07/07/2026
[JP/PL]
7月6日、久山宏一博士がご逝去されました。
久山博士は、ポーランド広報文化センターにおいて、その発足の初期から2024年までの12年間にわたり、映画・演劇・ポーランド語分野のエキスパートとして勤務されました。広報文化センターが毎年開催する「ポーランド映画祭」における解説トークでは、自身のポーランド映画への情熱と豊富な知識を惜しげもなく披露し日本の鑑賞者の理解を大いに助けただけでなく、各種講演会、式典、会議、ミーティングの場において同時・逐次問わず常に、端的でありながら話者の真意とニュアンスを汲み取った見事な通訳をされてきました。その信頼は非常に厚く、ポーランドの要人来日時には公式行事・会談においても幾度となく通訳を務められました。
並外れた能力と知識を持ち合わせながらも常にわかりやすい説明と謙虚な姿勢でにこやかに人と接してこられた博士は「久山先生」と親しみを込めて呼ばれ、多くの学生を励まし、育てて来られた優れた教育者でもあります。東京外国語大学をはじめとする数多くの大学や民間の講座において、ポーランド語やポーランドの歴史・文化・映画についての講義を行い、それらはいつも多くの受講生で溢れていました。また自身が博士号を取得したポズナンのアダム・ミツキェーヴィチ大学において、長年日本語学・日本文化の講師も務められたという経歴から、ポーランド国内にも数多の友人を有し、日本語と日本文化に精通した何人もの後進を育てています。
翻訳家としての業績にも膨大なものがあり、アダム・ミツキェーヴィチをはじめとする代表的なポーランドの文学作品邦訳版の刊行や、アンジェイ・ワイダ監督の作品に代表される40作品以上ものポーランド映画の日本語字幕作成、また演劇台本の翻訳にも携わられました。
久山博士はまた研究者としても、スラブ言語学、比較文学、映画研究、演劇研究などの分野で学術論文を多く発表しています。
これら数多の業績とポーランド文化を日本において普及させる活動への貢献を称え、2020年にはポーランド共和国文化・国家遺産大臣より「文化功労章グロリア・アルティス」ブロンズメダルが授与されました。また2017年にはポーランド共和国外務大臣より贈られる「ベネ・メリト勲章」、2019年に「国際演劇協会ポーランド支部ヴィトキェーヴィチ賞」も授与されています。
久山博士は、「ワイダ記念年」を機に今年3月にポーランドで開催された会議「アンジェイ・ワイダ――生徒、教師、クリエイター。教育へのインスピレーション」にも参加し講演をされるなど、闘病の最中にありながらも最期まで、ポーランド文化にとどまらぬ情熱を持ち続けられました。ポーランド文化を日本に知らしめ普及させるという活動において久山博士が果たされた役割は果てしなく、生涯をかけて注がれたご尽力と献身に深く敬意と感謝の意を表しますとともに、心からご冥福をお祈りいたします。
ポーランド広報文化センター一同
Z głębokim smutkiem i żalem przekazujemy wiadomość, że 6 lipca odszedł dr Koichi Kuyama - wybitny polonista, tłumacz dzieł literatury polskiej i kanonu kina polskiego, autor wielu artykułów naukowych z zakresu filmoznawstwa i teatrologii, wykładowca polonistyki Tokijskiego Uniwersytetu Studiów Międzynarodowych, a w latach 2012 - 2024 r. ekspert ds. kultury w Instytucie Polskim w Tokio. Podczas wieloletniej pracy jako wykładowca języka japońskiego i kultury Japonii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie uzyskał stopień doktora, wychował wielu młodych adeptów japonistyki, którzy dzięki niemu doskonale poznali język japoński i kulturę Japonii.
Wielkie osiągnięcia dr Kuyamy w przybliżaniu Polski Japończykom są trudne do przecenienia. Jego zaangażowanie i aktywność w zakresie promocji polskiej kinematografii i literatury na przestrzeni lat wywarła niezwykle pozytywny wpływ na poznawanie przez Japończyków różnych aspektów polskiej kultury. Jego liczne wystąpienia i wykłady, które cechowała wyjątkowo dogłębna znajomość omawianej tematyki, cieszyły się ogromnym zainteresowaniem słuchaczy.
Jeszcze w marcu tego roku brał udział w konferencji „Andrzej Wajda. Uczeń, nauczyciel, twórca. Inspiracje edukacyjne” w Warszawie, zorganizowanej przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy.
W uznaniu jego licznych osiągnięć oraz wkładu w popularyzację kultury polskiej w Japonii w 2013 roku otrzymał odznaczenie „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, a w 2020 roku Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” przyznawane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ponadto w 2017 roku otrzymał „Order Bene Merito” przyznany przez Ministra Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej, a w 2019 roku – Nagrodę im. S. I. Witkiewicza przyznawaną przez Polski Ośrodek Międzynarodowego Instytutu Teatralnego.
Był przy tym wszystkim niezwykle skromnym człowiekiem i wspaniałym, życzliwym kolegą w pracy. Będzie nam Go bardzo brakowało. Na zawsze pozostanie w naszej pamięci.
Instytut Polski w Tokio