Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті

04/09/2026

03/09/2026

Шетелдік бағалы қағаздарды өткізуден алынған кірісті сальдолық есепке алу

Сұрақ: 2025 жыл үшін шетелдік бағалы қағаздарды өткізуден алынған салық салынатын кірісті айқындау кезінде кірістерді, оның ішінде бағалы қағаздар, опциондар және туынды қаржы құралдары бойынша кірістерді сальдолық есепке алуға жол беріле ме?

Жауап: Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 2025 жылғы 01 қантардағы редакциясындағы 332-бабында Қазақстан Республикасынан тыс жерде тіркелген бағалы қағаздар бойынша кірістерді сальдолық есепке алу көзделген.

Опциондар туынды қаржы құралдарына (ТҚҚ) жатады, олар бойынша салық салу мақсатында залалдар бөлек есепке алынады және классикалық бағалы қағаздар (акциялар) бойынша құн өсімімен біріктірілмейді.

Осылайша, 2025 жыл үшін кірісті айқындау кезінде сальдолық есепке алуға (залалдарды есепке алуға) тек біртекті құралдар шеңберінде жол беріледі. Бағалы қағаздармен жасалған операциялардан алынған залалдар тек бағалы қағаздар бойынша кірісті азайтады.

_______________________________________________________________________

Сальдирование дохода от реализации иностранных ценных бумаг

Вопрос: При определении облагаемого дохода за 2025 год от реализации иностранных ценных бумаг допускается ли сальдирование дохода, в том числе по ценным бумагам, опционам и производным финансовым инструментам?

Ответ: Статьей 332 Налогового кодекса в редакции по состоянию на 01.01.2025 года предусмотрено сальдирование дохода по ценным бумагам, зарегистрированным за пределами Республики Казахстан.

Опционы относятся к производным финансовым инструментам (ПФИ), убытки по которым в целях налогообложения учитываются отдельно и не смешиваются с приростом стоимости по классическим ценным бумагам (акциям).

Таким образом, при определении дохода за 2025 год сальдирование (учет убытков) разрешено строго в рамках однородных инструментов. Убытки от операций с ценными бумагами уменьшают доход только по ценным бумагам.

02/09/2026

С начала 2026 года в Налоговом кодексе Республика Казахстан вступили в силу изменения, направленные на повышение эффективности налогового администрирования и прозрачности взаимодействия налогоплательщиков с органами государственных доходов. Одним из ключевых инструментов контроля остаётся камеральный контроль, позволяющий выявлять расхождения между данными налоговой отчетности и фактической деятельностью налогоплательщика.

Утверждена новая форма уведомления о расхождениях, которая позволяет оперативно реагировать на выявленные несоответствия: устранять расхождения или предоставлять пояснения.

Статья 137 НК РК 2026 года устанавливает правовые основания и порядок проведения камерального контроля. Он осуществляется после сдачи налоговой отчетности в течение срока исковой давности и направлен на сопоставление данных налогоплательщика с информацией налоговых органов.

Так, согласно статье 137 Камеральный контроль проводится путем сопоставления данных, содержащихся в:
1) Сведениях, имеющихся в налоговых органах, в том числе налоговых формах;
2) Сведения иных уполномоченных государственных органов об объектах налогообложения и (или) объектах, связанных с налогообложением;
3) Сведениях о деятельности налогоплательщика (налогового агента), полученных из различных источников.

При выявлении расхождений по результатам камерального контроля налогоплательщику (налоговому агенту), за исключением участника горизонтального мониторинга, представляется уведомление о расхождениях, выявленных по результатам камерального контроля.

Основными причинами направления уведомлений по КПН являются выявленные факты завышения вычетов по КПН по приобретенным товарам, установленное на основании сопоставления данных из ФНО 100.00 со сведениями по полученным ЭСФ, ККМ, импорте из стран ЕАЭС (ФНО 328.00) и данных грузовых таможенных деклараций (ГТД) по импорту из третьих стран и занижения доходов, выявленное на основании сведений, имеющихся в налоговых органах, в том числе налоговых форм, сведений иных уполномоченных государственных органов об объектах налогообложения и (или) объектах, связанных с налогообложением, а также сведений о деятельности налогоплательщика, полученных из различных источников информации, заявленных налогоплательщиками в декларации по корпоративному подоходному налогу.

После получения уведомления налогоплательщик вправе либо устранить нарушения, либо представить обоснованные пояснения, подтверждающие отсутствие нарушения законодательства. Срок исполнения уведомления — 30 рабочих дней со дня вручения. Документ направляется всем налогоплательщикам, за исключением участников горизонтального мониторинга, и распространяется также на иностранные компании, работающие через интернет-площадки на территории Казахстана.

Исполнение уведомления возможно несколькими способами:
• при согласии — представить уточненную налоговую отчетность, уплатить недоимку и пени, отразить данные в мобильных приложениях (для самозанятых) или выполнить действия для перехода на соответствующий налоговый режим согласно статье 716 НК РК;
• при несогласии — предоставить письменные пояснения с подтверждающими документами;
• при частичном согласии — устранить часть расхождений и дать пояснения по остальным.

Невыполнение уведомления в установленный срок влечёт административные меры со стороны органов государственных доходов, включая приостановление расходных операций по банковским счетам, приостановление выписки электронных счетов-фактур и ограничение доступа иностранных компаний к Интернет-ресурсам при ведении деятельности через онлайн-площадки.

Введение новой формы уведомления делает процесс камерального контроля более прозрачным и позволяет налогоплательщикам гибко реагировать на выявленные расхождения. Ключевым условием соблюдения законодательства остаётся своевременное исполнение уведомления и корректное отражение данных с использованием цифровых инструментов.

02/09/2026

2026 жылдың басынан бастап Қазақстан Республикасының Салық кодексінде салықтық әкімшілендірудің тиімділігін арттыруға және салық төлеушілердің мемлекеттік кірістер органдарымен өзара іс-қимылының ашықтығына бағытталған өзгерістер күшіне енді. Бақылаудың негізгі құралдарының бірі салық есептілігінің деректері мен салық төлеушінің нақты қызметі арасындағы алшақтықтарды анықтауға мүмкіндік беретін камералдық бақылау болып қала береді.

Анықталған сәйкессіздіктерге жедел ден қоюға: алшақтықтарды жоюға немесе түсініктемелер ұсынуға мүмкіндік беретін алшақтықтар туралы хабарламаның жаңа нысаны бекітілді.

ҚР 2026 жылғы Салық кодексінің 137-бабы камералдық бақылауды жүргізудің құқықтық негіздері мен тәртібін белгілейді. Ол салық есептілігін тапсырғаннан кейін талап қою мерзімі ішінде жүзеге асырылады және салық төлеушінің деректерін салық органдарындағы ақпаратпен салыстыруға бағытталған.

Осылайша, 137-бапқа сәйкес камералдық бақылау мынадай деректерді салыстыру арқылы жүргізіледі:
1) Салық органдарында бар мәліметтер, оның ішінде салық нысандарындағы мәліметтер;
2) Салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы өзге де уәкілетті мемлекеттік органдардың мәліметтері;
3) Әртүрлі көздерден алынған салық төлеушінің (салық агентінің) қызметі туралы мәліметтер.

Камералдық бақылау нәтижелері бойынша алшақтықтар анықталған кезде көлденең мониторингке қатысушыны қоспағанда, салық төлеушіге (салық агентіне) камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған алшақтықтар туралы хабарлама ұсынылады.

КТС бойынша хабарламаларды жіберудің негізгі себептері сатып алынған тауарлар бойынша КТС шегерімдерін асырып көрсету фактілерінің анықталуы болып табылады, бұл 100.00-нысандағы деректерді алынған ЭШФ бойынша мәліметтермен, ЕАЭО елдерінен импорт бойынша (328.00-нысан) және үшінші елдерден импорт бойынша тауарларға арналған кедендік декларациялардың (ТКД) деректерімен салыстыру негізінде белгіленеді, сондай-ақ корпоративтік табыс салығы бойынша декларацияда салық төлеушілер мәлімдеген салық органдарында, оның ішінде салық нысандарында бар мәліметтер, салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы өзге де уәкілетті мемлекеттік органдардың мәліметтері, сондай-ақ әртүрлі ақпарат көздерінен алынған салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер негізінде анықталған кірістерді төмендетіп көрсету болып табылады.

Хабарламаны алғаннан кейін салық төлеуші бұзушылықтарды жоюға немесе заңнама талаптарының бұзылмағанын растайтын негізделген түсініктемелер ұсынуға құқылы. Хабарламаны орындау мерзімі — табыс етілген күннен бастап 30 жұмыс күні. Құжат көлденең мониторингке қатысушыларды қоспағанда, барлық салық төлеушілерге жіберіледі, сондай-ақ Қазақстан аумағында интернет-платформалар арқылы жұмыс істейтін шетелдік компанияларға да қолданылады.

Хабарламаны орындау бірнеше тәсілмен жүзеге асырылуы мүмкін: келісім болған жағдайда — салық есептілігіне нақтылау енгізу, берешек пен өсімпұлды төлеу, деректерді мобильді қосымшаларда көрсету (өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін) немесе ҚР Салық кодексінің 716-бабына сәйкес тиісті салық режиміне көшу бойынша әрекеттерді орындау; келіспеген жағдайда — растайтын құжаттарды қоса бере отырып, жазбаша түсініктемелер ұсыну; ішінара келіскен жағдайда — алшақтықтардың бір бөлігін жою және қалғаны бойынша түсініктемелер беру.

Хабарламаны белгіленген мерзімде орындамау мемлекеттік кірістер органдары тарапынан әкімшілік шараларға әкеп соғады, оның ішінде банктік шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру, электрондық шот-фактураларды жазып беруді тоқтата тұру және онлайн-платформалар арқылы қызметті жүзеге асыру кезінде шетелдік компаниялардың Интернет-ресурстарға қолжетімділігін шектеу.

Хабарламаның жаңа нысанын енгізу камералдық бақылау процесін неғұрлым ашық етеді және салық төлеушілерге анықталған алшақтықтарға икемді түрде әрекет етуге мүмкіндік береді. Заңнама талаптарын сақтаудың негізгі шарты хабарламаны уақтылы орындау және цифрлық құралдарды пайдалана отырып деректерді дұрыс көрсету болып қала береді.

02/09/2026

Законодательством Республики Казахстан предусмотрен специальный механизм ликвидации должника без возбуждения процедуры банкротства. Данный порядок применяется в случаях, когда должник является отсутствующим либо в отношении него имеется установленная законом совокупность обстоятельств. В соответствии со статьями 113–118-1 Закона Республики Казахстан «О реабилитации и банкротстве», с заявлением в суд о ликвидации должника без возбуждения процедуры банкротства может обратиться кредитор по налогам и таможенным платежам в отношении отсутствующего должника, а также сам должник при соблюдении предусмотренных законом условий.

Для обращения должника в суд необходимо наличие одновременно нескольких обстоятельств: размер задолженности перед кредиторами не должен превышать 2500-кратного размера МРП, установленного на соответствующий финансовый год; в течение трех лет до подачи заявления должник не должен иметь имущества на праве собственности и дебиторской задолженности; за указанный период им не должны совершаться сделки, которые могли бы быть признаны недействительными в соответствии с законодательством Республики Казахстан. При этом заявление должно сопровождаться документами, подтверждающими наличие установленных законом обстоятельств и соответствующим решением собственника имущества либо учредителей (участников) юридического лица.

Таким образом, ликвидация без возбуждения процедуры банкротства не является упрощенным способом прекращения деятельности любого предприятия по желанию его собственников. Это специальная судебная процедура, которая применяется исключительно при наличии установленных законодательством оснований и направлена, в том числе, на упорядоченное прекращение деятельности фактически не осуществляющих деятельность должников с соблюдением прав и законных интересов кредиторов.

02/09/2026

Қазақстан Республикасының заңнамасында борышкерді банкроттық рәсімін қозғамай таратуға арналған арнайы тетік көзделген. Бұл тәртіп борышкер хабар-ошарсыз кеткен жағдайда немесе оған қатысты заңда белгіленген мән-жайлардың жиынтығы болған кезде қолданылады. Қазақстан Республикасының «Оңалту және банкроттық туралы» Заңының 113–118-1-баптарына сәйкес, банкроттық рәсімін қозғамай борышкерді тарату туралы сотқа өтінішпен хабар-ошарсыз кеткен борышкерге қатысты салықтар мен кедендік төлемдер бойынша кредитор, сондай-ақ заңда көзделген талаптар сақталған жағдайда борышкердің өзі жүгіне алады.

Борышкердің сотқа жүгінуі үшін бір мезгілде бірнеше мән-жайдың болуы қажет: кредиторлар алдындағы берешек мөлшері тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 2500 еселенген мөлшерінен аспауға тиіс; өтініш берілгенге дейінгі үш жыл ішінде борышкердің меншік құқығында мүлкі және дебиторлық берешегі болмауға тиіс; аталған кезеңде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жарамсыз деп танылуы мүмкін мәмілелер жасалмауға тиіс. Бұл ретте өтінішке заңда белгіленген мән-жайлардың бар екенін растайтын құжаттар, сондай-ақ мүлік иесінің немесе заңды тұлғаның құрылтайшыларының (қатысушыларының) тиісті шешімі қоса берілуге тиіс.

Осылайша, банкроттық рәсімін қозғамай тарату кез келген кәсіпорынды меншік иелерінің қалауы бойынша тоқтатудың оңайлатылған тәсілі болып табылмайды. Бұл — заңнамада белгіленген негіздер болған жағдайда ғана қолданылатын арнайы сот рәсімі. Аталған рәсім, оның ішінде іс жүзінде қызметін жүзеге асырмайтын борышкерлердің қызметін кредиторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін сақтай отырып, тәртіппен тоқтатуға бағытталған.

02/09/2026

Одним из предусмотренных законодательством механизмов принудительного взыскания налоговой задолженности является взыскание задолженности налогоплательщика (налогового агента) за счет денежных средств, находящихся на банковских счетах его дебиторов.

Налогоплательщик обязан в течение 10 рабочих дней со дня получения уведомления о погашении налоговой задолженности представить в орган государственных доходов список своих дебиторов с указанием суммы дебиторской задолженности.

При этом орган государственных доходов вправе самостоятельно выявлять дебиторов с использованием данных информационных систем, а также в рамках проверки устанавливать взаиморасчеты между налогоплательщиком и его дебиторами. При необходимости может проводиться встречная проверка дебитора.

Важно отметить, что суммы дебиторской задолженности, оспариваемые в судебном порядке, органом государственных доходов не подтверждаются.

После установления сведений о дебиторской задолженности дебитору направляется уведомление о ее подтверждении. В течение 20 рабочих дней со дня, следующего за днем получения уведомления, дебитор представляет акт сверки взаиморасчетов и (или) документы, подтверждающие задолженность.

Если дебитор согласен на списание суммы задолженности со своего банковского счета в счет погашения налоговой задолженности налогоплательщика, он предоставляет органу государственных доходов сведения о соответствующем банковском счете. В таком случае акт сверки не требуется. ОГД выставляет на указанный банковский счет инкассовое распоряжение.

Если в течение одного дня денежных средств на указанном счете недостаточно или они отсутствуют, инкассовое распоряжение выставляется на все банковские счета данного дебитора.

Если дебитор не подтверждает задолженность или не представляет необходимые документы в установленный срок, орган государственных доходов в течение 1 рабочего дня принимает меры по приостановлению расходных операций по его банковским счетам. В дальнейшем проводится налоговая проверка дебитора.

После подтверждения суммы дебиторской задолженности орган государственных доходов выставляет на банковский счет дебитора инкассовое распоряжение в пределах суммы налоговой задолженности.

02/09/2026

Салықтық берешекті мәжбүрлеп өндіріп алудың заңнамада көзделген тетіктерінің бірі – салық төлеушінің (салық агентінің) берешегін оның дебиторларының банктік шоттарындағы ақша қаражаты есебінен өндіріп алу.

Салық төлеуші салықтық берешекті өтеу туралы хабарламаны алған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде мемлекеттік кірістер органына өзінің дебиторларының тізімін, сондай-ақ дебиторлық берешек сомасын көрсете отырып ұсынуға міндетті.

Бұл ретте мемлекеттік кірістер органы ақпараттық жүйелердің деректерін пайдалана отырып, дебиторларды өз бетінше анықтауға, сондай-ақ тексеру барысында салық төлеуші мен оның дебиторлары арасындағы өзара есеп айырысуларды белгілеуге құқылы. Қажет болған жағдайда дебиторға қарсы тексеру жүргізілуі мүмкін.

Маңызды жайт – сот тәртібімен дауланып жатқан дебиторлық берешек сомалары мемлекеттік кірістер органымен расталмайды.

Дебиторлық берешек туралы мәліметтер анықталғаннан кейін дебиторға оны растау туралы хабарлама жіберіледі.
Хабарламаны алған күннен кейінгі күннен бастап 20 жұмыс күні ішінде дебитор өзара есеп айырысуларды салыстыру актісін және (немесе) берешекті растайтын құжаттарды ұсынады.

Дебитор салық төлеушінің салықтық берешегін өтеу есебіне берешек сомасын өзінің банктік шотынан есептен шығаруға келісім берген жағдайда, ол мемлекеттік кірістер органына тиісті банктік шоты туралы мәліметтерді ұсынады. Бұл жағдайда салыстыру актісін ұсыну талап етілмейді. Мемлекеттік кірістер органы көрсетілген банктік шотқа инкассалық өкім шығарады.

Егер бір күн ішінде көрсетілген шоттағы ақша қаражаты жеткіліксіз болса немесе мүлдем болмаса, инкассалық өкім осы дебитордың барлық банктік шоттарына қойылады.

Дебитор берешекті растамаған немесе белгіленген мерзімде қажетті құжаттарды ұсынбаған жағдайда, мемлекеттік кірістер органы 1 жұмыс күні ішінде оның банктік шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру жөнінде шаралар қабылдайды. Одан әрі дебиторға қатысты салықтық тексеру жүргізіледі.

Дебиторлық берешек сомасы расталғаннан кейін мемлекеттік кірістер органы дебитордың банктік шотына салықтық берешек сомасы шегінде инкассолық өкім қояды.

01/09/2026

⚖️ Демпингке қарсы шараларды қолдану кезінде тауарлардың шығарылған елін айқындау

📌 Тауарлардың шығарылған елін дұрыс айқындау демпингке қарсы шараларды қолданудың негізгі элементтерінің бірі болып табылады. ЕАЭО шеңберінде тауарлардың шығарылған елін айқындаудың бірыңғай тәсілдері қолданылады.
Құқықтық реттеу 2014 жылғы 29 мамырдағы ЕАЭО туралы шартқа, ЕАЭО Кеден кодексіне және 2018 жылғы 13 шілдедегі ЕЭК Кеңесінің № 49 шешіміне сәйкес жүзеге асырылады. Аталған шешіммен тауарлардың шығарылған жерін айқындаудың преференциялық емес қағидалары бекітілген.
🔎 Тауарлардың шығарылған елін айқындау өлшемшарттары
Преференциялық емес мақсаттарда тауар толық өндірілген немесе жеткілікті қайта өңдеуге ұшыраған ел тауардың шығарылған елі болып есептеледі.
Егер тауарды өндіру кезінде әртүрлі елдерден шыққан материалдар пайдаланылса, шығарылған ел жеткілікті қайта өңдеу өлшемшарттары негізінде айқындалады. Оларға тауардың сыныптау кодын өзгерту, адвалорлық үлес өлшемшарты не белгілі бір өндірістік немесе технологиялық операцияларды орындау жатады.
📄 Тауардың шығарылған елін растау
Шығарылған елге байланысты ішкі нарықты қорғау шараларын қолдану кезінде тауардың шығарылған елі тауардың шығарылған жері туралы сертификатпен расталады.
Сертификат уәкілетті органмен тауардың бір партиясына беріледі.
Жекелеген жағдайларда тауардың шығарылған жері тауардың шығарылған жері туралы декларациямен расталуы мүмкін. Атап айтқанда, ұқсас тауарлар партиясының жалпы кедендік құны белгіленген Қағидаларда көзделген талаптар сақталған жағдайда 1 500 еуроға баламалы сомадан аспаған кезде.
✅ Қорытынды
Осылайша, демпингке қарсы шараларды қолдану кезінде тауардың шығарылған елін айқындау тиісті шараның әкелінетін тауарға қолданылуын белгілеу үшін тікелей маңызға ие. Шығарылған елді тиісті құжаттармен растау ішкі нарықты қорғау шараларын дұрыс қолдануды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

⚖️ Определение страны происхождения товаров при применении антидемпинговых мер

📌 Правильное определение страны происхождения товаров является ключевым элементом при применении антидемпинговых мер. В рамках ЕАЭС действуют единые подходы к определению происхождения товаров.
Правовое регулирование осуществляется в соответствии с Договором о ЕАЭС от 29 мая 2014 года, Таможенным кодексом ЕАЭС и Решением Совета ЕЭК от 13 июля 2018 года № 49, которым утверждены непреференциальные правила определения происхождения товаров.
🔎 Критерии определения страны происхождения
В непреференциальных целях страной происхождения товара считается страна, в которой товар был полностью произведен или подвергнут достаточной переработке.
Если в производстве товара участвуют материалы, происходящие из разных стран, происхождение определяется по критериям достаточной переработки, включая изменение классификационного кода товара, критерий адвалорной доли либо выполнение определенных производственных или технологических операций.
📄 Подтверждение страны происхождения
При применении мер защиты внутреннего рынка, обусловленных происхождением товаров, страна происхождения подтверждается сертификатом о происхождении товара.
Сертификат выдается уполномоченным органом на одну партию товара.
В отдельных случаях происхождение товара может подтверждаться декларацией о происхождении товара. В частности, если общая таможенная стоимость партии аналогичных товаров не превышает сумму, эквивалентную 1 500 евро, при соблюдении установленных Правилами условий.
✅ Заключение
Таким образом, определение страны происхождения при применении антидемпинговых мер имеет непосредственное значение для установления применимости соответствующей меры к ввозимому товару. Надлежащее документальное подтверждение происхождения позволяет обеспечить корректное применение мер защиты внутреннего рынка.