https://www.facebook.com/109144825001565/

David Van Bik Library, Mang Tling Street, Pyidawtha, Hakha (2026)

11/09/2025

Branded
+++
Hlawhtlinnak lianpi a ngei i, minthannak a ngei kho mi pasal hna, company le a bu rianṭuantu hna khi branded tiah ti an si. Cu hna lak ah US in vawleicung ah minthang taktak a si mi 6874 million brand man ngei tu Coca Cola Company tbk, Germany ram in Jew miphun 6 million cihmihnak a tuah tu Hi**er zong khi negative branded persion a si ve. Cun ṭhatnaklei in Bogyoke Aungsan, Abraham Lincoln, Mother Teresa … tbk hna zong khi positive branded an si hna.
Branded si ding ah zeidah tuah a herh?
A tawinak in branded si ding ah “SWOT” biafang ning in tuah a herh. Cu hna cu:-
Strength (Thil ti khawhnak thazang): Minung pumpak pakhat cio nih ngeih khawh mi degree sang, muidawhnak, biachimthiamnak, lungsau thinfualnak ... tbk na ngeih mi kha cazin tuah hna.
Weakness (Thazang dernak): Minung nih thil ti khawhnak thazang kan ngeih bantuk in dernak kan ngei ve. Cu hna cu mi hmai biachim thiam lo, rianṭha ṭuan ding hngalh lo, ningzah pan tuk ... tbk minung sining chambaunak na ngeih mi kha cazin chung ah ṭial dih.
Opportunities (Thil ṭha hmuhnak): Na hmaika ah thil ṭha an chuahhnawh ding mi kha cazin ṭial. Biana ah ramdang kalnak, phaisa tampi ngeihnak, fimthiamnak cawn khawhnak ... tbk kha cazin ah ṭial dih hna.
Threat (Harsatnak): Na harsatnak kha cazin ah ṭha tein ṭial tuah. Biana ah sifak innchungkhar na sinak, bawmchantu ṭha ngeih lonak ... tbk
Ṭuan ding mi thil 3
1) Na thazang (strength) ngeih mi kha thil ṭha (opportunity) hmuhnak he pehtlaihnak ngeih khawh nai zuam lai. Na thazang ngeih mi dihlak hmang thiam in na hmai chuak mi thil ṭha kha tlolh lo nai zuam lai.
2) Na thazang dernak (weakness) kha harsatnak (threat) he i tong lo ding in heh tiah hrial nai zuam lai.
3) Na thazang dernak kha thil ti khawhnak (strength) phan kho ding in na fimnak, na thinlung, na thazang dihlak chuah in cawlcangh khawh nai zuam lai.
A cunglei vialte ṭha tein na zulh i na tuah khawh ahcun positive branded person ah nai chuah ko lai.
Vawleicung i mifimthiam bik hna an chuah tawn nak Harvard University, Yale University ... tbk in mifimthiam hna nih tlaihtleng ṭha, fimthiam nak lam an kan hrawmh mi a si.

—Upa Siang Hu

11/09/2025

Fimcawnnak Nih Nunzia A Sersiam
+++
Minung kan nunnak ahhin kan nunzia hi sullam a ngei tuk mi a si. Nunnak a ngei ciomi saram le sermi dangdang hna he kan i dan khunnak zawnte cu ziaza kan ngeih mi, zumhnak lei bia in kan chim ah cun Pathian muisam kan lawhnak cu a si. Kan nuncan ziaza nih zeibantuk kan si kha fiang tuk in a langhter. Fimnak (Wisdom) hrampi cu Pathian a si ti hi kan hnangamnak le zumhnak hrampi a si fawn. Pathian thawngin a fim mi kan si i hruhnak nih tukforhnak phunkip chungah a kan luhpi lio ah Pathian nih a fimnak in a kan khamh, a kan chanhchuah ti kha fimnak kan uar ning a si fawn.
Sianginn le Sunday School cawnnak ahhin fimnak nih minung kan nun a sersiam khawh bik tiah ruah a si. Cawn khawh mi fimnak le hngalhnak ahhin Pathian kan i bochan chih khawh ahcun minung man kan ngeihnak duhnung ngai in a lang kho i cucu ziazia ṭha in nunnak, aa dawh mi zatlang nun sersiamnak a chuahpi khawh. Rev Dr Martin Luther King, Jr nih a rak chim mi cu: “Fimcawnnak rian nih aa tinh i a cawlcangh pimi cu minung pakhat khat kha thukpi in ruah khawhnak kha a cawnpiak, biahal awk tampi a ngeihter; cu fimnak le nunzia a hun i komhnak kha fimcawnnak i hmuitinh cu a si ko,” a rak ti.
Rev Dr Billy Graham zong nih bia roling a chimmi cu: “Minung kan nunnak ah vawlei chawva rumnak kan sungh cu zeihmanh sungh a si rih lo; ngandamnak sungh belte cu tlawmpal sungh a si; asinain kan nunzia a rawh cu zeizong vialte sungh cikcek a si,” a rak ti. Kan fale fimcawnnak an ngeih khawh mi nih an nunzia zong a sersiam chih caah sianginn cacawn le a bik in Sunday School kaiter kha fakpi in thazaang kan pek a herh mi a si. Fimthiamnak an cawnnak ah Thiang Thlarau nih ralṭhatnak le thinlung mit deiternak pe hna sehlaw Pathian fimnak chungah an ṭhan khawh ahcun kan miphun a dam lai i Pathian dinnak chungah a lianngan ko lai.

—Rev Dr Lal Pek Lian

24/12/2024

Pathian Sunparnak le Daihnak Thawngṭha
+++
Rev Dr Lal Pek Lian

Baibal caang thim: “A sang bik van ah khin Pathian cu sunparnak hmu ko seh, Cun a dawtmi hna umnak vawlei ah hin remnak um ko seh,” tiah an ti.—Luka 2:14

Biahmaiṭhi
Lawmhnak mitthli he tuk*m Christmas kan tuah, Pathian min kan thangṭhat ṭi hna. A sunglawi tuk ṭhiamṭhiam. K*m 4 kan tuah ti lonak a si i tuchun ahcun kan unau ralzam hna he kan tuah ṭi kho i tuanbia pakhat a si ve. Christmas hi ralzam pah bu zong in Josef nih Mary le naute Jesuh Khrih kha a rak tuahpi ve ko hna. Kan tonmi harnak kan ti mi liangluang hna hi kanmah lawng ton mi an rak si lem lo, kan Bawipa Jesuh hrimhrim hmanh nih a rak ton ve mi a si kha philh hna hlah usih. Biapi a simi cu “Pathian nih vawlei hi a dawt tuk caah, a Fapa ngeihchunh in remnak a ser i amah a zummi paoh nih sualnak le thihnak chungin luatnak an hmu i zungzal nunnak an ngei lai,” ti hi kan zumhnak a muru a si kha i lunghmuih ko hna usih.

Van le vawlei an i hnam
Mirang hla ah “Heaven came dawn: Van cu vawlei ah a rung ṭum” ti a um i kanmah kan kokek Laiholh hrimhrim zong hi a rak tling kho tuk ve: “Van le vawlei an i hnam” tiah lawmhnak bia a zik in kan chim tik ah kan ngeih mi bia sunglawi a si. Thawngṭha ruangah ‘van le vawlei cu an i hnam’ taktak. A si kho lo mi ah kan ruah mi kha a si kho taktak ko. Christmas sullam hi biatlang pakhat in kan ṭial ah cun “Pathian minung ah a hun i cannak: incarnation” tiah kan ṭial hnga. Cu Pathian minung i a hun i cannak nih muihnak chungin ceunak ah a kan luhpi i sunparnak, vel le biatak in a khat tiah Johan nih tehte a khaan.
Pathian nih remnak rian a ser tik ah a hmasa ahcun vanmi, profet, biaceihtu, le siangpahrang hna kha a lamkaltu ah a hman hna. Asinain a hnu bik ah a Fapa Jesuh Khrih in cu remnak le daihnak rianpi cu a hun ṭuan ti kha Hebru 1:1-2 ah fiang khun in a kan chimh. Bawi Jesuh nih bianabia a chimnak zong ah Pathian nih minung a kan dawtnak kong kha a kan chimhmi rel khawh a si (cf. Mat 21:37). Nihin i kan lawmh mi, puai tiang tuah in lawmhnak kan tuah ni hi kan dihlak caah ‘van le vawlei an i hnamhnak’ lawmhnak kan chimnak ni sunglawi a si.

Pathian Sunparnak Vanmi Tehte Khaannak
Pathian ziaza le sining (attributes of God) hi minung fimnak nih a hngalh khawh tawk ah dinnak, thiannak, dawtnak, zaangfahnak, dingthlu lairelnak, biaceihnak, ngaihthiamnak le sunparnak hna hi an si. Pathian sunparnak hi kan Bawipa Jesuh nih a langhter ning tu ah cun temh innak lei hraap in a langhter (cf. Filipi 1:29). Rumra le huham phun in si lo in vailamcung thihnak le thawhṭhannak in kan Bawipa Jesuh nih Pathian sunpar lianhngannak ṭhawnnak hmual cu a langhter.
Vawlei mi vialte kan caah Fapa pek kan si tik ah, khamhtu pek kan si tikah Pathian sunparnak cu vanmi nih zaihla an vawrnak le mifim hna nih arfi an zohnak, tuukhal hna sinah vanmi an langhnak in fiang khun in a lang. Vanmi hlasaknak hi theih mi holh te in hla an sa. Theih lo mi holh in hla an rak remh lo. “A sang bik van ah khin Pathian cu thangṭhat siseh law, cun a dawt mi hna umnak vawlei ahhin daihnak leng ko seh,” ti kha an hla bia cu a si. A hmasa ah Pathian min thangṭhatnak, sunparnak pek kha a si i hihi kan Bawipa Jesuh Khrih zong nih thlacamnak a kan cawnpiak tik ah “Vancung khua i a um kan Pa, na min upatnak um ko seh, na pennak tlung cang ko seh, vancung bantukin leicung ah na duhnak tling cang ko seh” tiah a kan cawnpiak ve.
Vanmi nih hla an remhnak kong hi Baibal ah voi tam nawn kan hmuh khawh: Jehoshapat le a ralkap, le mibu hna hmai ah Levi mi nih puan thiang i aih in thangṭhatnak hla an sakpiak hna i ral cu tei an rak sinak (2 Chan 20:18-21); Bethlehem khua i Jesuh a chuah lio ah vanmi hna nih hla an remhnak (Luka 2:13-14) le Biathlam cauk chungah Vanmi nih d**g lo in Tuufa an thangṭhatnak kan rel khawh i “A thiang, a thiang, a thiang” tiah hla in an saknak kha Baibal ah kan rel khawh mi an si (Bia 4:8; 5:8-11; 7:11). Profet Isaiah zong nih vanmi hna nih ‘a thiang, a thiang, a thiang’ tiah Pathian an thangṭhatnak hla in an sak mi kha vision in a hmuh ve, misual a si kha aa hmu (cf. Isa 6:3). Pathian nih sernak rian a tuah tik ah vanmi (Pathian fapa hna) nih hla an saknak kong tehte a khaan (Job 38:7). Salm cauk zong ah vanmi nih hla in Pathian an thangṭhatnak ding kong a phuan (cf Slm 103:20; 148:2).
Nihin Christmas kan tuah lio ahhin kan sinah vanmi nih hla an remh ve, thawngṭha an kan phurh i ruahchannak nganpi an kan pek. Teinak zong an kan hmuhpi hrimhrim lai. Kan thinlung hnakhaw kha ong cio hna usih law, vanmi hlasaknak thawng kha ngai ve hna usih; an hla bia nih thazaang thar kan pe hram ko sawh seh. Kan nunnak nih Pathian sunparnak a thangṭhat ve i amah thawngin daihnak a hmu i remnak a sertu ah Pathian nih kan nun hi hmang ve ko seh. Pathian nih a sunparnak titsa in a hun i langh tikah, minung nih sunparnak le rumra ngeihnak lei hoih in kan i ruahchan mi kha Jesuh nih cun vailamcung thihnak kha Pathian sunparnak teinak a langhternak ah a hman. Cucaah Christmas sullam taktak cu vailamcung ah khan a um i a lawngmi thlan nih tehte a khaannak ah khan a muru sullam cu an um. Cawlrawl einak kuang hi biapi a si lo kan ti duhnak a si lo, Khrih a chuahnak hi a biapi tuk mi a si ko, a zik in a biapitnak a langhnak kha sualnak le thihnak tei a sinak tu ah khan a si. Cu teinak nih Pathian he a kan remter ṭhan i cucu mithiang Paul nih hitihin tehte a khaan: “Mi zeihmanh hi Khrih he an i pehtlaih tik ah cun mithar a si, a nunning hlun kha a lo cang, nunning thar kha aa thawk cang” a ti (2 Kor 5:16-17). Vanmi runpi, hlaremh bu an hla bia: vawlei ah daihnak leng ko seh, an timi hi pumpak cio kan caah daihnak a si i cu daihnak nih a thei a parter mi cu remnak tuah kha a si. Cu remnak tuah cu IBC nih tlang kan i taarmi “mi vialte kha Khrih hawi i ser” kha a si.

Biatlangkawmnak
Tuk*m kan Christmas cu vanmi hlaremh kan ngai ṭi hna i an hla bia zong a ṭha hringhran. Pathian kan thangṭhatnak hi a ca i temh innak kan tuar ve mi lei hoih in a sunparnak tehte kan khaan a si ve i naute Jesuh nih daihnak a kan phurh mi laksawng kha remnak sernak a thei kan parter ding rian lian ngan kan i khinhnak ni sunglawi a si. Nelson Mandela bia roling te hin kan hun uar khun ta lai. Kan thinlung ah huatnak a um chung paoh cu huatnak thonginn chungah a tla mi kan si ve rih ko lai. Cucaah sualnak, thihnak, le huatnak in a luat i remnak a sertu, nunnak taktak in Halleluijah tiah Jesuh Khrih naute a d**g i Pathian a thangṭhat mi zumtu ṭha si ve hna usih.

13/07/2024

Uktu le Nawlngeitu Hna Ca Ah Thlacam Usih!
+ + +
Siangpahrang lungthin cu Bawipa k*t chungah a ummi a si, tilaknak tilam bantuk in a duhnak lei paoh ah a mermi a si.—Phungthlukbia 21:1

Timote sin ah Thlarau lei i a pa Paul nih ca a kuat mi cu “Daite le remte le Pathian ṭihzah in le ziaza ṭha in kan nun khawh nakhnga ukte hna le nawlngeitu hna ca ah thlacam” a ti (1Tim 2:1-4). Mibu i ṭhithruainak ah daihnak le remnak a um khawh nakhnga le mibu nunnak ah Pathian ṭihzahnak he ziaza ṭha in nunnak caan hman khawh nak hi uktu hna le nawlngeitu hna k*tchung ah tampi aa hngat tinak a si.

Cu uktu hna le nawlngeitu hna nawl a petu, rian a khinhtu cu Bawipa Pathian a si (Rom 13:1) caah anmah cung i a ummi, anmah nawl a pe khotu cu Pathian a si. Tilam kan sial tikah kan duhnak zawn ah ti kan luanter khawh bantuk in uktu hna le nawlngeitu hna lungthin cu Pathian k*tchung ah a um mi a si, Pathian nih a sersiam khawh hna, tinak a si. Uktu hna le nawlngeitu hna nih ningcang lopi in thil an tuah tikah a ingtuartu, fahnak a tuartu cu an ukmi, an hruaimi mibu kha kan si. Cu nih cun thilrit a chuahter, retheihnak tampi a chuahter.

Cucaah, uktu hna le nawlngeitu vialte hna nih ningcang tein mibu an hruai nakhnga Pathian sin ah thlacam cu zumtu hna kan rian a si ve. Rethei le thilrit mi vialte ka sin ah ra u, dinhnak kan pek hna lai tiah Pathian nih a kan auh ko. Thlacamnak in kan thilrit vialte Pathian sin ah kalpi usih! Uktu hna le nawlngeitu hna ca ah thlacam usih!

# IBC Fidi Cazual, 2024 July 7

26/12/2023

Lai Nunphung Ah Jesuh Nih Tlun-inn Kan Hal Ve Sehlaw
+++
Kan Bawipa Jesuh Khrih Bethlehem khua i a rak chuah lio ah riahbuk ah tlun-inn a rak tong lo (Lk 2:7). Milurelnak a si caah khual an tam hrimhrim lai, cu pin ah Bethlehem khua hi khua ngan tuk a si lo caah zapi riahnak hmunhma hi a har ngai ve ko lai. Riahbuk ngeitu zong hi a mawh lo hun ti awk te a si ve ko. Judah miphun hi Laimi bantukin thlachiatruahnak hi an ngei kho tuk ve rua lo. Nau a ngei deng cuahmahmi nu an hmuh ko buin inn-khaan pakhat te hmanh an hun tuaktanpi lomi hi khuaruahhar lei khi a si. Kan innpa nunphung pakhat a simi “Aho an thih ah ka zei poi lo, keimah ka him paoh ah a za” timi nunphung duhnung lo an ngei ve rua. Nau a ngei dingmi, a nithla a tling cuahmah mi hmuh ko buin tlun-inn dawnh khawh cu thlachiatruah lo ralṭhatnak phunkhat pei a si ko hi, tiah hun ti awk te a si.
Mary vapa Josef hi a fel lo, a santlai lo ti hoi hna in kan mawhchiat sual lo ding hi a biapi ngaingai. Josef hi pasalṭha taktak a si; aa suum kho taktakmi, a herh tukmi ah a herh ning in thil a tuah khomi, khua a khaang khomi pa a si. Bawi Jesuh Khrih a chuah hlan tiang Mary he nu le va an si lo (cf. Mat 1:25); tlun-inn a tong lo nain a dawt i a upatmi Mary nih nau a ngeih khawhnak hmunhma caah caw-inn a timhtuah piaktu a si. Judah mi caw-inn/ saṭil-inn hi kanmah lei bantukin a hnawmmi, fih a nungmi a si lo, minung an riah tawnnak, meiphu kau khawh a si i a lum zong a lummi, lung-inn deuh in sakmi a si. K*m 2 tang ngakchia thah dingin Herod nih nawlbia a chuah ah khan zanṭim zong ah timhcia tein a um kho i ralzaam sinak zong ṭuanvo a la kho colhmi kha Josef hi a si (cf. Mat 2:13-14). Josef hi upat hmaizah awktlak pasalṭha taktak a si.
Kan Lai nunphung duh a nun khunnak cu khuatlung mileng a dawmi kan si. Khual caah kenret chiahmi meh-hang an rak ngei, khual cu thluachuah phurtu ah an ruah, ningcang tein an dawt hna. Hakha peng lebang ah cun a thaw bik kha eiter hmasa a si. Tlun-inn dawnh phung a si lo. Hlan lio Khrih zumtu hmasa hmawngṭhiamtu kan pipu hna chan lio belte ah thawngṭha an rak chim ruangah tlun-inn dawnh an rak tong, asinain paih buan hoi hna an ser i an rak tei hna ahcun thawngṭhabia chimnak nawl an rak pek hna. A tlangpi in khual le mileng cu dawnh phung ah an rak ruat lo. Kan Bawipa Jesuh Khrih hi Lairam khuapi pakhat khat ah chuak ding khi hei si ve sehlaw riahnak hmunhma (tlun-inn) cu a tong hrimhrim ko lai tiah ka zumh. Kan kokek Lai nunphung te hi duh a nung tukmi a si. Kan Lai nunphung hi Khrih dawtnak, daihnak le dinnak chungah thukpi in nihin khrihfa zumtu hna nih tharchuah in ṭhanter chinchin ve hna usih.

# Rev. Lal Pek Lian
# 2023 Dec. 24 Fidi Cazual

26/12/2023

Matthai Le Luka Ṭialmi An I Dannak A Ruang
+++
Caṭialtu nih ca an ṭial tikah tinhmi ngei in ṭial cio a si. Cu bantukin Matthai le Luka caṭialmi zong an i dannak cu a si ve.
Matthai cauk cu Judah mi Matthai (Ngunkhuai khawl) nih a ṭialmi a si, an ti. Judah mi a si bantukin profet bia nih an rak chimmi David ciruang in Judah siangpahrang Messiah a chuak te lai tiah an rak hngahmi kha Jesuh Khrih hi a si, tiah Judah mi nih an cohlan khawh nakhnga ding caah i tinhsel in a ṭialmi a si. Cu ruangah Jesuh a hringsortu zong Abraham in a thoknak a si. Josef pa cu Jacob a si a tinak zong David fa ah Solomon ti in a ṭial i Luka nih cu David fa ah Nathan a ti caah an i dannak a si. Judah mi nih nu cu an rak nautat ngai hna caah vanmi nih Josef a mang ah an chimh ti in a ṭial nak hi si dawh a si. Nichuahlei mifim le an laksawng zong hi Jesuh cu an i ruahchanmi Messiah a si ko, hi tluk mifim le mi lianngan zong nih an upat ti a langhternak a si. Herod zong nih ngakchia a thah nak le Izipt ram i Jesuh an zampi nak zong hi ka ṭhutdan a ka chuh sual lai, ti a phan caah thah a duhnak a si, ti kha Judah mi theihter a duh hna caah si dawh a si. Cucaah Matthai hmanthlak cu saram vialte lakah a ṭhawng bik chiandeih in an langhter. Matthai thawngṭha cu Judah mi ca thawngṭha ti zong in a timi an um.
Luka cauk a ṭialtu cu sibawi Luka (Kolose 4:14) a si, an ti. Amah cu Masidonia khuami si dawh a si. Biakam Thar cauk ṭialtu hna chungah amah lawng hi Jentail mi a si. Aa tinh bikmi cu “Jesuh Khrih cu Pathian nih Israel mi a rak kamhmi hna khamhtu a sinak le mi vialte khamhtu, mi vialte kan ca ah a rami a si” ti kha mi vialte nih kan fian khawh nakding caah a ṭialmi cauk a si. Jesuh chuahkehnak a ṭialmi zong ah “Adam cu Pathian fa a si” ti in a d**ghter. Judah Jentail, mirum sifak, misual miding, nu pa thleidannak um loin Jesuh cu mi vialte a kan khamhtu, kan ca ah a rami a si, a ti caah Luka hmanthlak cu mi zeipoh nih raithawinak ah hmanmi Cawfa in an langhter. Jesuh chuahnak he pehtlai in Judah mi nih an rak nautat ngaimi hna nu Mary, tuukhal hna sin zong ah vanmi an lang i, minung inn ah chuak loin caw-inn ah a chuak tiah a ṭial. Ngunkhuai khawltu Zakia, Samaria miṭhapa, mirumpa le Lazaruh kong zong Luka lawng nih a ṭial. Luka thawngṭha cu ‘nu ca thawngṭha, Jentail mi ca thawngṭha, mi vialte ca thawngṭha’ ti zong ah an ti.
Cucaah Baibal ca a ṭhat khunnak le a tlin khunnak cu uk khat le uk khat an ṭialmi aa khah lomi hi a si. Anmah le an hmunhma thil cangmi hoih in ṭialmi an si caah an i dannak zong a umnak cu a si. Baibal ca ah cun mi vialte kan i tlum dih kho. Pathian bia cu aa palh bal lo. Cucaah thaw a chuah hnawh nak zong si dawh a si.

# Rev. Ṭial Thawng
# 2023 December 24 Fidi Cazual

26/09/2023

Nai Lawmhnak Hi Pathian Caah A Biapi Tuk
+ + +
“Bawipa ah nangmah kha i lawm law Bawipa nih na thinlung duhnak (lungthlitum) kha an pek lai.”—Salm 37:4

Mi vialte hi lawmhnak kan kawl dih. Cucu al awk a ṭha lo. Kan kawl ning cu aa dang liangluang nain kan kawl ciomi cu lawmhnak a si ko. Cheukhat nih cun lawmhnak hmuh duh ah ral an tho, cheukhat nih cun an hrial. An i tinhmi cu aa khat ko—lawmhnak hmuh duh ah a si. Cucu hmuhning aa dan caah a si ko i aho hmanh hi lawmhnak a kawl lomi tu cu kan um lo. Minung phung hrim a si ko. Mah nunnak aa lami hmanh khi lawmhnak kawl ruah ah a si kho men!—Blaise Pascal

Pathian nih hlangfang tein a kan lemmi le siter a kan duhmi cu lawmhnak, hnangamnak kawl hna seh ti hi a si. Salm 37:4—Bawipa ah nangmah kha i lawm law Bawipa nih na thinlung duhnak (lungthlitum) kha an pek lai. (Delight yourself in the Lord, and he will give you the desires of your heart). Salm 16:11—Nunnak lam kha na ka hngalhter; Nang he umṭi cu lawmhnak in a khat. Na orhlei k*t cu lawmhnak zungzal an si (You make known to me the path of life; in your presence there is fullness of joy; at your right hand are pleasures forevermore).
Pathian nih hin lawmhnak hi duh hna seh ti hi a kan duh hrim ko. Zeicah ti ahcun lawmhnak cu a biapi tukmi tahfung a si. Lawmhnak cu mi pakhatkhat silole thil pakhatkhat kha zeitluk in dah na caah man a ngeih, a sunlawi ti i na thinlung nih a tahnak a si. Phundang in chim ahcun, ‘na tlaihchanmi thil nih zeitluk in dah lawmhnak an pek?’ tinak a si. Lawmhnak cu na tlaihchanmi, na sunhsakmi tahnak a si. (Pleasure is the measure of your treasure.)

Na duh bikmi kha na sunhsak bikmi a si ko. Matthai 6:19-21 ah cun, “… zeicahtiah nan chaw (sunhsakmi, tlaihchnmi) a umnak ah nan lungthin zong a um ve lai” a ti. Na duh tukmi kha nai lawmhnak a si caah na sunhsak, na papek (you glorify your treasure by the fact that it’s the object of your pleasure.)

Cu ruangah, na lawmhnak hi Pathian nih biapi ah an chiahpiak nak a si. Pathian nih nai lawmhnak hi zei relpiak lo in a um lonak cu a si. (God is not indifferent about your joy.) Pathian ca zong ah a rak biapi tuk. Pathian ah nai lawmhnak hi na caah Pathian hi zeitluk dah a si ti tahfung a si.
Na thinlung thawngpetu: Lawmhnak hi na thinlung thawngpetu a si. Phundang in, na thinlung chungah bia a chimtu a si. Thil ṭhalo pakhatkhat nih lawmhnak hei in pe sehlaw cucu lawmhnak piahtana a si ti lo, na sunhsakmi/na duhmi piahtana a si cang. Na thinlung ah lawmhnak nih rian a ṭuanning cu a dik ko. Na duhmi tu kha aa ningcang ti lo tinak a si. Kha lawmhnak nih khan Pathian duhnak in leng ah an chuah cang. Cu nih a langhtermi cu thil ṭhalo pakhatkhat kha na caah a sunglawi ngai, man a ngei ngai ti kha a si.

Cucu sualnak hram cu a si—thil ṭhalo tlaihchan, thil ṭhalo ah i lawmh kha. Khrihfa nun ah cuka zawnte cu ‘na doh lai maw, nai uang lai dah’ ti i zumhnak raldohnak a chuahnak cu a si. Khrihfa nun cu Pathian kamhmi lawmhnak kha i bochan i khuachia le vawlei thisa nih a kamhmi a deu lawmhnak doh le hrial kha a si. Kan taksa nih a duhmi lawmhnak hlawt khawh zong hi a si ve. A ngan deuhmi lawmhnak kan hmuh khawh nakhnga a ṭhahnem lomi lawmhnak men cu ka**ak a rak herh ko. Luka 9:23-25 ah, “Aho hmanh nih zulh nan ka duh ahcun mah zawnruahnak kha nan ngol lai i nifate in nan vailam kha nan i put lai i nan ka zulh lai. Zeicahtiah mah himnak lawng a ruatmi cu a nunnak kha a sung lai, sihmanhsehlaw keimah ruangah a nunnak a sungmi cu khamhnak kha a hmu lai. Mi pakhatkhat nih vawlei hi a dihlak in co sehlaw amah cu lotlau ṭung sehlaw, asiloah rawkral ṭung seh law, zeital a miak hnga maw? Miak hlah.” a ti.

Baibal nih a kan cawnpiakmi Khrihfa lunglawmhnak timi cu, Pathian duhnak kawlnak le kanmah lawmhnak kawlnak hi lam dangdang cu an rak si lo, ti hi a si. Chim duhmi cu Pathian duhnak kawlnak ahhin lawmhnak taktak a rak um. Cucu khuaruahhar a si. John Piper nih cun, “Pathian cungah na lungtlin bik tikah Pathian cu na cungah aa lawm bik ve” a ti. “Zeitluk in dah lawmhnak na ngeih timi ah khan Pathian zeitluk in dah na cungah aa lawmh” ti aa hngat. Pathian ṭamhalnak na ngeihnak nih zeitluk in dah lawmhnak an pek? Pathian duhnak tuahnak nih zeitluk in dah nai lawmh?

Cucaah lungd**g loin lawmhnak taktak kha kawl cio usih. Minung nih kan hngalh khawh leng in Pathian duhnak tuahnak ah lawmhnak a rak um. Lawmhnak deu a si mi, hi vawlei thil ah si loin Pathian tu ah kan i lawmhnak hram sih usih. Kan thinlung dihlak, kan ruahnak dihlak le kan thazaang dihlak in Pathian tlaihchan le dawtnak cu kan i lawmhnak si ko seh. “Zeicahtiah kan tlaihchanmi a umnak ah kan thinlung zong a um ve lai.”

# Pu Tluang Thang Bik, 2023 Sept. 26 Devotion Message
# Jon Bloom, desiringgod.org chungin

21/08/2023

Jesuh Vailam Tung I Zohchihnak
+++
Baibal caang thim:
• Jesuh kha fek tein i zohchih u sih, amah cungah cun kan zumhnak cu a hramthawk in a d**gh tiang a um. Hmailei lunglawmhnak aa ruahchanmi ruangah khan vailam cung i thih ningzahnak cu zeihmanh ah a rel lo i atu cu Pathian bawiṭhutdan orhlei kam ah khan a hung ṭhu cang.—Hebru 12:2
** Na bia cu ka ke caah meiinn a si, ka lam ah ceunak a si.—Salm 119:105

Biahmaiṭhi le lawmhnak bia
Nihin ah kannih khrihfabu zong nih Baibal Zarhpi Ni, Pathian bia nih kan nun lam a hruai i kan i lawmhnak in Pathian kan thangṭhat khawh caah Pathian min ka thangṭhat. Nan i lawm tuk cio ko lai tiah ka zumh ko. Hi ni sunglawi ah kan chimchih lengmangmi pakhat hun nolh ka duhmi cu: Na thawhlawm kha Bible Society ah kuat a si ve lai i mi sawhsawh kanmah bantuk sifak santlai lo hna nih Baibal kha man fawi tein an i c**k khawh nakding caah an hman lai. Mah kokek holh in Baibal a ngei rih lomi hna ca zong ah thlacam piak ding in sawm dih kan si. Hi rian sunglawi, rianṭha a kan ṭuanpiaktu Bible Society vialte, tawlreltu dihlak le Baibal lettu, zohfeltu vialte cungah kan i lawm, upatnak zong kan pek ve hna.
Baibal Zarhpi Ni a si caah Baibal lei rianṭuannak tawite in kan hun chim ta lai. British and Foreign Bible Society hi 1804 ah rak dirh a si; United Bible Societies- UBS hi 1946 ah dirh a si i atu ah cun chungtel 148 a ngei; 1889 k*m in Kawlram zongah British and Foreign Bible Society min in rak thawk a si i 1964 k*m in The Bible Society of Myanmar tiah a min hun thlen a si i UBS chungtel tling a hun si khawhnak hi 1969 k*m ah a si. Kawlram chungah hi holh phun 200 a um i Baibal tling (Biakam Hlun le Thar) in a ngeimi 47 kan si i Biakam Thar lawng a ngei rihmi hi 18; Biakam Hlun a cheubang a let liomi hi 18; dihlak fonh ah holh phun 83 in Baibal kan ngei cang; Judson siangbawipa lehmi Kawl Baibal hi 1835 ah Baibal ning in kan ngei kho cang. Lai Baibal Thiang hi 1920 (Laura Carson lehmi); 1940 (Strait siangbawipa lehmi) le 1978 (Johnson siangbawipa le Rev. David Van Bik lehmi) in kan ngei kho ve.

Jesuh Khrih Aa Tinhmi
Baibal muru a simi, Baibal nih a hram in a d**gh tiang tehte a khaanmi kan Bawipa Jesuh Khrih kha fek tein kan i zohchih ding le Pathian bia fakpi in kan tlaihchan ding kha kan nunnak ah a biapi tukmi a si caah Khrih vailam tung zohchihnak nun kha tuzing ah thuk deuh in kan hun ruat ṭi hna lai. Sualnak, thurnak, ningzahnak, le fihnung in a khatmi vailamtung zoh ding hi cu a fawi bak lomi a si; asinain Khrih velngeihnak le ngaihthiamnak nih a hun thuamhmi vailamtung zohchihnak ahcun damnak, lawmhnak, le teinak nun a um kho i cucu Thiang Thlarau bawmhnak he cun kan zohchih khawh ve dingmi kha a si. Kan minung fimnak, zuamnak, le ṭhawnnak in cun vailamtung hi a zoh kho ding ahohmanh kan um lo, kan zoh duh fawn lai lo. Dingthlu Lairel Pathian a dawtnak a zik in kan hmuh khawhnak cu a Fapa ngeihchun Jesuh Khrih vailam cung i mi vialte kan sualnak ruang i a thah hi a si.
Kan Bawipa Jesuh Khrih nih a kan tinhpiakmi hi tampi a um ko. Cu chungah pakhat a fiang ngaimi cu Hell hi minung caah Pathian nih a sermi a si lo; Satan le Pathian nawl a ngai lomi vancungmi hna dantatnak caah a sermi a si. Minung cu Pathian nih amah muisam he aa lo in a kan sermi, a thaw a kan pekmi, a kan uar tukmi, a kan sunsak tukmi kan si. Satan nih hin minung cu amah lei ṭang ding in lam phunkip in a lemsoi i Pathian fanu fapa kan si lo ding kha aa zuam bikmi, aa hmaithlak bikmi rian, Hell i kalpi ding kha a si. Minung nih Pathian he i rem lo in Satan bia tu a rak ngaih caah a thi, Pathian lila nih minung cu nunnak a hmuh khawh ṭhan naklai a Fapa Jesuh Khrih in remnak le khamhnak lam a sial ṭhan. Vanram nuam ah tling tein a fale minung vialte kan phak khawh ṭhan ding hi Pathian kan Pa nih a kan duhpiakmi a si. Hihi fiang tein kan Bawipa Jesuh Khrih nih a chimmi kan rel khawh:
“Ka Pa i a ka pekmi paohpaoh cu ka sinah an ra lai i ka sin i a rami paohpaoh cu ahohmanh ka dawn hna lai lo. Zeicahtiah vancung in ka rung ṭum cu keimah duhnak tuah awk ah khan si lo in a ka thlahtu duhnak tuah awk ah khan a si deuh. A ka thlahtu nih tuah seh ti a ka duhmi cu hihi a si: a ka pekmi vialte kha pakhat hmanh thlau lo in, ni hmanung bik ni ah nunnak i an dihlak in thawhter dih kha a si. Zeicahtiah Fapa kha a ka hmu i a ka zummi paohpaoh cu ni hmanung bik ni ah nunnak i thawhter kha ka Pa nih a duhmi cu a si,” a ti. Johan 6:37-40.
Cun kan Bawipa Jesuh nih siaherh ngai in a Pa sinah thla a kan campiak rihmi cu: “Anmah ca lawngah hin thla ka cam lo, an chimmi bia thawngin a ka zum laimi hna ca zongah ka cam. Annih cu an dihlak in pakhat an si nakhnga thla hi ka cam. Ka Pa, keimah cu nangmah chungah ka um i nangmah cu keimah chungah na um bantukin annih zong kan chungah um ve hna seh,” a ti. Johan 17:20-21

Pathian Zohchih In Nunnak
Kan zeizong kip ah Pathian nih nawl a ngeih awk a si ti hi khrihfa zumhnak hrampi a si. Cucaah Pathian cu fek tein kan i zohchih a herh zungzal. Salm hla le thlacamnak ah voi tampi a nolhmi cu Pathian aa zohchihnak le bawmh a halnak, aa bochannak kha an si:
• BAWIPA ka sin i a um cu ka hngalh zungzal, amah cu keimah he naihte ah a um i zeihmanh nih an ka hnin kho lo. Salm 16:8
• BAWIPA cu kaa bochan zungzal i thil ṭihnung chungin a ka chuah. Salm 25:15
• Na nawlbia chung i a ummi khuaruahhar biatak kha ka hmuh khawh nakhnga, ka mit ka auter ko. Salm 119:18
• Sihmanhsehlaw BAWIPA Pathian, kei nih cun kan bochan i nangmah chungah dornak kha ka kawl; ka thihter sawh hlah! Salm 141:8
Kan Bawipa Jesuh nih Pathian kan i zohchih ding kha fiang ngai in a kan cawnpiak fawn: Jesuh nih aw thangpi in, “Keimah a ka zummi paoh nih cun keimah lawng kha a ka zumh si lo in keimah a ka thlahtu kha a zumh a si ve. Keimah a ka hmutu nih keimah a ka thlahtu zong kha a hmuh a si,” tiah a ti. Johan 12:44-45
Atu lio kan sining le boruak ko ahhin Jesuh Khrih a hmutu kan si ve ding hi a biapi tukmi a si i cu hmanh ahcun vailam cung i an thlainak, fahnak le ningzah a kan tuarpiaknak hi a hmu khomi, a mit a deimi kan si ding hi a biapi tukmi a si. Jesuh Khrih nih a Pa duhnak a tlinternak ahhin nganfahnak a tuarinnak lei hoih in kan zoh, kan tuar ve ding hi Baibal nih a kan duhpiakmi, khrihfa zumhnak nih a kan zuamcawh zungzalmi a si. Israel miphun hna nih Pathian an i zohchih i ral an tuknak hmanh ah an Pathian nih a tukpiak ko hna kha! (Deut. 3:22) Rili senpi hmanh cu pei a tanpi ko hna cu!
2 Chanrelnak cauk chungah Jehoshafat siangpahrang pa thla a camnak nih thlacam a kan sawm ve i cucu: “Maw kan Pathian, an cungah (Moab/Ammon) biaceihnak na tuah hnga lo maw? Zeitintiah kannih doh awkah a kan rathnawhtu hi bu nganpi hmai ahhin kannih cu santlailo kan si ko. Zei tuah awk kan hngal lo, sihmanhsehlaw kan mit lawng khan a cungah a um ko,” tiah a ti (2 Chan. 20:12).

Caang thim hrilhfiah
Kan Baibal caang thimmi hrilhfiah tawite in kan hun zoh ta hna lai. I zohchih u sih tiah a hun hmanmi biafang sullam cu lunghrinhnak tel lo in zumhnak le bochannak dihlak in i zohchihnak tinak sullam a ngei. Jesuh Khrih nih harnak a tuarmi, vailam tahnak in ningzahnak a inmi hi kannih caah zohchunh awktlak model a si i cu nih aa tinhmi aphichuak cu “lunglawmhnak caah” a si, tiah Jerome nih cun a fianter ve.
Khrih zumtu nih lungsau in intuar khawhnak (endurance and perseverance) kan ngeih khawhnak ding hi Hebru caṭialtu nih a kan tinhpiak i zumhnak lei ah nucan pacan asimi hna tuanbia, tehte bu kong kha a kan chimh (Dal 11) hnu ah kan i zohchih dingmi Khrih hrimhrim kha a kan hmuhsak; faknak kan tuar ve ding hi Pathian nih nunchimhhrinnak a kan ngeihnak (disciplines) an si i Phungthlukbia 3:11-12 kha a hram ah a hun i lakchinmi a si.
Pathian bia cu lamhruaitu le kan ceunak caah kan hman i harnak kan tonmi vialte Pathian bia in a hliah a phoih duhmi zumtu ṭha si hna usih. Ceunak nih muihnak a tei bang Pathian bia in sualnak cu kan tei ve hna lai. Pathian bia a ti tikah hin “a thiangmi Pathian bia asiloah nawlbia tinak a si i cucu meiinn bantuk a si (cf. Phungt. 6:23); a ke le a lam ah a ceuhtu ceunak a si timi nih a chim duhmi sullam cu thluachuahnak le lawmhnak a kan pek, a run ceuh tinak a si (cf. Slm. 18:28; 97:11,112:4; Jn. 8:12).

Nunnak ah i hmannak (life application)
Khrihfa Hlabu Nambar 195, caang thumnak ah: “Vailam kha i zohchih law na tlau bal lai lo; na kal pah in lawmhnak hla kha i sak tuah” tiah thazaang a kan pekmi hi atu lio ah kan herh khunmi a si tiah ka ruah. Kan tlau lo bak a herh hi mu! Khrihfa Hlabu Nambar 138, caang linak ah lungthin kehkuainak le pumpeknak in tehte a khaanmi nih thazaang a hun kan pekmi cu: “Vailamtahnak zungzal dinnak in ka zulh lai, lunglawm in ningzah ka in lai,” a ti ve. Zumh awktlak sinak in Jesuh Khrih a vailamtung aa zohchihmi zumtu ṭha, Khrih hnu zultu ṭha kan si khawh naklai Thiang Thlarau nih fim kan chim sehlaw, ralṭhatnak kan pe sehlaw kan bawm ko sawh seh!
Jesuh Khrih kan i zohchihnak ahhin vailamtung cu hmunlai ah a um vemi a si kha ralring tein philh hna hlah usih. John R. W. Stott lebang nih cun Khrih Vailamtahnak hi a uar tuk i biahram a domhnak ah mithiang Paul bia kha a hun i lak colh ve: “Kei tu cu Bawipa Jesuh Khrih vailam lawng hi kaa porhlawtpi ko lai,” (Gal. 6:14) a ti; vailamtahnak hmual a fah tuknak tuanbia a kan chimhmi ah general Varus nih BC. 4 lio ah khan minung 2000 vailam ah a rak tah hna, cun general Titus nih Jerusalem a rak lak lio ah ah minung tam tuk vailam ah a rak tah fawn hna. Israel miphun caah Jesuh Khrih cu Messiah a si ko tiah cohlan a har khunnak cu “thing cung i thlaimi cu Pathian chiatserhmi an si” tiah Deut. 21:23 ah kan rel khawhmi ruangah hin a si ve i an upat tukmi Messiah nih Pathian chiatserhnak a in ding cu a ruah in an ruat kho lo. Cucaah mithiang Paul zong nih 1 Korin 1:18, 23 chungah “Vailamtahnak i Khrih a thihnak kong hi a tlau lio lengmangmi hna caah cun pakpalawng bia a si ko…sihmanhsehlaw kannih nih cun vailamtahnak cung i thahmi Khrih kong kha kan chim i cu kong cu Judah mi caah cun tluknak lung a si i Grik mi hna caah cun hruhnak bia a si,” a rak ti. Kan Bawipa Jesuh nih hin vailam cung an thlai lio ah bia ka sarih a chim i cu chungah bia pathum hi Salm chung bia, Khrih ah an tlinnak kha a si: Ka Pathian ka Pathian, zeicahdah na ka hlawt? Salm 22:1; ka ti a hal tikah ti thor an ka dinh—Salm 69:21; nangmah k*t chungah ka thlarau ka chiah---Salm 31:5, hna hi an si.

Biatlangkawmnak
Vailamtah cu khrihfami kan hmelchunhnak a si. Vawlei cung khrihfabu tuanbia kan zoh tikah ram kip ah martar hna vailamtung an i phun i kan missionary hna thisen le thlanti cu kan tuanbia tehte an si. Kan hmaika ah aa hungmi phentu le ralchiatnak thil cu a tam liangluang ko lai. Khrih kan i zohchihnak ah dawnkhantu vialte tei khawh kha kanmah lei duhnak nih Thiang Thlarau bawmhnak a hal awk a si ve hnga. Baibal hi voi tampi kan rel hna lai, kan nolh lengmang lai; a bik in Salm le Thawngṭha cauk pali hi rel khun hna usih. Atu lio kan sining boruak a tei kho tu le Hell i thlak a kan tim pengmi Satan tukforhnak kha Pathian bia in kan tei hna lai. Ngunkhuai khawltu Zakia kha mi niamte a si caah Jesuh Khrih kha a tong kho colh lo; asinain ningzak lo tein thingkung ah a kai ngam ko (Lk. 19); vailamtung kan i zohchihnak ahhin a herh ahcun thingkung zongah kan kai ve ko lai. Hlawtnak le ningzahnak zong a si hrim ko lai nain khrihfami kan temtuarnak phen ah a um zungzalmi cu teinak, lawmhnak le Pathian sunparnak a si kha kan philh hna lai lo. Amah belte atu lio ko ah hin vailamtah tel lo in Khrih dawtnak hi hrilhfiah i tim hna hlah usih. Lawmhnak asiloah sunparnak (joy and glory) kong kan chim tikah tuarinnak (suffering) hi philh bak hlah usih. Atu lio kan sining le boruak ahhin vailamtung zoh cu a fawi bak lo, a hark o; fih a nung i thin a lin tuk ko nain ngaihthiamnak, ral hmanh dawt khawhnak kha Khrih vailamtung ah a um caah kan i hneek ṭualmal ko hna lai. Moses nih thetse ramcar ah dar rul a taarmi kha hneekchom in a zohmi zong nih an dam ve ko khah! (cf. Jn. 3:14; Nam. 21:9). Thiang Thlarau nih hneek ṭha a simi cu kan hneekpi ve ko seh.

# August 20, 2023
# Bible Sunday (IBC)

David Van Bik Library

11/09/2025

11/09/2025

24/12/2024

13/07/2024

26/12/2023

26/12/2023

26/09/2023

21/08/2023

Address

Telephone

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category