14/08/2026
https://www.facebook.com/share/p/1BdAcEzgf6/
🇱🇰 1848 මහතලා සටන
___________________________
සුද්දාගේ බලයට එරෙහිව නැගී සිටි අපේ මුතුන්මිත්තන්ගේ අභීත නිදහස් අරගලය
“මේ රට අපේය. මේ පොළොව අපේය. නිදහස වෙනුවෙන් නැගී සිටීම අපේ යුතුකමය.”
1815දී උඩරට රාජධානිය බ්රිතාන්ය පාලනයට නතුවීමෙන් පසු, ශ්රී ලංකාවේ ස්වෛරීත්වයත්, ජන ජීවිතයත්, ආර්ථිකයත් ක්රමයෙන් යටත් විජිත පාලනයේ ග්රහණයට හසුවිය.
1833 කෝල්බෘක් ප්රතිසංස්කරණවලින් පසු ඇති වූ වෙනස්කම්, පාරම්පරික ඉඩම් පිළිබඳ ගැටලු, රාජකාරි ක්රමය සම්බන්ධ වෙනස්කම් සහ බ්රිතාන්ය පාලනයේ ආර්ථික ප්රතිපත්ති නිසා උඩරට ජනතාව අතර අසහනය වර්ධනය වෙමින් තිබිණි.
එයට තවත් දැඩි බලපෑමක් වූයේ 1848දී පනවන ලද නව බදු හා ආඥා පනත්ය.
මාර්ග බද්ද, සාප්පු බද්ද, තුවක්කු බද්ද, බලු බද්ද ඇතුළු බදු ජනතාව මත දැඩි බරක් බවට පත්විය. 1848 අංක 8 දරන මාර්ග ආඥා පනත මගින් පෙර අහෝසි කර තිබූ රාජකාරි ක්රමයේ ස්වභාවයකට සමාන බරක් නැවත ජනතාව මත පැටවූ බව දුම්බර ජනතාව විසින් පෙත්සමකින් පෙන්වා දී තිබේ.
🔥 විරෝධය මහජන නැගිටීමක් බවට පත්වෙයි
1848 ජූලි 6 වැනිදා මහනුවර කච්චේරිය ඉදිරිපිටට නිරායුධ ජනතාව 3,000ක් පමණ රැස්වූහ.
ඔවුන් පැමිණියේ නව බදු හා ජනතාව පීඩාවට පත් කරන ආඥා පනත් ඉවත් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටීමටය.
මෙය තවදුරටත් සාමාන්ය බදු විරෝධතාවක් පමණක් නොවීය.
යටත් විජිත පාලනයට එරෙහිව ජනතා අසහනය විශාල ප්රතිරෝධයකට හැරෙමින් තිබුණි.
එම ජනතා විරෝධතාව අතර ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩාද සිටි බව බ්රිතාන්ය ලේඛනවල සඳහන් වේ.
⚔️ ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා – ජනතාව අතරින් මතු වූ නායකයා
මෙම අරගලයේදී ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා, වීර පුරන්අප්පු, දින්ගිරි රාල ඇතුළු නායකයන් ජනතාව එක්රැස් කරමින් බ්රිතාන්ය පාලනයට එරෙහි අරගලයට නායකත්වය දුන්හ.
මෙය 1818 සටනට වඩා වෙනස් ස්වභාවයක් ගත් සටනක් විය.
මෙවර සටනේ ශක්තිය වූයේ පාරම්පරික රදළ බලය පමණක් නොව, සාමාන්ය ගොවි ජනතාවගේ අභිමානය, කෝපය සහ නිදහස පිළිබඳ අධිෂ්ඨානයය.
🛕 දඹුල්ලේදී සිදු වූ ඓතිහාසික හැරවුම් ලක්ෂ්යය
1848 ජූලි 26 වැනිදා අරගලයේ නායකයන් සහ ඔවුන්ට සහාය දුන් ජනතාව ඓතිහාසික දඹුලු විහාරයට එක් වූහ.
එහිදී ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා ශ්රී වික්රම සුභ සර්ව සිද්ධි රාජසිංහ යන රාජකීය නාමයෙන් රජු ලෙස අභිෂේක කළ බව ඉතිහාස මූලාශ්රවල සඳහන් වේ.
ඔහුගේ සහෝදර දිනේස් උපරජු ලෙසත්, දින්ගිරි රාල සත්කෝරළයේ නායකයා ලෙසත් ප්රකාශයට පත් කෙරිණි.
වීර පුරන්අප්පු නව රජුගේ ප්රධාන අමාත්යවරයා සහ කඩු දරන්නා ලෙස පත් විය.
දඹුල්ලේදී සිදු වූ මෙම සිදුවීම සටනේ වැදගත්ම හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් විය.
එය හුදෙක් බදු විරෝධතාවක් නොව, බ්රිතාන්ය පාලනය ප්රතික්ෂේප කරමින් ස්වදේශීය පාලනය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට ගත් විවෘත උත්සාහයක් බවට පත්විය.
🗡️ මාතලේට ඇදී ගිය නිදහසේ ගිනිදැල්ල
දඹුල්ලෙන් පිටත්වූ ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩාගේ පිරිස මාතලේ දෙසට ගමන් කළහ.
මාතලේ කච්චේරිය ඇතුළු රජයේ ආයතන වෙත ප්රහාර එල්ල වූ අතර, බදු සම්බන්ධ ලේඛන විනාශ කිරීමෙන් ජනතාව මත පටවා තිබූ බදු පාලනයට සංකේතාත්මක අභියෝගයක් එල්ල කරන ලදී.
ඒ අතර දින්ගිරි රාලගේ නායකත්වයෙන් කුරුණෑගල ප්රදේශයේද බ්රිතාන්ය පාලනයට එරෙහි ක්රියාකාරකම් ඇති විය.
🇬🇧 බ්රිතාන්යයේ ප්රතිචාරය – යුද නොවීය
ජනතා නැගිටීම වේගයෙන් පැතිර යාමත් සමඟ බ්රිතාන්ය ආණ්ඩුව දැඩි මර්දනයකට යොමු විය.
1848 ජූලි 29 වැනිදා මහනුවරටත්, ජූලි 31 වැනිදා කුරුණෑගලටත් යුද නීතිය පැනවීය.
බ්රිතාන්ය හමුදා බලය, නවීන අවි ආයුධ සහ සංවිධානාත්මක හමුදා බලය යොදා ගනිමින් ගොවි ජනතාවගේ අරගලය මර්දනය කිරීමට කටයුතු කළහ.
⚔️ වීර පුරන්අප්පු – මරණය ඉදිරියේත් නොසැලුණු වීරයා
අරගලය මර්දනය කිරීමට බ්රිතාන්යයන් දැඩි මෙහෙයුම් දියත් කළහ.
වීර පුරන්අප්පු අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය.
1848 අගෝස්තු 8 වැනිදා ඔහු මහනුවරදී බ්රිතාන්යයන් විසින් වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී.
ඔහුගේ ජීවිතය අවසන් වූයේ වහල්භාවය පිළිගැනීමෙන් නොව, නිදහස වෙනුවෙන් ජීවිතය පූජා කිරීමෙනි.
🧘♂️ කුඩාපොළ ශ්රී රාහුල හිමි – සිවුර තුළ සැඟවුණු අභීත ජාතික හඬ
1848 සටනේ ඉතා වැදගත් නමුත් ඇතැම් විට අමතක වන චරිතයක් වන්නේ කුඩාපොළ ශ්රී රාහුල හිමිය.
කහ සිවුර දරා සිටියද උන්වහන්සේ රටේ ජනතාවගේ දුක හා යටත් විජිත පීඩනය පිළිබඳ නිහඬව සිටියේ නැත.
බ්රිතාන්ය පාලනයට එරෙහි අරගලය සමඟ සම්බන්ධ වූ බවට චෝදනා කරමින් උන්වහන්සේ අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.
බ්රිතාන්ය පාර්ලිමේන්තුවේ වාර්තාවක සඳහන් වන පරිදි, “කැරලිකරුවෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට උපකාරී විය හැකි තොරතුරු නොදීම” සහ කැරලිකරුවන් සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීම යන චෝදනා මත කුඩාපොළ හිමියන්ට මරණ දඬුවම නියම කර, 1848 අගෝස්තු 20 වැනිදා වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී.
මෙය අපේ ඉතිහාසයේ අතිශය වේදනාකාරී මෙන්ම අභිමානවත් පරිච්ඡේදයකි.
රට වෙනුවෙන් සිවුරෙන්ද, කඩුවෙන්ද, ජීවිතයෙන්ද සටන් කළ මිනිසුන්ගේ යුගයකි 1848.
🩸 අවසානය – නමුත් අරගලයේ ආත්මය අවසන් නොවීය
බ්රිතාන්යයන්ගේ දැවැන්ත හමුදා බලය, නවීන අවි ආයුධ, සංවිධානාත්මක හමුදා මෙහෙයුම් සහ අරගලයේ අභ්යන්තර දුර්වලතා හේතුවෙන් 1848 සටන අවසානයේ මර්දනය විය.
නායකයන් අත්අඩංගුවට ගත්හ.
සමහරු ඝාතනය කළහ.
සමහරු සිරගත කළහ.
තවත් පිරිසක් රටින් පිටුවහල් කළහ.
ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා අත්අඩංගුවට ගැනීම සඳහා බ්රිතාන්යයන් විශාල ත්යාගයක් පවා ප්රකාශයට පත් කළ බව ජාතික ලේඛනාගාරයේ ලේඛනවල සඳහන් වේ.
එහෙත්...
සටන පරාජය විය.
නමුත් නිදහසේ සිතුවිල්ල පරාජය නොවීය.
1848 අරගලයේ මර්දනයේදී සිදු වූ දැඩි ක්රියාමාර්ග සහ පාලන දෝෂ පිළිබඳව පසුව විමර්ශන හා දැඩි විවේචන ඇති වූ අතර, ආණ්ඩුකාර ටොරින්ටන්ගේ පාලනයද දැඩි විවේචනයට ලක් විය.
🇱🇰 1848 අපට කියා දෙන පාඩම
1848 මහතලා සටන යනු බදු කිහිපයකට එරෙහි වූ කැරැල්ලක් පමණක් නොවේ.
එය,
අපේ රටේ ස්වෛරීත්වය වෙනුවෙන්,
අපේ ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන්,
අපේ භූමිය වෙනුවෙන්,
අපේ අභිමානය වෙනුවෙන්,
විදේශීය පාලනයට එරෙහිව නැගී සිටි ජනතා අරගලයකි.
ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩාගේ නායකත්වයත්, වීර පුරන්අප්පුගේ නිර්භීතභාවයත්, කුඩාපොළ ශ්රී රාහුල හිමියන්ගේ ජාතික කැපවීමත් ඇතුළු අතීත වීරයන්ගේ පරිත්යාගය අපට සිහිපත් කරන්නේ එක් සරල සත්යයකි.
🇱🇰 නිදහස කිසිදා නොමිලේ ලැබෙන්නේ නැත.
අද අපි නිදහස් වාතය ආශ්වාස කරන්නේ, ඊට පෙර පරම්පරා ගණනාවක් ලේ, දහඩිය සහ ජීවිත පරිත්යාගයෙන් ඒ නිදහසේ මාවත සකස් කළ නිසාය.
ඒ නිසා 1848දී මාතලේ කඳුකරයෙන් නැගුණු ඒ හඬ අපි අමතක නොකරමු.
“රට වෙනුවෙන් නැගී සිටි මිනිසුන් මිය ගියද, ඔවුන්ගේ අරමුණ මිය යන්නේ නැත.”
එදා ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා, වීර පුරන්අප්පු, කුඩාපොළ ශ්රී රාහුල හිමි ඇතුළු අපේ මුතුන්මිත්තන් රැකගැනීමට සටන් කළේ මව්බිමේ අභිමානයයි.
අද අපගේ වගකීම වන්නේ එම අභිමානයට ගෞරව කරමින්, ඉතිහාසය නිවැරදිව දැනගෙන, රටේ ස්වාධීනත්වය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ ජනතා අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමයි.
🇱🇰 **1848 මහතලා සටන —
පරාජය වූ සටනක් නොව,
නිදහසේ ගිනිසිළුව නොනිවී තබාගත් අරගලයකි.**
ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩාට — උපහාරයයි!
වීර පුරන්අප්පුට — උපහාරයයි!
කුඩාපොළ ශ්රී රාහුල හිමියන්ට — උපහාරයයි!
1848 නිදහස් සටනේ සියලු වීරයන්ට
ජාතියේ උත්තමාචාරයයි!
🇱🇰 ශ්රී ලංකා මාතාවට ජය වේවා! 🇱🇰
