15/07/2026
අද සමාජයේ කාන්තාවන් හැම ක්ෂේත්රයකම ඉදිරියට යනවා. රැකියාව, ව්යාපාර, පවුල වගේ හැම තැනකදීම ඇය ප්රධාන භූමිකාවක් රඟපානවා. හැබැයි මේ හැම දේම අතරතුර, තමන් ජීවත් වන සමාජයේ තමන්ට තියෙන නීතිමය අයිතිවාසිකම් සහ නීති රීති ගැන අවබෝධයක් තිබීම ඇයට අලංකාරයට පළඳින ආභරණයකට වඩා, තමන්ගේ ආරක්ෂාවට තියෙන පලිහක් වගේ වටිනවා. "නීතිය නොදැන සිටීම නිදහසට කරුණක් නොවේ" කියන කතාව කාන්තාවන්ටත් ඒ විදිහටම අදාළයි.
කාන්තාවක් නීතිය දැන සිටීම මොන තරම් වැදගත්ද සහ එය ඇගේ ජීවිතයට බලපාන්නේ කොහොමද කියලා අපි විස්තරාත්මකව බලමු.
1. පෞද්ගලික ජීවිතයේ සහ පවුල් පරිසරයේ ආරක්ෂාව
බොහෝ වෙලාවට කාන්තාවන් පීඩාවට පත්වෙන්නේ තමන්ට අයිතිවාසිකම් ඇති තැන් සහ තමන්ව ආරක්ෂා කරන නීති මොනවාද කියා හරියටම නොදන්නා නිසයි.
ගෘහස්ථ ප්රචණ්ඩත්වය
ශාරීරික හෝ මානසික හිංසනයකට ලක්වන විට, ඊට එරෙහිව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගන්නේ කෙසේද, තමන්ට ලබාගත හැකි ආරක්ෂක ආඥා (Protection Orders) මොනවාද යන්න දැන සිටීම වැදගත්.
විවාහය සහ දික්කසාදය
විවාහයකදී සිදුවන නීතිමය ලියාපදිංචියේ වටිනාකම, නඩත්තු මුදල් (Maintenance) ලබාගැනීමේ අයිතිය සහ දරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ නීතිය දැන සිටීමෙන් පවුලක් බිඳ වැටෙන අවස්ථාවකදී වුවද ඇයට අසරණ නොවී නැගී සිටිය හැකියි.
2. දේපළ අයිතිය සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය
ආර්ථික වශයෙන් ස්වාධීන වීමට උත්සාහ කරන කාන්තාවකට නීතිය පිළිබඳ දැනුම ශක්තියක්.
දේපළ සහ ඉඩම් මිලදී ගැනීම්
ඉඩමක් හෝ නිවසක් මිලදී ගැනීමේදී ඔප්පුවල නිරවුල්භාවය පරීක්ෂා කරන්නේ කෙසේද, තෑගි ඔප්පුවක් සහ විකුණුම් ඔප්පුවක් අතර වෙනස මොකක්ද වැනි මූලික කරුණු දැන සිටීමෙන් ඇය වංචනිකයන්ට හසු වීමෙන් වැළකෙනවා.
නිවාස කුලියට ගැනීම (Tenancy)
නිවසක් හෝ වෙළඳසැලක් කුලියට/බද්දට ගැනීමේදී අත්සන් කරන ගිවිසුමක ඇතුළත් විය යුතු කොන්දේසි සහ තමන්ගේ අයිතීන් මොනවාදැයි දැන සිටීම අනාගතයේදී ඇතිවිය හැකි නීතිමය ගැටලුවලින් ඇයව මුදවා ගන්නවා.
උරුමය (Inheritance)
පියෙකුගෙන් හෝ සැමියෙකුගෙන් දේපළක් උරුම වීමේදී කාන්තාවකට ඇති නීතිමය හිමිකම් පිළිබඳව අවබෝධයක් තිබීම ඇගේ ආර්ථික සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු කරයි.
3. වෘත්තීය ජීවිතය සහ රැකියා ස්ථානයේ අභිමානය
රැකියාවක නිරත වන හෝ තමන්ගේම ව්යාපාරයක් කරන කාන්තාවන්ට නීතිමය සාක්ෂරතාවය නැතුවම බැහැ.
කම්කරු නීති සහ අයිතිවාසිකම්
සේවා මුරයන්, වැටුප් පාලනය, මාතෘ නිවාඩු (Maternity Benefits) සහ සේවයෙන් අසාධාරණ ලෙස අයින් කිරීම්වලට එරෙහිව ඇති නීතිමය රැකවරණය ගැන ඇය දැනුවත් විය යුතුයි.
රැකියා ස්ථානයේ සිදුවන හිංසන (Workplace Harassment)
රැකියා ස්ථානයකදී සිදුවන ලිංගික හෝ වාචික හිංසනයකදී නිශ්ශබ්ද නොවී, ආයතනික මට්ටමින් සහ රටේ පොදු නීතිය යටතේ ක්රියාමාර්ග ගන්නේ කෙසේදැයි දැන සිටීම ඇගේ ආත්ම අභිමානය ආරක්ෂා කරයි.
ව්යාපාරික නීති
ස්වයං රැකියාවක් හෝ ව්යාපාරයක් ලියාපදිංචි කිරීම, බදු ගෙවීම් සහ ගිවිසුම්වලට එළඹීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු නීතිමය පැති හඳුනා ගැනීම සාර්ථක ව්යවසායිකාවකගේ ලක්ෂණයකි.
4. පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් සහ දෛනික ජීවිතය
අපි හැමෝම දිනපතා භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගන්නා පාරිභෝගිකයන්.
* වෙළඳපොලේදී සිදුවන අසාධාරණකම්, කල් ඉකුත් වූ හෝ ප්රමිතියෙන් තොර භාණ්ඩ විකිණීම්වලට එරෙහිව පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියට (CAA) පැමිණිලි කරන්නේ කෙසේදැයි දැන සිටීමෙන් තමන්ගේ මුදලත්, පවුලේ සෞඛ්යයත් ආරක්ෂා කරගත හැක.
5. පොදු ස්ථානවල ආරක්ෂාව සහ ඩිජිටල් අවකාශය
පොදු ප්රවාහනය
බස් රථයක හෝ දුම්රියකදී සිදුවන අපහසුතාවයකදී හෝ ප්රචණ්ඩත්වයකදී වහාම ක්රියාත්මක විය යුතු ආකාරය සහ පොලිසියේ පිහිට පතන ආකාරය දැන සිටීම වැදගත්.
සයිබර් ආරක්ෂාව (Cyber Security)
වර්තමානයේ කාන්තාවන් වැඩිපුරම ගොදුරු වෙන්නේ සයිබර් අපරාධවලටයි. සමාජ මාධ්ය හරහා තමන්ගේ ඡායාරූප හෝ දත්ත අවභාවිතා කරන විට, බ්ලැක්මේල් (Blackmail) කරන විට ශ්රී ලංකා පරිගණක හදිසි ප්රතිචාර සංසදය (SLCERT) හෝ පොලිස් සයිබර් අපරාධ කොට්ඨාශය හරහා නීතිමය පියවර ගන්නා ආකාරය ඇය දැන සිටිය යුතුමයි.
කාන්තාවක් නීතිය දැන සිටීම කියන්නේ ඇය හැමතිස්සෙම උසාවි යන්න හෝ රණ්ඩු වෙන්න ලෑස්ති වෙනවා කියන එක නෙවෙයි. එයින් අදහස් වෙන්නේ, තමන්ගේ සීමාවන් සහ අයිතිවාසිකම් හඳුනාගෙන, කිසිවෙකුට තමන්ව රවටන්නට හෝ පීඩාවට පත් කරන්නට ඉඩ නොදී, ආත්ම විශ්වාසයෙන් යුතුව සමාජයේ ජීවත් වීමයි.
නීතිමය දැනුම ඇති කාන්තාවකට තමන්ගේ පවුල පමණක් නොව මුළු මහත් සමාජයම නිවැරදි මඟට ගැනීමට සහ අසාධාරණයට ලක්වූ තවත් කෙනෙකුට පිහිට වීමට මඟ පෑදේ. එම නිසා, නීතිය පිළිබඳ මූලික අවබෝධය කියන්නේ වර්තමාන සමාජයේ සෑම කාන්තාවක සතු විය යුතුම "සුදුසුකමක්".
