Krishi Vigyan Kendra, Hingoli

23/08/2026

News, VNMKV, Vasantrao Naik Marathwada Krishi Vidyapeeth (Agricultural University), Parbhani (Maharashtra) वनामकृवि परभणी

23/08/2026

🌱 पीक संरक्षण सल्ला 🌱
एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – कापूस
कृषी विज्ञान केंद्र, तोंडापूर,हिंगोली
🌿 कापूस पिकातील संभाव्य किडी व त्यांचे एकात्मिक व्यवस्थापन 🌿
🔹 किडींची ओळख
🔹 नियमित सर्वेक्षण व निरीक्षण
🔹 जैविक व यांत्रिक नियंत्रण
🔹 गरजेनुसार योग्य कीटकनाशकांचा वापर with Ajaykumar Sugawe

22/08/2026

🌱 पीक संरक्षण सल्ला क्र. १७ | सोयाबीनवरील विषाणूजन्य मोझॅक (केवडा) रोगाचे व्यवस्थापन 🌱

सोयाबीन पिकातील मोझॅक (केवडा) रोगाची ओळख, प्रसार, नुकसान व प्रभावी व्यवस्थापन याबाबत शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक माहिती.

📍 कृषी विज्ञान केंद्र, तोंडापूर, हिंगोली
👨‍🌾 शेतकऱ्यांच्या हितासाठी शास्त्रीय पीक संरक्षण सल्ला- एकात्मिक किड व्यवस्थापन,सोयाबीन Ajaykumar Sugawe

12/08/2026

हिंगोली जिल्ह्यातील हळद उत्पादक शेतकऱ्यांच्या कृषी विज्ञान केंद्र, तोंडापूर येथे जैविक कृषी निविष्ठांसाठी मोठ्या प्रमाणात भेटी

हिंगोली जिल्ह्यातील हळद उत्पादक शेतकरी जैविक कृषी निविष्ठा व तांत्रिक मार्गदर्शनासाठी कृषी विज्ञान केंद्र, तोंडापूर, जि. हिंगोली येथील पीक संरक्षण विभागास मोठ्या प्रमाणात भेटी देत आहेत.
हळद लागवडीनंतर सध्या दोन ते अडीच महिन्याचा कालावधी पूर्ण झाला असून, पिकाची उगवण अत्यंत चांगल्या पद्धतीने झालेली आहे. या पार्श्वभूमीवर कंदकुज रोग तसेच हुमणी या बहुभक्षक किडीच्या प्रतिबंधात्मक व्यवस्थापनासाठी ट्रायकोडर्मा जैविक बुरशीनाशक व मेटारायझियम जैविक कीटकनाशक या जैविक निविष्ठांचा वापर करण्याकडे शेतकऱ्यांचा मोठ्या प्रमाणात कल वाढला आहे.

हिंगोली, कळमनुरी, सेनगाव, वसमत व औंढा नागनाथ, उमरखेड,वाशीम,अर्धापूर तालुक्यातील हळद उत्पादक शेतकरी आवश्यक जैविक निविष्ठा मिळविण्यासोबतच त्यांच्या योग्य वापराची पद्धत, मात्रा, आळवणीची वेळ आणि पीक संरक्षणातील एकात्मिक उपाययोजनांबाबत मार्गदर्शन घेण्यासाठी कृषी विज्ञान केंद्रास भेट देत आहेत.

यावेळी प्रा. अजयकुमार सुगावे, विषय विशेषज्ञ – पीक संरक्षण (कीटकशास्त्र) यांच्याकडून हळद पिकातील प्रमुख कीड व रोगांच्या व्यवस्थापनासाठी एकात्मिक कीड व रोग व्यवस्थापन जैविक निविष्ठांचा प्रभावी वापर करून गरजेनुसारच रासायनिक कीड व रोग व्यवस्थापनाचा अवलंब करण्याबाबत शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले जात Ajaykumar Sugawe

01/08/2026

कृ.वी.कें.तोंडापूर,हिंगोली येथे प्रमुख जैविक कीटकनाशक (Bio-Insecticides) मेटारायझियम ॲनिसोप्ली प्रायोगिक तत्वावर उपलब्ध आहे.त्याचा वापर व पध्दत समजुन करावा. Ajaykumar Sugawe

30/07/2026

कृ.वी.कें.तोंडापूर,हिंगोली येथे प्रमुख जैविक बुरशीनाशक (Bio-Fungicides) ट्रायकोडर्मा (Trichoderma) प्रायोगिक तत्वावर उपलब्ध आहे. Krishi Vigyan Kendra Hingoli , Ajaykumar Sugawe

30/07/2026

शेतकरी प्रशिक्षण व प्रक्षेत्र भेट

21/07/2026

हिंगोली जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांची जैविक कृषी निविष्ठे साठी कृषी विज्ञान केंद्र तोंडापूरला भेटी

हळद लागवडीनंतर व उगवणी पश्चात जैविक बुरशीनाशक Trichoderma, जैविक कीटकनाशक Metarhizium तसेच Bio-Mix यांच्या आळवणीसाठी हळद उत्पादक शेतकरी कृषी विज्ञान केंद्र, तोंडापूर येथील पीक संरक्षण विभागास मोठ्या प्रमाणात भेटी देत आहेत.

सध्या जिल्ह्यातील हळद लागवडीस एक ते दीड महिना कालावधी पूर्ण झाला असून, हळदीची उगवण अत्यंत चांगल्या पद्धतीने झालेली आहे. या पार्श्वभूमीवर हिंगोली, कळमनुरी, सेनगाव, वसमत व औंढा नागनाथ तालुक्यातील हळद उत्पादक शेतकरी कंदकुज रोग तसेच हुमणी या बहुभक्षक किडीच्या प्रतिबंधात्मक व्यवस्थापनासाठी जैविक निविष्ठांचा अवलंब करण्याकडे मोठ्या प्रमाणात वळत आहेत.

या अनुषंगाने जैविक निविष्ठांचा प्रसार वाढत असून, आवश्यक निविष्ठा व तांत्रिक मार्गदर्शन घेण्यासाठी कृषी विज्ञान केंद्र, तोंडापूर, जि. हिंगोली येथील पीक संरक्षण विभागाला शेतकऱ्यांच्या भेटींमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे.

यावेळी प्रा. अजयकुमार सुगावे, विषय विशेषज्ञ पीक संरक्षण (कीटकशास्त्र) यांनी हळद पिकामधील प्रमुख कीड व रोगांच्या व्यवस्थापनासाठी एकात्मिक कीड व रोग व्यवस्थापन (IPDM) पद्धतीचे महत्त्व स्पष्ट करत आहेत.शेतकऱ्यांना जैविक निविष्ठांचा अधिकाधिक वापर करण्यावर भर द्यावा तसेच गरज भासल्यासच रासायनिक कीड व रोग व्यवस्थापनाचा अवलंब करावा, असे मार्गदर्शन करत आहेत.

तसेच Trichoderma, Metarhizium आणि Bio-Mix यांच्या योग्य वापरामुळे मातीजन्य रोगांचे प्रमाण कमी होण्यास, उपयुक्त सूक्ष्मजीवांची वाढ होण्यास तसेच हुमणीसारख्या किडींचे प्रभावी व्यवस्थापन करण्यास मदत होते, अशी माहिती देण्यात येत आहे. याशिवाय इतर पिकांमधील विविध कीड व रोग व्यवस्थापनाबाबतही शेतकऱ्यांना सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात येत आहे.

कृषी विज्ञान केंद्रामार्फत जैविक शेती, शाश्वत पीक संरक्षण व एकात्मिक व्यवस्थापन तंत्रज्ञानाचा प्रसार करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करण्यात येत असून, शेतकऱ्यांनी याचा लाभ घेण्याचे आवाहन करण्यात आले.

19/06/2026

कृषी विज्ञान केंद्र,तोंडापूर येथे बायोमिक्स (ट्रायकोडर्मा व मेटारायझियम) जैविक बुरशी उपलब्ध !

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ परभणी यांचे द्वारे निर्मित बायोमिक्स (ट्रायकोडर्मा,मेटारायझियम) या जैविक साधनांची उपलब्धता कृषी विज्ञान केंद्र, तोंडापूर येथे करून देण्यात आली आहे.

बायोमिक्सचा वापर, हळद, अद्रक, डाळिंब, मोसंबी, पपई, टरबूज, केळी आणि भाजीपाला पिकांसाठी करता येतो. बायोमिक्स मुळे पिकांची जोमदार वाढ होते आणि पिकांवर येणारे रोग व किडी यांचा बंदोबस्त चांगला करता येतो. बायोमिक्सचा वापर ड्रेंचिंग (आळवणीसाठी) तसेच फवारणीसाठी करता येतो. आळवणीसाठी बायोमिक्स प्रति १० लिटर पाण्यात २०० ग्रॅम मिसळून आळवणी करावी त्याचप्रमाणे फवारणीसाठी प्रति १० लिटर पाण्यात १०० ग्रॅम वापर करावा. बायोमिक्स सोबत कोणत्याही प्रकारचे रासायनिक खते अथवा औषधे यांचा वापर करू नये. रासायनिक खते अथवा औषधे यांचा वापर ४-५ दिवसांनी आधी किंवा नंतर करावा.

मेटारायझियम ॲनीसोपली हे बुरशीजन्य कीडनाशक सुद्धा उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. हे कीडनाशक पिकातील निरनिराळ्या मऊ कातडीच्या अळीवर परोपजीवी पद्धतीने वाढ होऊन तिचे अळीवर नियंत्रण करते यामध्ये हुमणी, हिरवी बोडअळी, शेंदरी बोडअळी, पांढरी माशी आणि वाळवी यांचा समावेश आहे. मेटारायझियम ॲनिसोपली वापरण्याचे प्रमाण आळवणीसाठी २.५ ते ३ किलो प्रति हेक्टर असावे.

ट्रायकोडर्मा हि बुरशी पिकास झिंक व इतर सूक्ष्म अन्नद्रव्य मिळवण्यासाठी मदत करते. पिकात जैविक व अजैविक ताण सहन करण्याची क्षमता निर्माण करते जमिनीद्वारे व बियाणेद्वारे प्रसारित होणाऱ्या निरनिराळ्या रोगकारक बुरशी व सूत्रकृमीवर परोपजीवी पद्धतीने वाढून त्याचे नियंत्रण करते. उदा. रायझोक्टोनिया, फ्युज्यारियम, पिथियम, स्कोलेरोशियम, व्हर्टीसेलियम इत्यादी.

शेतकरी बांधवांनी वरील जैविक साधनांचा वापर करून विषमुक्त अन्न तयार करावे तसेच आपला रासायनिक कीटकनाशक व बुरशीनाशक यांच्यावरील खर्च कमी करावा असे आवाहन कृषी विज्ञान केंद्र तोंडापुरचे कीटकशास्त्र विभागाचे प्रा. अजयकुमार सुगावे आणि कृषी विज्ञान केंद्राचे वरिष्ठ शास्त्रज्ञ तथा प्रमुख डॉ. पी. पी. शेळके यांनी केले आहे.

अधिक माहिती साठी संपर्क करा
प्रा. अजयकुमार सुगावे,
विषय विषज्ञ पिक संरक्षण (कीटकशास्त्र) विभाग,कृषी विज्ञान केंद्र,तोंडापुर,हिंगोली
7588153955

10/06/2026