29/06/2026
PËRFAQËSIMI I SHQIPTARËVE NË ENCIKLOPEDINË MAQEDONASE
Zeqirija IBRAHIMI
Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve
Në vitin 2009 Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Maqedonisë (ASHAM) e botoi Enciklopedinë Maqedonase me titull “Makedonska Encikllopedija”. Ky botim, në dy vëllime me gjithsej 1671 faqe dhe me një hyrje e shpjegime të tjera të nevojshme, përfshin rreth 9 000 artikuj nga fusha të ndryshme, për të cilët kanë punuar jo më pak se 250 bashkëpunëtorë shkencorë. Kryeredaktor dhe redaktor përgjegjës i saj është akad. Bllazhe Ristovski.
Sipas llogaritjes sonë, rezulton se Enciklopedia Maqedonase përmban 185 artikuj (2.1%) që lidhen drejtpërdrejt me shqiptarët ose në të cilët ata përmenden në konotacione të ndryshme. Përveç tyre, ka artikuj që i takojnë gjeografisë sociale, gjeografisë fizike, por edhe historisë së lashtë, të cilët na vënë para një dileme nëse edhe këta duhet të trajtohen si “artikuj me element shqiptar” të kësaj enciklopedie. Megjithatë, edhe duke i marrë parasysh këto, numri i përgjithshëm i artikujve që ndërlidhen me shqiptarët, nuk del mbi 200 të tillë.
Përkundër pakënaqësisë që krijoi në opinion shkencor shqiptar, por jo vetëm, në Maqedoninë e Veriut dhe me gjerë, që në fund rezultoi me vendim për tërheqje të Enciklopedisë nga qarkullimi, synimi i kësaj kumtese është ta paraqesë praninë e përgjithshme të elementit shqiptar në këtë enciklopedi.
Në pjesën e parë të kumtesës përcaktohet në cilat fusha janë kategorizuar artikujt në fjalë, cila është madhësia e tyre, cilët janë autorët, ndërsa në raste të veçanta tregohen edhe burimet mbi të cilat janë mbështetur ata. Në pjesën e dytë të kumtesës identifikohen artikujt që shkaktuan debate shkencore në opinion, duke paraqitur listën e plotë të artikujve të tillë, autorët e tyre dhe burimet e shfrytëzuara nga ana e tyre. Kumtesa përmban citime të disa artikujve për ta ilustruar masën e argumentimit (jo)shkencor.