09/08/2024
ලෝකයේ වඩාත්ම පුළුල් කොරල්පර පරිසර පද්ධතිය ලෙස, මහා බාධක පරය ගෝලීය වශයෙන් කැපී පෙනෙන හා සැලකිය යුතු ආයතනයකි. ප්රායෝගිකව සමස්ත පරිසර පද්ධතියම 1981 දී ලෝක උරුමයක් ලෙස සටහන් කරන ලද අතර එය වර්ග කිලෝමීටර් 348,000 ක භූමි ප්රදේශයක් ආවරණය කරමින් සහ 14 o (10 o S සිට 24 o S දක්වා) දක්වා වූ යාබද අක්ෂාංශ පරාසයක් හරහා විහිදේ. මහා බාධක කොරල්පරය (මෙතැන් සිට GBR ලෙස හැඳින්වේ) පුළුල් හරස් රාක්ක විවිධත්වයක් ඇතුළත් වන අතර, ප්රධාන ගොඩබිම් වෙරළ තීරයේ පහත් ජල සලකුණෙහි සිට වෙරළට කිලෝමීටර් 250 ක් දක්වා විහිදේ. මෙම පුළුල් ගැඹුර පරාසයට විශාල නොගැඹුරු වෙරළ ප්රදේශ, මැද රාක්ක සහ පිටත ගල්පර සහ මහාද්වීපික රාක්කයෙන් ඔබ්බට මීටර් 2,000 කට වඩා ගැඹුරු සාගර ජලය ඇතුළත් වේ.
GBR තුළ විවිධ ප්රමාණයේ සහ හැඩයන්ගෙන් යුත් තනි ගල්පර 2,500 ක් පමණ ඇති අතර, කුඩා වැලි සහිත කේස් සහ විශාල වෘක්ෂලතා සහිත කේස් සිට විශාල රළු මහාද්වීපික දූපත් දක්වා, එක් අවස්ථාවක, මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,100 ට වඩා ඉහළට නැඟෙන දූපත් 900 කට වඩා ඇත. සාමූහිකව මෙම භූ දර්ශන සහ මුහුදු දර්ශන ලෝකයේ වඩාත්ම දර්ශනීය සමුද්ර දර්ශන සපයයි.
අක්ෂාංශ සහ හරස් රාක්ක විවිධත්වය, ජල තීරයේ ගැඹුර හරහා විවිධත්වය සමඟ ඒකාබද්ධ වී, ගෝලීය වශයෙන් අද්විතීය පාරිසරික ප්රජාවන්, වාසස්ථාන සහ විශේෂ සමූහයක් ආවරණය කරයි. මෙම විශේෂ සහ වාසස්ථානවල විවිධත්වය සහ ඒවායේ අන්තර් සම්බන්ධතාව, GBR පෘථිවියේ පොහොසත්ම සහ වඩාත් සංකීර්ණ ස්වභාවික පරිසර පද්ධතියක් බවට පත් කරයි. මත්ස්ය විශේෂ 1,500කට අධික ප්රමාණයක්, කොරල් විශේෂ 400ක් පමණ, මොලුස්කා විශේෂ 4,000ක් සහ පක්ෂීන් විශේෂ 240ක් පමණ වන අතර ස්පොන්ජ්, ඇනිමෝන, මුහුදු පණුවන්, කබොල සහ වෙනත් විශේෂවල විශාල විවිධත්වයක් ඇත. වෙනත් කිසිදු ලෝක උරුම දේපලක එවැනි ජෛව විවිධත්වයක් නොමැත. මෙම විවිධත්වය, විශේෂයෙන්ම ආවේණික විශේෂ, යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ GBR අතිවිශාල විද්යාත්මක සහ ආවේණික වැදගත්කමක් ඇති බවත්, එහි වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ සංඛ්යාවක් ද අඩංගු වන බවත්ය.
කෙසේ වෙතත්, Wollongong විශ්ව විද්යාලයේ මහාචාර්ය Helen McGregor පෙන්වාදෙන ආකාරයට ගෝලීය උනුසුම ඉහල යාමත් සමග මහා බාධක කොරල්පරය මත විජංජන ක්රියාවලිය සිදුවීම වේගවත් වී, කොරල් පරය සමග සහජීවන සම්බන්දතාවයක් ගොඩ නගාගෙන ඇති විශේශ ඇල්ගී කාන්ඩ ඉන් ඉවත් වී ගොස් මුලු පද්ධතියම සුදු පැහැයට පත්වන බවයි. මෙය යතා තත්වයට පත් කිරීමට හැකියාවක් ඇති නමුත් ගෝලීය උනුසුම පහව නොගියහොත් එය සිදු කිරීමට අපහසු බවයි ඒ මහතා තව දුරටත් පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ.
ලෝකයේ වටිනා සම්පතක් අපට අහිමිව යාම පටන් ගෙන අවසන් ය . එය රැක ගැනීම අපගේ වගකීමක් නොවේද ?
අපට අයිති හැම දේම දැන් ටිකෙන් ටික අහිමි වෙමින් පවතින බව ඔබට තවමත් වැටහී නොමැතිද ?
මේ ආකාරයටම අපගේ ජීවිත පවා, අපට නොදැනීම නැති වී යාම දැනටමත් පටන් ගෙන ඇත.
අපි අපි වෙනුවෙන් නැගී සිටිය යුතු කාලයයි. එන්න . අපි අපේ හුස්ම රැක ගමු. 💚