31/05/2026
උදේ පාන්දර ලස්සනට ඇඳගෙන, ඔෆිස් යන්න කලින් ගේට්ටුව ගාව කුණු කවරයක් උස්සගෙන ට්රැක්ටරේ එනකම් පාර දිහා බලන් ඉන්න එක තරම් හිතට වද දෙන දෙයක් තවත් නැහැ නේද?
සමහර දවස් වලට ට්රැක්ටරේ එන්නේ නැහැ. බල්ලෝ, පූසෝ ඇවිත් ඒ කුණු කවරේ ඉරලා මිදුල පුරාම ඇදලා දැම්මම අපිට දැනෙන කේන්තිය සහ කලකිරීම වචනයෙන් කියන්න බැහැ.
කෝටි ගාණක් වියදම් කරලා අපි හරිම ආසාවෙන්, ලස්සනට ගෙවල් හදනවා. හැබැයි ඒ ගෙදර ගෞරවනීයව පවත්වාගෙන යන්න අපි තාම ඉගෙනගෙන නැහැ.
ගෙයක් හදනවා කියන තැන ඉඳන්, ගෙදරක් සාර්ථකව පාලනය කරනවා කියන තැනට අපි මාරු වෙන්න ඕනේ කාලය දැන් ඇවිත් තියෙන්නේ.
පස්සේ හොයාගන්න මේක අනිවාර්යයෙන්ම Save කරගන්න. මොකද මේකෙන් ඔයාගේ ගේට්ටුව ගාව තියෙන කුණු ප්රශ්නය සදහටම ඉවර කරනවා විතරක් නෙවෙයි, අවුරුද්දකට රුපියල් විසිදාහක ඉතිරියකුත් ඔයාට ගෙනත් දෙනවා.
අද මම කතා කරන්නේ අපේ ගෙවල් වලට ගැලපෙන, ඒ වගේම අපේ මානසික නිදහස ආපහු ලබාදෙන නිල් බැරල් කම්පෝස්ට් ක්රමය ගැන. මේකට අපිට ඕනේ වෙන්නේ හැමතැනම ගන්න තියෙන සාමාන්ය ප්ලාස්ටික් නිල් බැරල් එකක් විතරයි.
හැබැයි මේක නිකම්ම කුණු දාන භාජනයක් විදිහට පාවිච්චි කරන්න බැහැ. මේක අපි පොඩි විද්යාත්මක වෙනසකට ලක් කරන්න ඕනේ.
මුලින්ම බැරල් එක වටේට මිලිමීටර් 12 ත් 15 ත් අතර ප්රමාණයේ සිදුරු විදගන්න ඕනේ. ගොඩක් අය කරන වැරැද්දක් තමයි මේ සිදුරු එක පෙළට විදින එක. හැබැයි එහෙම නැතුව 'සිග්සැග් රටාවකට' (Zigzag pattern) විදින්න අනිවාර්යයෙන්ම මතක තියාගන්න.
එතකොට මැස්සන්ට සහ වෙනත් කෘමීන්ට ඇතුළට රිංගන්න අමාරුයි, හැබැයි කම්පෝස්ට් එකට අවශ්ය වාතාශ්රය ඉතාමත් හොඳින් ලැබෙනවා.
ඊළඟට මේ බැරල් එක මැදින් අපි සිදුරු විදපු අඟල් 2ක හෝ 3ක PVC බටයක් හිටවනවා. මේකෙන් තමයි කම්පෝස්ට් බැරල් එක ඇතුළේ 'Chimney Effect' එක නිෂ්පාදනය වෙන්නේ.
ඒ කියන්නේ යට ඉඳන් උඩට ඉතා හොඳින් වාතය ගමන් කරලා, කිසිම දුර්ගන්ධයක් නැතුව ඉක්මනින් කම්පෝස්ට් හැදෙන පරිසරය බැරලය ඇතුළේ නිර්මාණය කරනවා. කුණු ගඳක් එනවා කියන බය මේ Chimney Effect එක නිසා සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙලා යනවා.
කම්පෝස්ට් බැරල් එකක් සාර්ථක වෙන්න නම් අපි බැරලයට දාන දේවල් අතරේ නියමිත අනුපාතයක් තියෙන්න ඕනේ. ගොඩක් දෙනෙක් කරන්නේ ගෙදර ඉතුරු වෙන බත්, පරිප්පු වගේ තෙත දේවල් (Greens) විතරක් බැරලයට දාන එකයි.
හැබැයි මතක තියාගන්න, නියම කම්පෝස්ට් එකක් හැදෙන්න නම් මේ තෙත දේවල් මට්ටම වගේ තුන් ගුණයක 'වියළි දේවල්' (Browns) අපි එකතු කරන්න ඕනේ.
කොළඹ වගේ නගරයක ඉන්න ඔබට මේකට හොඳම දේ තමයි පොල් ලෙලි කැබලි, වියළි අඹ කොළ හෝ ජම්බු කොළ, එහෙමත් නැත්නම් ටිකක් කුඩා කරපු කාඩ්බෝඩ් කෑලි. මේවා දාද්දි බැරලය ඇතුළේ තෙතමනය පාලනය වෙලා ඉක්මනින් පොහොර හැදෙනවා.
මේ ක්රමයේ තියෙන වටිනාම දේ තමයි කම්පෝස්ට් බැරල් එකෙන් පහළට එකතු වෙන දියරය. මේක හඳුන්වන්නේ 'Liquid Gold' කියලා.
මේ දියරය හරියටම එකට දහය (1:10) අනුපාතයට වතුර එක්ක කලවම් කරලා ඔයාගේ ගෙවත්තේ තියෙන මල් පැළ වලට, එළවළු වලට ස්ප්රේ කරන්න පුළුවන්. ලොකු මුදලක් දීලා කඩෙන් ගේන දියර පොහොර වලට වඩා මේක සියගුණයක් ප්රබලයි.
සමහර වෙලාවට බැරලය ඇතුළේ කළු පාට මැස්සන්ගේ පණුවන් (Black Soldier Fly larvae) ඉන්නවා දැකලා ඔයා බය වෙන්න පුළුවන්. හැබැයි ඒකෙන් අදහස් වෙන්නේ ඔයාගේ බැරලය ඉතා හොඳින් ක්රියාත්මක වෙනවා කියන එකයි.
මේ පණුවන් රෝග පතුරුවන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට මදුරුවන් සහ සාමාන්ය මැස්සන් බෝ වීම වළක්වනවා වගේම ඔයා දාන කුණු ටික පැය 24ක් වැනි කෙටි කාලයකින් දිය කරලා පොහොර බවට පත් කරනවා.
දැන් අපි බලමු මේකෙන් කොහොමද අපේ සාක්කුවට සල්ලි ඉතිරි වෙන්නේ කියලා. හරියට මේ විදිහට බැරල් දෙකක් නඩත්තු කළොත් ඔයාට ගෙවත්තට ඕනේ කරන ඝන පොහොර වෙනුවෙන් යන රුපියල් පහළොස්දාහක පමණ මුදලක් අවුරුද්දකට ඉතිරි කරගන්න පුළුවන්.
ඒ වගේම අර මම කලින් කිව්ව Liquid Gold දියර පොහොර නිසා තවත් රුපියල් පන්දාහක මුදලක් අනිවාර්යයෙන්ම ඉතිරි වෙනවා. ඒ කියන්නේ අවුරුද්දකට රුපියල් 20,000 ක මුදලක් ඔයාගේ අතේ ඉතිරි වෙනවා.
රට ඉන්න අපේ අයත් තමන්ගේ ලංකාවේ තියෙන ගෙවල් වල මේ ක්රමය ක්රියාත්මක කරන්න කියලා ගෙදර අයට උපදෙස් දෙන්න. ඒක ගෙදර අයට ලොකු මානසික සහනයක් වේවි.
ගෙවල් හදන යාළුවෙක්ට මේක Share කරන්න 👇
ඔබේ නිවසේ කුණු කළමනාකරණය ගැන හිතන්නේ මොකක්ද?
A - තාම ට්රැක්ටරේට දෙනවා, මේක පටන් ගන්න ඕනේ.
B - දැනටමත් කම්පෝස්ට් කරනවා, ඒත් වැරදි ඇති.
C - මහල් නිවාසයක ඉන්නේ, වෙන ක්රමයක් ඕනේ.
Sri Lands - මහපොළොවේ හැංගුණු විද්යාව සහ ස්මාර්ට් ජීවන රහස් කියාදෙන තැන. 🇱🇰
© Sri Lands
