ဌာန်ဖောအ်ဗြေဝ်ဍုၚ်မန် - Mon State Development Center

04/05/2026

https://www.youtube.com/watch?v=d3wt5JLRcrI
Crd:

စစ်အာဏာရှင် ပြိုလဲစေမည့် လျှို့ဝှက်ချက် (ဦးအောင်ထူး)

31/03/2026

ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ကို ဖွဲ့စည်း
ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို လက်တွေ့အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် တော်လှန်ရေးကိုအရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ပြီး အသွင်းကူးပြောင်းရေး အစိုးရတစ်ရပ်ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။
SCEF တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO)၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF)၊ ကရင်နီအင်အားစုတွေ (KNPP၊IEC၊KSCC)၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) တို့ ပါဝင်သည်။ ကောင်စီကို ပြည်နယ်/ဖက်ဒရယ်ယူ နစ်/EROs ကိုယ်စားပြု၊ ပြည်သူ့ကိုယ်စားပြုနှင့် အမျိုးသမီး ကိုယ်စားပြုမဏ္ဍိုင် သုံးရပ်ဖြင့် တရားဝင်ဖွဲ့ စည်းထားသည်။
SCEF သည် လက်ရှိတော်လှန်ရေးအဆင့်ကို တက်လှမ်းကာ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ အစီအမံများ ကို အတည်ပြုရန်၊ အသွင်ကူးအစိုးရဖွဲ့စည်းရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ဖက်ဒရယ်ရေးနှင့် အင်စတီကျူးရှင်း ကိစ္စများကို ညှိနှိုင်းဦးဆောင်ရန် လည်း ရည်ရွယ်ထားသည်။ စစ်အာဏာရှင်စနစ်အပါအဝင် အာဏာရှင်စနစ်များကို အမြစ်ပြတ်ဖယ်ရှား ကာ လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ ကာကွယ်မြှင့်တင်ပြီး အမျိုးသားတန်းတူရေး ရှိသော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်မည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။
SCEF က နိုင်ငံရေး ဦးတည်ချက် ၆ ချက်ကို ထုတ်ပြန်ထားသည်။ အဓိက ချက်များမှာ စစ်အာဏာ သိမ်းမှု ဖယ်ရှားပြီး စစ်တပ်သည် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်မှု အဆုံးသတ်ရန်၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအားလုံးကို အရပ်သား စီမံအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိရန်၊ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ အခြေခံဥပဒေသစ်ရေးဆွဲရန်၊ ပဋိပက္ခအတွင်း ထိခိုက်ခံရသူများအတွက် တရားမျှတမှုနှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလအတွင်း တရားမျှတမှု ရရှိရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။
မျှဝေသုံးစွဲသော “Shared Sovereignty” မူကို ကိုင်စွဲကာ အချုပ်အခြာအာဏာများကို ပြည်နယ်/ဖက်ဒ ရယ် ယူနစ်အတွင်းနေထိုင်ကြသော ပြည်သူလူထုက ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ် ချက်များကို စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု (Collective Leadership) ဖြင့်ဖော်ဆော်သွားမည်ဖြစ်သည်။ မတူကွဲ ပြားမှုကို အခြေခံ၍ One policy, one strategy” ဖြင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍများကို ပူးပေါင်းညှိနှိုင်း၍ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်ရောက်ရန်အတွက် လက်တွဲဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ထုတ်ပြန် ထားသည်။
သို့သော် ကောင်စီတွင် မွန်ဒေသ၊ ရှမ်းဒေသ၊ ရခိုင်ဒေသမှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့ မပါဝင်သေးဘူးဆိုတာ တွေ့ရသည်။

18/03/2026

မွန်တို့၏အခွင့်အရေးအတွက် မတူညီသော ချဉ်းကပ်မှု
---------------------------------------------------
စစ်အာဏာသိမ်းကာလ ၅ နှစ်ကျော်၂၀၂၆ ခုနှစ် ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် မွန်နိုင်ငံ ရေးအခင်းအကျင်းသည် ပါတီ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်း၊ NCAညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရေးလမ်းကြောင်း၊ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလမ်းကြောင်း စသည့် သဘော ထားကွာဟမှုများ ပိုမိုထင်ရှားလာသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ကော်မရှင်၏အတုအ ယောင်ရွေးကောက်ပွဲတွင်ပါဝင်ပြီး မွန်တို့၏ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အခွင့်အရေးကို ပါတီနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းဖြင့် ရယူမည် ဟု ကြွေးကြော်နေသည့် မွန်နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် မွန်တို့၏အခွင့်အရေးကို လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ဖြင့်သာရယူနိုင် သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် မွန်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းတို့အ ကြား အမြင်သဘော ထားကွာဟမှုသည် ပိုပြီး မြင်သာလာနေပါသည်။
မွန်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး၏ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့် ပါက ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် မွန်အမျိုးသားများအင်အားစုများသည် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (ဖဆပလ) အစိုးရထံ ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှ မွန်တို့၏အခွင့်အရေးများကို နှစ်ရှည်လများ တောင်းဆိုခဲ့ကြ သည်။ သို့သော်လည်း ဖဆပလအစိုးရ၏ အာဏာဗဟိုပြုစနစ်နှင့် တိုင်းရင်းသားပြဿနာများအပေါ် ချမှတ် ထားသည့် မူဝါဒလမ်းစဉ် မရှင်းလင်းမှုကြောင့် အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ဘဲ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်လာခဲ့သည်မှာ ယနေ့တိုင်ပင် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပါတီနိုင်ငံရေးပြန်လည်နိုးထလာချိန်တွင် မွန်တို့အခွင့်အရေးအတွက် မွန်နိုင်ငံရေးပါ တီများသည် လွှတ်တော်မှတစ်ဆင့် အပြောင်းအလဲဖော်ဆောင်နိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့ စည်း ပုံအရ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးတွင် တပ်မတော်ကိုယ်စားလှယ် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း နေ ရာယူထားသည့်အတွက် လွှတ်တော်အတွင်း အဆိုပြုချက်များသော်လည်း ကောင်း၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရန်ကြိုးပမ်းမှုများ သော်လည်း ကောင်း တပ်မတော်က သဘောမတူပါက မဖြစ်နိုင်ပေ။ ဤအချက်သည် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်း မွန်လူငယ်များကို ပါတီနိုင်ငံရေးလမ်း ကြောင်းမှ လက်နက်ကိုင်လမ်းကြောင်းသို့ တွန်းအားပေးသည့်အချက် ဖြစ်သည်။

ပါတီနိုင်ငံရေး
-------------
၂၀၂၅ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ ၂၀၂၆ ခု ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်အထိ အပိုင်းသုံးပိုင်းခွဲ ၍ ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက် ပွဲတွင် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) တို့ကို ရောနှောကျင့်သုံးပြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ပေါင်း ၁၀၂၅ ဦး ယှဉ်ပြိုင်ကြကာ ပြည်ထောင်စုကြံခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ အများဆုံး အနိုင်ရရှိပါသည်။
မွန်ပြည်နယ်တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃၁ နေရာတို့တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၁ ဦး၊ တပ်မ တော်ကိုယ်စားလှယ် ၈ ဦး၊ မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး ၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၊ ပြည်သူ့ပါတီ၊ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီနှင့် အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ် ၁ စီ နေရာရရှိထားသည်။ USDP နှင့် တပ်မတော်ကိုယ်စား လှယ်များ စုစုပေါင်း ၁၉ နေရာရရှိထားပြီး လွှတ်တော်တွင် အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ မွန်ညီညွှတ်ရေးပါတီ (MUP) သည် လွှတ်တော် ၇ နေရာဖြင့် အဓိကအတိုက်ခံပါတီအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားပြု အနိုင်ရအမတ်များအနေဖြင့် လွှတ်တော်တွင် မိမိတို့ လိုလားချက်များကို မည် သို့မျှမလုပ်ဆောင်နိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ စစ်ကော်မရှင်မှ ကြိုတင် စီစဉ်ချမှတ်ထားသည့် လမ်းကြောင်းအတိုင်းသာ သွားရမည် ဖြစ်သည်။

NCA နိုင်ငံရေး
-------------
မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (NMSP) သည် တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေး ထိုးခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးအရ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည့်နည်းလမ်းဖြင့် မွန်အမျိုးသားများ ၏အခွင့်အရေးများ ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု ဆိုသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) သည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအောက်တွင် သွားရမည်ဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံရေးတွေ့ဆုံဆွေးနွေမှု အကြိမ်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း မျှော်မှန်းသည့်ရလဒ် မထွက်လာပေ။ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းရန်ဆိုပြီး ဆွေးနွေးရေးလမ်းစဉ်ကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။
စစ်ကော်မရှင်ကလည်း တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များကို NCA လမ်းကြောင်းအတိုင်း ပူးပေါင်းပါဝင်ရန် ဖိတ်ခေါ်နေပြီး နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းနှင့်သာ ဖြေရှင်းသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းနေသော်လည်း မြေပြင်တွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ အရှိန်မြှင့်လာနေပေသည်။ အမျိုးသားညီညွှတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာ န၏ ၂၀၂၆ ခု ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း စစ်ကော်မရှင်၏လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သားသေဆုံးသူဦးရေ ၂၃၂၆ ရှိပြီး၊ ၄ ထောင်ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်ဟု ဆို သည်။
ထိုအချက်များကြောင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းများသည် စစ်ကော်မရှင်၏ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးဖိတ်ခေါ်မှု များအပေါ် အယုံအကြည်မရှိပေ။ တိုင်းရင်း သားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် ငြိမ်းချမ်းရေး အာမခံရှိပြီး စနစ်ပြောင်းလဲရေးကို ဦးတည်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အနာဂတ်မြန်မာ့နိုင်ငံ ရေးတွင် စစ်တပ်ပါဝင်ခွင့်မရှိ ရေး၊ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပေဒဖျက်သိမ်းပြီး ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အသစ်ရေးဆွဲရေးစသည်များကို ချမှတ်ထားသည်ဟု သိရပေသည်။

မွန်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး
------------------------------
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းတွင် စစ်အာ ဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အရှိန်အဟုန်တိုးမြင့်လာသကဲ့သို့ မွန်ပြည်နယ်တွင်လည်း တော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အင်အား စုသည်လည်း အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF)၊ မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ် (MSDF)၊ မွန်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (MLA)၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာ ရှင်တိုက်ဖျက်ရေး) NMSP-AD စသော တော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
မွန်ပြည်သူလူထုအများစုသည် မွန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအားလုံး တစုတစည်း တည်းဖြစ်လာစေရန် မျှော်လင့်နေကြသည်။ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား ပူးပေါင်းညီညွတ်မှသာ မွန်တို့၏လက်နက်ကိုင်တော် လှန်ရေးအားကောင်းမည်ဖြစ်ပြီး လူထု၏ထောက်ခံမှု ပိုမိုရရှိမည်ဟု ဆိုသည်။
၎င်းလိုအပ်ချက်များအပေါ်တုံပြန်သည့်အနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ မွန်အမျိုး သားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)၊ (MNLA-AD)မွန်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (MLA) နှင့် မွန်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (MLF) တို့က ပူးပေါင်းပြီး ရာမညမွန်တပ်တော် (RMA) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပါသည်၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ NMSP-AD ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုအောက်တွင် RMA သည် တိုက်ပွဲဝင်သွားမည်ဖြစ် သည်။ ထိုနည်းတူ အခြားသော မွန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည်လည်း စစ်အာ ဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲ ဝင်နေကြဆဲဖြစ် သည်။
အချုပ်အားဖြင့် လက်ရှိမွန်နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းတွင် မွန်တို့အခွင့်အရေးအ တွက် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ကြိုးပမ်းနေသည်ဆိုသော၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေး ကောက်ခံကိုယ်စာလှယ်များ၊ မွန်တို့၏ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် အခွင့်အရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုကို NCA လမ်းကြောင်းဖြင့် ကြိုးစားနေသော မွန်ပြည်သစ်ပါတီ နှင့် အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းမှသာ မွန်တို့ကံကြမ္မာ မွန်တို့ဖန်တီးခွင့် အခွင့်အရေးကို ရရှိမည်ဟု ယုံကြည်ပြီး အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ဖြင့် တော်လှန်နေကြသော မွန်လက်နက် ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများဟူ၍ ရှိနေပေသည်။
မွန်ပြည်သူလူထုများအနေဖြင့် မိမိတို့၏လွတ်လပ်မှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်အတွက် မည်သည့်လမ်းကြောင်းကို လက်ခံထောက်ခံရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးနှင့် ပါတီနိုင်ငံရေးလမ်း ကြောင်း ၂ ခုအနက် မည်သည့်လမ်းကြောင်းက မွန်တို့၏အခွင့်အရေးကို ဆောင်ကြည်နိုင်သည်ကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရမည် ဖြစ်သည်။
လက်ရှိအနေအထားအရ ပါတီနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းသည် စစ်အာဏာရှင်ကို သက်ဆိုးရှည်စေရန် အကာအကွယ်ပြုထားသည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအောက်တွင် ရှိနေသည့်အပြင် လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအောက်ကို ခိုင်မာအောင် ပြုလုပ်ပေးပြီး စစ်အာဏာရှင်သက်ဆိုး ရှည်အောင် အားပေးနေသလို ဖြစ်နေပေသည်။
မွန်တို့တောင်းဆိုနေသည့် တန်းတူအခွင့်အရေးနှင့် ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့် အခွင့်အရေးသည် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းမှသာ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည့်အတွက် လက်နက်ကိုင်နည်းသည်သာ တစ်ခုတည်းသော စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။

#မွန်တို့၏အခွင့်အရေးအတွက် မတူညီသော ချဉ်းကပ်မှု

12/03/2026

12/03/2026

https://burma.irrawaddy.com/video/2026/03/11/411731.html

04/03/2026

https://burma.irrawaddy.com/article/2026/03/03/411491.html

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ချို့ယွင်းချက်များနှင့် ရွေးကောက်ပွဲကြောင့် စစ်ဘက်လူတန်းစားများ အာဏာကို ...

04/03/2026

ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်လာသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးအကြောင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်း ဧရာဝတီက ရေးသားဖော်ပြခဲ့သော ဆောင်းပါးကို ပြန်လည်ဝေငှလိုက်ပါသည်။

ဆောင်းပါး အပြည့်အစုံကို ကွန်မန့်ရှိ လင့်မှတဆင့် ဆက်လက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။


---------------------
စာဖတ်သူများ၏ ပံ့ပိုးမှုက ပြည်သူများ လိုအပ်နေသည့် အကောင်းဆုံး နှင့် အရည်အသွေးမီ သတင်းများကို ဖော်ပြစေနိုင်မည်။
Support The Irrawaddy: https://bit.ly/3btQYpR

04/03/2026

အရပ်ဖက်ခေါင်းဆောင်မှုသင်တန်းပြုလုပ်
မွန်ပြည်ဖွံ့ဖြိုးရေးစင်တာ (MSDC) မှ ၄ ရက်တာ အရပ်ဖက်ခေါင်းဆောင်မှုသင်တန်း Civic Leadership Training ကို ၂၀၂၆ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅-၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ပါသည်။ အဆိုပါသင်တန်းသို့ မွန်၊ ကရင် လူထုအခြေပြုအဖွဲ့အစည်းများ၊ စီဒီအမ်များနှင့်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ အဖွဲ့ဝင်ခေါင်းဆောင် များ (၂၁) ဦး တက်ရောက်ကြပါသည်။
အဆိုပါသင်တန်းတွင်ခေါင်ဆောင်မှုအခြေခံများနှင့် စိန်ခေါ်ချက်များ၊ တက်ကြွစွာနားထောင်ခြင်း၊ ပတ် သက်ဆက်နွယ်သူများ (Stakeholders) ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း၊ မဟာမိတ် (Alliance) တည်ဆောက် ခြင်း၊ ဗျူဟာရေးဆွဲခြင်းအပိုင်းဆိုင်ရာများ၊ ခက်ခဲသည်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများနှင့် ခံစားမှုများကို စီမံခြင်း စသည့် အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးကြပါသည်။
သင်တန်းတက်ရောက်လာသူများက သင်တန်းတွင် ဆွေးနွေးသည့် ခေါင်းဆောင်မှုအကြောင်းအရာများကို စိတ်အားထက်သန်စွာ ဆွေးနွေးကြပြီး ၎င်းလေ့လာမှုများကို လက်တွေ့နယ်ပယ်တွင် ပြန်လည်အသုံးချ သွားမည် ဖြစ်သည်။

13/02/2026

ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းချပေးသော အခြေခံမူ (၄) ချက်..............................................................................
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ ပင်လုံစာချုပ်ချုပ်ဆိုကြပြီး ဒီမိုကရေစီပြည် ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံထူထောင်ရန် ရည်မှန်းချက်အဖြစ် ထားရှိကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ၁၉၄၇ ခု ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ် တော် ပထမညီလာခံတွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရာမှာ ထားရှိမည့် အခြေခံ (၄) ချက်ကို တင်သွင်းကြောင်းတွေ့ ရသည်။
၁။ လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံဖြစ်ရမည်၊ (Independence)
၂။ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ရမည်၊ (Sovereignty)
၃။ ဒီမိုကရေစီသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ရမည်၊ (Republic)
၄။ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံဖြစ်ရမည်၊ (Union State) ဟုရှင်းလင်း အဆိုတင်ပြီး ဤအဆိုအပေါ် တညီတ ညွတ်တည်း ဩဘာပေးပြီး ထောက်ခံကြကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပါတ်သတ်၍ အခြေခံလမ်းညွှန်ချက် (၇) ချက်ကိုလည်း ချမှတ်ထားသည်။

ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လမ်းညွှန်ချက် (၇)ချက်......................................................................
လွတ်လပ်သည့် အချူပ်အခြာအာဏာပိုင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွက် ရေးဆွဲရမည့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအ ခြေခံဥပဒေနှင့် ပတ်သက်သည့် လမ်းညွှန်ချက်(၇) ချက်ကို တင်သွင်းခဲ့ပါသည်။
တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကရင်နီနယ်များအပါအဝင်ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော် သူ/နိုင်ငံတော်သားတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များသည် တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ အာသီသဆန္ဒနှင့် လျော်ညီစွာ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချူပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို စီစဉ်ရေးဆွဲရန် အလို့ငှါ၊ စုံညီစုဝေး ကြလျက် အောက်ပါပြဋ္ဌါန်းချက်များကို ချမှတ်ကြကြောင်း။

၁။ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချူပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသည် မြန်မာပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတော်ဟု ခေါ်တွင်စေသော လွတ်လပ်သည့်အချူပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်း အုပ်ချူပ်ပုံအခြေခံဥပဒေဖြစ်စေရမည်။
၂။ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော်တွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချူပ်ပုံအခြေခံဥပဒေက သတ်မှတ် ဖေါ်ပြသည့် တသီးပုဂ္ဂလ ပြည်နယ်များသည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် သတ်မှတ် ဖေါ်ပြထားသည်နှင့်အမျှ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချူပ်ရေးအာဏာရ ရှိစေရမည်။
၃။ အချူပ်အခြာ အာဏာပိုင်လွတ်လပ်သော သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့်တကွ၊ အပါဝင်ဖြစ်သည့်ပြည်နယ်များနှင့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအားလုံးတို့၏ အခွင့်အာဏာဟူသမျှ တို့သည် တိုင်းသူပြည်သားတို့ထံမှ သက်ဆင်း စေရမည်။
၄။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တိုင်းသူပြည်သားမှန်သမျှသည် လူမှုရေးရာ၌၎င်း၊ စီးပွားရေးရာ၌၎င်း၊ နိုင်ငံရေးရာ၌၎င်း၊ တရားမျှတမှု ရှိစေလျှက်၊ အဆင့်အတန်း အခွင့် အရေးနှင့် ဥပဒေသက်သေခံမှုတို့တွင် ဆူကြုံနိမ့်မြင့်မရှိ။ ပကတိတူညီ စေရမည့်ပြင်၊ တရား၊ ဥပဒေနှင့်သော်၎င်း၊ အများပြည်သူတို့စောင့်စည်းအပ်သော အကျင့်သိက္ခာနှင့်သော်၎င်း၊ မဆန့်ကျင်သမျှ လွတ်လပ်စွာကြံစည်ပိုင်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာဖေါ်ထုတ်ပြောဆိုပိုင်ခွင့်၊ ယုံကြည် ပိုင်ခွင့်၊ ဘာသာတရား ကိုးကွယ်ပိုင်ခွင့်၊ ဝတ်ပြုပိုင်ခွင့်၊ ပရိယေသနရှာမှီးပိုင်ခွင့်၊ စည်းရုံးပိုင်ခွင့်၊ပြုမူဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်တို့ရရှိ တည်မြဲစေရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အဦး အလုံ သတ်မှတ်ထားရှိစေရမည်။
၅။ ဤဖွဲ့စည်းအုပ်ချူပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လူနည်းစုများအဘို့ လုံလောက်သော ကာကွယ်ချက်များ ထည့်သွင်းပြဋ္ဌါန်း ထားရှိစေရမည်။
၆။ လွတ်လပ်သော အချူပ်အခြာ အာဏာပိုင်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေကို တပေါင်းတစည်းတည်းတည်တံ့ ခိုင်မြဲရေး ကိုလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တို့ကိုအချူပ်အခြာ စိုးမိုးအုပ်ချူပ်ပိုင်ခွင့်ကိုလည်းကောင်း၊ တရားဓမ္မနှင့်တကွ ပြည်ထောင် ချင်းချင်း ဥပဒေအရ ထိန်းစောင့်ထားရှိစေရမည်။
၇။ ရာဇဝင်ထင်ရှားခဲ့သော ဤမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ကမ္ဘာတွင် မိမိ၏ ဂုဏ်ကျက် သရေနှင့် လျော်ညီစွာ ရသင့်ရထိုက်သော အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်ရှိစေရမည့်အပြင်၊ လူသတ္တဝါတို့၏ တိုးတက်ရေးနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာပြည့်ဝရေးတို့ကို တာဝန်အလျောက် စေတနာဖြင့် အစွမ်းကုန်ဖြည့်စွက်ထမ်းရွက်ကာ၊ ပြည်ထောင်ချင်းချင်း ဆိုင်ရာတရား ဓမ္မနှင့် ကျင့်ဝတ် သိက္ခာကို အခြေခံပြု၍၊ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရှေ့ရှုလျက်၊ နိုင်ငံတကာတို့နှင့် မိတ်ဝတ် မပျက်ဘဲ၊ တွဲဘက်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုကို ခိုင်မြဲသော အဓိဋ္ဌါန်ဖြင့် စောင့်ထိမ်းတော့အံ့။
ကိုးကားချက်-ခွန်းမတ်ရ်ကိုဘန်