12/08/2026
ඓතිහාසික කතාව
ෆිදෙල් සහෝදරයාගේ සියවෙනි ජන්ම දිනයට සමගාමීව කියුබාවෙ හවානා හිදි පැවැත්වෙන ,
"ෆිදෙල් උරුමය සහ අනාගතය "පිළිබඳ පළමු ජාත්යන්තර සම්මන්ත්රණයේ සමාරම්භක අවස්ථාවේ කියුබානු කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ මධ්යම කමිටුවේ පළමු ලේකම් සහ කියුබා ජනරජයේ ජනාධිපති Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez සහෝදරයා සිදුකල ඓතිහාසික කතාව
2026 අගෝස්තු 10
ආදරණීය සහෝදර සහෝදරියනි;
ගෞරවනීය ශාස්ත්රඥයන්, විද්වතුන්, බුද්ධිමතුන්, කලාකරුවන්, සමාජ හා දේශපාලන නායකයන්, ලෝකයේ මහද්වීප පහෙන්ම පැමිණ මේ සතිය පුරා 20 වැනි සියවස සලකුණු කළ, 21 වැනි සියවසට ද ආලෝකයක් වන මිනිසෙකු පිළිබඳ ගැඹුරු සිතා බැලීමකට එක්වන තරුණයනි, ශිෂ්යයනි සහ සහෝදර සහෝදරියනි;
කියුබානු ජනතාව සහ එහි කොමියුනිස්ට් පක්ෂය වෙනුවෙන්, තම මිතුරන් කිසිදා අමතක නොකරන දූපතකට හැකි අවංකම ආදර වැළඳගැනීම ඔබ වෙත පිරිනමමි.
මෙහි පැමිණීමට ඔබ දැරූ උත්සාහයට අපි ස්තූතිවන්ත වෙමු. දුරස්ථභාවය, වැරදි තොරතුරු ප්රචාරණ ව්යාපාර සහ බොහෝ අවස්ථාවලදී ඔබගේම ආණ්ඩුවලින් එල්ල වූ පීඩනය පවා නොතකා ඔබ මෙහි පැමිණ ඇත.
අද කියුබාවට පැමිණීම ධෛර්යයේ සහ ප්රතිපත්තිගරුකභාවයේ ක්රියාවකි. අවහිරය තීව්ර වෙමින් පවතින අතර අධිරාජ්යවාදී සතුරුකම දැඩි වෙමින් පවතින මේ මොහොතේ, කියුබාවට පැමිණීම ෆිදෙල්ගේ උරුමයට ගෞරව කරන සටන්කාමී සහයෝගීතාවයකි.
මීට වසර 100කට පෙර උපත ලැබූ, සාධාරණ සෑම අරමුණක්ම ආරක්ෂා කිරීමට කැප වූ ජීවිතයක් ගත කළ මිනිසෙකුගේ ශත සංවත්සරය සැමරීමට එක්ව සිටින කියුබානු සහ ලෝක ෆිදෙල්වාදී සහෝදරවරුනි, ඔබට සුබ පැතුම්!
මගේ වචන ප්රධාන දේශනයක් වීමට අදහස් නොකරමි. කියුබානු විප්ලවයේ ආඥාපතිවරයා වූ Fidel Castro Ruz වැනි සදාචාරාත්මක හා නෛතික උසකින් යුතු නායකයකුගේ ජීවිතය හා කාර්යය පිළිබඳ දේශනයක් පැවැත්වීමට මම උත්සාහ නොකරමි; එසේ කිරීමට මට හැකියාවක් ද නැත.
ස්මාරක හෝ පිළිම ඉදි කිරීම ප්රතික්ෂේප කළ ඔහුට, කියුබානු ජනතාව, අපේ ඇමරිකාවේ ජනතාව සහ ලෝකයේ ජනතාව මිලියන ගණනක් දිනපතා ඔහුගේ අදහස් වැළඳගෙන ඒවා වැඩිදියුණු කිරීමෙන් ඔහුගේ මතකයට හා උරුමයට ගෞරව කිරීම වැළැක්විය නොහැකි විය.
ෆිදෙල්ගේ ශත සංවත්සරයේදී, ඔහුගේ කියුබාවේ මෙහි ඔබේ ධෛර්ය සම්පන්න පැමිණීමෙන් ඔබ ගොඩනගා ඇති ස්මාරකයට වඩා ශක්තිමත් වෙනත් ස්මාරකයක් නැත!
මා ඔබ සමඟ බෙදා ගැනීමට අදහස් කරන්නේ, ෆිදෙල් ගැන කතා කිරීමේ වරප්රසාදය පිළිබඳ මගේ හැඟීම්, උද්වේගය සහ විප්ලවීය කැපවීම මගින් ගලා එන අදහස් කිහිපයක් පමණි.
ආඥාපතිවරයාගේ අතිවිශාල කාර්යය—ඔහුගේ චින්තනය මෙන්ම ඔහුගේ ක්රියාකාරකම්ද—අධ්යයනය කිරීමත්, ඒවා පිළිබඳ විශ්වාසයෙන් යුතුව අවබෝධ කර ගැනීමත්, ආර්ථික හා සමාජ පරිවර්තනයන් ඉදිරියට ගෙන යමින් කියුබානු විප්ලවය හුස්ම හිර කිරීමට දශක හයකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ ක්රියාත්මක වන අපරාධකාරී යුද්ධයට ප්රතිචාර දක්වන අප සැමගේ අත්යවශ්ය වගකීමකි.
වසර 67ක් පුරා විවිධ ආකාරයේ ප්රහාරයන්ට මුහුණ දුන් විප්ලවයට අද එල්ල වී ඇති බරපතළම තර්ජනයකින් එය ගලවා ගැනීම අපේ පරම්පරාවේ විශාලතම අභියෝගයයි. එය භාර ගැනීමට අපි ගෞරවයට පත්ව සිටින අතර, අපි ජයගන්නා බවට විශ්වාසයෙන් සිටිමු.
මෙය පදනම් විරහිත විශ්වාසයක් නොවේ. අපට වීරත්වයෙන් පිරුණු ඉතිහාසයක් ඇත. ප්රතිරෝධය සඳහා පුහුණු වූ ජනතාවක් ඇත. සෑම විටම එම ජනතාව ඉදිරියෙන් ගමන් කළ, පරාජයන් ජයග්රහණ බවට පත් කළ නායකයකුගේ උරුමය අපට ඇත.
විප්ලවය සහ සමාජවාදය විසින් මේ වීරෝදාර ජනතාවට ලබා දුන් ජයග්රහණ ආරක්ෂා කිරීමත්, ඔවුන්ගේ ගෞරවය, ප්රතිරෝධය සහ ඉතිහාසයේ බලවත්ම අධිරාජ්යයට යටත් නොවීමට ගත් තීරණය වෙනුවෙන් සමස්ත ජාතියම දඬුවම් කිරීමට උත්සාහ කරන සියලු වැටලීම් බිඳ දැමීමත්, ෆිදෙල්ට අප ගෙවිය යුතු පළමු උපහාරයයි.
මීට වසර 100කට පෙර උපන් ෆිදෙල්, අසාධාරණය, අසමානතාව සහ යටත්භාවයෙන් සලකුණු වූ රටක උපත ලැබීය. ඔහු විශ්වවිද්යාලයේ කැරලිකාරී සහ කථික ශිෂ්යයෙකු වූ කාලයේ සිටම එම වේදනාකාරී යථාර්ථය වෙනස් කිරීමට පොරොන්දු විය.
ඔහු විශ්වවිද්යාලයේ Aula Magna ශාලාවෙන් බැස, විප්ලවවාදියෙකු බවට පත්ව, ජාතික වීරයා වූ හොසේ මාර්තිගේ ශත සංවත්සරයේ පන්දම් දල්වා ගියේය. පසුව, තවමත් තරුණ වියේදීම, 1953 ජූලි 26 ව්යාපාරයේ නායකයා බවට පත් විය. එම ව්යාපාරය ලේ වැගිරවූ, අධිරාජ්යවාදී හිතවාදී ඒකාධිපති පාලනයකට එරෙහිව බැරැක්කවලට ප්රහාර එල්ල කරමින් තවත් “අවශ්ය යුද්ධයක්” ආරම්භ කළේය.
තමන්ගේම ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කළ කරුණු තම ව්යාපාරයේ දේශපාලන වැඩසටහන බවට පත් කළ දක්ෂ නීතිඥයා; තම සිරකරුවන් පරාජය කරමින් Model Prison එක සටන්කාමීන්ගේ පාසලක් බවට පත් කළ අධිෂ්ඨානශීලී සිරකරුවා; වසර දෙකක් තුළ තමන්ට වඩා කිහිප ගුණයකින් විශාල වෘත්තීය හමුදාවක් පරාජය කළ ජනතා හමුදාවක් ගොඩනැගූ නායකයා; කියුබාව ලෝක සිතියම මත තබා, මහාද්වීපයේ ජනතාව තුළ බලාපොරොත්තුවක් ඇති කළ ආඥාපතිවරයා—ඔහු වයස අවුරුදු 34ක් වන විටත් ඉතිහාසයේ ස්ථානයක් හිමි කරගෙන තිබුණි.
එම වයසේදීම, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය තුළ, එතෙක් එහි ඉදිරිපත් වූ දීර්ඝතම සහ වැදගත්ම කථාවක් කරමින් ෆිදෙල් ලෝකය කම්පා කළේය.
1960 සැප්තැම්බර් මාසයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේදී ඔහු අපේ ඉතිහාසය උද්වේගයෙන් පැහැදිලි කරමින්, ජයග්රාහී විප්ලවය කියුබාවට උරුම කරගත් තත්ත්වය ලෝකයට ඉදිරිපත් කළේය.
වර්තමාන මාධ්ය යුද්ධය, 1959ට පෙර කියුබාව සෞභාග්යයෙන් හා දීප්තිමත් බවින් පිරුණු රටක් ලෙස නව පරම්පරාවට ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කරයි. නමුත් එවකට යථාර්ථය මෙය විය:
වැඩ කිරීමට හැකියාව ඇති කියුබානුවන් 600,000ක් රැකියා විරහිතව සිටියහ.
මිලියන 6කට මඳක් වැඩි ජනගහනයෙන් මිලියන 3කට විදුලිය හෝ විදුලි පහසුකම් කිසිවක් නොතිබුණි.
මිලියන 3.5ක් පමණ අවම ජීවන පහසුකම් පවා නොමැති පැල්පත්, කුඩා නිවාස සහ අසරණ වාසස්ථානවල ජීවත් වූහ.
නගරවල කුලී පවුලේ ආදායමෙන් තුනෙන් එකක් දක්වා ගිල ගත්තේය.
ජනගහනයෙන් 37.5%ක් නිරක්ෂර විය.
ග්රාමීය ප්රදේශවල දරුවන්ගෙන් 70%කට ගුරුවරුන් නොසිටි අතර 95%ක් පරපෝෂිත රෝගවලින් පීඩා වින්දාහ.
ජනගහනයෙන් 2%ක් ක්ෂය රෝගයෙන් පීඩා වින්දාහ.
ඒ හේතුවෙන් ළදරු මරණ අනුපාතය ඉතා ඉහළ වූ අතර සාමාන්ය ආයු අපේක්ෂාව ඉතා පහළ මට්ටමක පැවතුණි.
කුඩා ගොවීන්ගෙන් 85%ක් තම ඉඩම් භාවිතයට කුලී ගෙවූ අතර, එය ඔවුන්ගේ දළ ආදායමෙන් 30%ක් දක්වා විය.
සමස්ත ඉඩම් හිමියන්ගෙන් 1.5%ක් රටේ මුළු භූමි ප්රමාණයෙන් 46%ක් පාලනය කළහ.
මහජන සේවා, විදුලි සමාගම්, දුරකථන සමාගම්, බැංකු ක්ෂේත්රයේ විශාල කොටසක්, ආනයන වෙළඳාමේ විශාල කොටසක්, තෙල් පිරිපහදු මධ්යස්ථාන, සීනි නිෂ්පාදනයේ වැඩි කොටස සහ ප්රධාන කර්මාන්ත බොහොමයක් එක්සත් ජනපද සමාගම් සහ ඒකාධිකාරී සමාගම් සතු විය.
එම යථාර්ථය, එම ආරම්භක තත්ත්වය පිළි නොගෙන කියුබානු විප්ලවය හෝ ෆිදෙල් ගැන කිසිදා සාකච්ඡා කළ නොහැක. එම තත්ත්වය 20 වැනි සියවසේ මෙම ලෝක කලාපයේ වඩාත්ම රැඩිකල් පරිවර්තනයක් ඉල්ලා සිටියේය.
දශක හයකට වැඩි කාලයක් පුරා පැවති ආර්ථික, මූල්ය හා වෙළඳ අවහිරය සහ වසර හතක බලශක්ති වැටලීම යටතේ, විදුලි කප්පාදු, ජල හිඟය, ඉහළ මිල ගණන් සහ අනෙකුත් ගැටලු මධ්යයේ වුවද, අද කියුබාවේ සංඛ්යාලේඛන පරීක්ෂා කිරීම ප්රමාණවත්ය. සෞඛ්ය, අධ්යාපනය, විද්යාව, සංස්කෘතිය සහ ක්රීඩා යන ක්ෂේත්රවල දර්ශක සමාන සංවර්ධන මට්ටමක ඇති වෙනත් රටවලට වඩා තවමත් ඉහළය.
උදාහරණ තුනක් පමණක් සඳහන් කරමි:
අපි ජනගහනයට සාපේක්ෂව වැඩිම වෛද්යවරුන් සංඛ්යාවක් ඇති රටයි—ජනගහනය 1,000කට වෛද්යවරුන් 9කට වැඩිය.
අපි ඇමරිකානු කලාපයේ ඉහළම ආයු අපේක්ෂාවක් ඇති රටවල් දහය අතර සිටිමු—වසර 77.7කි.
තම ජනතාවටත් වෙනත් ජාතීන්ටත් සෞඛ්ය හා අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ වැඩිම දායකත්වයක් ලබා දුන් රට ලෙස ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ සහ UNESCO හි නිර්ණායකවලින් කියුබාව හඳුනාගෙන ඇත.
ෆිදෙල් කැස්ත්රෝගේ නායකත්වයෙන්, නිරන්තර අවහිරය හා වැටලීම මධ්යයේ සිදු කළ විප්ලවයේ විශාල සමාජ හා මානවවාදී කාර්යය, 1960 සැප්තැම්බරයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේදී ඔහු විස්තර කළ තත්ත්වය එතරම් රැඩිකල් ලෙස වෙනස් කළේය. එබැවින් කියුබාව නැවත එහි යටත් විජිත හා නව-යටත් විජිත අතීතයට ගෙන යාම සදාකාලිකවම කළ නොහැක.
එහිදී ෆිදෙල් ලෝකයේ ගැටලු පිළිබඳ ඉතා නිවැරදි අදහසක් ඉදිරිපත් කළේය. සමාජවාදී කඳවුර අතුරුදහන් වී ඒකධ්රැවීයත්වය ස්ථාපිත වූ පසුත්, එම ගැටලු විසඳී නොමැති අතර තවත් දරුණු වී ඇත.
ඔහු 1960 එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශනයේදී මෙසේ පැවසීය:
“මානව ඉතිහාසයේ ආරම්භයේ සිටම යුද්ධ මූලික වශයෙන් ඇති වී ඇත්තේ එක් හේතුවක් නිසාය: සමහරුන්ට අනෙක් අයගේ ධනය පැහැර ගැනීමට ඇති ආශාවයි. කොල්ලකෑමේ දර්ශනය අතුරුදහන් වේ නම්, යුද්ධයේ දර්ශනයද අතුරුදහන් වනු ඇත! යටත් විජිත අතුරුදහන් වේවා, ඒකාධිකාරී සමාගම් විසින් රටවල් සූරාකෑම අතුරුදහන් වේවා; එවිට මනුෂ්යත්වය සැබෑ ප්රගතියේ අවධියකට පැමිණෙනු ඇත!”
ෆිදෙල්ගේ උරුමය අද අපෙන් වෙන කවරදාකටත් වඩා බලවත් ලෙස ප්රශ්න කරයි. මම මූලික යැයි සලකන අදහස් කිහිපයක් ඔබ සමඟ බෙදා ගැනීමට කැමැත්තෙමි.
ආඥාපතිවරයා අපට ලබා දුන්නේ කුමක්ද?
ඔහු අපට සිහින ජයගත හැක්කේ අදහස් ආරක්ෂා කිරීමෙන් බවට විශ්වාසය ලබා දුන්නේය.
ජාත්යන්තරවාදය අපව හඳුනාගත යුතු ආකල්පයක් විය යුතු බව ඔහු ඉගැන්වීය.
මානව වර්ගයා අගාධයෙන් ගලවා ගැනීමට සමාජවාදය එකම මාර්ගය බවට විශ්වාසය ඔහු අපට ලබා දුන්නේය.
නවලිබරල් ගෝලීයකරණය “මරණයේ අධිරාජ්යය” ලෙස හඳුන්වා දුන් පළමු නායකයා ෆිදෙල්ය. සියලු දෙනාටම වඩා හොඳ ලෝකයක් වෙනුවෙන් හඬ නැගූ පළමු නායකයන්ගෙන්ද ඔහු කෙනෙකි.
පරිසරය සහ මානව වර්ගයා ආරක්ෂා කිරීමේ සටන සමාජවාදී සටනක් බව ඔහු ඉගැන්වීය.
විද්යාව ජනතාවගේ සේවයට යෙදවිය යුතු බව ඔහු ඉගැන්වීය.
විප්ලවවාදීන්ගේ එකමුතුව ඕනෑම උපායමාර්ගික වෙනසකට වඩා වැදගත් බව ඔහු ඉගැන්වීය.
ෆිදෙල් තුළ අපට හමුවන්නේ ඉතිහාසගත නායකයෙකු පමණක් නොව, විප්ලවීය කාර්යයේ සදාකාලික පාසලකි:
අධ්යයනය කරන්න. විශ්ලේෂණය කරන්න. පුරෝකථනය කරන්න. ජනතාවට සවන් දෙන්න. නිර්භීතව හා අවංකව ක්රියා කරන්න.
ෆිදෙල් කියුබාවේ ඉරණම මෙහෙයවූයේ සමකාලීන ඉතිහාසයේ සමානකමක් නැති අඛණ්ඩතාවයකිනි. නමුත් ඔහු නායකයෙකු සහ මාර්ගෝපදේශකයෙකු පමණක් නොවීය. ඔහු වෙහෙස නොදැන වැඩ කළ කම්කරුවෙකි. සදාකාලික ශිෂ්යයෙකි. ජනතාව උද්දීපනය කළ කථිකයෙකි. අනාගතය පුරෝකථනය කළ උපායමාර්ගිකයෙකි.
ෆිදෙල් අපට චින්තනයේ සහ ක්රියාවේ ක්රමයක් ලබා දුන්නේය. ඔහු අපට වට්ටෝරු ඉතිරි කළේ නැත; ක්රමවේදයක් ඉතිරි කළේය. එම ක්රමය උපත ලැබුවේ පොත්පත්වලින් පමණක් නොව, ප්රායෝගික අත්දැකීම්වලිනි.
1953 ඔක්තෝබර් 16 දින තම ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කළ කථාවේදී ෆිදෙල් විප්ලවීය නීති පහක් ඉදිරිපත් කළ විට කෘෂිකාර්මික ප්රතිසංස්කරණ, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, නාගරික ප්රතිසංස්කරණ, නීති විරෝධී ලෙස උපයාගත් ධනය රාජසන්තක කිරීම සහ කර්මාන්තවල ජනතා සහභාගීත්වය,ඔහු කිසිදු පොතකින් ආනයනය කළ මතවාදී වැඩසටහනක් සකස් කරමින් සිටියේ නැත.
ඔහු වර්ධනය අඩු, යැපෙන ආර්ථිකයක ව්යුහාත්මක රෝග විනිශ්චය කරමින් සිටියේය.
එම ක්රමය නිවැරදි රෝග විනිශ්චය, වැඩසටහන්ගත යෝජනාව සහ තීරණාත්මක ක්රියාමාර්ගය සෑම සන්ධිස්ථානයකදීම නැවත නැවතත් දක්නට ලැබුණි.
Sierra Maestra කඳුකරයේදී, යුද්ධය අවසන් වන තෙක් බලා නොසිට නිෂ්පාදනය ආරම්භ කිරීමේ මූලධර්මය මගින් ඔහු සන්නද්ධ අරගලය ආර්ථික ගොඩනැගීම සමඟ සම්බන්ධ කළේය.
1960දී භූගත සම්පත් ජනසතු කිරීම මගින් ඔහු ස්වෛරීභාවය සාමූහික දේපළක් බවට පත් කළේය.
1961දී Playa Girón හිදී සන්නද්ධ සහ සවිඥානක ජනතාවකට අධිරාජ්යවාදය පරාජය කළ හැකි බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
ෆිදෙල් බොහෝ න්යායාචාර්යවරුන්ට නොපෙනුණු කරුණක් අවබෝධ කරගෙන සිටියේය: ආර්ථිකය දේශපාලනයෙන් වෙන් වූ ස්වාධීන ක්ෂේත්රයක් නොව, දේශපාලනයේ ද්රව්යමය ප්රකාශනයකි.
ඔහු එය මෙසේ සාරාංශ කළේය:
“දේශපාලනයක් නොමැතිව ආර්ථිකයක් නැත; ආර්ථිකයක් නොමැතිව දේශපාලනයක්ද නැත.”
මෙය ක්රමවේදමය උරුමයකි: ආර්ථිකය දේශපාලන ව්යාපෘතියක ප්රකාශනයක් ලෙසත්, දේශපාලනය ආර්ථික පරිවර්තනයේ මෙවලමක් ලෙසත් සිතීම. ඒ දෙක වෙන් නොකිරීම, එකිනෙකට විරුද්ධ නොකිරීම, ඒ වෙනුවට ඒවා එකිනෙක සමඟ සම්බන්ධ කිරීම.
මම තවත් උරුමයන් කිහිපයක් ගැනද සඳහන් කිරීමට කැමැත්තෙමි.
🔺අඛණ්ඩතාව සහ සදාචාරයේ උරුමය
ෆිදෙල් තමන් දේශනා කළ දේ ක්රියාවෙන් ඔප්පු කළේය. ඔහු ධනය රැස් කළේ නැත. තම ප්රතිපත්ති පාවා දුන්නේ නැත. ඔහු සිතූ ආකාරයට ජීවත් විය; ජීවත් වූ ආකාරයටම මිය ගියේය.
දේශපාලනය කුහකත්වයේ ප්රදර්ශනයක් බවට පත්ව ඇති ලෝකයක, මෙය හෘද සාක්ෂියට එල්ල කරන සදාකාලික අභියෝගයකි.
🔺බුද්ධිමය නිර්භීතභාවයේ උරුමය
ෆිදෙල් වෙහෙස නොදැන කියවූ පුද්ගලයෙකි. විද්යාඥයන්, ආර්ථික විද්යාඥයන්, කලාකරුවන්, ක්රීඩකයන් සහ ගොවීන් සමඟ සංවාද කළේය.
සමාජවාදය යනු ප්රතිපත්තිවලින් වෙන් කළ නොහැකි වුවද, නිශ්චිත යථාර්ථයන්ට අනුව වෙනස් විය යුතු, ගොඩනැගෙමින් පවතින විද්යාවක් බව ඔහු ඉගැන්වීය.
අද ඩිජිටල් ධනවාදය නව ආකාරයේ විදේශීකරණයන් අප මත පටවන විට, ඔහුගේ “අධ්යයනය කරන්න, අධ්යයනය කරන්න, අධ්යයනය කරන්න!” යන කැඳවීම අනතුරු ඇඟවීමක් මෙන් ඇසෙයි:
දැනුම නොමැතිව විප්ලවයක් නැත!
🔺ජාත්යන්තරවාදයේ උරුමය
ෆිදෙල් කියුබානු විප්ලවය හුදකලා සිදුවීමක් ලෙස කිසිදා නොසැලකීය.
ඔහුගේ අදහස වූයේ:
“මාතෘභූමිය යනු මනුෂ්යත්වයයි.”
ඒ නිසා ඔහු අප්රිකානු ජනතාවගේත් පලස්තීන ජනතාවගේත් නිදහස් අරගලවලට සහය දුන්නේය. වර්ණභේදවාදය සහ ජන සංහාරය හෙළා දුටුවේය. ඉරාක යුද්ධයටත්, ඕනෑම ජනතාවකට එරෙහි අවහිරයට සහ යටත් විජිත අත්පත් කර ගැනීමටත් එරෙහිව හඬ නැගීය.
🔺විප්ලවීය සුභවාදීත්වයේ උරුමය
ෆිදෙල් කිසිදා අශුභවාදියෙකු නොවීය.
සමාජවාදී කඳවුර කඩා වැටෙමින් තිබූ විටත්, අවහිරය තීව්ර වෙමින් තිබූ අඳුරුම දිනවලත්, ඔහු මනුෂ්යයන් සහ ඉතිහාසය පිළිබඳ විශ්වාසය පවත්වා ගත්තේය.
විප්ලවීය සුභවාදීත්වය යනු අහිංසකත්වය නොව, ජයග්රහණය පිළිබඳ නොසැලෙන විශ්වාසයක් බව ඔහු අපට ඉගැන්වීය.
ෆිදෙල්ගේ හමුදා උපායමාර්ගික චින්තනය
ෆිදෙල්ගේ හමුදා උපායමාර්ගික චින්තනය සහ ප්රායෝගික ක්රියාකාරකම් ඔහුගේ උරුමයේ වැදගත් කොටසකි.
ඔහු 1959 ජනවාරි 1 ජයග්රහණය කරා අපව ගෙන ගිය ගරිල්ලා යුද්ධයේ විශිෂ්ට නායකයෙකි.
සමකාලීන හමුදා කලාව පිළිබඳ ගැඹුරු ශිෂ්යයෙකු වූ ඔහු, කියුබාවේ ජාත්යන්තරවාදී මෙහෙයුම්වල සිදු කළ වැදගත්ම හමුදා ව්යාපාර සැලසුම් කිරීමට සැබෑ දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය.
Cuito Cuanavale සටන, ආඥාපතිවරයා පෞද්ගලිකව මෙහෙයවූ සටනක් ලෙස, ඔහුගේ හමුදා උපායමාර්ගික හැකියාව පෙන්වා දුන්නේය.
ඔහු “සමස්ත ජනතාවගේ යුද්ධය” පිළිබඳ මූලධර්මය නිර්මාණය කළේය.
ෆිදෙල් ස්වෛරීභාවය සැලකුවේ ලබාගෙන අවසන් කරන රාජ්ය තත්ත්වයක් ලෙස නොව, විවිධ පෙරමුණු හරහා අඛණ්ඩව දිනාගත යුතු සහ ආරක්ෂා කළ යුතු ක්රියාවලියක් ලෙසය.
ඒ පෙරමුණු වන්නේ:
රටේ ආරක්ෂාව සහ සුරක්ෂිතභාවය,
ආර්ථික පෙරමුණ,
මතවාදී හා සංස්කෘතික පෙරමුණ,
ජාත්යන්තරවාදී සහ සහයෝගීතා පෙරමුණ,
විද්යාත්මක පෙරමුණ,
විදේශ ප්රතිපත්තිය සහ ජාත්යන්තර සබඳතා යන පෙරමුණුය.
ඔහුගේ වැඩ කිරීමේ ක්රමය මූලධර්ම හතරක් මත පදනම් වූ බව අපගේ අදහසයි:
දේශපාලනයේ ප්රමුඛත්වය. සෑම ආර්ථික තීරණයක්ම දේශපාලන තීරණයකි.
උපායමාර්ගික අනුක්රමය. උපාය වෙනස් විය හැකිය; මූලධර්ම වෙනස් නොවේ: ස්වෛරීභාවය, සමාජ සාධාරණත්වය, අධිරාජ්යවාදයට එරෙහිභාවය, ජාත්යන්තරවාදය සහ සහයෝගීතාව.
ජනතා සංවිධානය උපායමාර්ගික සම්පතක් ලෙස. ඉහළින් බලහත්කාරයෙන් පනවන විනය සහ සහභාගීත්වය දුර්වලය. ජනතාව සාමූහිකව භාරගන්නා විනය සහ සහභාගීත්වය විනාශ කළ නොහැකිය.
සීමාකම් මධ්යයේ නවෝත්පාදනය. හිඟය යනු අඩුවක් පමණක් නොවේ; එය නිර්මාණශීලීත්වයට උත්තේජනයකි.
ෆිදෙල් හොසේ මාර්තිගේ ඊනියා ශත සංවත්සර පරම්පරාව නායකත්වය කළේය. එය විප්ලවයේ ඉතිහාසයෙන් වෙන් කළ නොහැකි කාන්තාවන් සහ පිරිමින්ගෙන් සමන්විත අධිෂ්ඨානශීලී පිරිසකි.
Moncada ප්රහාරය, Granma නෞකා ගොඩබෑම සහ Sierra Maestra සටනේදී ඔවුන් ෆිදෙල් සමඟ එක්ව විප්ලවයේ පරිවර්තන ක්රියාවලියට නායකත්වය දුන්හ.
ෆිදෙල් මෙන්ම රාවුල්, චේ, අල්මේදා, රමීරෝ, ගිලර්මෝ, විල්මා, සෙලියා, හයිඩේ සහ මෙල්බා වැනි තරුණ පරම්පරාවක්, ගෞරවය වෙනුවෙන් තම ජීවිත පවා පූජා කිරීමට සූදානම් වූ සමස්ත ජනතාවකගේ අවශ්යතා හා ඉල්ලීම් සමඟ සම්බන්ධ විය.
ෆිදෙල් මතවාදී ස්ථිරත්වය සහ උපායමාර්ගික නම්යශීලීභාවය එකට සම්බන්ධ කිරීමේ අවශ්යතාවය අනෙක් බොහෝ නායකයන්ට වඩා හොඳින් අවබෝධ කරගෙන සිටියේය.
ඔහු මෙසේ ඉගැන්වීය:
“මාක්ස්වාදය-ලෙනින්වාදය මියගිය මතවාදයක් නොවේ; එය ආගමික උපදේශ ග්රන්ථයක් නොවේ. එය ක්රමයකි, මාර්ගෝපදේශයකි, ජීවිතයේ ගැටලු නිශ්චිතව විසඳීමට භාවිත කරන මෙවලමකි.”
🔺දැනුම පිළිබඳ ෆිදෙල්ගේ පිපාසය
ෆිදෙල් අනාගතය පුරෝකථනය කළ උපායමාර්ගිකයෙකු බවට සැකයක් නැත. නමුත් එය කිසිදු අද්භූත හැකියාවක් නිසා සිදු වූ දෙයක් නොවේ.
ඔහු ජාතික හා ජාත්යන්තර යථාර්ථය ගැඹුරින් අධ්යයනය කළේය. හැකි සෑම ආකාරයකින්ම එය විස්තරාත්මකව අනුගමනය කළේය. ඔහුගේ අසාමාන්ය බුද්ධියට අමතරව මිනිස් හැසිරීම් නිරීක්ෂණය කිරීමේ තියුණු හැකියාවක්ද ඔහුට තිබුණි.
ඔහුගේ ජීවිතය පුරාම විද්යාව හා තාක්ෂණයේ ප්රගතිය පිළිබඳ ඔහුගේ නොතිත් සෙවීම සහ විවිධ සාහිත්ය වර්ගවල මූලික කෘති කියවීම ඔහුගේ විශාල සංස්කෘතිය ගොඩනැගීය.
Isle of Pines සිරගෙදර සිට ඔහු තම සහෝදරිය Lidia වෙත ලියූ ලිපියක මෙසේ සඳහන් කළේය:
“මා මෙහි සිටි කාලයේ මගේ විශාලතම අරගලය වූයේ මට කිසිවක් අවශ්ය නොවන බව නැවත නැවතත් අවධාරණය කිරීමයි. මට අවශ්ය වූයේ පොත් පමණි. පොත් යනු ආධ්යාත්මික සම්පත් ලෙස මම සලකමි.”
එම දැනුම පිළිබඳ පිපාසයත්, මනුෂ්ය වර්ගයාගේ ඉතිහාසය සහ ඉරණම පිළිබඳ ආශාවත් ඔහුගේ භෞතික ජීවිතයේ අවසානය දක්වාම ඔහු සමඟ පැවතුණි.
2007 මාර්තු 28 සිට 2016 ඔක්තෝබර් 9 දක්වා ඔහු විසින් ප්රකාශයට පත් කළ Reflections ලිපි 484ක් මේ පිළිබඳ සාක්ෂි සපයයි.
ඔහු 2007 ජූනි 22 දින ලියූ මුල්ම Reflections ලිපිවලින් එකක මෙසේ සඳහන් කළේය:
“මම මෙම කාර්යය ආරම්භ කළේ කලින් සකස් කළ සැලැස්මක කොටසක් ලෙස නොවේ. එය ආරම්භ කළේ අපගේ ප්රතිරෝධයේ ප්රධාන චරිතය සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට ඇති දැඩි ආශාවකින්, අධිරාජ්යයේ මෝඩ ක්රියා නිරීක්ෂණය කරමින්ය.”
මෙහි අංග තුනක් ඇත: ඔහුගේ සන්නිවේදනය කිරීමේ අවශ්යතාවය, ජනතාව ප්රධාන චරිතය ලෙස ඔහු දැක්වූ ගෞරවය සහ අධිරාජ්යය පිළිබඳ ඔහුගේ විවේචනය.
ෆිදෙල්ගේ නායකත්වය යටතේ කියුබාව 1961දී නිරක්ෂරතාව තුරන් කළේය. ඒ සඳහා ස්වේච්ඡා සේවකයන් 250,000කට වැඩි පිරිසක් සහභාගී විය.
විප්ලවයේ ජයග්රහණයෙන් වසර දෙකක් ගත වීමටත් පෙර, අසල්වැසි අධිරාජ්යය විසින් මුදල්, පුහුණුව සහ ආරක්ෂාව සපයන ලද ආක්රමණයක් Playa Girónහිදී පරාජය කරමින් ලතින් ඇමරිකාවේ අධිරාජ්යවාදයට එරෙහි පළමු විශාල පරාජය ලබා දුන්නේය.
කියුබාව සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ලෝකයේ වඩාත්ම දියුණු විශ්වීය සෞඛ්ය පද්ධතියක් ගොඩනැගීය.
ජාත්යන්තර වෛද්ය සහයෝගීතා වැඩසටහන යටතේ කියුබාව සෞඛ්ය වෘත්තිකයන් 600,000කට වැඩි පිරිසක් රටවල් 165කට යවා ඇත.
ළදරු පාසලේ සිට විශ්වවිද්යාලය දක්වා නොමිලේ අධ්යාපන පද්ධතියක් කියුබාව ගොඩනැගීය.
ෆිදෙල් කියුබානු විදේශ ප්රතිපත්තියේ මූලධර්ම සැලසුම් කළ අතර සංස්කෘතිය හා ක්රීඩා සඳහා ශක්තිමත් පද්ධතියක් ගොඩනැගීය.
ලතින් ඇමරිකාව
අපේ මහාද්වීපයේ ෆිදෙල්ගේ උරුමයේ මූලික පරිච්ඡේදයක් සිදු වූයේ, අපේ ඇමරිකාවේ ඉතිහාසයේ වඩාත්ම බලාපොරොත්තු සහගත කාල පරිච්ඡේදයකදීය.
Hugo Chávez සමඟ එක්ව, Simón Bolívarගේ ඒකාබද්ධතා සිහිනය නැවත ජීවමාන කිරීමට ඔහු නායකත්වය දුන්නේය. එය José Martíගේද විශාල සිහිනයක් විය.
මෙහිදී අප කතා කරන්නේ අදහස් ගැන පමණක් නොවේ. ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ කලාපයේ ආණ්ඩු සහ ජනතාව අතර සබඳතා වෙනස් කළ ක්රියාමාර්ග 21 වැනි සියවසේ ඉතිහාසයට තීරණාත්මක සිදුවීම් ලෙස ඇතුළත් වී ඇත.
1998දී මධ්යම ඇමරිකාවේ සහ කැරිබියානු කලාපයේ සුළි කුණාටුවලින් විපතට පත් ජනතාවට සහාය වීම සඳහා Comprehensive Health Program ආරම්භ කරන ලදී.
1999දී Latin American School of Medicine ආරම්භ කරන ලදී.
මේ දෙකම ෆිදෙල්ගේ අදහස් වූ අතර, සහයෝගීතාව සහ සහෝදරත්වය විමුක්තිය සඳහා විශ්වීය මාර්ගයක් විය හැකි බව ප්රායෝගිකව පෙන්වා දුන්නේය.
ඉන්පසුව ALBA-Petrocaribe, වෛද්ය හා අධ්යාපනික මෙහෙයුම්, මිලියන 3කට වැඩි අක්ෂි සැත්කම් සිදු කළ Operation Miracle, “Yes, I Can” සාක්ෂරතා වැඩසටහන සහ ආපදා අවස්ථාවල අසාමාන්ය සේවයක් කළ Henry Reeve Contingent වැනි වැඩසටහන් බිහි විය. එම කණ්ඩායම නොබෙල් සාම ත්යාගය සඳහා නම් කර තිබීමද වැදගත්ය.
මෙහි සඳහන් කළ සමාජ සාධාරණත්වය මත පදනම් වූ වැඩසටහන් සියල්ලම, නව කලාපීය අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේග මකා දැමීමට කැමති අපේ ඇමරිකාවේ ඉතිහාසයේ කොටස් සමඟ සම්බන්ධ වේ.
ෆිදෙල්ගේ ශත සංවත්සරය සහ 2026 කියුබාව
අද අප මෙහි එක්වන්නේ අගෝස්තු 13 වැනිදාට පැය කිහිපයකට පෙරය. එදින අපගේ ආඥාපතිවරයාට වසර 100ක් පිරීමට තිබුණි.
අපි මෙහි පැමිණ ඇත්තේ චාරිත්රානුකූල සැමරුමක් සඳහා නොවේ.
අපගේ වගකීම ඉටු කිරීමටය.
ෆිදෙල් අතීතය ලෙස නොව, තම කාලයට ඉදිරියෙන් සිටි උපායමාර්ගිකයෙකු ලෙස සිතා බැලීම අපගේ වගකීමයි.
ඔහුගේ උරුමය සංවත්සරවලදී මතක් කරන උපුටා දැක්වීම් එකතුවක් ලෙස නොව, 2026 වසරේ සැබෑ කියුබාව මුහුණ දෙන අභියෝග ජය ගැනීමට මාර්ගෝපදේශයක් ලෙස දැකිය යුතුය.
ෆිදෙල් ගැන කතා කරන විට ඔහු ගැඹුරින් අධ්යයනය කළ ලෝකය දෙස බැලිය යුතුය.
ඔහු පැවසූ පරිදි ලෝකය යනු ප්රතිවිරෝධතාවල සුළි කුණාටුවකි.
ධනවාදයේ පද්ධතිමය අර්බුදය එහි තියුණුම අවස්ථාවට පැමිණ ඇත:
පුළුල් විය හැකි කලාපීය යුද්ධ,
අනාවැකියක් නොව දෛනික විපතක් බවට පත්ව ඇති දේශගුණික අර්බුදය,
මූල්ය සමපේක්ෂණය මගින් ඇති කරන සාගත,
මුහුදු ප්රදේශ මරණ භූමි බවට පත් කරන බලහත්කාර සංක්රමණ,
සහ සුළු පිරිසකගේ ධනය වැඩිවෙමින් බහුතර ජනතාවගේ දුක වැඩිවන සමාජ බෙදීම.
ජාත්යන්තර පර්යාය අරගලයට ලක්ව ඇත.
ඒකපාර්ශ්වික අධිරාජ්යවාදය බලය භාවිත කරමින් තම නීතිය පැනවීමට උත්සාහ කරයි. එහෙත් බහුධ්රැවීය ලෝකය පැමිණ ඇත; එය මෙහි රැඳී සිටීමට පැමිණ ඇත.
කෙසේ වෙතත්, අධිරාජ්යය තම ප්රහාර තවදුරටත් තීව්ර කරමින් නව හේතු සොයයි, සතුරන් නිර්මාණය කරයි සහ තමන්ට යටත් නොවන ආණ්ඩු අස්ථාවර කිරීමට උත්සාහ කරයි.
මෙම ගෝලීය චෙස් පුවරුවේ කියුබාව අධිරාජ්යවාදී කෝපයේ ප්රියතම ඉලක්කයක් ලෙස තවමත් පවතී.
ෆිදෙල්ගේ ශත සංවත්සරය යෙදී ඇති මේ වසරේ වොෂින්ටනය තම ප්රහාර තීව්ර කිරීම අහම්බයක් නොවේ:
කියුබාව සමඟ වාණිජ හා මූල්ය සබඳතා පීඩනයට පත් කරන බාහිර බලපෑම් සහිත අවහිරය තීව්ර කිරීම;
කියුබාව දශක ගණනාවක් තිස්සේ රාජ්ය ත්රස්තවාදයේ ගොදුරක් වී තිබියදීත්, එය “ත්රස්තවාදයට අනුග්රහය දක්වන රාජ්යයක්” ලෙස අත්තනෝමතිකව නම් කිරීම;
සෞඛ්යය, අධ්යාපනය, සංස්කෘතිය, විද්යාව සහ ක්රීඩා ක්ෂේත්රවල අපගේ ජයග්රහණ නිහඬ කරමින් කියුබාව “අසාර්ථක රාජ්යයක්” ලෙස පෙන්වීමට දැවැන්ත මාධ්ය ව්යාපාර;
සහ “රැඩිකල් ත්රස්තවාදී වම” යනුවෙන් හඳුන්වන බලවේගවලට කියුබාව “ඔත්තු බැලීමේ බලයක්” හෝ විනාශකාරී මධ්යස්ථානයක් බවට කරන විහිළු සහගත චෝදනා.
අප මෙහි රැස්ව සිටින සියලු දෙනාද එම පිරිසට අයත් බව ඔවුන් පවසන බව පෙනේ.
ආර්ථික හා දේශපාලන ප්රහාර සමඟම මතවාදී හා සංස්කෘතික යුද්ධය, ඩිජිටල් විනාශකාරී ක්රියා සහ අභ්යන්තර කුලී හමුදා සඳහා මූල්ය සහායද ක්රියාත්මක කරති.
අපේ එක්සත්භාවය බිඳ දැමීමට සමාජ ජාල, රාජ්ය නොවන සංවිධාන සහ “මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයන්” ලෙස පෙනී සිටින වේදිකා හරහා ඇමරිකානු ආයතන මිලියන ගණනක් වියදම් කර ඇති බව රහසක් නොවේ.
කියුබාවේ අභ්යන්තර පාලන ක්රමය අස්ථාවර කිරීම සඳහා CIA මෙහෙයුම් වැඩි වී ඇති බවට මෑතකදී ප්රධාන ඇමරිකානු මාධ්යවල පළ වූ හෙළිදරව් කිරීම් ගැන අප කිසිසේත් පුදුම වන්නේ නැත.
ඒවා අහඹු තොරතුරු කාන්දුවීම් නොව, කියුබාවට එරෙහි ඇමරිකානු මනෝවිද්යාත්මක යුද්ධයේ සැලසුම්ගත කොටසකි.
ඇමරිකානු රාජ්ය ලේකම්වරයා මෑතකදී පැවසූ බව කියන:
“අපි ඔවුන්ට උගන්වන්න උත්සාහ කරන්නේ ගැලවීමේ මාර්ග කිසිවක් නොමැති බවයි.”
මෙය පෙර නොවූ විරූ ආර්ථික යුද්ධයක ප්රතිඵලයක් ලෙස කියුබාව දුෂ්කර තත්ත්වයක සිටින බවට විවෘත පිළිගැනීමකි.
එය කියුබානු ජනතාව සම්පූර්ණයෙන්ම යටත් නොවන්නේ නම් ඔවුන්ව සාගින්නෙන් හා බලාපොරොත්තු රහිතභාවයෙන් විනාශ කිරීමට කරන විවෘත තර්ජනයකි.
එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂඥයන් පෙන්වා දී ඇත්තේ කියුබාවට එරෙහි එක්සත් ජනපදයේ නීති විරෝධී ඒකපාර්ශ්වික බලපෑම් ජාත්යන්තර නීතියට පටහැනි බවත්, දශක ගණනාවක් පුරා පවතින අවහිරය ඇතුළත් පුළුල් පාලන වෙනස් කිරීමේ උපායමාර්ගයක කොටසක් බවත්ය.
ඔවුන් සඳහන් කළේ:
“කියුබාවේ ස්වෛරීභාවයට එරෙහි සියලු තර්ජන සහ සතුරු ක්රියා අවසන් කර, ජාත්යන්තර නීතියට පටහැනිව රට මත පනවා ඇති සියලු ක්රියාමාර්ග ඉවත් කළ යුතුය.”
එමෙන්ම:
“ආරක්ෂක මණ්ඩලය සහ මහා මණ්ඩලය මෙම තර්ජන ජාත්යන්තර සාමය හා ආරක්ෂාව පිළිබඳ හදිසි කරුණක් ලෙස සැලකිල්ලට ගත යුතුය.”
ගොදුර වූ පාර්ශ්වය තමන් ගොදුරුකාරයා ලෙස පෙන්වීමට උත්සාහ කිරීම තරම් විශාල කුහකත්වයක් තවත් නැත.
එක්සත් ජනපදයට කියුබාව පිළිබඳ සදාචාරාත්මක බලයක් හෝ ඇඟිල්ල දිගු කිරීමට අයිතියක් නැත.
කියුබාව දශක ගණනාවක් තිස්සේ රාජ්ය ත්රස්තවාදයට ගොදුරු වූ අතර, ආර්ථික හා මතවාදී විනාශකාරී ක්රියා සඳහා විශාලතම අරමුදල් වෙන් කළ රටක් ලෙසද එය දැකිය හැකිය.
මෑත වසරවලදී තීව්ර වූ අවහිරය හුදෙක් ආර්ථික ක්රියාමාර්ගයක් නොවේ.
එය නිදහස් වීමට තීරණය කළ ජනතාවකට එරෙහි ප්රකාශ නොකළ යුද්ධයක ක්රියාවකි.
එය දශක හයකට වැඩි කාලයක් පුරා තම ගෞරවය විකිණීමට නොහැකි බව පෙන්වා දුන් ජාතියක් කුසගින්න සහ බලාපොරොත්තු රහිතභාවය හරහා යටත් කිරීමට කරන ක්රමානුකූල උත්සාහයකි.
මෙම සම්මන්ත්රණය විප්ලවය මුහුණ දී ඇති ඉතාමත් දුෂ්කර කාලයකදී පැවැත්වෙන බව පැවසීම අතිශයෝක්තියක් නොවේ.
නමුත් අප මෙහි පැමිණියේ අතීතය ගැන ශෝක වීමට නොවේ.
අප මෙහි සිටින්නේ ෆිදෙල් කැස්ත්රෝගේ චින්තනය අද කියුබානු ජනතාව මුහුණ දෙන කුණාටුව හරහා ගමන් කිරීමට අපට ඇති වඩාත් නිවැරදි මාලිමාව වන නිසාය!
කුණාටුව සැබෑය.
අපේ ජනතාව එය දිනපතා අත්විඳිති:
පවුල් ජීවිතය, වැඩ සහ දරුවන්ගේ අධ්යාපනයට බාධා කරන විදුලි කප්පාදු;
වැටුප්වල මිලදී ගැනීමේ බලය අඩු කරන උද්ධමනය;
ආර්ථිකය සහ ප්රවාහනය අඩාල කරන ඉන්ධන හිඟය;
මූලික ආහාර අවශ්යතා සපුරා ගැනීමේ දුෂ්කරතා;
තරුණයන් රට හැර යාමෙන් ඇතිවන පවුල් හා සමාජ බිඳවැටීම.
අප මෙම යථාර්ථය ප්රතික්ෂේප කිරීමට මෙහි නොසිටිමු.
අප මෙහි සිටින්නේ එය නිවැරදි මානයකින් අවබෝධ කරගෙන, එය වෙනස් කිරීමට ෆිදෙල්ගේ චින්තනයෙන් යතුරු සොයා ගැනීමටය.
අවහිරයේ බලපෑම
විශේෂයෙන් බලශක්ති ක්ෂේත්රයේදී, විශාල උත්සාහයකින් අපි විදුලි උත්පාදනය සඳහා බෙදාහැරුණු විදුලි උත්පාදන මධ්යස්ථාන සමූහයකින් මෙගාවොට් 1,400කට වැඩි බලයක් නැවත ලබාගෙන තිබුණි.
නමුත් ඉන්ධන නොමැති නිසා එම මධ්යස්ථාන ක්රියා විරහිතව ඇත. ඒවා ඩීසල් සහ ඉන්ධන තෙල් මත ක්රියා කරයි.
එම මෙගාවොට් 1,400 සෑම දිනකම ලබාගත හැකි නම්, අද කියුබාවේ ජනතාව අත්විඳින පැය 20කට වැඩි විදුලි කප්පාදුව වෙනුවට එය පැය තුනක් පමණක් වනු ඇත.
සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ තත්ත්වය ඉතා සංවේදීය.
ශල්යකර්ම සඳහා බලා සිටින රෝගීන් 98,500ක් සිටින අතර, ඔවුන් අතර ළමුන් 12,000ක් සිටිති.
කියුබාව තුළ අපට කළ හැකි සැත්කම් ඒවාය. නමුත් අවශ්ය සම්පත් නොමැත. ශල්යාගාර ක්රියාත්මක කිරීමට අවශ්ය බලශක්තියද නොමැත.
ගර්භනී කාන්තාවන් 34,000කට ගර්භණී කාලය තුළ ප්රමාණවත් පූර්ව ප්රසව අල්ට්රාසවුන්ඩ් පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට නොහැකි වී ඇත.
මෑත මාසවල උපන් වයස අවුරුද්දට අඩු දරුවන් 67,000කට යාවත්කාලීන එන්නත් කාලසටහනක් නොමැත.
කියුබාවේ එන්නත් පද්ධතිය සෑම විටම යාවත්කාලීනව පැවති නමුත් අද එය අර්බුදයට ලක්ව ඇත.
වැඩිහිටි පිළිකා රෝගීන් 117,000ක් සහ ළමා පිළිකා රෝගීන් 1,200ක් ප්රමාණවත් මූලික ප්රතිකාර නොමැතිව සිටිති.
විකිරණ ප්රතිකාර අවශ්ය රෝගීන් 16,000කට එම සේවාව ලබාගැනීමේ දුෂ්කරතා ඇත.
12,400කට රසායනික චිකිත්සා අවශ්යය.
3,000කට රුධිර පිරිසිදු කිරීමේ hemodialysis ප්රතිකාර අවශ්යය.
මූලික ඖෂධ ලැයිස්තුවෙන් ලබාගත හැක්කේ 30%ක් පමණි. අපට අවශ්ය ඖෂධ නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකියාව තිබුණත් එසේ කිරීමට අවශ්ය සම්පත් නොමැත.
ගිලන් රථවල තාක්ෂණික ක්රියාකාරීත්ව අනුපාතය අමතර කොටස් නොමැති නිසා 22%ක් පමණි.
පිළිකා ප්රතිකාර සඳහා අවශ්ය Cobalt-60 මූලාශ්ර මිලදී ගැනීමට නොහැකි වී ඇත.
වෛද්ය භාණ්ඩ වරායවලින් නිදහස් කර ගැනීමේ බලපත්ර ලබාගැනීමේ ප්රමාදයන් ඇත.
ජාත්යන්තර නාවික සමාගම් කියුබාවට අවශ්ය භාණ්ඩ රැගෙන නොඑන ලෙස ඇමරිකානු පීඩනයට ලක්ව ඇති නිසා මෙය තවත් දරුණු වී ඇත.
මේ සියල්ලට අමතරව, අපි ළදරු මරණ අනුපාතය 4–5 අතර පවත්වාගෙන ගියෙමු. එය සංවර්ධිත රටවලට සමාන මට්ටමකි.
නමුත් මේ වසරවල එම අනුපාතය දෙගුණ වී, දැන් 9.8 ඉක්මවා ඇත.
එයින් අදහස් කරන්නේ බේරාගත හැකිව තිබූ දරුවන් මිය යන බවයි.
මෙම සැලසුම්ගත හුස්ම හිරකිරීමේ ක්රියාවලියේ යම් සහනයක් පෙනෙන සෑම අවස්ථාවකදීම, මෙම නින්දිත ප්රතිපත්තියේ ක්රියාකාරීන් තවත් වරක් ගැටය තද කිරීමට පැමිණෙති.
කියුබාවේ ප්රතිචාරය
මෙම කුණාටුව හමුවේ කියුබාව කුමක් කර තිබේද?
ෆිදෙල් අපට ඉගැන්වූ දෙය සමඟ අප ප්රතිචාර දී ඇත: ප්රතිරෝධය යනු නිෂ්ක්රීය වීම නොවේ; එය නිර්මාණශීලී වීමයි.
හිරිහැර මධ්යයේ අපි අපගේම එන්නත් නිපදවා, ස්වෛරීභාවයෙන් වසංගතයට මුහුණ දුන්නෙමු.
ඉන්ධන සහ පොහොර හිඟය මධ්යයේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව සඳහා නාගරික හා උපනාගරික කෘෂිකර්මාන්තය සහ කෘෂි පාරිසරික ක්රම ශක්තිමත් කළෙමු.
ටැංකි හෝ ගුවන් යානා නොමැති වුවද, තම භූමිය තම හදවතින් ආරක්ෂා කරන ජනතාවක් මත පදනම් වූ ආරක්ෂක පද්ධති ශක්තිමත් කළෙමු.
අප විපත අවස්ථාවක් බවට පත් කිරීමට දැනගෙන ඇත.
අර්බුදය අපට වඩා කාර්යක්ෂම, වඩා නවෝත්පාදනශීලී සහ වඩා සහභාගීත්වයෙන් යුතු වීමට බල කරයි.
අපේ විද්යාඥයන්, ගුරුවරුන්, වෛද්යවරුන්, ගොවීන් සහ කම්කරුවන් පෙන්වා දී ඇත්තේ සාමූහික බුද්ධියට අධිරාජ්යයේ මුදලට වඩා වැඩි දෙයක් කළ හැකි බවයි.
ඉතා වැදගත් ලෙස, අපි ජාත්යන්තරවාදය අත්හැර නැත.
අපි තවමත් ලෝකයේ දුප්පත්ම ස්ථාන වෙත වෛද්ය කණ්ඩායම් යවමු.
අපගේ අධ්යාපනික හා විද්යාත්මක ක්රම බෙදා ගනිමු.
අප තවමත් සහෝදරත්වයේ පාලම් ගොඩනගන දූපතයි.
ඔව්, අපට බොහෝ හිඟයන් ඇත.
විදුලි කප්පාදු, ජල හිඟය, උද්ධමනය සහ පෝලිම් අපව පීඩාවට පත් කරයි.
නමුත් ෆිදෙල් අප තුළ වර්ධනය කළ සහයෝගීතාවයේ ගිනිදැල්ල කිසිදු ද්රව්යමය හිඟයකින් නිවා දැමීමට නොහැකි වී ඇත.
මෙය තහවුරු කරන එක් කරුණක් නම්, පසුගිය පාසල් වසරේ අවසාන දිනවල, කිසිදා නොවූ තරම් ආතති සහගත හා දුෂ්කර තත්ත්වයක් තිබියදීත්, කියුබානු විශ්වවිද්යාලවලින් තරුණ වෘත්තිකයන් 30,185ක් උපාධි ලබා ගැනීමයි.
ඔවුන් අතර රටවල් 62කින් පැමිණි විදේශීය ශිෂ්යයන් 735ක් සිටිති.
තවද අපට ආඩම්බරයෙන් පෙන්විය හැකි කරුණක් තිබේ:
පලස්තීන නව වෛද්යවරුන්
