Progetu In su Sulcis

30/05/2023

06/04/2023

Giòbia passau in sa biblioteca comunali in Portescusi eus presentau 𝑹𝒊𝒖 𝑴𝒂𝒏𝒏𝒖 - 𝒕𝒉𝒆 𝒍𝒂𝒏(𝒅)𝒈𝒖𝒂𝒈𝒆 𝒈𝒓𝒂𝒃𝒃𝒊𝒏𝒈 impari a s'autori 𝐌𝐢𝐜𝐡𝐞𝐥𝐢 𝐋𝐚𝐝𝐮.

Su libru movit de un 'esperièntzia chi ant fatu totus is sardus nàscius fintzas a su 1985: sa bìsita de leva de aundi incumentzant is pentzamentus de Badore, su protagonista principali de cust' òpera.

Su romanzu est piticheddu in sa "forma" ma est mannu meda meda in su sentidu.

S'autòri tratat de sa percetzioni chi teneus de sa "𝑑𝑖𝑠𝑡𝑎̀𝑛𝑡𝑧𝑖𝑎" geogràfica e linguìstica in Sardigna (manna meda candu seus in is logus nostrus e si torrat a nudda candu seus foras, de s' "𝑖𝑠𝑡𝑜̀𝑟𝑖𝑎 𝑎𝑝𝑖𝑔𝑖𝑎𝑑𝑎" (a pillus a pillus) comenti chi nosu etotu, is sardus, non eus mai tentu s'abilidadi de si ponni meris de is novidadis chi arribànt de foras, e si fueddat puru de chistionis ambientalis e culturalis... Duncas podeus narri chi a s'acabada custu libru arrexonat, bortas meda in manera irònica, de 𝐢𝐝𝐞𝐧𝐭𝐢𝐝𝐚𝐝𝐢.

Fatu stait ca giòbia passau s'arrexonu, chi at durau prus de un'ora e mesu, est incumentzau de sa "𝘤𝘢𝘳𝘢𝘮𝘦𝘭𝘭𝘢 𝘙𝘰𝘴𝘴𝘢𝘯𝘢" de tzia Callina, chi no ammancàt mai is domus de ajajus nostrus, chi a s'acabada est un'arremonu non deretu de sa "Luisona" de su Bar Sport de Stefano Benni, ma pruscatotu s'est fueddau de "lìngua": nc'at espertus afainaus a circai normas perfetas po sa forma scrita e etimologias (a bortas cun resusrtaus pagu "probàbilis") a pagu atentus a sa chi est sa realidadi de sa lìngua. Tocat a donai atentzioni chi su sardu non si furrit a "italiano con la u": est unu fenòmenu chi podeus osservai dònnia dii in su lèssicu e massimamenti in sa sa sintassi (fueddu chi benit de su grecu antigu chi bolit narri "ordinai impari"). Si dda sigheus de aici nc'at a pentzai un'intelligèntzia artificiali scriri is testus (pròpiu in custas diis si-ndi fueddat meda de custa cosa) e in su mentris arriscaus de perdi s'abbillèntzia e fintzas s'abbistesa de contai su mundu e de ddu assetiai in sardu, cosa chi bolit narri puru a tenni una prospetiva, una manera de biri sa realidadi in d-una manera diferenti.

Gràtzias meda a Assessorato Servizi Sociali Cultura e Pubblica Istruzione Portoscusochi at postu a disponimentu sa sala F.lli Fois de sa biblioteca comunali a Micheli Keki Ladu e a totus is chi funt benius!

05/04/2023

𝐒𝐚 𝐜𝐫𝐞̀𝐬𝐢𝐚 𝐝𝐞 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐚 𝐌𝐚𝐫𝐢𝐚 𝐝𝐞 𝐈̀𝐭𝐫𝐢𝐚

Su cultu de 𝑴𝒂𝒓𝒊𝒂 𝒅𝒆 𝑰̀𝒕𝒓𝒊𝒂 nàscit in Costantinòpoli faci a su de cincu sèculus e dd'agataus spainau in totu su Mediterràneu e in Sardigna puru dda venerant in biddas meda.

"Ìtria" est a comenti su sardu at mudau su fueddu grecu "𝑶𝒅𝒊𝒈𝒉𝒊́𝒕𝒓𝒊𝒂" chi bolit narri "𝑺𝒂 𝒄𝒉𝒊 𝒊𝒏𝒅𝒊𝒕𝒂𝒕 𝒔𝒂 𝒃𝒊𝒂".

Unu contu chi si podit ligi in "Portoscuso – Sintesi cronologica di un microcosmo" (scritu de Renzo Sanna in su 2012) narat ca is tonnariotus, a pustis de diis e diis de tempus malu, su martis de Pasca de Rosas (52 diis a pustis de Pasca Manna) fiant torraus a bessiri e in mesu de is arretzas iant agatau una càscia. Lòmpius a tonnaria ant obertu sa càscia e aintrus ddoi fiat unu cuadru cun sa Madonna chi teniat duus nieddeddus a peis.
Duncas su marchesu 𝑽𝒊𝒗𝒂𝒍𝒅𝒊 𝑷𝒂𝒔𝒒𝒖𝒂, de chi iant connotu ca in su cuadru nci fiat figurada Maria de Ìtria, nd'iat fatu pesai una cresiedda de dedicai a custa Santa acanta de is dominàrius de sa tonnària.

Prus a prestus est capassu ca su cultu de Maria de Ìtria siat arribau, assumancus in Portescusi, paris a is piscadoris de torinna e de coraddu chi fiant lòmpius de Sicìlia, terra aundi custu cultu fiat spainau meda, po praticai s'arti insoru e mancai po dda imparai a is "localis".

Comenti si podit ligi in sa losa posta acanta de s'intrada, sa crèsia dd'ant pesada in su 1655 e dd'ant arrangiada e crèscia tres bortas e dd'amt cunsacrada in manera sulenni su 17 de martzu de su 1955. A annu infatu ant ant pesau su campanili a canna cuadra chi tirat 26 metrus.

Sa faiciada est "lisa": infatis est totu bianca e si ndi stallant sceti duas losangas strintas meda chi de is contonadas si ndi pesant conca a celu e su profilu a lìnnias mistas chi fait de corona. Su portali est beni ampru e a pitzus ddoi at una fentània tunda.

A intrus puru sa crèsia est simpli: tenit una navada sceti (longa unus 20 metrus e lada 9) chi acabat cun 4 gradinus bàscius de aundi si podit artziai a su presbitèriu.

A pitzus de s'artari si oberrit unu nìciu chi ospitat sa stàtua de linna de Maria de Ìtria cun duus nieddeddus a peis (a su chi narat sa legenda iant a depi essi is duus pipius morus tzurpus meracolaus de sa Madonna in Costantinòpoli) e is bratzus conca a susu. Sa pròpiu figura si osservat puru in sa fentània de imbidru polìcromu chi si oberrit a pitzus de s'intrada.

Acanta de unu gruxifissu de linna antigu, in d-unu nìciu, a manu dereta, ddoi at sa stàtua de Sant'Antoni de Pàdua (chi tenit sa crèsia sua a intrus de sa Tonnària).

Est interessanti meda su cuadru chi est apicau a manu de manca in sa zona presbiteriali. Iat a depi essi un'òpera de su de XVIII sèculus, donu de is arredendoris de sa tonnària.

Sa Madonna de ìtria est pintada, ingiriada de àngiolus, bessendi-ndi a foras de sa càscia chi portant a coddu is duus caloierus (custu puru est fueddu grecu chi bolit narri is "bècius bonus" chi in sa legenda antiga ant sarvau sa màgini originali de sa distrutzioni de is turcus otomanus). Asuta si podint osservai a manu dereta Santu Giuanni Batista e a manu de manca Sant'Antoni de Pàdua (is àterus santus protetoris localis) e in mesu si osservat su tema clàssicu tridentinu de is ànimas de su prugadòriu.

04/04/2023

𝐒𝐚 𝐜𝐫𝐞̀𝐬𝐢𝐚 𝐝𝐞 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐮 𝐆𝐢𝐮𝐚𝐧𝐧𝐢 𝐁𝐚𝐭𝐢𝐬𝐭𝐚

In is annus '70 sa bidda de Portescusi fiat crescendi meda e duncas fiat nàscia sa netzessidadi de formai un'àtera parròchia e de ndi pesai una crèsia noa, sendi chi sa crèsia dedicada a Maria de Ìtria fiat tropu pitichedda po aculli totu sa comunidadi de is fidelis.

Duncas giai in su 1974, s'obispu de Igrèsias monsignor Gogoni, iat distacau sa parròchia de 𝗦𝗮𝗻𝘁𝘂 𝗚𝗶𝘂𝗮𝗻𝗻𝗶 𝗕𝗮𝘁𝗶𝘀𝘁𝗮, cun is funtzionis religiosas chi a primìtzius si tzelebrànt in d-unu strutura provisòira chi fiat una mensa posta a disponimentu de un'impresàriu e a pustis in su chi s'at a essi trasformau in sa saloni parrochiali.

Acabada sa fasi de progetatzionis is traballus po ndi pesai sa crèsia ant incumentzau in su 1979 e ant acabau in su 1982. Unus dexi annus a pustis nd'ant incarrerau àterus chi ant donau a sa crèsia su sètiu chi tenit oi.

Sa crèsia dd'ant cunsagrada in manera sulenni su 23 de làmpadas de su 1995.

Su prospetu est caraterizau de lìnnias chi ruint deretas de is àcuas de sa crobetura e de sa presèntzia de unu pròtiru aundi si oberrit su portali chi torrat cun d-unu de is 8 ladus chi delimitant su perìmetru de su fàbbricu. A parti de aintrus ddoi at pilotus e bigas chi andant a formai una navada immaginària e donant s'idea de unu svilupu longitudinali. Sa strutura portanti est fata de ciumentu armau, cun pilotus, bigas e soraju de laterociumentu. Sa cobertura de sa subrafaci in forma de de gruxi est a duas àcuas e acarraxada a tèula, invècias is subrafacis in orus de sa gruxi funt lisas e impermeabilizadas.

A intrus si podint osservai is fentànias de imbidru polìcromu chi criant giogus de luxi de bellesa rara. In is fentànias de fundus funt figuradas is simbologias de su batiai, de sa cunfirma e de s'eucaristia (a manu de manca), e in manera artìstica Santu Perdu, Santu Pàuli e Santu Giuanni (a manu dereta). Invècias in is fentànias chi abarrant acanta de s'intrada ddoi at is istatzionis de su Via Crucis.

A palas de s'artari, pròpiu in mesu de su muru si osservat unu mosàicu aundi est figurau Santu Giuanni Batista batiendi a Gesus in primu pianu e in segundu pianu si connoscint Sa Turri e Portu Palleddu; in mesu de su muru a manu dereta sèmpiri in forma de mosàicu ddoi at Sa Purissima cun a palas sa Tonnària e Su Scoglieddu; in mesu de su muru chi est a manu de manca ddoi at Su Coru de Gesus cun sa zona de is indùstrias.

Informatzionis pigadas de:
"Le chiese delle diocesi italiane" (www.chieseitaliane.chiesacattolica.it)
- "Portoscuso - Sintesi cronologica di un microcosmo" (2012) de Renzo Sanna
Foto aèrea de sa app Google Earth

03/04/2023

𝐁𝐈𝐒𝐓𝐈𝐌𝐄𝐍𝐓𝐀𝐒 𝐢𝐧 𝐏𝐎𝐑𝐓𝐄𝐒𝐂𝐔𝐒𝐈....

Seus andaus in Tonnària e ddoi eus agatau a unu de is sòtzius de Sa Fabbrica, Delfo Loddo chi fiat afainau fendi su maistu de pannu. Infatis fiat pighendi is mesuras po fai unas cantu bistiris po is statueddas chi impari a is amigus suus oberat candu cuncordant su presèpiu in Tonnària (in su primu cummentu agatais su link a unu vìdeu fatu candu fiat cuncordau ocannu passau).
Is statueddas sunt pretzias meda e fintzas is bistiris funt prenus de detàglius e nd'eus scioberau unas cantu po ammostrai a comenti est su bistiri traditzionali de is Portescusesus.

Est giustu a narri ca, in bona parti de su Sulcis, su bistiri assumancus in sa "strutura generali" est idènticu a su de Igrèsias. Finas a chi est nàscia Carbònia, podeus cunsiderai Igrèsias sa "capitali" de su Sulcis: est sèmpiri stètia "citari" reali, fiat sa sea amministrava e de s'obispu, e duncas fiat su logu de aundi is modas partiant e si spainànt in totu su terrritòriu.

A dònnia manera sa de is bistimentas est chisitioni longa, duncas non teneus sa pretesa de essi tropu pretzisus in sa descritzioni, siché is chi funt espertus e amantiosus de su folklore ant a perdonai calincuna faddina!

𝗦𝘂 𝗯𝗶𝘀𝘁𝗶𝗿𝗶 𝗱𝗲 𝗶𝘀 𝗼̀𝗺𝗶𝗻𝗶𝘀:
Sa strutura", de bàsciu conca a susu, prevedit:
- is 𝘤𝘢̀𝘳𝘤𝘪𝘢𝘴 de orbaci nieddu a pitzus de is crapitas
- is 𝘤𝘢𝘳𝘤𝘪𝘰𝘯𝘪𝘴 de orbaci nieddu, chi arribànt prus a bàsciu de metadi de sa serra de sa camba, aguantaus de unu cintu;
- una camisa de cotoni, chi però si poniat a tipu maglieta: cunfronta a is modernas fiat oberta sceti in piturras e teniat una pariga de butonis po ddas serrai;
- a pitzus de sa camisa ddoi andat unu 𝘤𝘰𝘴𝘴𝘶 de pannu nieddu chi podiat essi arricamau e costumàt a essi indrollau in is orus chi in Portescusi costumàt a essi asullu e in àterus logus si agatat puru arrùbiu.
- a pitzus una giaca (o giancheta o casaca in àterus logus) fata de orbaci;
- In conca is òminis si poniant sa berrita.

In is modelleddus chi eus scioberau de arritratai in su detàgliu ammmostrant unu "𝘴𝘦𝘳𝘢𝘯𝘪𝘤𝘶", unu capotu fatu de orbaci cun insertus de cotoni chi pigat su nòmini de is maistus de pannu de Salonicu chi fiant arribaus in Casteddu a s'acabu de su '700. Est giustu a sinnialai chi su seranicu "originali" fiat de lana marron e chi candu ant lassau de ddu oberai in logus medas, ant sighiu a narri "seranicu" is "capotus" prus simplis derivaus de s' "originali". A dònnia manera sendi pretziadu fiant sceti is sennoris arricus chi si ddu podiant permiti.
Is massajus prus pòberus invècias po si si poniant su 𝘴𝘢𝘤𝘶: fatu de orbaci tèssiu a istrintu serbiat po si arriparai de su bentu e de s'àcua.

𝗦𝘂 𝗯𝗶𝘀𝘁𝗶𝗿𝗶 𝗱𝗲 𝗶𝘀 𝗳𝗲̀𝗺𝗺𝗶𝗻𝗮𝘀

De totus is "modelleddus" eus scioberau su clàssicu sulcitanu: sa fèmmina bistia a "𝗻𝗼𝘀𝘁𝗿𝗮𝗿𝗮", cuncordada "eleganti".

De bàsciu conca a susu teneus:
- Una 𝘧𝘢𝘳𝘥𝘦𝘵𝘢, chi in àterus logus in su Sulcis etotu narant manteu inditendi però sa fardeta "bella", chi depiat arribai a acarraxai su brutzu de pei. Delfo at fatu presenti ca bortas meda is fèmminas asuta de sa fardeta ndi poniant un'àtera po : custu po chi is fiancus fessint prus largus chi est totu su contràriu de su chi si fait oi;
- Unu 𝘥𝘦𝘷𝘦𝘯𝘵𝘢𝘭𝘪 longu, chi costumàt a essi ricamau, si poniat a pitzus de sa fardeta (in àterus logus ma fintzas in Portescusi etotu ddu narant 𝘧𝘢𝘯𝘵𝘢𝘭𝘭𝘪𝘤𝘶) ;
A parti de pitzus ddoi andàt su 𝘨𝘪𝘱𝘰𝘯𝘪, asutu de su giponi si poniant una camisa de cotoni. In su detàgliu si podit osservai is butonis, is 𝘤𝘶𝘯𝘤𝘰̀𝘳𝘥𝘪𝘢𝘴 ricamadas e is 𝘱𝘰𝘭𝘭𝘢̀𝘯𝘪𝘢𝘴 de sa camisa chi bessiant apenas foras de sa mainga de su giponi;
- A pitzus de su giponi si poniant o unu "𝘮𝘶𝘯𝘤𝘢𝘥𝘰𝘳𝘪 𝘥𝘦 𝘤𝘪𝘶𝘨𝘶" o una 𝘱𝘦𝘳𝘳𝘢 𝘥𝘦 𝘴𝘦𝘳𝘢 po acarraxai beni sa piturra;
- In conca si poniant sa 𝘴𝘤𝘰̀𝘧𝘪𝘢 de seda arrùbia, a pitzus de sa scòfia unu muncadori biancu e e asuba ddoi andàt sa 𝙢𝙖𝙣𝙩𝙞̀𝙜𝙡𝙞𝙖 chi est unu muncadori mannu fatu de seda, biancu in mesu e asullu in is orus.

Custu sena de duda peruna est s'elementu chi ndi stallat una sulcitana de totus is àteras sardas. Ddu podeus cunsiderai che unu "status symbol" fintzas a is annus 50 de su sèculu passau: Delfo s'at nau ca sigumenti costàt meda fiant sceti is fèmminas prus arricas chi si ddu podiant permiti, e bortas meda fiat unu donu chi sa sorga fadiat a sa nura in antis de si cojai.

𝐒𝐮 𝐛𝐢𝐬𝐭𝐢𝐫𝐢 𝐝𝐞 𝐝𝐨̀𝐧𝐧𝐢𝐚 𝐝𝐢𝐢

Siguramenti est interessanti puru su bistiri de dònnia dii. Eus scioberau unu piscadori, ca Portescusi est bidda de mari: sètziu in su 𝗰𝗶̀𝘂 (sa barchita chi oberànt in is àcuas bàscias a pagu tretu de sa costa), e est bistiu cun d-unu 𝘤𝘢𝘮𝘪𝘴𝘢̀𝘤𝘪𝘶 de tela grussa, est postu de de 𝘤𝘢𝘳𝘤𝘪𝘰𝘯𝘪𝘴 de "tela Massàua", una genia cotoni asullu e curriatzu, chi pigat su nòmini de su portu eritrèu de Massàua, aguantaus cun d-unu arrogu de funi.

Est interessanti a osservai chi sa fèmmina, mancai siat bistia cun arroba de prus pagu valori, adata po traballai, est posta de muncadori: arguai, in domu o in foras a si fai a biri a conca sciorta de stràngius!

Gràtzias meda a Maura Era po is fotografias e s'elaboratzioni.

03/04/2023

Seus lòmpius a sa fini de is fainas de s’ufìtziu de lìngua sarda de su Comunu de Santu Giuanni Suèrgiu, incarrerau gràtzias a su progetu “In su Sulcis”, finantziau cun sa lei 482/99 e sa L.R. 22/2018 e a incuru de s’Assòtziu Culturali Sa Bèrtula Antiga.

In custus mesis de fainas eus circau de spainai cantu prus sa lìngua sarda scriendi articuleddus, publichendi màginis e vìdeus me in is retzas socialis (in Facebook e Instagram) po spertai sa genti a ligi e scriri su sardu. Est de importu a amparai s’identidadi nosta pròpiu cun s’amparu de sa lìngua: tocat a non si ndi scaresci de dda fueddai!

Si saludaus, prexaus meda, cun custas màginis spantosas de su territòriu giuannesu: podeus biri su medau de Is Loccis Santus, sa necròpoli, sa bidda bècia de Pramas cun sa cresiedda antiga, sa pràgia de Punta Trettu, su Nuraxi de Candelàrgiu e sa pràgia de Portu Botte.

🙏Torraus gràtzias meda meda a totu s’Amministratzioni Comunali: a sa sìndiga Elvira Usai, a totus is Assessoris e a is impiegaus amministrativus, prus che totu a is Assessoris Camilla Melis e Marco Zusa, a sa Dotora Alessandra Zurru, a sa Presidenti de s’assòtziu Quadrifoglio ’95 – chi est puru sa ghia de sa necròpoli – Claudia Secchi, su predi se Pramas Don Bachisio Carta, sa Presidenti se s’ACLI Cristina Dessì, Anna Sìmbula Marras e is bibliotecàrias Chiara Locci e Doriana Cruccu.

😄Atrus annus mellus e a si torrai a biri cun saludi!

29/03/2023

📍Comunu de Sant’Antiogu

Domìnigu 26 de martzu, gràtzias a su progetu In su Sulcis, is citadinus de Sant’Antiogu ant pigau parti a una visita guidara in lìngua sarda cuncordara de s’assòtziu Sa Bèrtula Antiga impari a s’Aministratzioni comunali e a s’assòtziu Il Calderone.
Seus andaus a Serri a visitai su situ de Santa Vittoria, su santuàriu nuràgicu prus importanti de sa Sardìnnia.
Unu logu spantosu chi is guidas s’ant contau imperendi sa lìngua nosta.

Torraus gràtzias a s’Assòtziu Il Calderone e a totus is chi ant pigau parti a custu viàgiu bellu!

Progetu finantziau de sa L. 482/99 e de sa L. R. 22/2018

29/03/2023

"Clàssicus" portescusesus pintaus de Antoni Murtas intr'e is annus 90 e is primus 2000.

28/03/2023

𝐒𝐚 𝐏𝐢𝐫𝐚̀𝐦𝐢𝐝𝐞

In su territòriu de Portescusi, in su logu chi si narat Ghillota, pròpiu ororu de sa SP82 ddoi at Sa Piràmide. 📐

Ma ita est custa Piràmide?⁉️

Est unu sinniali chi serbiat po s'allineamentu de is navis chi intrànt a in su Canali de Portovesme, chi su Proveditorau de is Òperas Pùbblicas de Sardigna at fatu fai in su 1935, de chi su Comunu iat tzèdiu a indonu 16 metrus cuadrus de terrenu. 🚢🚥

Informatzionis pigadas de "Portoscuso navigando tra la storia" de Efisio Loddo - Pettirosso editore 2019.
Immàginis aèreas pigadas de www.sardegnageoportale.it e de sa app "Google Maps".

28/03/2023

Sàbudu passau, su 25 de martzu de Santu Giuanni Suèrgiu seus andaus conca a Mamujada po visitai is museus de is màscaras e su museu de su traballu e de is traditzionis. Ant partitzipau is piciocus de sa consulta de is giòvunus e àterus tzitadinus giuannesus, interessaus meda a su chi fiant biendi mancai su sardu mamojadinu fessit unu pagu diferenti de su nostu, ma giai si seus cumprendius a pari!
Si torrat gràtzias meda a totus is chi ant pigau parti, a is ghias de Mamujada e a s’assòtziu sa Bèrtula Antiga chi at apariciau su viàgiu impari a s’Amministratzioni Comunali.

Àterus annus mellus!

👉Is màginis ddas agatais in su primu cumentu!

27/03/2023

𝐒𝐮 𝐌𝐚𝐫𝐜𝐡𝐞𝐬𝐮

👉Sa chi in Portescusi narant 𝑆𝑎 𝑉𝑖𝑙𝑙𝑎 𝑑𝑒 𝑠𝑢 𝑀𝑎𝑟𝑐ℎ𝑒𝑠𝑢 est una domu chi su marchesu Salvatore Pes di Villamarina, meri de sa tonnària de s' Ìsula Prana, iat fatu pesai in su 1913 po si pasiai candu viagiàt de Casteddu a is possedimentus suus. 🏡

👉In su giardinu, a comenti fiat usàntzia de is arricus de insaras, iat fatu ponni matas esòticas de genia diferenti. De fronti a s'intrada ddoi at unu esèmplari de Ficus Beniaminu cun is arrèxinis aereas (in totu sa coma est longa unus 20 metrus e arta giai 15) e a palas de sa domu, acanta de su stradoni, ddoi at un'esemplari de Mata de su Dragu.🌲🌳

👉Totu s'àrea apartenit a su Comunu de Portescusi de su 1989 e oi ospitat is atividadis de su centru sociali. 🏛️

Foto de s'àiri tirada de Davide Eustacchi

27/03/2023

𝐒𝐮 𝐅𝐚𝐫𝐮 𝐝𝐞 𝐒𝐮 𝐒𝐜𝐨𝐠𝐥𝐢𝐞𝐝𝐝𝐮.
(La Ghinghetta in italianu).

👉 Dd'ant pesau in su 1912 poita ca cussu tretu de mari fiat perigulosu meda e ancora oi est fundamentali po sa siguresa de su tràficu marìtimu.⚠️🛳️⛵⚓

👉 Su lantioni est a òtica fissa e dd'ant postu a pitzus de una turri arta 12 metrus, chi est colorada a fàscias arrùbias e nieddas.🗼🗼🔴⚫🔴⚫🔴⚫

👉 Emitit 2 lampus de luxi dònnia 10 segundus chi si bint a 11 mìglias marinas (prus de 20 km). ⚡💡