01/08/2026
Sathah Hlan Cawlphah
==============
Kan pipu hna hi cathiam lo, fimnak ngei lo an rak si ko nain an hmuhton mi tete le an theihhngalh mi tete chinchiah awk a tlak mi le cinken awk a tlak mi an um len. Theihtlei tete hi philh ti lo ding in cinken an i zuam. Thilṭha an ton ah siseh thilchia an ton ah siseh, vanṭhat an ton le vanchiat an ton ah siseh, thluachuah an hmuh le sualping an ton ah siseh a ruang an hlat ṭheu tawn. A bik in vanchiat an ton tikah khuazing hna kan tlak lo caah a si tiah an zumh. Thilṭha an ton tikah vanmi phuhlam kan tong an ti tawn. Cu bantuk chiatnak an ton mi tete kha hmailei i an ton ṭhan ti nakhnga lo fimchimtu le ralrin peknak ca ah ti in phung an thluk thiam. Cu lak ah cun “sathah hlan chawlphah” ti mi hi phungthluk an ngeih mi a rak si ve. Sualping an purh nakhnga lo ningzah hmaichiat an ton sual nakhnga lo anmah mual a pho nakhnga lo le an i chuah sual nakhnga lo ralrin an i peknak si dawh a si.
Sathah hlan chawlphah ti cu ṭhat lei si loin ṭhatlo lei khi a sawh duh mi a si. Sa cu an zalh ko lai nain an thah khawh tak lai le thah khawh tak lai lo a fian lo caah chawlphah chung lo ah a ṭha tinak a si. Hualchial ton khawh a si caah sahlap tuk in chawlphah cu a ṭha lo tinak a si. Chim duh mi cu thil pakhatkhat kan tuah tikah a theipar zun hlan ah cutin a si lai khatin a si lai tiah rak chim cia chung kha a ṭha lo tinak a si. Lungchung i saduhthah kha mi sin ah va chimphuan thluahmah kha chim ning in si ṭung lo ahcun ningzah mualphonak a si. Chim cia lo tein rak um i a chuak mi thil poh pomhlawm khawh kha a ṭha rak tinak a si.
Abiana ah ramvaih an kal tikah “ram kan vai lai” ti hmanh in an chim lo. “Pawng kan pet lai” an ti ziar. Sakap lo in kan kir sual kho ti a si. Kan holhchiat lai ti an phang. Zaan i thirthang kan tunh tik, ramlak ah a thli tein kan tunh tawn. Zu nih a theih lai i a pal duh lai lo, a pal hmanh ah a tlolh sual lai, a tu kho sual lai lo ti kan phang. Thirthang kan tunh ti hmanh thang in kan chim ngam lo. Holh chiat sual lai ti phan ah ralrin rak i pek bia a si.
Minung nih pawcawmnak ca ah thil pakhatkhat tuah ding saduhthah kan ngei tawn. Cucu chunmang kan ngei ti a si. Cu saduhthah mi cu mi sin ah va chimlen phung a si lo. A cheu cu mi nih ka uar hna seh, ka zohcho hna seh ti an duh caah cucu ka si khakha ka si lai tiah porhlawt ruamkainak ah mah le mah i thangṭhat a hmang mi kan um tawn. Cucu kan pipu nih an rak huat ngai i phung an thluk hnawh mi cu a si.
Atuchan tanghra/tang hleihnih caminpuai a phi mi pawl mi tampi hna cu “na phi kho maw” ti hal ah hin “ka phit khawh, ka awng ko lai” tiah awlsahlap ngai le nal ngai in an chim tawn. “Ka phi kho lo” ti cu an ka nautat lai i an ka nihsawh lai ti an phang. Result a hung chuah taktak tikah an awng ṭung lo i ningzak in an to tawn. Kilhkanh te i a um mi tu nih cun an phit khawh ko zong ah “ka phi kho tuk lo” an ti ziar. Result a hung chuah taktak tikah cun an awng i distinction hmanh an hmuh beh. Cucaah “ka phi kho” a ti i a sung ṭung mi nakin “ka phi kho lo” a ti i a awng ṭung mi kha mi nih uar deuh le zohcho deuh an si ko.
K*m 2008 lio ah Aung Myint ti mi pa hi Yangon ah tang hra a phi i a hawi le sin ah “ka phit khawh tuk, ka awng la, ka awn lo ahcun kai that lai” tiah a rak chim. Result a chuak i a sung ai. A hawile nih “na sungh ṭung nai that ne lai maw” tiah an holhchuah. A ning a zak tuk. Chawlphah a ṭhat lonak cu a si. Amah i a tuah khawh mi cu phit kha a si. Mark pe tu le awnnak a pe kho tu cu ca chek tu saya te an si.
Vawleicung ahhin aho poh hnabei in a nung mi lawngte kan si. Vanṭhatnak a awr mi lawngte kan si. Vanṭhatnak a ser kho tu kan si lo. Vanchiatnak hi aho hmanh nih kan duh lo. Thluachuah a pe kho tu Pathian sin ah heh tiah thla kan cam. Thlacam lawng a za lo, heh tiah kan ṭang rih. Cu bu ah “vanchiatnak ka tong lai lo” tiah chim khawh a si lo. Lo a thlo mi nih thlairawl ngeih te lai ruahchan in lo tuah a si. Chawlet mi zong nih a miak hmuh te lai ruahchan in chaw lehthal a si. Aho hmanh nih tinhmi ning in a theipar 100 ah 100 ka hmuh lai ti awk a ṭha lo. A theipar kan ruh le kan inn a phak hlan lo hnangam tein kan ta a si kan ti kho lo. Chawva zong kan zal in kan kuangchung a phak hlan ahcun hna a ngam kho lo. A karlak ah thlichia, ruahchia, mifir le misual ton khawh a si. Cucaah rawl cu zat ka ngei lai e tiah a hlankan in chim phung a si lo. Cucaah kan duh mi poh si khawh a si lo i kan duh lo mi vanchiatnak zong ruah lo ah ton khawh lengmang a si.
Cucaah kan pupa nih sathah hlan ah chawlphah tiah phung an thluk mi hi ralrin i peknak a si i kan nun chung ah mual kan pho sual nakhnga lo zatlak puicimh kan ton nakhnga lo biachim holhrel ah i sumreng deuh u sih law hi nunzia hi kan chan zong ah leng kho ve rih seh law a ṭha tuk ko hnga.
# Pu Ngun Hram
# Fidi Cazual, 2026 July 26
