20/01/2026
https://www.facebook.com/share/p/17osqnPcJz/
NIÐURSKURÐUR FJÁRFRAMLAGA TIL NÁTTÚRUSTOFA
Náttúrustofur landsins eru átta talsins í öllum landshlutum og þar starfa samtals í kringum 45 manns, sem stunda rannsóknir og veita ráðgjöf og fræðslu um náttúrutengd málefni. Stofurnar eru sjálfstæðar einingar, sem reknar eru með grunnframlagi frá ríki, mótframlagi sveitarfélaga og sjálfsaflafé frá ríkisstofnunum, fyrirtækjum, sveitarfélögum og styrkveitendum.
Náttúrustofurnar fengu kaldar kveðjur frá stjórnvöldum á fjárlögum ársins 2026. Á meðfylgjandi grafi má sjá að verðgildi grunnframlags ríkisins til hverrar náttúrustofu hefur aldrei verið lægra. Náttúrustofurnar vöktu ítrekað athygli þingmanna og fjárlaganefndar á þessu við gerð fjárlaga en ákvörðunin var tekin þrátt fyrir það. Mótframlag sveitarfélaga er hlutfall af framlagi ríkis og lækkar því um sama hlutfall. Þessi niðurskurður til náttúrurannsókna á landsbyggðinni kemur á sama tíma og hliðstæðar stofnanir ríkisins hafa almennt náð svipuðum eða hærri fjárveitingum og þær fengu fyrir efnahagshrunið.
Við á náttúrustofunum teljum þennan niðurskurð óskiljanlegan, því það hefur sýnt sig að fjárfesting ríkisins í þessari starfsemi hefur heppnast mjög vel, bæði faglega og m.t.t. byggðaþróunar. Árið 2024 vann nefnd á vegum umhverfis- orku og loftlagsráðuneytis greiningu á störfum náttúrustofa þar sem helstu niðurstöður voru: „Það er mat viðmælenda að náttúrustofur hafi skilað faglegum, efnahagslegum og samfélagslegum ávinningi inn í þau byggðalög sem þau starfa í og auðgað þar samfélagið. Sérfræðiþekking hefur byggst upp og skapað störf á landsbyggðinni og þannig styrkt atvinnulíf á staðnum. Náttúrustofur njóta virðingar fyrir rannsóknir sínar og fjármagn hefur verið vel nýtt í sérhæfð verkefni sem eru mikilvæg fyrir hvert svæði.“
Ekki hefur fengist nein skýring á þessum niðurskurði eða hverjar forsendur hans eru. Afleiðingar hans eru fækkun stöðugilda og veiking náttúrustofa og þar með veiking viðkomandi samfélags.
Mikilvægt er að leiðrétta ríkisframlag til náttúrustofa, svo þær geti staðið við sín lagalegu hlutverk og haldið áfram með sína vel heppnuðu starfsemi.