13/07/2021
LUANGPAWN KHAWHAR IN RIAKTE CHUNGA THIL THLENG MAK!
*(Zan mut reh hnuah Pu Thanzauva Puan sin lai a bo)*
Luangpawn khua hi Mawmrang tlang chung, a mual dung hniam deuh laia awm niin, kham rang rei ruai leh kham chhawrdawh sang tak takin a chawi vel a awm a ni. Kan pi leh p**e aṭanga an lo tawn leh sawi fo ṭhin Ramhuai, Ṭaumeichherchhi, Lasi, Phung leh Thlahrang chanchinte pawh an hre tam ve em em a. Luangpawn chhim lamah hian Tlang huai lal Sahmula tual chaina thin a awm a, hmar lamah Ramhuaiben a awm bawk a, thil thleng maksak tak tak, finfiah harsa tak tak pawh a thleng ve fo thin awm e.
Eng k*m nge ka hre chiah lo, ka Pu Thanzaua (Pu Lt Col Hminga pa, ka Nu Putea – Buata) te tlangval lai khan a ni awm e. K*m 1945 bawr vel te pawh a ni mahna. Rambuai hma fe chu a ni phawt mai a. Luangpawnah chuan mitthi a awm a, dan pangngaiin tlangvalho chu Khawhar In ah an riak a.
K*m 50 liam taahte kha chuan, khua ala changkang lo leh zual hle a, an In bang te kha Dâp tah, ruahin a nan mawih tawh, awng deuh ser suar a tam hle a. Hemi ṭuma mitthi te In pawh hi, an bang chu a mawihin a awng deuh suar tawh a. An In hi a kang sang vak lo va, bang kil lam chu a awng nasa zual a, pawn lam atang pawha zen phak vel a ni awm e. Tangval tan a kil lama mut pawh chu, bang awng an hnaih ting mai si a, thil chakawm a ni lem lo.
Tlangvalho chuan mutna an siam sang sang a, dawihzep deuh tan phei chuan bang awng zawn kha midang ken mai awl tak tur a ni awm e. Ka Pu Thanzauva chu a kil ber, dâp bang mawih chhe deuh avanga bang pawh awng deuh suar zawnah chuan a mu ta a. A nihna takah chuan, bang awng bula mut kha an hrehin an hlau deuh a ni awm e.
Zan an mu ta; an reh ta ṭhap mai a. Kawt zawl vela Bawng awm ten an Thlanvawng rah ei ṭhial nawn nuau nuau paha an meiin an dul a hlap rik leh hlup thin bak thawm lian hriat tur a awm lo a. Eng rannung nge tih hriat lem loh hram ri cherh cherh karah Perhpawng chiri leh khauchher hram te chu a ring pawl a ni a, a bak thawm dang hriat tur a awm lem lo. Tun lai ang a la ni lo va, mei an tih thih tawh chuan a thim em em a, electric current te lah chu, K*mpinu pawhin a nei nge nei lo pawh an la hre lo awm e; pawn lam chu Aimit thlawn an sawi ang maiin a thim hian a thim mup ringawt mai a ni.
Zan a rei zual hret a, tlangvalho an muhil kim tawh ang a tihah chuan, thil danglam tak an chungah a lo thleng ta tlat mai. Bang awng suar bul a mu Pu Thanzauva chu ṭe deuh ṭhawt pahin a mutna bula mu mi pathum vel chu a zuan khum zawk mai a. Chu veleh tlangvalho chu an harh ve nghal ta vek a. An chungah engnge thleng chu an hre lo na a, chutianga ruang thlak zan tak maia tibuaitu an nei chu an hlau ru hle a. Mi kan inang lo va, sapui leh râl laka zam ngai lote pawh hi, thih dan danglam deuh leh thlahrang leh ramhuai lam thil hi chu an tilui thei vak lo hlawm. In dem ngawt theih a ni lo.
Chutia mut reh hnua Pu Thanzauva a zuang tho ta zawk mai chu, mak an ti a, Tlangvalho pawh an phawk hru hlawm a. Tleirawl deuhte phei chu an ralkhel tak meuh a ni. *"Engtizia nge, enng thil nge thleng ta!”* tiin an han zawt vat a. Pu Thanzauva chuan engdanga chhang lovin, *”Puan chu a la ta.. a la ta!”* a ti a. A puan sin lai chu tunge tih hriat loh hian bang awng atang chuan a rawn la daih mai a lo ni awm a.
Kan nu leh pa, pi leh pu hunah khan thilmak tak tak an hre fo a. Mitthi awm zan phei hi chuan thil thleng danglam tak tak ngaihbel tur, finfiah tak si loh thil kha an hre fo ṭhin reng a. Dik tak chuan, an awm dan aṭangin an hlau ru tlang vek tih a hriat a. An sawi lo na a, sa leh ral lam chu an rilruah a awm lo, an mitthi vui liam tak thla kha a la hahchawl lo ningeiin an ngai hlawm tih a hriat. Hetiang hi huaisen harsa an lo tih fo thinna a ni.
Mahse, tlangvalho chuan, chutia khawhar inriak ve lêm hlau hmel put chu an duh hauh lo va. Pu Thanzauva Puan rawn la ringawttu chu tunge ni tih hriat ngei chu an tum a. An rilru tak chuan, ‘tunge ni ang?’ tih aimahin ‘tu thla hrang nge ni ang’ tih chu an rilrua awm a ni hlawm awm e. Huaisen pawh a har duh viau awm e. Mahse, hlau thei an ni lo, engemaw chen chu puan latu hnu chu an chhui a, an hriat theih chen chen finfiah chu tlangvalho tihtur a ngaih a ni si.
A thenin mei an tinung a, tlangvalho chuan engnge an tawn dawn tih ngaihtuah thiam chiah si lo, engemaw tak tawng tura beisei nei deuh bawk siin Puan zawng tur chuan pawn thimah chuan an chhuak ta tham tham hlawm a. Mitthi vuiliam zan a ni a, tleirawl deuh tan phei chuan a ṭitawm ru ve viau ngei ang. Mahse, hlau anga lan a thiang lo va, huaisen tak anga lan a ngai a ni.
Zan thim hnuaiah Thingthu nung vai vat vat pah chuan puan chu an zawng zel a. Zan thim a chhah a, thil hmuh a har hle a. Chutia khawhar in leh a vel an han dap hnu chuan, a piah deuhah chuan Puan ningeia lang chu an va hmu thei riai riai a. Puan chu a che deuh tlatin an hre bawk a, a pawh hmasatu nih pawh a huphurhawm ru hle awm e.
Puan chu an pan hnai a, an han enchiang chu Pu Thanzauva puan ngei chu a lo ni a. Chu puan bula an thil hmuh chu mak an tiin, khawhar in riak tlangvalho chu a tihrilhhai chiang kher mai!. Pu Zauva kha, a mihil siar siar tawh a, a puan sin lai Bang awnga chhuak ta daih mai kha, tunge a latu chu a hmu lo va,
"Puan chu a la ta" a tih nghal mai dan atangin, a rilruah Thla (thlahrang) ningeiin a ngai nghal tih a rin theih a, chu chu tlangvalho rilrua awm pawh a ni ve tho awm e.
Chutia zan reh tawh hnua Khawhar inriak tlangval sinlai puan lo latu chu tu dang ni lovin Bawng lek a lo ni a. Chu Bawng chuan puan chu a lo ṭhial nuau nuau mai a, chu chu tlangvalhovin an va hmuh hlima Puan chu che deuh tlata an ngaih chhan pawh a ni a . Bawng chuan bang awng aṭang khan Puan chu a lo pet a, a lo kalpui daih chu a lo ni a.
Khawhar inriak Tlangvalho, hlau ru deuh, tlawmngai bawk si a Puan zawng tura zanlaia pawna chhuakho khan, Puan latu chu Bawng a ni tih an han hriat tâkah chuan, an nuih a za leh ta em em mai a. Khawhar inriak e tilovin zanlai laiah an nui dir ta char char a ni awm asin.
He thil thleng hi k*m tam tak liamhnuah, Bethlehem veng (Aizawl) ah ka pu te khan an sawi ka hria a. Ka pu te, patling phanchang tawh meuh pawh kha, he thu an han sawi hian an la nui dir ngar ngar thei nia.😁😄
Buata Bawihtlung
BB060620181231AM