13/08/2026
🩺🩸 ABG Report එකක් තත්පර කිහිපයකින් Interpret කරන්න — ROME Rule එකත්, Treatment එකත් එකම තැනක!
ABG Report එකක් දැක්කාම Acidosis ද? Alkalosis ද? Respiratory ද? Metabolic ද? කියලා ඉක්මනින් හඳුනාගන්න ROME Rule එක ඉතා ප්රයෝජනවත්. 🔥
🧠 ROME = Respiratory Opposite, Metabolic Equal
🌬️ R – Respiratory / O – Opposite
pH සහ PaCO₂ ප්රතිවිරුද්ධ දිශාවට වෙනස් වන්නේ Respiratory disorder එකකදීයි.
🔻 pH ↓ + PaCO₂ ↑
➡️ Respiratory Acidosis
🔺 pH ↑ + PaCO₂ ↓
➡️ Respiratory Alkalosis
⚗️ M – Metabolic / E – Equal
pH සහ HCO₃⁻ එකම දිශාවට වෙනස් වන්නේ Metabolic disorder එකකදීයි.
🔻 pH ↓ + HCO₃⁻ ↓
➡️ Metabolic Acidosis
🔺 pH ↑ + HCO₃⁻ ↑
➡️ Metabolic Alkalosis
---
📌 මතක තබාගන්න Normal Values
🩸 pH: 7.35 – 7.45
🌬️ PaCO₂: 35 – 45 mmHg
⚗️ HCO₃⁻: 22 – 26 mEq/L
---
💊 Acid–Base Imbalance එකකට Treatment කරන්නේ කොහොමද?
⚠️ මූලික නීතිය: ABG අගය පමණක් "නිවැරදි" කිරීම නොව, Underlying Cause එක හඳුනාගෙන ප්රතිකාර කිරීම තමයි ප්රධාන අරමුණ.
1️⃣ 🫁 Respiratory Acidosis
pH ↓ + PaCO₂ ↑
➡️ සාමාන්යයෙන් Hypoventilation / CO₂ retention නිසා ඇතිවේ.
Management:
• Airway එක පවත්වාගෙන යාම
• රෝගියාගේ oxygenation සහ ventilation තක්සේරු කිරීම
• හේතුව අනුව Bronchodilators / Nebulization
• අවශ්ය නම් Non-invasive ventilation (උදා: BiPAP)
• තදබල respiratory failure එකකදී invasive mechanical ventilation
• Opioid toxicity හේතුවක් නම් වෛද්ය උපදෙස් අනුව Naloxone
• COPD වැනි තත්ත්වවලදී oxygen ලබාදීම නිසි target එකකට සහ clinical monitoring සමඟ සිදු කිරීම
---
2️⃣ 🌬️ Respiratory Alkalosis
pH ↑ + PaCO₂ ↓
➡️ සාමාන්යයෙන් Hyperventilation නිසා ඇතිවේ.
Management:
• Hypoxia, fever, pain, anxiety, sepsis වැනි හේතුව සොයා ප්රතිකාර කිරීම
• Hypoxia තිබේ නම් සුදුසු oxygen therapy
• Pain / fever පාලනය
• Anxiety ඇති අවස්ථාවල reassurance සහ supportive care
• Sepsis වැනි underlying condition එකකට සුදුසු ප්රතිකාර
🚫 Paper-bag rebreathing ක්රමය routine ලෙස භාවිතා නොකළ යුතුයි. Hypoxia වැනි බරපතළ හේතුවක් තිබේ නම් එය තත්ත්වය තවත් අනතුරුදායක කළ හැක.
---
3️⃣ ⚗️ Metabolic Acidosis
pH ↓ + HCO₃⁻ ↓
➡️ DKA, Lactic Acidosis, Renal Failure, severe diarrhea වැනි හේතු තිබිය හැක.
Management:
• DKA → IV fluids + insulin + electrolyte monitoring/replacement
• Lactic acidosis → tissue hypoperfusion / sepsis වැනි හේතුවට ප්රතිකාර
• Renal failure → අවශ්යතාව අනුව renal replacement therapy
• Diarrhea → fluid සහ electrolyte replacement
• Sodium bicarbonate routine treatment එකක් නොවන අතර, තෝරාගත් severe cases වලදී පමණක් වෛද්ය තීරණය මත ලබාදේ.
---
4️⃣ ⚗️ Metabolic Alkalosis
pH ↑ + HCO₃⁻ ↑
➡️ Vomiting, NG suction, diuretics, volume depletion සහ electrolyte abnormalities වැනි හේතු තිබිය හැක.
Management:
• Vomiting / gastric losses පාලනය
• Volume ගැටළුවක් තිබේ නම් සුදුසු IV fluid replacement
• Potassium සහ Chloride levels පරීක්ෂා කර අවශ්ය නම් replacement
• Diuretics හේතුවක් නම් medication review
• Severe / refractory cases සඳහා underlying cause අනුව විශේෂ ප්රතිකාර
---
🩺 👩⚕️ Nursing Considerations
ABG abnormality එකක් හඳුනාගත් විට,
✅ Vital signs
✅ SpO₂ සහ respiratory pattern
✅ Level of consciousness
✅ Fluid balance
✅ Serum Na⁺ / K⁺ / Cl⁻
✅ Renal function
✅ Repeat ABG අවශ්යතාව
✅ Treatment response
අඛණ්ඩව නිරීක්ෂණය කිරීම වැදගත්.
🧠 එක වාක්යයකින් ROME!
🌬️ Respiratory → Opposite
⚗️ Metabolic → Equal
ABG එකේ pH එකෙන් “Acid ද Base ද?” බලන්න.
PaCO₂ සහ HCO₃⁻ සමඟ සසඳලා “Respiratory ද Metabolic ද?” හඳුනාගන්න.
ඊට පස්සේ — “ඇයි මෙහෙම වෙලා තියෙන්නේ?” කියලා Underlying Cause එක සොයන්න. 🎯
⚠️ මෙය අධ්යාපනික මාර්ගෝපදේශයක් පමණි. ප්රතිකාර තීරණය රෝගියාගේ clinical condition, ABG trend සහ වෛද්ය තක්සේරුව අනුව සිදු කළ යුතුය.
චතුරංග සමීර
හෙද නිලධාරී
