Macedonians, MACEDONIA, Ohrid (2026)

05/05/2021

https://www.facebook.com/macedoniaendless/posts/6075686302457209?__cft__[0]=AZUfvI8xAyFm1bdinJZaLz9Ezpbj3lSfghNYfFyXF7kl-V-govb71EvO4IBLWkqXjLVrWELr_S1Nx2KdHh3r1oEH82vJb47rSNGv0YH8gpFZ2EpQsjNKKC53nWM0eiN-b-aEBQDWT7VfkszoYZ2No52YGImvmutcGE_iQDTxPrPYtn00ij7Lr0z8T1cPErYmrck&__tn__=%2CO%2CP-R

„ЦРВЕНА ХРВАТСКА“: МАКЕДОНЦИ, 1903 г.

Европската реал-политика на преминот кон 20. век, не била многу поразлична од денешната. Ви претставуваме статија од септември 1903 г., што сведочи за тоа како Македонците, во својата борба за национална слобода и човекови права, немаат вистински пријател ни во Западна Европа, ниту во Русија, но сепак, жилаво се борат за утврдување на своја, македонска држава.

Написот во весникот „Црвена Хрватска“ го опишува и масовното учество на Македонците родољуби во битките, нивната организација, храброст и саможртвите што ги даваат. Но, во текстот провејува и охрабрувачка нота кон македонскиот народ - да истрае во борбата.

- „Од сите народи кои во минатиот век се бореа за своето ослободување, ниеден не даде толку жртви, ниеден не покажа толкава пожртвуваност и истрајност, ниеден така длабоко на дело не засведочи дека сериозно ја разбира девизата 'Слобода или смрт' како што досега го покажаа и сѐ повеќе го докажуваат Македонците.

Нивната состојба вон секакво сомнение е неподнослива, но неподнослива е состојбата и другаде и само таа состојба не би била кадарна да ги поттикне луѓето на таков величествен чин на отпор доколку нема во срцата на тие луѓе исклучителна енергија, решеност и речиси несфатлива пожртвуваност.”

Се наведува и дека Македонците „долго време ја вознемирувалe Европа”, но и дека македонскиот народ во борбата е оставен сам на себе, и покрај молбите за помош до истата таа Европа.

- „Повикување на најелементарни човечки права, повикување на човечност, на интереси, заклетви, укажувања, докажувања - ништо од тоа не помогна и не помага. Денешните држави и државници не му придаваат на сево ова важност ниту пак се осврнуваат на тоа како работите би требало да бидат. Само чинење, само факти (на теренот) нив можат да ги покренат. Ниту причините, ниту пак, чувствата не надвладуваат во политиката, туку потребата и интересот. Европа не се осврнува на права, туку на фактори. Македонците тоа го разбраа. Тие сакаат да станат фактор, да станат сила, којашто нема да им даде мир сѐ додека не се постигне тоа што го сакаат.”

Европската, но и руската реал-политика на почетокот на 20. век не била многу поразлична, попријателска и помалку лицемерна од денешната, вклучувајќи го тука и односот на балканските држави како Бугарија. Според написов, ваква осаменост во борбата би родила сомнеж кај други народи - би ги направила малодушни и безнадежни. Но, не и кај Македонците - написот вели дека тие не се само патриоти и родољуби, туку и луѓе од акција.

- „Колку тешки маки поднесоа востаниците и од страна на Бугарија, која не може да ги потпомага, и од страна на Европа, која не се меша во состојбата што постои, и од страна на Русија која не би сакала да и се префрли дека активно се меша во балканските прилики. Овие маки беа потешки, одошто крволоштвата на Турците и на турските војници, кои не добиваа плати и беа присилени да грабаат и крадат.

Организацијата на востаниците е примерна, внатрешните караници се отстранети, направен е добар план, а извесни материјали се обезбедени. Поимотните им даваат големи суми пари на востаниците, сите што се способни одат в планина и формираат чети. Интелигенцијата прeдничи во тоа. Учителите и учителките восхитуваат со својата работа и co подготвеностa со којашто се потчинуваат на одредбите на Комитетот. Останатиот народ така е проникнат со мислата за ослободување што без двоумење го жртвува својот живот. Кога неодамна Македонците сакаа да го кренат во воздух речиси цел Солун, најубаво се виде какви се тие борци. Колку работа требало за да се ископаат рововите, колку решителност за да се фрлат бомбите, а сепак тие луѓе, во најтешките услови, го направија сѐ тоа. По улиците, тие се бореа со четите и фрлаа бомби усмртувајќи ги и нив и себеси.

Нешто друго што ги раздвижува тие борци е вербата во патриотизмот, вербата дека треба да се работи и да се бори барем за она што е можно. Не е тоа занес што ги носи; зашто и во случај големите сили да именуваат гувернер, Македонците не би имале основа да бидат задоволни и воодушевени. Не, тоа е нуждата што ги раздвижува, тоа е потреба однекаде да се промени денешната состојба и против волјата на сите големи сили.

Затоа другиот момент што нас не воодушевува и учи, што Македонците така пожртвувано го изведуваат овој план, е можеби уште поважен. Моралната сила и решеноста на тие луѓе тоа е сила што дејствува. Трезвеноста, длабоката увереност и самопрегорот - тоа се одликите на македонските херои, што им овозможуваат да станат сила, што е и причина за нивниот успех. Затоа и ние со напрегнатост ја следиме нивната борба. Затоа мораме од нив многу и многу да научиме. Нивната тактика, која мора денеска да биде револуционерна, за нас не е главното, но главно е тоа што ја овозможува и таа тактика и секоја сериозна работа и борба - трезвеноста, увереноста и моралната самопрегорна сила.”

ИЗВОР: „Crvena Hrvatska”, „Macedonci”, 5 септември, 1903 г.

СН\МЧ\СИ\
-----------