවත් කෙලෙස් කසට සහ කෙලෙස් ගති හඳුනාගෙන මනුෂ්‍යයන් අතර ගම,රට පළාතෙහි යහපත වු සත්පුරුෂ මනුෂ්‍යයෙක් ලෙස ජීවත්විය හැකිය.

චූලහත්ථිපදෝපම මහා හත්ථිපදෝපම, රථවිනීත,අරියපරියේසන ආදි සූත්‍රයන්හි මඟපෙන්වීම ඔස්සේ

සිවුසස් දහම් අවබෝධයටද

කෙලෙසුන් නැසීමටද

මාර්ගෝපදේශකත්වයක් සලසා ගත හැකිය.

අනිත්‍ය වු ලොවෙහි

“ඉති ඛො භික්ඛවේ විවටො මයා ඛේමො මග්ගෝ සෝවාත්ථිකො පීතිගමනියො”

යනුවෙන් දේශනා කළ පරිදි,

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පෙන්වාදෙන ලද නිර්භය වු සැපදායක මඟෙහි පී‍්‍රතියෙන් යුතුව ගමන් කළ හැකිය”.

සම්මුතියේ පිහිටා සම්මත ලෝකයෙහි ඔබගේ වචනයෙන් පවසන පරිදි,

චාරිත්‍රවාරිත්‍ර,

යුතුකම්,

ගෙදරදොරේ වැඩකටයුතු

රැකි රක්ෂාවන්,

ස්වාමි භාර්යා යුතුකම්

දෙමාපිය දරු වගකීම් ආදියද

නිවැරදි මගක පවත්වා ගත හැකිය.

එම සම්මුතියෙහි පිහිටා කටයුතු කළ යුතු වන්නේ පරමාර්ථ ධර්මය පිළිබඳ මනා අවබෝධයෙන් යුතුවමය.

එනම් එය මෙවැනි අදහසකි.

“නයං භික්ඛවෙ කායෝ තුම්හාකං නාප අඤ්චෙසා”

“මහණෙනි ,

ඔය දරාගෙන සිටින ශරීරය නුඹලාගේ නොවේ.

වෙනත් අයෙකුටද අයිති නැත.’ (නතුම්හ සූත්‍රය)

මෙය ඔබට ගළපා මෙසේ සඳහන් කළ හැකිය.

“මම මගේ නොවේ.

නුඹ නුඹේ නොවේ.

මම නුඹේ නොවේ.

නුඹ මගේ නොවේ”

සම්මුති ධර්මතාවයට අනුව,

සම්මතයෙහි පිහිටා ලෞකික ලෝකයෙහි ජීවත් වෙන්න.

ධර්මානුකූලව හැසිරෙන්න.

එනම් හැකිතාක් දුරට පස්පව් දස අකුසල්වලින් බැහැරවන්න.

දරුවන් සහ දෙමාපියන්,

ස්වාමි – භාර්යාවන්

මම මගේ යයි කියන්න.

යම්විටෙක දෙමාපිය සහ දරුවන් විසින් ඔවුනොවුන් සමීප වී අත්වැල් පටලාගෙන නුඹලා මගේ යැයි කියනු ඇත.

මගේ ඇස් දෙක ,

මගේ හදවත වැනි යැයි කියනු ඇත.

නුඹ වැනි අයෙක් මට මුන ගැසුනේ මගේ පෙර පිනකට” යයි

ස්වාමි භාර්යාවන් පවසනු ඇත.

හැමදාම , ඔවුනොවුන් කෙරේ පි‍්‍රයදෑසින් බලමින්,

පි‍්‍රයවචන කතා කරමින්,

කිරි හා වතුර මෙන් ,

ශරීර දෙකක් වුවත්

එකම ජීවිතයක් මෙන් පවත්වන්නට කැමතියි (නකුල පිතූ සූත්‍රය)

එසේ සම්මතයෙහි පිහිටා මෙලොව සැනසිලිමත් ජීවිතයක් හෝ ජීවිත ගත කළ හැකිය.

එනමුත්,

මේ සියල්ලම සකස්විය යුත්තේ පරමාර්ථ ධර්ම අවබෝධය හා සමගිනි.

එනම් සම්මුතියට අනුව දෙමාපියන් දරුවන් හෝ ස්වාමි භාර්යාවන් විසින්

“නුඹ මගේ, හැමදාම මේ වගේ සිටිනවා” යයි පැවසුවද

පරම සත්‍ය කථාව (විදසුන් නුවණ) එය නොවේ.

පරමාර්ථ හෙවත් විපස්සනාවට අනුව,

මමවත් මට හිමි නැති ලොවක් තුළ නුඹ කොහොමද මගේ වෙන්නේ,

මටවත් මා ගැන නිසිලෙස යමක් කියන්නට බැරි මේ අනිත්‍ය වූ ලෝකයේ,

නුඹ සමඟ හැමදාම සිටිනවා යයි කියන්නේ කොහොමද?

වැනි කතාවකි.

මෙලොව සවිඤ්ඤාණක හෝ අවිඤ්ඤාණක

එනම් පණ ඇති හෝ පණ නැති සියල්ලම

සංඛත හෙවත් සංස්කාර නම්වෙයි.

මේ සියලු සංඛත වස්තූහු අනිච්ච, දුක්ඛ, අනන්ත නම් වූ ත්‍රිලක්ෂණ ධර්මයට යටත්වෙති.

සම්මුතිය සහ පරමාර්ථය හඳුනාගන්නා විට ජීවිත පැවැත්ම සන්සුන් වෙයි.

වෙනස්වන ලෝකයේ කිසිවක තදින් ඇලෙන්නේද නැත.

ගැටෙන්නේද නැත.

මේ නිසා සිතෙහි සකස්වන චිත්ත සමාධිය,

සමාහිත බව ඵල සමාධිය ඵල ප්‍රඥාව බවට පත්කර ගත හැකිවනු ඇත.

බුදුරජාණන් වහන්සේට කරන වන්දනාව බුදුරජාණන් වහන්සේ දහම් ඇසෙන් දැකීමක් බවට පත්වෙයි.

30/07/2021

අටුවා කථාවස්තු - 18 වන කොටස

91. බහුලමස්සු තිස්ස මහතෙර

(කාවන්තිස්ස රජු කල)

පුණ්ණසාලකොට්ඨක (-පුන්හල් කොටුව) නම් ගම අසළ පිහිටි සගිරිවිහාරයෙහි පන්සියයක් ශිෂ්‍යයන් ඇති “බහුලමස්සුතිස්ස” නම් තෙරනමක් විය. තලගුරුපව්ව අසළ තිස්ස විහාරයෙහි විසූ ධම්මදින්න රහත් තෙරනම පන්සියයක් රහතන් සමග මණිනාගදීප චෛත්‍යය වැඳීමට යන්නේ ඒ විහාරයට පැමිණියේ ය. පසු දා ඒ පන්සියනමත් සෑගිරිවිහාරවාසී පන්සියනමත් පුන්හල් කොටුවේ සිටුගෙයකට දන් පිණිස ගිය විිට ඒ දහස්නමටම සෑහෙන තරම් හා මස් දීම නිසා ආගන්තුක භික්‍ෂූන්ට සැකයක් ඉපදී ඒ කාරණය බහුලමස්සුතිස්ස (මහදැලියා තිස්) මහතෙරුන්ට දැනුම් දුන්හ. සිටාණන් පසුදා ඒ සඟපිරිසට එසේ ම දන්දුන් විට අනුමෝදනා බණ කියන ධම්මදින්න තෙරණුවෝ ප්‍රාණඝාතයේ දොස් දක්වමින් බණ කීහ. එයැසූ සිටුතෙම “ස්වාමීනි, මේ සාවෝ අප විසින් මරණ ලද්දාහු නො වෙති. මාගේ ගෙයි කිසි විටක හා මස් වලින් අඩුවක් නො වන්නේ ය. එය කෙසේ පහළ වන්නේදැ”යි අපි ම නො දනිමුයි කීය. එවිට මහතෙරනම පූර්‍ව කර්‍මය බලා පදුමුත්තර බුද්ධකාලයේ දී දුන් හා මසක් නිසා මෙසේ ලැබෙන බව ප්‍ර‍කාශ කෙළේය. (මෙය රසවාහිනියේ ධම්මදින්න වස්තුවෙහි පෙනේ. සක්‍ෂර්‍මාලංකාරයෙහි කියවෙන්නේ මේ මහදැලියා තෙරනම යෙහෙලිගිරි විහාරයෙහි විසූ බවයි.)

92. ගෝතම මහතෙර

(දුටුගැමුණු රජු කල)

දුටුගැමුණු කුමරුට නම් දෙන මංගල්‍යයේ දී 1008 නමක් භික්‍ෂූන්ට සංඝ ස්ථවිරව පැමිණියේ ගෝතම නම් තෙරනමකි. කුමරුට සරණසිල් දෙන ලද්දේ ඒ තෙරුන් විසිනි. ඒ තෙරනම පුවඟුදිවයින විසූ බව “පියංගුදීපට්ඨො සික්ඛාපදදායකො ගොතමත්‍ථෙරො” යන රසවාහිනී වචන වලින් පෙනේ. දුටුගැමුණු රජු චුල්ලංගණිය යුද්ධයෙන් පැරදී සැඟවී ගොස් වනයෙහි සිටින විට දන් පිළිගැනීමට ආවේ බොධිමාතුමහාතිස්ස තෙරයයි අංගුත්තර අටුවාහි කියන ලද නමුත් රසවාහිනියෙහ කියවෙන්නේ මෙකී ගෝතම තෙරුන්ගේ නියමය ලෙස එතුමන්ගේ අතවැසි තිස්සකුටුම්බියපුත්ත තෙරුන් එවූ බවයි.

මහාවංශයේ 22 වෙනි පරිච්ඡේදයෙහි ද ගෝතම මහතෙරුන් කුමරුට පන්සිල් දුන් බව කියැ වේ. එහි ම 24 වෙනි පරිච්ඡේදයෙන් සැඟ වී ගොස් සිටිය දී දන් පිළිගැනීමට පැමිණියේ රසවාහිනියෙහි කී කුටුම්බිකපුත්ත තිස්ස තෙරුන් බව ස්ථිර වේ. මහාවංශයෙහි මෙසේ දැක්වේ. “රජහට ශික්‍ෂා දුන් ස්ථවිර තෙමේ පුවඟු දිවයින වසනසේක් ඒ ශබ්දය දිවකණින් අසා කෙළෙඹිපුත් තිස්ස තෙරුන් එහි නියෝග කළ සේක. රජතෙමේ බතින් පිරූ පය තෙරුන්ට දුන්නේ ය. උන්වහන්සේ වහා අහසින් වැඩ ගොතම නම් තෙරුන්ට දුන් සේක.”

යුද්ධයෙන් පසු රජුගේ පසුතැවිල්ල සංසිඳවීම සඳහා රහත් අටනමක් එවන ලද්දේත් පුවඟු දිවයිනේ සංඝයා විසිනි.

93. ගෝධගත්තතිස්ස මහතෙර

තිස්ස කුමරා ගැමුණු රජු හා යුද්ධකොට පැරදී අප්‍ර‍කට වෙසින් දිගාවැවට ගොස් ගෝධගත්තතිස්ස තෙරුන් වෙත එළඹ තමා කළ වරදට රජුගෙන් සමාව ඉල්ලා දෙන ලෙස අයැද සිටියේ ය. තෙරණුවෝ කුමරුට කුඩය හා පාත්‍ර‍ය දී වතාවත් කරන්නකු මෙන් මාගමට කැඳවාගෙනවුත් රජු හා සමගිකර වූහ යි රසවාහිනියේ දුටුගැමුණු කථාවෙහි කියවේ. මහාවංශයෙහි 24 වෙනි පරිච්ඡේදයෙහිත් මේ පුවත මෙසේ ම කියවේ.

94. පුවඟුදිවයිනට ගිය මහානාගතෙර

ලක්දිව විසූ මහානාගතෙර එක් දිනක් මවු උපාසිකාවගේ ගමට පිඬු පිණිස වැඩියේ ය. උපාසිකාව එතුමන්ට කැඳ දී අසුන් හලෙහි වාඩිකරවීය. තෙරනම දන් පිළියෙල කරන තෙක් නිරෝධය සමවැදුණි. එ වේලෙහි ආසන ශාලාව ගින්නෙන් දැවෙන්ට විය. සෙසු භික්‍ෂූහු තම තමන්ගේ ආසන රැගෙන ඉවත ගියහ. ගම්වැසියෝ එහි රැස්ව ගිනිගත් ශාලාවෙන් පිට නොවීහුන් තෙරුන් දැක “අලස මහණෙකැ” යි කීහ. ගින්න උණගස් දැව - සෙවිලි කළ අතු ආදිය දවා තෙරුන් වටකොට ගෙන සිටියේය. මිනිස්සු කළවලින් වතුර ගෙනවුත් ගිනන් නිවා අලු ඉවත් කොට තෙරුන් නොමළ බව දැක පොළොව ශුද්ධකොට මල්විසුරුවා වඳිමින් සිටියාහ. තෙරනම තමා විසින් නියමිත කාලයේ දී සමාධියෙන් නැගිට මිනිසුන් දැක තමාගේ රහත්බව හෙළි වූ බැවින් නො සතුටට පත්ව අහසට නැගී පුවඟු දිවයින (පියංඟුදීපය)ට ගියේ ය. (මේ කථාව විසුද්ධිමග්ගයේ පඤ්ඤාභාවනානි සංසිනිද්දෙසයෙහි එයි. ඉං. 706)

95. මල්ලක මහතෙර

සීසෑ ඉඩමක් දෙස බලන්නා වූ මේ තෙරුන්ට ඒ ඉඩම පමණ වූ ම පඨවිකසිණ නිමිත්ත උපණි. එතුමා එය වඩා ධ්‍යානපස උපදවා විදසුන් වඩා රහත් වී යයි විසුද්ධිමග්ග පඨවිකසිණනිද්දෙසයෙහි කියවේ. (ඉං. 123)

එහිම කායගතාසතිනිද්දෙසයෙහි (ඉංත 265) මල්ලක නම් තෙරුන්ට කායගතා සතියේ ඇති කොටස් ගණන අනුව වෙන් වශයෙන් ප්‍ර‍ථමධ්‍යාන දෙතිසක් උපන්නාහ යි කියවේ.

96. කැළණිවෙහෙර තරුණ භික්‍ෂුනමක්.

කැළණිවෙහෙර විසූ එක් භික්‍ෂුනමක් කළුදිගාවැව (කාළදීඝවාපි) ගම් දොර පිහිටි විහාරයට ඉගෙනීම සඳහා ගියේ ය. උගන්වන ගුරුවරයා ඔහුට ඇතිවන අනතුරක් දැක ඉගෙනීමට අවකාශ නො දුණි. නැවත නැවත යාච්ඤා කළ විට “ඉදින් ගම ඇතුළට නො යන්නෙහි නම් උගන්වන්නෙමි”යි කීය. හෙතෙම යහපතැයි පිළිගෙන ඉගෙනීම අවසන් කොට හැරී යන්නේ “මාගේ ආචාර්‍ය්‍යවරයා මෙම්හි නො හැසිරිය යුතු ය”යි මට කීය. කාරණය කුමක්දැයි විමසන්නෙමි”යි සිතා පිඬු පිණිස ගමට ඇතුල්විය. කසාවත් වස්ත්‍ර‍යක් හැඳගත් එක් තරුණියක් එගම්හි ගෙයක දොරකඩ සිටියාය. තරුණ භික්‍ෂුව දැක හටගත් ආලය ඇත්තී කිනිස්සෙන් කැඳ ගෙනවුත් පාත්‍රයෙහි වත්කොට හැරී ගෙට ගොස් ඇඳෙහි වැතිර හොත්තීය. මවුපිය දෙදෙන කිමෙක් දැයි විචාළ විට “දැන් මෙතැනින් ගිය භික්‍ෂු මට ලැබෙතොත් ජීවත්වන්නෙමි, නො ලැබෙතොත් මැරෙන්නෙමි”යි කී බැවින් ඒ දෙදෙන වහා දුව ගොස් භික්‍ෂුනමට දන්වළඳන්ට වඩින්ට කීහ. භික්‍ෂුනම නො කැමති වූ විට කාරණය කියා “අපේ ගෙයි මෙපමණ ධනය ඇත. ඇත්තේ එක ම දියණියෝ ය; ඔබට සැපසේ ජීවත් විය හැකිය”යි ඔවුන් කී නමුත් “මට මෙයින් කම් නැතැ”යි කියා යන්ට ගියේය. එවිට ඒ දෙදෙන හැරී ගොස් “ඒ භික්‍ෂුනම නවත්වන්ට නොහැකි විය; තට අන්‍ය වූ කැමති වූ හිමියකු පාවා දන්දෙමු; නැගිට කෑම්පීම් ආදිව කරව”යි කී නමුත් “මට අන් හිමියකුගෙන් වැඩක් නැතැ”යි කියා නොකා නොබී හිඳ සත්වෙනිදා මරණයට පත් විය. මවුපියවරු ඇගේ භූමදාන කෘත්‍යය කොට දන් දී ඇඳ සිටි කසාවත් වස්ත්‍ර‍ය අසළ විහාරයේ සංඝයාට පිදූහ. සංඝතෙමේ ඒ වස්ත්‍ර‍ය කැබලි කොට බෙදීය. එක් මහලු තෙරනමක් තමාට ලැබුණු වස්ත්‍ර‍ කැබැල්ල රැගෙන කැළණි විහාරයට ගියේය. යථොක්ත භික්‍ෂුනම ද එහි පැමිණ සිටි බැවින් මහලු තෙරනම ඒ රෙදි කැබැල්ලෙන් පෙරහනක් සාදා දුන මැනවැ යි භික්‍ෂුනමට කීය. “එය කොහෙන් ලැබුණාදැ”යි ඇසූවිට තෙරනම සියලු ප්‍ර‍වෘත්තිය කීය. භික්‍ෂුනම එයසා “මෙවැනි තරුණියක් හා සංවාසය නොලද්දෙමි”යි ශෝකයට පත්ව එයින්ම කලුරිය කෙළේ ය. (මේ කථාව මැඳුම්සඟි අටුවාවේ රථවිනීතසුත්තවණ්ණනාවෙහි (363) එයි. අංගුත්තර එකනිපාත අටුවාහි ද (13) මෙය සංක්‍ෂේපයෙන් පෙනේ.)

97. සිතුල්පව්වේ තරුණ භික්‍ෂුණිය.

සිතුල්පව්වෙහෙර වැසි එක් තරුණ භික්‍ෂුණියක් පෝය කරන දවසක පෝය ගෙට ගොස් දොරටුපාල රූපය බලමින් සිටියදී ඇය තුළ රාගය ඉපද එයින් ම දැවී සිටිවනම කලුරිය කළාය. අන්‍ය භික්‍ෂුණීන් අවුත් මැය සිටින්නී කුමක් හෙයින්දැයි අසා අතින් ඇල්ලූ විගස පෙරළී බිමවැටුණි. (මෙය දික්සඟි අටුවාහි සංගීතිසුත්තවණ්ණනාවෙහ (727) එයි.)

98. බුඩ්ඪපබ්බජිත චිත්තස්ථවිර.

අංගුත්තර එකනිපාතඅටුවාහි (13) මේ කථාව පෙනේ:- මහා දාඨිකනාග රජතෙම අම්බත්‍ථලයෙහි මහාචෛත්‍යය කරවා ගිරිභණ්ඩවාහන පූජාව ද පවත්වා කලින් කල අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් පිරිවරා ගෙන සෑගිරියට ගොස් භික්‍ෂුසංඝයාට දන්දෙයි. ඒ රජුගේ “දමිළදේවී” නමැති පළමුවියෙහි පිහිටි මනා රූසපුව ඇති මෙහෙසියක් විය. වයස්ගත වී මහණ වූ චිත්ත ස්ථවිර නමැත්තෙක් අසංවරයෙන් බලන්නේ ඒ දේවිය දැක රූපයෙහි නිමිතිගෙන උමතුවූවා සේ “දෙමළ දේවිය යහපත්ය, දෙමළ දේවිය යහපත් ය”යි උන්සිටි තැන්වල දී කියන්ට විය. වැඩි කලක් ගතවෙන්ට පෙර ඒ දේවියගේ මරණය සිදුවිය. ඇගේ අවමංගල කෘත්‍යය සඳහා ගිය භික්‍ෂූන් අතරෙන් ඇතැම් කෙනෙක් හැරී අවුත් චිත්තස්ථවිරයන් අමතා “ඔබ යම් දේවියක් ගැන වැලපෙන්නාහු නම් ඒ දේවියගේ අශුභ දර්‍ශනයට අපි ගියෙමු”යි කීහ. චිත්තස්ථවිරතුමා “යම් දේවියකගේ ආනුභාවයෙන් තෙපි අශුභ දර්‍ශනයට ගියාහු නම් ඒ තොපගේ මුහුණු දුම් පැහැයෙන් යුක්ත වෙති”යි උමතු වචන ම කීය.

99. මිරිසවැටිපූජාව දුටු දෙනමක්.

මැඳුම්සඟි අටුවාහි රථවිනීතසුත්තවණ්ණනා (354) වෙහි මේ කථාව පෙනේ:- මිරිසවැටි මහාවිහාර පූජාවේදී රැස් වූ භික්‍ෂු පිරිස ලක්‍ෂයක් ද භික්ෂුණී පිරිස අනූදහසක් ද විය. එක් සාමණේර නමක් උණු කැඳ රැගෙන යන්නේ පාත්‍ර‍ය වරක් සිවුරු කොණ උඩ ද වරක් බිම ද තැබීය. එක් සාමණේරියක් එය දැක පාත්‍ර‍ය තබාගෙන යාම සඳහා තලියක් සාමණේරනමට දුණි. පසුකලක ලක්දිව දුර්භික්‍ෂයක් ඇති වූ විට දෙදෙනම මූදෙන් එතෙර ගියහ. භික්‍ෂුණිය කලින් එහි ගොස් සිටි බැවින් ඒ පෙදෙසට සිංහල භික්‍ෂුනමක් ආයේ යයි අසන්ට ලැබී ඒ තෙරුන් දැකීමට ගියා ය. එසේ ගොස් පිළිසඳර කථාකරන්නා හු “ස්වාමීනි, මිරිසවැටි විහාර පූජා කාලයේ දී ඔබ කෙතරම් වයස්ගතව සිටියාහුදැ”යි භික්‍ෂුණිය ඇසීය. “මම සත්හැවිරිදි සාමණේරයෙක්ව සිටියෙමි”යි කී තෙරනම “ඔබ එකල්හි කෙතරම් වයසේ සිටියාහුදැ”යි ඇගෙන් ඇසීය. “මමත් සත් හැවිරිදි සාමණෙරියක්ව සිටියෙමි. ඒ පූජාවේ දී දිනක් මම උණුකැඳ ගෙනයන තෙරනමකට පාත්‍ර‍ය තබා ගැනීමට තලියක් දුනිමි”යි කීවිට තෙරනම “ඒ සාමණේරයා මම වෙමි”යි කියා තලිය එළියට ඇද පෙන්වීය. සැටවස් පිරීසිටි ඒ දෙදෙන පෙර සිදු වූ මේ සංසර්‍ගය නිසා මහණකම රැකගත නොහැකිව සිවුරු හැර ගිහිබවට පැමිණියහ. (මේ දුර්භික්‍ෂය බැමිණිතියාසාය විය යුතුයි.)

100. ලොකු කැවුම් සෑදවීම‍.

සිතුල්පව්වේ විසූ එක් භික්‍ෂුනමක් සාලාසතරක් ඒකාබද්ධව තිබෙන තැන දොරටුව අසළ සිටගෙන ආරාමිකයන්ට හැඟීමක් ඇති කිරීම සඳහා පොළොවෙහි රවුම් වටයක් ඇන්දේය. එයින් එපමණක් මහත් වූ කැවුම් සෑදවීම අදහස් කරන ලදැයි සිතාගත් එක් නුවණැති ආරාමිකයෙක් එතරම් විශාල වූ කැවුම් සාදවා පසුදා බෙරය ගසා සංඝයා රැස් වූ විට කැවුම් ගෙනවුත් මෙසේ කීය. “ස්වාමීනි, මාගේ පියමුතුන්ගේ කාලයේදීවත් මෙවැනි දෙයක් සිදුවීය යි නො අසන ලදි. එක් ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් විසින් චතුශ්ශාලාව ඉදිරියෙහි කැවුම් සඳහා වට්ටුවක් අඳින ලදි. මෙතැන් පටන් ස්වාමීවරු තම තමන්ට කැමති සැටියක් කියතොත් අපටත් පහසුවක් වන්නේය”යි කීය. මේ කීම අසා මහතෙරුන්ගේ පටන් එක් භික්‍ෂුනමක්වත් කැවුම් පිළිනොගත්තේ ය. (මෙය විනය අටුවාහි නිස්සග්ගියවණ්ණා (384) වෙහි එයි.)

මතු සම්බන්ධයි

Address

Mundgod

Telephone

+918792731376

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Raju bai Raju posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Share

Category