03/06/2026
Today, on June 3, a scientific and cultural event organized by the Turkic Academy was held at Kırklareli University in the Turkish city of Kırklareli, as part of an international series of meetings dedicated to the 100th anniversary of the First Turkology Congress, which took place in Baku in 1926.
Within the framework of the program, an exhibition was organized featuring scientific publications of the Turkic Academy, as well as archival photographs and materials prepared by the Academy, reflecting the history and legacy of the First Turkology Congress.
Among the exhibited works was the “Album of the 1926 Baku Turkology Congress,” published in six Turkic languages. The publication contains information about 131 delegates of the historic congress.
Also presented was the book “Archival Documents of the 1926 Baku Turkology Congress,” published in Turkish and Russian, based on unique archival materials that reveal the historical context and significance of the Congress.
The event was attended by the President of the Turkic Academy, Academician Shaheen Mustafayev, the Rector of Kırklareli University, Professor Rengin Ak, Turkologists, researchers, and representatives of the academic community of Türkiye.
Special attention during the event was given to the relevance of the ideas formulated by the participants of the First Turkology Congress in 1926 in the 21st century.
In his speech, the President of the Turkic Academy, Prof. Dr. Shahin Mustafayev, noted that many issues discussed in Baku a century ago—such as the development of Turkology, the rapprochement of Turkic peoples through science and education, and the formation of a common scientific terminology and a common alphabet—are once again at the center of academic attention today.
In this context, the Head of the Academy recalled that in 2023, under the coordination of the Turkic Academy, the International Commission on the Common Turkic Alphabet was established, bringing together scholars from Turkic countries, and that its work resulted in the adoption of the Common Turkic Alphabet in 2024.
“Today, the Academy is working on more than 50 scientific projects. A significant number of these projects are directly related to the topics discussed at the 1926 Baku Turkology Congress. These include terminological dictionaries of Turkic languages, the Encyclopedic Dictionary of Turkic Mythology, the Catalogue of Ancient Turkic Monuments, the project ‘Sacred Geography of the Turkic World: Archaeological and Architectural Monuments,’ as well as many other fundamental publications. Work on the project ‘History of Turkic States’ is also ongoing,” said the Head of the Academy.
Participants of the event noted that, a century after the First Turkology Congress, issues of linguistic, scientific, and cultural cooperation remain highly relevant, while the activities of the Turkic Academy demonstrate a transition from discussing common ideas to their practical implementation at the international level.
***
Кыркларели университетінде Түркі Академиясы басылымдарының таныстырылымы өтті
Бүгін, 3 маусымда Түркияның Кыркларели қаласындағы Кыркларели университетінде 1926 жылы Бакуде өткен Бірінші Түркология құрылтайының 100 жылдығына арналған халықаралық іс-шаралар сериясы аясында Түркі Академиясының ғылыми-мәдени іс-шарасы өтті.
Бағдарлама аясында Түркі Академиясының ғылыми басылымдары, сондай-ақ Академия дайындаған Бірінші Түркология құрылтайының тарихы мен мұрасын бейнелейтін архивтік фотосуреттер мен құжаттар көрмесі ұйымдастырылды.
Көрмеде ұсынылған жарияланымдар қатарында алты түркі тілінде жарық көрген және тарихи жиынға қатысқан 131 делегат туралы мәліметтер қамтылған «1926 жылғы Баку түркология құрылтайының альбомы» бар.
Сонымен қатар түрік және орыс тілдерінде жарияланған, Құрылтайдың тарихи мәні мен маңызын ашатын бірегей архивтік материалдарға негізделген «1926 жылғы Баку түркология құрылтайының архивтік құжаттары» атты кітап көпшілік назарына ұсынылды.
Іс-шараға Түркі академиясының президенті, академик Шаин Мұстафаев, Қырларелі университетінің ректоры Ренгин Ак, түркітанушы ғалымдар, зерттеушілер және Түркияның академиялық қауымдастығының өкілдері қатысты.
Іс-шара барысында 1926 жылы өткен Бірінші Түркология құрылтайы қатысушылары ұсынған идеялардың XXI ғасырда да өзектілігін жоғалтпағанына назар аударылды.
Түркі Академиясының президенті Ш. Мұстафаев өз сөзінде Бакуде бір ғасыр бұрын талқыланған түркітану ғылымын дамыту, түркі халықтарын ғылым мен білім арқылы жақындастыру, ортақ ғылыми терминология мен ортақ әліпби қалыптастыру сияқты мәселелердің бүгін де ғылыми қауымдастықтың күн тәртібінде тұрғанын атап өтті.
Осы орайда ол 2023 жылы Түркі Академиясының үйлестіруімен Түркі мемлекеттерінің тіл саясатына жауапты ресми мекеме өкілдері мен ғалымдарын біріктірген Ортақ түркі әліпбиі комиссиясы құрылғанын және нәтижесінде 2024 жылы Ортақ түркі әліпбиінің қабылданғанын еске салды.
- Бүгінде Академия 50-ден астам ғылыми жоба бойынша жұмыс істеп келеді. Олардың басым бөлігі 1926 жылы Бакуде өткен түркология құрылтайында талқыланған мәселелермен тікелей байланысты. Атап айтсақ, түркі тілдерінің терминологиялық сөздіктері, Түркі мифологиясының энциклопедиялық сөздігі, көне түркі жазба ескерткіштерінің каталогы, “Түркі әлемінің киелі географиясы: археологиялық және архитектуралық ескерткіштер” жобасы және басқа да іргелі еңбектер бар. Сондай-ақ “Түркі мемлекеттерінің тарихы” жобасы бойынша жұмыстар жалғасуда», — деді Академия басшысы.
Іс-шараға қатысушылар Түркі Академиясының қызметі Құрылтайда көтерілген ортақ идеяларды халықаралық деңгейде нақты жүзеге асырудағы маңызды қадамдар екенін ерекше атап өтті.
***
Bugün, 3 Haziran 2026 tarihinde Türkiye’nin Kırklareli şehrindeki Kırklareli Üniversitesinde, Türk Akademisi tarafından 1926 yılında Bakü’de gerçekleştirilen Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümüne ithaf edilen uluslararası etkinlikler dizisi kapsamında bilimsel ve kültürel bir program düzenlendi.
Etkinlik, Türk dünyasının önde gelen aydınlarını bir araya getiren tarihî kurultayın yüzüncü yılı vesilesiyle gerçekleştirilen uluslararası akademik buluşmalar ve bilimsel tartışmalar dizisinin devamı niteliğinde oldu.
Program kapsamında Türk Akademisinin yayımladığı bilimsel eserlerin yanı sıra, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın tarihini ve mirasını yansıtan arşiv fotoğrafları ile çeşitli belgelerden oluşan bir sergi düzenlendi.
Sergide yer alan eserler arasında, altı Türk dilinde yayımlanan “1926 Bakü Türkoloji Kurultayı Albümü” de bulunuyor. Söz konusu eser, tarihî kurultaya katılan 131 delege hakkında bilgiler içermektedir.
Ayrıca, Kurultayın tarihî bağlamını ve önemini ortaya koyan özgün arşiv belgelerine dayanan, Türkçe ve Rusça yayımlanmış “1926 Bakü Türkoloji Kurultayı Arşiv Belgeleri” adlı eser de katılımcılara tanıtıldı.
Etkinliğe Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, Kırklareli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Rengin Ak, türkologlar, araştırmacılar ve Türkiye’nin akademik çevrelerinden temsilciler katıldı.
Etkinlikte, 1926 yılında Birinci Türkoloji Kurultayı katılımcıları tarafından ortaya konulan fikirlerin 21. yüzyıldaki güncelliği ve önemi üzerinde duruldu.
Prof. Dr. Şahin Mustafayev konuşmasında yüz yıl önce Bakü’de ele alınan Türkoloji çalışmalarının geliştirilmesi, Türk halklarının bilim ve eğitim yoluyla yakınlaştırılması, ortak bilimsel terminolojinin ve ortak alfabenin oluşturulması gibi birçok konunun bugün de akademik gündemin merkezinde yer aldığını belirtti.
Bu çerçevede Akademi Başkanı, Türk Akademisinin koordinasyonunda 2023 yılında Türk Dünyası Alfabe Komisyonu’nun kurulduğunu ve Komisyonun çalışmaları sonucunda 2024 yılında Ortak Türk Alfabesi’nin kabul edildiğini hatırlattı.
“Bugün Akademi, 50’den fazla bilimsel proje üzerinde çalışmaktadır. Bu projelerin önemli bir bölümü, 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı’nda ele alınan konularla doğrudan ilişkilidir. Bunlar arasında Türk dillerinin terminolojik sözlükleri, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlüğü, Türk Runik Yazıtları Kataloğu, ‘Türk Dünyasının Kutsal Coğrafyası: Arkeolojik ve Mimari Anıtlar’ projesi ile diğer birçok temel yayın yer almaktadır. Ayrıca ‘Türk Devletleri Tarihi’ projesi üzerindeki çalışmalar da devam etmektedir.” dedi Mustafayev.
Katılımcılar, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın üzerinden bir asır geçmiş olmasına rağmen dil, bilim ve kültür alanlarındaki iş birliği konularının güncelliğini koruduğuna vurgu yaptı.
***
Сегодня, 3 июня в турецком городе Кыркларели, в Университете Кыркларели, состоялось научно-культурное мероприятие, организованное Тюркской Академией в рамках международной серии встреч, посвященных 100-летию Первого Тюркологического курултая 1926 года в Баку.
В рамках программы была организована выставка научных изданий Тюркской Академии, а также подготовленных ею архивных фотографий и материалов, отражающих историю и наследие Первого Тюркологического курултая.
Среди представленных работ — «Альбом Бакинского тюркологического курултая 1926 года», изданный на шести тюркских языках. Издание содержит сведения о 131 делегате исторического съезда.
Также представлена книга «Архивные документы Бакинского тюркологического курултая 1926 года», опубликованная на турецком и русском языках, и основанная на уникальных архивных материалах, раскрывающих исторический контекст и значение Курултая.
В мероприятии приняли участие президент Тюркской Академии, академик Шаин Мустафаев, ректор университета Кыркларели Ренгин Ак, ученые-тюркологи, исследователи и представители академического сообщества Турции.
Особое внимание в ходе мероприятия было уделено тому, насколько идеи, сформулированные участниками Первого Тюркологического курултая в 1926 году, сохраняют актуальность в XXI веке.
В своем выступлении президент Тюркской Академии, академик Ш. Мустафаев отметил, что многие вопросы, обсуждавшиеся в Баку сто лет назад - развитие тюркологии, сближение тюркских народов через науку и образование, формирование общей научной терминологии и общего алфавита, - сегодня вновь находятся в центре внимания научного сообщества.
В этой связи глава Академии напомнил, что в 2023 году при координации со стороны Тюркской Академии была создана Международная комиссия по Общему тюркскому алфавиту, объединившая ученых из тюркских стран, и результатом ее работы стало принятие Общего тюркского алфавита в 2024 году.
- Сегодня Академия работает более чем над 50 научными проектами. Значительная часть этих проектов непосредственно связана с темами, обсуждавшимися на Бакинском тюркологическом курултае 1926 года. В их числе — терминологические словари тюркских языков, Энциклопедический словарь тюркской мифологии, Каталог древнетюркских памятников, проект «Сакральная география тюркского мира: археологические и архитектурные памятники», а также многие другие фундаментальные издания. Продолжается также работа над проектом «История тюркских стран», - сказал глава Академии.
Участники мероприятия отметили, что спустя столетие после Первого Тюркологического курултая вопросы языкового, научного и культурного взаимодействия остаются актуальными, а деятельность Тюркской Академии демонстрирует переход от обсуждения общих идей к их практической реализации на международном уровне.