Kawsampi Library

25/07/2022

ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတၺ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ မိူင်းၵိင်းတွင်း ၸၼ်ႁၢင်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈ 18 ရႃႇသု ၼၼ်ႉ

03/07/2022

20/06/2022

ၶႅပ်းႁၢင်ႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းထုင်ႉႁူဝ်ၵဵဝ်ႊ
မိူဝ်ႈႁဵတ်းတၢင်း လီႇတူဝ်ႇ

18/12/2021

Bugam မင်းဆက်

Bugam မင်းဆက်ကို AD 233 (ဒိုင်(Tai)ပြက္ခဒိန်တွင် 327)တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် Piao Kingdom (ဒိုင်(Tai)လူမျိုးများက ၎င်းတို့ကို "Yang" ဟုခေါ်သည်) သည် မြောက်ဘက်သို့ ဆက်လက် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ Bugamတောင်ဘက် ဒိုင်(Tai)နယ်မြေ (ယနေ့မြန်မာပြည် ပုဂံ)ကို ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုကို တွန်းလှန်ရန်အတွက် Daguang(တကောင်း) မင်းဆက်၏ဘုရင် Shangmuda သည် တော်ဝင်မြို့တော်ကို Bugam သို့ပြောင်းရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး Bugam မင်းဆက်ကို နိုင်ငံအမည် "Bugam" ဖြင့် ထူထောင်ကာ တိုင်းပြည်၏ပြည်သူများကျူးကျော်မှုကို နှစ်ရှည်ကာလတန်ကြာအောင် တိုက်ထုတ်နိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

ဘုရင်Jean Rezaman

AD 5 ရာစုအစတွင် Shang Muda ၏ သားစဉ်မြေးဆက်ဖြစ်သော ဘုရင် Shang Lizoma သည် သစ်တောများခုတ်ထွင်ခြင်း၊ လယ်ကွင်းများပြန်လည်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ဥပဒေများပြဌာန်းခြင်းများအတွက် Nanjiu မြစ်တစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့သွားရန် Bugam ၏စစ်သားများနှင့် အရပ်သားများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် မြို့ပြကြီးတစ်ခုကို ထူထောင်ကာ တောင်ပိုင်းလူမျိုးများ၏ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးအတွက် ခံတပ်တစ်ခုအဖြစ် ပြည်သူများကို အခြေချနေထိုင်စေခဲ့ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို လက်ကိုင်ထားခဲ့သည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ၎င်းသည် နတ်ဘုရားများ၏ အကာအကွယ်ပေးမှုများအတွက် အပြင်းအထန် ထောက်ခံအားပေးပြီး ကာကွယ်ရန်မှုများအတွက် ဆုတောင်းမှုများပြုလုပ်ရန် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ယဇ်ပူဇော်မှုများ ပြုလုပ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
AD 565 တွင် ဘုရင် Shanglie Zuman သည် တိုင်းပြည်အား ဥပဒေများချမှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ခိုးဆိုးလုယက်မှုများ၊ လယ်မြေများ ပြန်လည်နေရာယူခြင်းနှင့် ရေထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဆက်တိုက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ထိုအချိန်မှစ၍ လူနေမှုစည်းမျဥ်းစည်းကမ်းများ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာကာ ဒိုင်(Tai)မိသားစုအတွက် "do not pick up the roads and keep the doors closed"ဟူသော
ကျင့်ဝတ်ကောင်းများ ချမှတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Pi လူမျိုးများနှင့် စစ်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ဒိုင်(Tai)နယ်မြေတစ်ခုလုံး၏ အချက်အချာသည် မြောက်ပိုင်း Mengmao(မန်မော်) မြစ်ဝှမ်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းရွှေ့သွားပြီး Guozhanbi Kingdom (ဒိုင်(Tai)ဘာသာစကားဖြင့် "Mengmao Nong(မိုင်းမော နောင်)" ဟုခေါ်သည်) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

Guo Zhanbi ဘုရင့်နိုင်ငံတော် (Mengmao Lane(မိုင်းမော လုန်) Hunlu Hunlai မင်းဆက်

Guozhanbi ဘုရင့်နိုင်ငံသည် Hunlu Hunlai၊ Hundeng၊ Yalu နှင့် Sishiဟူသော မင်းဆက် လေးဆက်ကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။AD 567 နှင့် 1448 ကြား ဒိုင်ပြက္ခဒိန်အရ(661 မှ 1542) ကြားတွင် မန်မော်မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်၌ မြို့တော်ကို
တည်ဆောက်ခဲ့သည်။၎င်းသည် Hunlu နှင့် Hunlai ညီအစ်ကိုများ၏ ရှေ့ဆောင်စိတ်ဓာတ်အပေါ် အခြေခံပြီး သာယာဝပြောခဲ့ကာ (Nujiang) နူမြစ်နှင့် (Salwen)သံလွင်မြစ်ရှိ ဒိုင်(Tai)ဒေသများကို လျင်မြန်စွာ ပေါင်းစည်းပေးခဲ့ပြီးနောက် အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ Jinghong၊ Jingdong၊ Jingxian နှင့် Jingmai တို့ကို သိမ်းပိုက်စိုးမိုးခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် Daguang(တကောင်း) ကို အစားထိုး၍ ပိုမိုအားကောင်းပြီး စည်းလုံးသော ဒိုင်(Tai)အစိုးရစနစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။Zhaowuding ခေတ်တွင် Lehong (Nujiang မြစ်၏အထက်ပိုင်း) ဧရိယာသည် လက်ရှိ Lincang နှင့် Pu'er နယ်မြေများကို ပေါင်းစည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။အထူးသဖြင့် Sihanfa ခေတ်တွင် အရှေ့ဘက်တွင် မြစ်နီ(Red River)၏ အနောက်ဘက်ကမ်းနှင့် အနောက်ဘက်တွင် ဗြဟ္မပုတ္တရ
ချိုင့်ဝှမ်း(Brahmaputra Valley)အထိ ကျယ်ပြန့်လာသည်။ ယင်းသည် ဒိုင်(Tai)သမိုင်းတွင် အခမ်းနားဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးခေတ်ဖြစ်ပြီး ဒိုင်(Tai)
လူမှုတိုးတက်​​ရေး နှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုး
တက်မှုအတွက် အကောင်းဆုံးကာလဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဘုရင်Hunlu နှင့် Hunlai တို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း

ဘုရင်Hun Lu နှင့် Hun Lai တို့သည် Mengmao ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံတော်
အမည်သည် "Guo Zhanbi" ဖြစ်ပြီး "Mengmao Guo Zhanbi" ဟုခေါ်သည်။ ၄င်းတို့သည် Mengmaoguo Zhanbi ၏ဘုရင်များဖြစ်လာပြီးနောက်တွင် တော်ဝင်မိသားစုသည် ချမ်းသာလာပြီး သောင်းချီသော "Ha" (ကျွန်များ) ကို ပိုင်ဆိုင်လာသောကြောင့် အခြားဒိုင်(Tai)နယ်မြေများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။နေရာတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်လိုက်တိုင်းတွင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားလိုသော သားတော်တစ်ပါးကို တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲဖို့ အပ်နှင်းခဲ့ကာ Mengmao Dacheng (ကျိုတို) ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဂါရဝပြုရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားခဲ့သည်။

Hunlu နှင့် Hunlai တို့၏သားတော်တို့၏ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် လက်အောက်ခံ​နယ်မြေ

Hunlu ဘုရင်နှစ်ပါး ပြီးနောက်နှင့် အပအပ်နှင်းခံရသော သားတော်များနှင့် အခွန်ပဏ္ဍာတော် ဆက်သမှုများတွင်-
(Nanjiu)ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းရှိ Daguang(တကောင်း) နှင့် မြစ်တစ်လျှောက်ရှိ Mengyang၊ Mengmo နှင့် Sui Gongma ကို ရှုပ်ထွေးသော ဥပဒေများဖြင့် စီမံခန့်ခွဲသည်။
Hunwu သည် Nanhong မြစ် (Nu River)အရှေ့ဖက်တွင်ရှိသော Lamphun နှင့် Jingxian (ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း) ကို အုပ်ချုပ်သည်။
Sui Gong Xiang(Hungweifa) သည် Jingdong မြောက်ဘက်ရှိ Mengrong(ယခု ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ)ကို အုပ်ချုပ်သည်။
Sui Gong Gold(Hunla)သည် Sui၏ လက်ဆောင်ပဏ္ဍာအတွက် Gale မြို့ကို စီမံခန့်ခွဲသည်။
Huncha သည် Awa (ယခု မန္တလေး၊ မြန်မာ)။
Sui Gong Gems(Hunsu)သည် Niaoyu မြစ်အနီးရှိ Meng ကို စီမံခန့်ခွဲသည်။

မင်းဆက် ရောနှောခြင်း

Hundeng မင်းဆက်သည် Mengmao(မိုင်းမော)
တွင် ဒိုင်(Tai)လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သော ဒုတိယ Guozhanbi မင်းဆက်ဖြစ်သည်။
၄င်းသည် Nanzhao(နန်ကျောက်) ဒေသန္တရအစိုးရ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး
ဒိုင်(Tai)နယ်မြေတွင် စတုတ္ထမြောက် စည်းလုံးညီညွတ်သောအစိုးရ ဖြစ်သည်။၄င်းဘုရင်သည် အသက် ၈၈ နှစ်တွင် နန်းသက် ၇၂ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။သူ၏ နန်းသက်ကာလတစ်လျှောက်တွင် လူမှုရေးစည်းမျဥ်းစည်းကမ်းများ တည်ငြိမ်အေးချမ်းပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လုံခြုံချောမွေ့ကာ နိုင်ငံ၏ရှေးကျသောအနောက်တောင် ပိုးလမ်းမကြီး၏ သာယာဝပြောမှုကို မြှင့်တင်ပေးကာ တစ်ချိန်တည်းတွင် နီးစပ်ရာ တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများနှင့် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်မှုများကို အားကောင်းလာစေခဲ့သည်။

ရောထွေးသော ဘဝအတွေ့အကြုံ

ဒဏ္ဍာရီအရ AD 730 တွင် Mengmao(မိုင်းမော) အရှေ့ဖက်ရှိရွာမှ လယ်သမားတစ်ဦးသည် Xiao Ai အမည်ရှိ သားတစ်ဦးကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ Xiao Ai ကြီးပြင်းလာပြီးနောက်တွင် သူသည် ရွာအနီး Denghuangရွာ အနီးရှိ Dalong ရေကန်တွင် ကျွဲနွားများကို အစာရေစာ ကျွေးမွေးခဲ့ရသည်။ သူသည် Dragon King မင်းသမီးကို ချစ်မြတ်နိုးခဲ့ပြီး Hun Deng ဟုခေါ်သော သားလေးတစ်ဦးကို မွေးဖွားခဲ့သည်။

ကလေးဘဝ

အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ သူ့အမေနေထိုင်သည့် နဂါးရေကန်တွင် မကြာခဏဆိုသလို ဆော့ကစားကာ ကိုယ်ခံပညာကို သင်ယူပြီး တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရန် နည်းလမ်းများကို စဉ်းစားကာ ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်ကို မျှော်မှန်းခဲ့သည်။သူသည် မကြာခဏဆိုသလို တစ်ယောက်တည်း လျှောက်သွားလေ့ရှိပြီး သူ၏ ဘုရင့်ပြုမှုပုံ ဗီဇကို ပြသနေခဲ့သည်။Hun Deng အသက် 16 နှစ်အရွယ်တွင်ဧကရာဇ် Hexiang (နန်ကျောက်ဘုရင်)မှ မင်းသမီး Bhaparati အားဖိတ်ခေါ်မှုအတွက် တော်ဝင်မြို့အပြင်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင်(ယခု Erhai)တွင်စောင့်ဆိုင်းခဲ့သည်ဟု ဒဏ္ဍာရီတွင် ပါရှိသည်။သူသည် မင်းသမီးကို Haixin ကျွန်းပေါ်ရှိ နန်းတော်တွင် နေရာချခဲ့ပြီး
တံတားများ၊ လှေများ စသည်တို့ကို အသုံးမပြုဘဲ Haixin ကျွန်းသို့ ပထမဆုံးဝင်ရောက်လာနိုင်သောသူသည် ခင်ပွန်းဖြစ်နိုင်မည်ဖြစကြောင်း တိုင်းရင်းသား၊ အရာရှိများနှင့် လူမျိုးမခွဲခြားဘဲ အဆိုပြု ကြေငြာခဲ့သည်။မရေမတွက်နိုင်သော မင်းသားများနှင့် အရည်အချင်းရှိသော လူငယ်များသည် ပင်လယ်ထဲသို့ စုရုံးရောက်ရှိခဲ့ကြသော်လည်း Haixin နန်းတော်အတွင်းသို့ မည်သူမျှ မဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် Hun Deng
သည် သတင်းကြားရန် စောင့်ဆိုင်းကာ ထိုနေရာသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ မိခင်နဂါးမ ၏ အကူအညီဖြင့် Haixin ကျွန်းနန်းတော်ထဲသို့ အားလုံး၏အမြင်တွင် ရေပေါ်၌ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး လျှောက်သွားခဲ့ပြီး မင်းသမီးလေးကို မြင်မြင်ချင်း ချစ်မိသွားခဲ့သည်။

ဧကရာဇ် He Xiang မှ သူ့အား Mengmao(မိုင်းမော) ဘုရင်ဘွဲ့ ပေးအပ်ဖို့ စောင့်ဆိုင်းခြင်း

AD 762(ဒိုင်(Tai)ပြက္ခဒိန်အရ 856 )တွင် ဧကရာဇ် He Xiang က သူ့ကို Mengmao(မိုင်းမော) ဘုရင်ဘွဲ့ပေးခဲ့ပြီး ဒိုင်(Tai) ဒေသတစ်ခုလုံးကို စီမံခန့်ခွဲရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

ရောနှောနေထိုင်သူများအတွက် နန်းတော်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ဧကရာဇ် He Xiangအတွက် စောင့်ဆိုင်းခြင်း

Hunသည် မင်းသမီးနှင့် လက်ထပ်ပြီး မကြာခင်တွင် ဧကရာဇ်ဘုရင်က စစ်တပ်ကို စည်းရုံးဖို့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့ကာ လက်သမားနှင့် အရပ်သား အများအပြား စေလွှတ်ခဲ့သည်။ Hun နှင့် အခြားသော စုံတွဲအား Mengmao(မိုင်းမော)သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး Sister Donglai တွင် သူတို့အတွက် နေရာတစ်ခုအား ထူထောင်ခဲ့သည်။
တော်ဝင်မြို့တော်နှင့် နန်းတော်တို့ကို ပြီးပြည့်စုံစေခဲ့ကာ အားလုံးပြေလည်သွားပြီးနောက်တွင် ဧကရာဇ်မင်းမြတ် မောင်နှံတို့သည် နန်းတွင်းသို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာ သွားခဲ့ကြသည်။
​
Hun ဘုရင်၏နယ်မြေ
ဘုရင် Hun Deng သည် ငွေရောင်တိမ်တိုက်များနှင့် မြူခိုးများဝန်းရံနေသော Mengmao(မိုင်းမော) တွင် အုပ်ချုပ်မှုအတွက် အစွမ်းကုန်ကြိုးစားခဲ့ကာ Hunlu Hunlai မင်းဆက်အပေါ် အခြေခံသော နယ်မြေသည် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံရှိ Pu'er၊ Banna နှင့် Jingdong၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်၊ မြောက်ပိုင်း လာအိုနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်ရှိ Laizhou နှင့် အခြားနေရာများအထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။

Yaru မင်းဆက်
Yalu မင်းဆက်ကို AD 954-1330 (ဒိုင်(Tai)ပြက္ခဒိန်အရ 1048-1424) ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Yalu မင်းဆက်သည် Mengmao(မိုင်းမော) ရှိ ဒိုင်(Tai)လူမျိုးများ ထူထောင်သည့် တတိယမြောက် စည်းလုံးညီညွတ်သော အစိုးရဖြစ်ပြီး ဒါဒိုင်(Da Tai)ဒေသရှိ ပဉ္စမမြောက် ဒေသခွဲထွက်ရေး အစိုးရဖြစ်သည်။ Hun Waitမင်းဆက်နှောင်းပိုင်း၌ ပြန်လည်စုဖွဲ့ကာ အားကောင်းခဲ့သည်။ယနေ့မြန်မာပြည်(နမ့်ခမ်း(Nankan)နှင့် မူဆယ်(Muse))
ကြားတွင် ဂျယ်လန်(Jielan)(ဆယ်လန့်) ဟူသော တော်ဝင်မြို့တော်အား တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

Hun Dunga ၏ အာဏာ
Hun Dunhe သည် Yaru ၏အကြီးဆုံးသားတော်ဖြစ်သည်။ Meng Mao(မိုင်းမော)၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံပြီးနောက် Hundaoဘုရင်နှင့် ပေါင်းစည်းကာ ဗမာပြည်ချဲ့ထွင်မှု၏ ပြည်တွင်းစစ်အတွက် တွန်းလှန်မှုအား ခိုင်ခံ့စေခဲ့ကာ နိုင်ငံတော်၏ စွမ်းအားကို ပိုမိုအားကောင်းလာစေရန်အတွက် စီးပွားရေးကို အပြင်းအထန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် Hun Dun Heအား "Zhaofa Nong Hong Meng" (ကမ္ဘာ့ဘုရင်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော)ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ရိုသေလေးစားခဲ့ကြပြီး Guo Zhanbi အား ၎င်း၏ယခင် သာယာဝပြောမှုအဖြစ် ပြန်လည်ရရှိကာ မြန်မာနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ "Meng Mao Nong" ဟု ချီးကျူးခြင်းခံရသည်။(Da Meng Mao Country (တ မိုင်းမောနိုင်ငံဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်)။

Lonzo Manla နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ခြင်း
ဘုရင် Zhaofa Nong Harmony Hun Dunhe တွင် သားတော်တစ်ပါးနှင့် သမီးတော်တစ်ပါး
ရှိသည်။ သားတော်သည် Hun Guo Lang ဖြစ်ကာ ထီးနန်းအမွေဆက်ခံသူဖြစ်ပြီး သမီးတော်မှာ
Lonzo Manla ဖြစ်သည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကြား ဆက်ဆံရေးတိုးတက်စေရန်အတွက် ဘုရင်
Da Meng Maoသည် မင်းသမီး Lonzomanla အား မြန်မာဘုရင် Lorata နှင့် ကြင်ယာတော်အဖြစ် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။Lorata သည် Lonzo Manla ကို အလွန်သဘောကျပြီး နောက်ဆုံးတွင်
ဗမာမိဖုရား၏ မနာလိုမှုကို နှိုးဆွစေခဲ့ပြီး
ပြီး Lonzo Manlaအား ဖယ်ကျဥ်မှု အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ Lorata သည် ကုန်းချောစကားများကို နားယောင်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် မင်းသမီး Lonzo Manla ကို နန်းတော်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။

မင်းသမီး Longmanzola ဆုံးပါးခဲ့ခြင်း
မင်းသမီး Langman Zola သည် စိတ်ဆိုးတော်မူခဲ့ကာ ဆင်စီးပြီး Mengmao(မိုင်းမော) နိုင်ငံသို့ ပြန်ခဲ့ရာတွင် Mengmao(မိုင်းမော)မြစ်အောက်ပိုင်း၌ "Riladong ဘုရား" ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာဘုရင် Lorata သိရှိခဲ့ပြီးနောက်တွင် မင်းသမီး Lonzo Manla ကို ပြန်လည်ခေါ် ဆောင်ရန်အလို့ငှာ အောက်လက်ငယ်သားများကို ခက်ချင်း စေလွှတ်ခဲ့သည်။သို့သော် ပုဂံနန်းတော်သို့ မပြန်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ပြီး Mengmao(မိုင်းမော)
ဘက်သို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ မင်းသမီး Lonzo Manla သည် Tin Foilသို့ ရောက်သောအခါ အပြင်းဖျားလာခဲ့ပြီး သူမ စားသောက်ဖို့ မစဉ်းစားဘဲ အိပ်ရာက မထနိုင်တာကြောင့် အထောက်တော်တစ်ယောက်ကို Mengmao ကို သတင်းပို့ခိုင်းခဲ့သည်။သတင်းကြားပြီးနောက်တွင် Mengmao(မိုင်းမော)ဘုရင်သည် မိဖုရားနှင်အတူ မင်းသမီးရှိရာ Tin Foilသို့ လာလိုက်ခဲ့သော်လည်း မင်းသမီး Lonzo Manla သည် ကံတော်ကုန်သွားရှာခဲ့သည်။

Mengmao(မိုင်းမော)နှင့်ပုဂံ မင်းဆက်တို့ကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတွင် မင်းသမီး Lonzo Manlaအား အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မင်းသမီး Lonzo Manla ၏ ရုပ်ပွားတော်ကြီးနှင့် အောက်မေ့ဖွယ်မျှော်စင်ကို နောင်လာနောက်သားများ ဖူးမြော်နိုင်ရန် မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ Tin Foil တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

Bugam Dynasty

The Bugam Dynasty was established in AD 233 (327 in the Dai calendar). At that time, the Piao Kingdom (the Dai people called them "Yang") continued to expand northward and invaded the Dai area south of Bugam (present-day Bagan in Myanmar). In order to resist foreign intrusions, King Shangmuda of the Daguang Dynasty decided to move the royal city to Bugam, and established the Bugam dynasty, with the country name "Bugam", to fight against the intrusion of the people of the country for a long time.

King Jean Rezaman

At the beginning of the 5th century AD, the descendants of Shang Muda, the king of Shang Lizoma, led the soldiers and civilians of Bugam to go south along the Nanjiu River, cutting down virgin forests, reclaiming fields, and enacting laws and regulations, thus establishing a large town and advocating Believe in Buddhism, settle the people, as a stronghold for defense and control of the southern people. At the same time, it vigorously advocates the protection of the gods and stipulates that sacrifices are made every year to pray for protection. In 565 AD, King Shanglie Zuman was determined to rule the country by law and formulated a series of regulations on prohibiting theft and reclamation of farmland and water conservancy. Since then, social order has gradually improved, forming a good ethos for the Dai family to "do not pick up the roads and keep the doors closed." Later, due to continuous wars with the Pi people, the center of the entire Dai area gradually moved to the northern Mengmao River Basin, and the Guozhanbi Kingdom (called "Mengmao Nong" in Dai language) was established.

Guo Zhanbi Kingdom (Mengmao Lane)
Hunlu Hunlai Dynasty

The Guozhanbi Kingdom experienced four dynasties: Hunlu Hunlai, Hundeng, Yalu and Sishi dynasties. Established between 567 and 1448 AD (from 661 to 1542 in the Dai calendar), the city has been built on the plain of the Mengmao River Valley. Its prosperity is based on the pioneering spirit of the Hunlu and Hunlai brothers, which quickly unified the Dai areas in the Nu River and Salwen River, and then conquered Jinghong, Jingdong, Jingxian, and Jingmai in the southeast. , Thus replacing Daguang to build a more powerful and unified Dai regime. In the Zhaowuding era, the "Lehong" (upstream of the Nujiang River) area that further unified the present Lincang and Pu'er areas. Especially in the era of Sihanfa, it expanded eastward to the west bank of the Red River and westward to the Brahmaputra Valley. It was the most glorious and largest era in Dai history, and it became the best period for Dai social progress and economic development. .

The Hunlu and Hunlai brothers began to rise in 567 AD, and for the first time in history, they crossed the Nanhong River (Nu River and Salween River) to unify the Dai region in the southeast, and it was also the first time to adopt the method of entrusting the lords. All over the Dai people. The Hunlu and Hunlai brothers managed the world separately, and they were called the "Lulai Royal Family" in the history of the Dai people.

King Hunlu and Hunlai expand territory

Hun Lu and Hun Lai were founded in Mengmao, and their country name is "Guo Zhanbi", which is called "Mengmao Guo Zhanbi". After Hunlu and Hunlai became kings of Mengmaoguo Zhanbi, after hard work, the royal family prospered and owned tens of thousands of "Ha" (slaves), so they began to conquer other Dai areas. Every time they conquered a place, they entrusted a son to directly manage it, and stipulated that they should pay tribute to Mengmao Dacheng (Kyoto) every year.

The place under the jurisdiction of the sons of Hunlu and Hunlai

The sons who were entrusted before and after the two kings of Hunlu and the tribute to be paid: confuse, manage Daguang on the banks of the Nanjiu River (Ayeyarwady River); confuse the law, manage Mengyang, Mengmo, and Sui Gongma within the Nanjiu River ; Hunwu, managing Lamphun and Jingxian (now northern Thailand) east of Nanhong River (Nu River), Sui Gongxiang; Hungweifa, managing Mengrong north of Jingdong (now eastern Shan State, Myanmar), Sui Gong gold; Hunla, manages the city of Gale, the water gift of the Sui tribute name "Please Kayun"; Huncha, manages Awa (now Mandalay, Myanmar), Sui Gong gems, Hunsu, and manages Meng near the Niaoyu River Rong.

Mixed dynasty

The Hundeng Dynasty was the second Guozhanbi dynasty established by the Dai people in Mengmao. It was established with the support of the Nanzhao local government and the fourth unified government in the Dai area. He was king for 72 years at the age of 88. During his reign, the social order was stable and the road traffic was safe and smooth, which promoted the prosperity and prosperity of my country's ancient southwest Silk Road, and at the same time strengthened economic and cultural exchanges with the nearby ethnic groups.

Mixed life experience

According to legend, in 730 AD, a farmer in the East Village of Mengmao gave birth to a son named Xiao Ai. After Xiao Ai grew up, she grazes cattle in the Dalong Pond in Denghuang near the village. She fell in love with Princess Dragon King and gave birth to a son named "Hun Deng".

Mixed childhood

As the age grows, the mixed class often plays in the dragon pool where his mother lives, learns martial arts, thinks about ways to govern the country, and yearns for a better future. He often walks alone, showing his kingly demeanor.

Mixed

Legend has it that when Hun Deng was 16 years old, he waited for Emperor Hexiang (King of Nanzhao) to invite princess Bhaparati by the sea (now Erhai) outside the imperial city. He placed the princess in the palace on Haixin Island, and proposed that regardless of ethnicity, officials and people, as long as the first person to enter Haixin Island without using bridges, boats, etc., he can be recruited as a husband. Countless princes and capable young people gathered to the sea, but no one could enter the Haixin Palace. At this time, Hun waited to hear the news and headed there. With the help of the Dragon Mother, all eyes lightly stepped on the water to enter the Haixin Island Palace. The princess fell in love at first sight.

Wait for the Emperor He Xiang to grant him the title of King Mengmao

In 762 AD (856 in the Dai calendar), the emperor He Xiang granted him the title of King Mengmao and ordered him to manage the entire Dai region.

Waiting for the emperor Hexiang to build a palace for the mixed

Soon after Hun Waiting and Princess Paraty got married, the emperor sent an edict to mobilize an army and brought a large number of craftsmen and civilians. The emperor and the empress led him to send the Hun and other couples back to Mengmao, and set up a place for them in Sister Donglai. Complete royal city and palace. After everything was settled, the emperor and empress set off to drive back to the court.

Territory of the King Hun

The King Hun Deng tried his best to govern in Mengmao, surrounded by silver clouds and mist. On the basis of the Hun Lu Hun Lai dynasty, the territory expanded to today's Pu'er, Banna, and Jingdong in Myanmar, Chiang Mai in Thailand, northern Laos to Laizhou in Vietnam and other places.

Yaru Dynasty

The Yalu Dynasty was built between 954-1330 AD (1048-1424 in the Dai calendar). The Yalu Dynasty was the third unified government established by the Dai people in Mengmao and the fifth local separatist regime in the Da Dai region. It was regrouped and strengthened in the late Hunwait dynasty. The royal city was built in Jielan (between Nankan and Muse) in present-day Myanmar.

The power of Hundunga

Hun Dunhe is the eldest son of King Yaru. After he inherited the throne of Mengmao, he united with Hundao King to fight against the expansion of the Burmese, and strengthened domestic rectification and vigorously developed the economy to make the national power increasingly stronger. At this time, Hundunhe was revered as "Zhaofa Nong Hong Meng" (meaning "the king of the world"), and Guo Zhanbi was restored to his former prosperity, and was hailed as "Meng Mao Nong" by the Burmese and neighboring countries. (It means "Da Meng Mao Country").

Lonzo Manla married

King Zhaofa Nong Harmony Hun Dunhe has a son and a daughter. The son is Hunguolang and inherits the throne, and the daughter is Langzuo Manla. In order to improve relations between neighboring countries, King Damengmao betrothed Princess Lonzomanla to King Lorata of Burma as his wife. Lorata dotes on Lonzo Manla very much, and finally arouses the jealousy of the Queen of Burma, and framed her as a "splitter". Lorata listened to the slander and drove Princess Lonzo Manla out of the palace.

Princess Longmanzola killed

Princess Langman Zola was angrily sitting on an elephant back to the country of Mengmao, and built a "Riladong Pagoda" in the lower reaches of the Mengmao River. After the Burmese king Lorata woke up, he immediately sent people to greet Princess Lonzo Manla back to the palace. But she was determined not to return to the Bagan Palace and continued to march towards Mengmao. Princess Lonzo Manla became seriously ill when she arrived at the tin foil. She didn't think about eating and drinking, and couldn't get out of bed, so she had to send someone back to Mengmao to report. Upon hearing the news, King Mengmao immediately set off with the queen to the tin foil, but the princess closed her eyes. In order to commemorate the contribution made by Princess Lonzo Manla to the friendship between Mengmao and the Bagan dynasty, a monument and memorial tower of Princess Lonzo Manla was built in the tin foil of present-day Myanmar for future generations to pay homage to.

12/12/2021

ၸၼ်ႊႁၢင်ႊဝႆႉၶိူဝ်းတႆးမိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ႑႙႐႐ ပီႊၼၼ်ႉ

12/12/2021

List of rulers of Shan states
Shan StatesHsenwiNgwegunhmu

From Wikipedia, the free encyclopedia

The Shan State, a state of Myanmar (also known as Burma), was once made up of a large number of traditional monarchies or fiefdoms. These are collectively known as Shan States.

Ranks of rulers
Three ranks of chiefs were recognized by the King of Burma and later by the British administration. These ranks were:

Saopha (Shan for king or chieftain) or Sawbwa (in Burmese)
Myosa (Myoza), "duke" or chief of town.
Ngwegunhmu, silver revenue chief.
Hierarchy and precedence
The distinction in the titles dates from the days of the Burmese monarchy although the same states have not continued to hold the same titles for their chiefs during the centuries -- changes took place according to royal favour, results of battles and later, the decisions of the British authorities. The privileges and titles were so much a matter of royal ordinance that every one of a Sawbwa's symbols of power was laid down in a special book of dispensations granted by the higher court. His regalia and clothes, the guilding and jewel decoration of betel boxes, spittoons, fly-whisks and such articles of use, the dress of ministers, the umbrellas, spears and horses in procession, the caparisoning of the royal elephant, the instruments for processional music, the gateways and the style of residence, all were rigidly prescribed to ensure that the dignity kept up accordance with the status of a royal chieftain, yet did not encroach on the special privileges reserved for the court of Ava itself. The British, whose success in administration was largely bound up with observance, of precedence in a hierarchy, listed states also as Sawbaships, Myosaships and Ngwegunhmuships.

The following lists the Sawbwas in order of the precedence, at the time of the British annexation of the Shan States.

State Area (sq. mi) Classical name Notes
Sawbwas
Kengtung 12,400 Khemaraṭṭha
Hsipaw 4,524 Duṭṭhavatī
Mongnai 2,717 Saturambha/Nandapwa
Yawnghwe 1,392 Kambojaraṭṭha
Tawngpeng 800 Pappatasara
South Hsenwi 2,400 Siwirata or Kawsampi Also known as Mongyai
North Hsenwi 6,330 Siwirata or Kawsampi
Mongmit 3,733 Gandhalaraṭṭha
Mongpai 730
Lawksawk 2,362 Kambojaraṭṭha
Laikha 1,560 Hansawadi
Mawkmai 2,557 Lawkawadi
Mongpan 2,988 Dhannawadi
Mongpawn 366 Rajjawadi
Manglun Jambularaṭṭha
Kantarawadi 3,015
Samka 314
Mongkung 1,593 Lankawadi
Mongkawng Udigirirata Kingdom of Nora(Mogaung)
Mongyang Ahluwipurata
Myosas
Nawngwawn 28 Pokkharawadi Amalgamated with Mong Pawn, 1931
Mongnawng 1,646 Nandawadi
Mongsit
Kehsi-bansam 551
Mawnang Amalgamated with Hsamongkham, 1934
Loilong (Pinlaung) 1,098
Hsahtung 471
Wanyin 219
Hopong 212
Namkhok 108 Amalgamated with Mong Pawn, 1931
Sakoi 82
Mongshu 470 Hansawadi
Kenglun 54 Amalgamated with Kehsh Bansam, 1926
Bawlake 565
Kyetbogyi 700
Hsamongkham 449
Baw 741
Pwehla 178
Ngwegunhmus
Yengan (Ywangan) 359
Pangtara (Pindaya) 86
Pangmi 30
Loi-ai 156 Amalgamated with Hsamongkham, 1930
Kyaukku 76 Amalgamated with Pwehla, 1928
Loimaw 48 Amalgamated with Yawnghwe, 1928
Kyone 24
Namtok 14 Amalgamated with Loilong, 1931
Shan states
Maw (Baw)
Last Sawbwa – Sao Hkun Aung

Hopong (Hopon)
Rulers (title Ngwegunhmu)

1783–1818 Hkun Kya
1818–1833 Hkun Sin
1833–184 Hkun Nun
1845 Hkun La
1845–1851 Hkun Lin
1851–1885 Hkun Ti
Rulers (title Myoza)

1885–1893 Hkun Wara
1893–1900 Hkun Tse
1900–1952 Hkun Law (b. 1896 - d. ....)
Hsahtung (Thaton)
1781-? Hkun Samu
? Descendants of Hkun Samu
1839 – ? Hkun Kyaw Le
?
? – 1905 Hkun Law
1905–1930 Sao Hkun Sing
1930–1957 Sao Hkun Kyi
1957–1959 Sao Aung Myint
Hsamönghkam (Thamaingkan)
Founded before 1700 and under a Myosa, its known rulers were:

1807–18.. Maung Shwe Pon
1825–1834 Maung Shwe E (1st time)
1834–18.. Maung Me (1st time)
18..–1847 Maung Shwe E (2nd time)
1847–1848 Maung Me (2nd time)
1848–1867 Maung Shwe Min (1st time)
1867 Maung Lin (1st time)
1867–18.. Maung Tha U
18..–1876 Maung Kyi
1876–18.. Maung Lin (2nd time)
18..–1885 Maung Su Ka
1885–1886 Maung Shwe Min (2nd time)
1886–19.. Maung Hpo
Last – Sao Htun Aye aka. Aungban Sawbwa

Hsawnghsup (Thaungdut)

Founded before 1858 under a Saopha, it ceased to exist in 1893. The rulers were:

x-x Sao Aung Ba
1858?–1880 Sao Shwe Maung
1880–1893 Sao Kan Mun
Hsenwi (Theinni)
Hsenwi sets its legendary foundation before 650. It was ruled by a Saopha and ceased to exist in March 1888, when it was split into North Hsenwi and South Hsenwi. The rulers were:

1778–1800 Sao Hswe Cheng (Kon)
1800–1815 Sao Hsö Kaw
1815–1819 Mogaung Wun -Regent
1819–1821 Sao Naw Möng
1821–1824 Hkun Hkam Hkawt
1824–1827 Sao Hkam Pak
1827–1831 Sao Hkam Nan
1831–1838 Sao Hkun Maung Lek
1838–1845 Sao Hkam Leng (Hsö Hkan Hpa)
1845–1848 Sao Hseng Naw Hpa (1st time)
1848–1853 Vacant
1853–1855 Sao Hseng Naw Hpa (2nd time)
1855–1858 Vacant
1858–1860 Sao Hpa Mawng Hpa (1st time)
1860–1863 Vacant
1863–1864 Sao Hpa Mawng Hpa (2nd time)
1864–1866 Shwe Pyi Bo
1866–1867 U Ma Nga
1867–1869 Sao Hseng Naw Hpa (3rd time)
1869–1873 Vacant
1873–1874 Win Hmu
1874–1875 Sao Hseng Naw Hpa (4th time)
1875–1876 Natsu Letya
1876–1879 Sao Hseng Naw Hpa (5th time)
1879–1888 Hkun Hsang Ton Hong
North Hsenwi
Created in March 1888 from Hsenwi state. the main state was split into two, North and South Hsenwi.

Mar 1888 -x Hkun Hsang Ton Hong
1927–1959 Sao Hom Hpa
South Hsenwi

Created in March 1888 by the splitting of the Hsenwi state. The state is also known as Mong Yai. The rulers were:

1888–1913 Sao Naw Möng
1913–1946 Sao Song
1946–1959 Sao Hso Hom
Hsihkip (Thigyit)
Founded before 600, it ceased to exist in 1886, when it was incorporated into Yawnghwe. It was ruled by a Myosa and the rulers were:

1800? Hkun Chok
18..–18.. Hkun Hpe
18..–18.. Hkun Daw
18..–18.. Maung Paw
18..–18.. Maung Paik
18..–18.. Hkun Hmom
18..–18.. Hkam Lin -Regent
184.–184. Hkun Nyun
184.–1848 Twet Kye -Regent
1848–1851 Hkun Ywe
1851–1862 Hkun Ton
1863–1870 Son Hkun Hpon
1870–1886 Maung Hnya
Hsipaw (Thibaw)
Founded, according to legend, in 58 BC, it was ruled by a Saopha. Its formal name was Dutawadi. For the state capital see Thibaw.

1788–1809 Sao Hswe Kya
1809–1843 Sao Hkun Hkwi
1843–1853 Sao Hkun Paw
1853–1866 Sao Kya Htun
1866–18.. Sao Kya Hkeng
1886–1902 Hkun Saing
1902–1928 Sao Hke
1928–1938 Sao On Kya
1938–1947 Under direct British administration
1947–1959 Sao Kya Seng
Kehsi Mansam (Kyithi Bansan)
1860–1881 Hkun Yawt
1881–.... Hkun Yawt Seng
Kengcheng (Kyaingchaing)
1813–18xx Hpaya Möng Hkon
Kenghkam (Kyaingkan)
Myosas:

1811–1854 Bodaw Sao Hkam Yi
1855–1864 Sao Hkun Mwe
1864–1870 Naw Hkam Leng
1870–1874 Incorporated into Möngnai
1874–1878 Sao Hkun Long
1878–1882 Incorporated into Möngnai
1882–188. Sao Naw Süng
188.–19.. Hkun Un
Kenglön (Kyainglon)
Myosas:

1857–1873 Maung Pwin
1873–1874 Naw Hkam U
1874–1888 Hkun Tawn
1888–19.. Hkun Mawng
Kengtung (Kyaingtong)
For the state capital see Kengtung.

1243–1247 Mang Kun (Delegate of Mang Rai, founder of Kengtung State)
1247–1253 Mang Kyin
1253–1264 A son of Mang Rai with a monk in joint charge
1264–1317 Sao Nam Nam
1317–1324 Sao Hsam Mun Hwe
1324–1342 Sao Lak
1342–1360 Sao Hsai Nan
1360–1370 Sao Yu
1379–1387 Sao Sit Pan Tu
1387–1390 Sao Ai Awn
1390–1403 Ai Wu Hsa
1403–1460 Yi Hkam Hka
1416–1441 Sao Hsam
1441–1456 Sao Hsam si-li
1456–1474 Ai Lao Hkam
1474–1501 Ai Lao
Sao Naw Kiao (son of Ai Lao Hkam)
Hsai Hkaw (son of Ai Lao Hkam)
Hsai Hpom (son of Ai Lao Hkam)
Sao Hsam (son of Ai Lao Hkam)
Sao Kham Mu (son of Ai Lao Hkam)
1523–1560 Hpaya Kiao (a monk called to rule)
1560–1598 Sao Mong Hka
1598–1620 Sao Hkam Tao
1620–1637 Sao Mong Hkak
Sao On
Sao In Hkam
Sao Awk
Sao Mong Saik
Sao Hsam Hpi
1730–1740 Maung Nyo (Yawnghwe Shan sent from Ava)
Sao Mong Sin
Sao Mong Hsam
1787–1804 Sao Kawng Tai
1813–1857 Sao Maha Hkanan
1857–1876 Sao Maha Hpom
1876–1881 Sao Hkam Hseng
1881–1886 Sao Kawng Tai
1886–1897 Sao Kawng Hkam
1895–1935 Sao Kawng Kiao Intaleng
1935–1937 Sao Kawng Tai
1937–1959 Sao Sai Long
Kokang

Ruled and founded by the Yang dynasty, it was founded in 1739 by Yang Shien Tsai, Chief of Shin Da Hu. Later his successor Yang Wei Shin expanded his territory and renamed it Kho Kan Shan. Yang Yon Gen then finally renamed it to Kokang. The first 2 reigned as chiefs, the 3rd assumed the title of Heng which was to be held until Yang Chun Yon assumed the Myosa title. Colonel Sao Yang Wen Pin assumed the title of Saopha, after the British recognised Kokang in 1947 as a state for services in the Second World War; it lasted until the state ceased to exist in 1959. The rulers were:

1739–1758 Yang Shien Tsai, Chief of Shin Da Hu
1758–1795 Yang Wei Shin, Chief of Kho Kan Shan
1795–1840 Yang Yon Gen, Heng of Kokang
1840–1874 Yang Guo Hwa, Heng of Kokang
1874–1916 Yang Guo Zhen, Heng of Kokang
1916–1927 Yang Chun Yon, Heng and Myosa of Kokang
1927–1949 Colonel Sao Yang Wen Pin, Saopha of Kokang
1949–1959 Sao Edward Yang Kyein Tsai, Saopha of Kokang.
Kyon
Kyawkku Hsiwan (Kyaukku)
Ngwegunhmus:

1783–1820 Nga Kaw Tha
1820–1821 Nga Thi Ri
1821–1843 Nga Chit Win
1844–1852 Nga Shwe Maung I (1st time)
1852–1856 Nga Shwe Yit -Regent
1856–1863 Nga Shwe Maung I (2nd time)
1863–1865 Nga Yan Kon -Regent
1865–1873 Nga San
1873–1874 Nga Shwe Maung II -Regent
1874–1876 Nga Tha U -Regent
1876–1877 Nga Tun -Regent
1877–1893 Nga Thaing
Laihka (Lègya)
Myosas:

1794–1803 Law Na
1803–1807 La Hkam
1807–18xx Hkun Lek
18xx–1854 Hkun Lek
1854–1856 Shwe Ok Hka (Shwe Taung Kyaw)
1856–1860 Hkun Long
1860–1862 Sao Hkam Mawng (1st time)
1862–1866 Hkun Hkawt
1866–1868 .... (female)
1868–1879 Sao Hkam Mawng (2nd time)
1879–1882 Vacant
1882–1928 Hkun Lai
1928–1952 Sao Num
Lawksawk (Yatsauk)
Saophas

1630 - 1660 Song Hkem
1660 - 1680 Thibawsa
1680 - 1707 Pai Hkam
1707 - 1729 Shwe Gyaw
1729 - 1753 Hkun Shwe Tha
1753 - 1760 Tha Pun Minaung
1760 - 1763 Maung Gyi
1763 - 1780 Shwe Yi
1791 - 1792 Maung Kywet
1792 - 1811 Hkun Sam Lik
1812 - 1813 On Gaing
1813 - 1850 Hkun Shwe Ek
1850 - Dec 1854 Vacant
Dec 1854 – 1881 Sao Waing (1st time)
1886 – Jan 1887 Sao Waing (2nd time)
Jan 1887 – Oct 1887 Bo Saing -Regent
9 Oct 1887 – 1900 Hkun Nu
1900 - 1946 Hkun Hsuik (d.o.b. 1863)
1943 - 1958 Hkun Hsa (d.o.b 1895)
Loi-ai (Lwe-e)
Ngwegunhmus
...–1814 Paw Kyi
1814–1834 Maung Shwe
1834–1864 Kaw Thaw
1864–1868 Maung Kaing
1868–1870 Vacant
1870–.... Hkun Shwe Kya
Loilong (Lwelong) Loilong (Pinlaung)
Ngwegunhmus
...–1854 Hkun Na (died 1854)
1854–1856 Hkun San Da (died 1856)
1856–1880 Hkun Pu (La Mu) (died 1882)
Myosas

1880–1882 Hkun Pu (La Mu) (died 1882)
1882–1938 Hkun Hkam Chok (died 16 November 1938)
Loimaw (Lwemaw)
Ngwegunhmus:
...–1834 Maung Hpo Gok
1834–1844 Maung Hpo Saw
1844–1847 Maung Lok
1847 Maung Shwe Daung
1847–1874 Maung Shwe Pyi (1st time)
1874–1876 Vacant
1876–1877 Maung Kya
12 February 1878 – 1880 Maung Meik
1880–1886 Maung Chit
1886 Maung At
1886–19.. Maung Shwe Pyi (2nd time)
Manglon
Saophas (sawbwas):

1814–1822 Hsö Hkam (Ta Awng) (died 1822)
1822–1852 Sao Hkun Sang
1852–1853 Uyaraza (died 1853)
1853–1860 Naw Hpa (died 1860)
1860–1881? Tön Hsang
1877–1892 Sao Maha (in West Manglön)
1892–1919 Tön Hsang Hang
1919–1946 Saw Hka Nan (lived 1892–1946)
1946–1952 Sao Man Laik (born 1922)
Monghsu
Monglin
Saopha of Monglin

1946–1959 Sao Hman Lek (died 1998)
Mongleam
Saopha of MongLeam Sao Mwamp Fa

Mongtorm
Myosa

1926–1952 Sao Khun Gee (died 1969)
Mawkmai (Maukme)
Saophas:

1800–1818 Hsai Kyaw
1818–1824 Awk Hkun
1824–1831 Let To
1831–1844 Hkam U
1844–1867 Ko Lan (1st time)
1867–1868 Hkum Hmôm I
1868–1887 Ko Lan (2nd time)
1887–1888 Hkun Hmôm II (1st time)
March 1888 – 1888 Hkun Noi Kyu
1888–1915 Hkun Hmôm II (2nd time)
1915–1952 Hkun Hkaing
Mawnang (Bawnin)
Myosas

1774–.... Maung Myat (2nd time)...–.... Naw Hkam Lin...–.... Maung Kaung...–.... Maung Pot...–.... Maung Maung...–1883 Hkun Hkam
1883–1886 Hkun Shwe Hkam -Regent
1886–.... ....
Mawsön (Bawzaing)
Ngwegunhmus:

1784–.... Maung Pwe...–.... Maung Kyaw...–.... Maung Waing...–.... Maung Nyun
1878–.... Maung Kya Ywet
Möngkawng (Mogaung)
Mong kong Mong Yawng(1st-Möngkawng)is situated in Hukawng valley, near the Uyu river. Some Tai Leng manuscripts, also, mention about the establishment of Bein Kawng(2nd-Möngkawng) on the west bank of Nam Kawng, near the Kaming but lists of Saophas has not given. 3rd-Möngkawng is situated at a distance of about 9 miles from Mogaung.

Saophas:

603–633 Hkun Su (Youngest son of Hkun Lu)1st-Möngkawng
633–653 Sao Hsen Sau (Son of Hkun Su)
653–667 Sao Hkun Kyaw
667–678 Sao Hkun Kyun
938–9?? Sao Hkaw Pha(2nd-Möngkawng)
---- – ---- Chow Pya Ho Seng
---- – ---- Chow Sue Kap Ha
134?–13?? Chow Sam Long Khu Mong(Sao Sam Long Pha)(3rd-Möngkawng)
1432/3–1445 Sao Ngan Pha
1445–1449 Sao Hsi Pha
1449–14?? Sao Pu Pha
1495–14?? Sao Ka Pha
1498–1532 Kywansisa(Chow Long or Mogaung Mintayagyi)
1532–15?? Brother of Kywansisa
155?–156? Sao Peng
156?–1577 Son of Sao Peng
1577–1590 Panlesa
1590–1590 Mositsa
16??–1629 Chow Seng Long
175?–17?? Chow Ta Khuen Meng
1761–1777 Saw Haw Seng(Hkaw Seng)
1777–1779 Saw Khine (Brother of Saw Haw Seng)
1779–1791 Vacant
1791–1795 Khun Kawng Seng (4th-Möngkawng)
Myowuns:

1795–1797 Mye Swane Wunmin
1797–1799 Nga Sout Wunmin
1799–1804 Ekkabat Myinwun
1804–1806 Nemyo Thiri Sithu
1806–1807 Shwedaung Letwel Kyaw
1807–1808 Maha Nawrahta
1808–1809 Maung Hsuan
1809–1811 Yegaung Seintathu
1811–1812 Shwedaung Thainkhathu and Yegaung Nawrahta
1812–1813 Thiri Nawrahta
1813–1814 Shwedaung Letwel Kyaw(2nd times)
1814–1818 Nemyo Theidi Kyawdin
1818–1819 Yedin Kyawdin
1819–1820 Yegaung Thura
1820–1822 Nemyo Mindin
1822–1824 Nemyo Yegaung Nawrahta
1824–1826 Nemyo Htinmin
1826–1827 Maha Nanda Raza, Saopha of Thonze and Nemyo Zeya Kyawgaung
1827–1828 Nemyo Minhla
1828–1832 Nemyo Nanda Nawrahta, Mingyi Maha Thilawa and Nemyo Zeya Kyawgaung(2nd times)
1832–1835 Maha Thiri Kyawdin
1835–1836 Nemyo Thiri Thihathu
1836–1837 Nemyo Minhtin Sithu
1837–1839 Saopha of Thonze(2nd times)
1839–1840 U Mann
1840–1841 U Than Twe
1841–1845 Brother of Queen Bhamo
1845–1846 U Than Twe(2nd times)
1846–1848 U Mann(2nd times)
1848–1852 U Kyan
1852–1854 U Mann(3rd times)
1854–1858 U Hla Paw Gyi
1858–1859 U Yama and U Shin Gyi(Son of U Yama)
1859–1864 U Lat
1864–1866 U Maung
1866–1867 U Kyae
1867–1867 U Lat(2nd times)
1867–1868 U Yan Shin
1868–1871 U Tha Hton
1871–1873 U Moe
1873–1875 U Shwe Aung
1875–1877 U Hla Paw Kalay(Son of U Shwe Aung)
1877–1882 U Boe
1882–1883 U Si
1883–1885 U Shwe Tha(Father of Waing Hso Saopha)
1885–1886 U Kala(Amat of Mogaung)
1886–1887 U Pho Saw(Son of U kala)
Mongkung
Myosa

1835–1860 Hkun Long
Möngleng (Mohlaing)
Myosas:

1840? Kya U
18..–1887 Hkam Leng
Mönglong
Myosas

1813?- 1842 Hsö Han Hpa
1842–1854 Hsö San Hpa (Hkun Hsa)
1854–1866 Hsö Kawn Kyawng
1866–18.. Hkun Nyon
18..–1880 Hkun Yawt
1880–188. Heng Nga Maung
188.–1888 Hkun Saing (Hsawng)
1888–1894 Hkun Hsa
1894–.... Sao Hke
Möngmit (Momeik)
Saophas:

60?–6?? Hkun Has (6th son of Hkun Lu)
939–9?? Sao Ngan Pha
1830? Maung Hmaing
1837? Maung E Pu (1st time)
1850–1851 Maung E Pu (2nd time)
1851–1858 Hkun Te
1858–1861 Haw Kyin
1862–18.. Maung Yo
18..–1874 Hkam Mo
1874–1886 Vacant
1886–1887 Hkam Leng
1887–1937 Sao Kin Maung
Feb 1937 – 1952 Sao Hkun Hkio (born 1912)
Mong Nai (Monè)
Saophas:

1850–1875 Hkun Nu Nom
1875–1914 Hkun Kyi
6 May 1914 – 1928 Hkun Kyaw Sam
1928–1952 Hkun Kyaw Ho
1952-1962 Sao Pyae (last Saopha of Mone')
Mongnawng
Myosas:

1851–1866 Heng Awn
1866–1868 Hkun Hkang
1868–19.. Hkun Tun
Mong Pai (Mobye)
Saophas:
...–1803 ?
1803–1805 Hkun Pya (2nd time)
1805–1808 Hkam Maung
1808–1820 Hkam Hlaing (1st time)
1820–1823 Nga Kyi -Regent
1823 – Jul 1836 Hkam Hlaing (2nd time)
1836 – Feb 1891 Hkun Yon
1891–1908 Hkun ....
1908–1952 Sao Pin Nya
Möngpan
Myosas:
...–1808 Naw Hkam
1809–1823 Mana Ne Myo
1823–1858 Maung Shwe Hkam
1858–1867 Hkun Tun U
Saophas

1867–1886 Hkun Tun U
1886–.... Hkun Leng
1918–1952 Hkun On
Mong Pawn (Maing Pun)
Myosas:

1816–1860 Hkun Lek
1860–1880 Hkun Ti
Saophas:

1880–1928 Hkun Ti
1928 – 19 Jul 1947 Sao Sam Htun (died 1947)
1947–1952 Sao Hso Hom
Möngping (Maingpyin)
After 1842 this state was occupied by Lawksawk.

Rulers :

1835–1842 Hkam Hlaing
1842–.... Hkam Kaw
Möngsit (Maingseik)
Myosas

1816–18.. ....
18..–1857 Sao Haw P*k
1857–18.. Hkun Kyaw San
18..–1873 Hkun Lu
1873–1876 ....
1876–1880 ....
1880–1883 Vacant
1883–.... Hkam Pwin
Möngtung (Maington)
This state was occupied by Hsenwi between 1886 and 1888.

Myosas:
...–.... Hkun Sang Kang...–.... Hkun Kyaw Htam...–1886 Hkun Hsa
1888–1896 Hkun Lun
1896–19.. Haw Yawt
Möngyang (Mohnyin)
State existed before 1400 and after 1604 .

Saophas:

60?–6?? Hkun Hpa (2nd son of Hkun Lu)
940–9?? Sao Hkyan Pha
Myowuns:

1853–18?? Nemyo Minhtin Themanta Yaza (Six Myowuns – Mohnyin, Kawng Ton, Shwegu, Moe Ta, Yin khia, Kat Hsa)
Möngyawng
Myosas:

17..–.... Inta Wasai...–.... ?...–.... Hsen Sulin (Surin Pumintha)...–.... Hsai Ya Kuman...–.... Sao Yawt
Namhkai (Nanke)
Ngwegunhmus:

1808–18.. Nga Dammaa
18..–1867 Hkun Pe (died 1867)
1867–1874 Hkun Pan (1st time) (died 1891)
1874–1876 Vacant
1876–1888 Hkun Hwaing
1888 – 13 Jan 1891 Hkun Pan (2nd time)
1891–19.. Hkun Kye
Namhkok (Nankok)
Myosas: ....–.... ....

Namhkom (Nankon)
Rulers: ....–.... ....

Namtok (Nantok)
Rulers:
...–.... Maung Shwe Tha...–1816 Tha Zan (died 1816)
1816–18.. Maung Yi
Ngegunhmus:

18..–18.. Maung Yi
18..–18.. Hkun Taw
18..–18.. Hkun Pwe
18..–18.. Hkun Pwang
18..–18.. Hkun Hmam
18.. – 9 Oct 1892 Hkun Pu (died 1892)
1892–.... Hkun Maung
Namkhok-Nawngwawn
Sao Tun Yean WW2 Sao Noi Nyin

Panglawng
Pangmi
Sao Khun Min

Pangtara (Pindara)
Ngwegunhmus:

Latest Sao Win Kyi (died 2007)
1796–1802 Maung Than
1802–1809 Maung Pe I
1809–1819 Maung Khan U
1819–1843 Maung Shwe Min
1843–184. Mi Thit (f)
184.–184. Mi Sit (f)
184.–1850 Maung Hpo Eik
1850–1851 Maung Shwe Thi -Regent
1851–1857 Maung Myat Hpu
1857–1859 Maung Pe II
1859–1860 Maung Lun Ya (1st time)
1860–1861 Maung Hpo
1862–1868 Maung Than (1st time) -Regent
1868–1869 Maung Lun Ya (2nd time)
1869–1871 Maung Than (2nd time)
1871–1877 Vacant
1877–1878 Maung Lun Ya (3rd time)
1878–1880 Vacant
1880–188. Maung Lun Ya (4th time)
188.–1888 Vacant
1888 – 6 Jan 1897 Maung Hpo Hkin (died 1897)
1897–1938 HKun Sun Nyo (died 9 November 1938)
Poila (Pwehla)
Myosas: Khun Soe Min

Sakoi
Myosas:
...–1877 Hkun ....
1877–.... Hkun Ton
Samka
Myosas:
...–1838 Hkun Ye
1838–1858 Hkun Sun (1st time)
1858–1860 Hkun Noi (1st time)
1860–1872 Hkun Sun (2nd time)
1873–1876 Sao Sein Bu (1st time)
1876–1883 Hkun Noi (2nd time)
1883–1885 Hkun Pwin
December 1885 – 1915 Sao Sein Bu (2nd time)
1915–1952 Hkun Kyi
Saophas (Kyamine-prince):

1915–1952 Sao Soe Kyi
Tawngpeng
Saophas:

1753–1759 Ta Dwe Ba
1760–1764 Ba Hkun Mya
1764–1775 Ba Hkun Saing
1775–1781 Ba Dwe Taw
1781 Ba Loi Lio
1781–1819 Ba Hkun Kein Möng
1819–1837 Ba Hkun Hso
1837–1846 Ba Hkun Tan Möng
1847 – 4 Sep 1856 Shwe Ok Hka (Shwe Taung Kyaw)
1856–1865 Hkun Hsa (Ba Hkam Hkun Shinye)
1865–1868 Aung Tha
1868–1877 Kwan Kon
1877–1887 Hkun Hkam Möng
1888–1897 Hkam Tan Möng (Hkun Kyan)
1897–1926 Hkun Hsan Gawn
Aug 1926 – 1952 Hkun Pan Sing
Wanmaw (Bhamo)
This state existed 1470–1772, when it was incorporated into Burma.

Saophas:

15??–1601 Sao Sein
1601–16?? Sao Seng Long
1685 - 1706 Sao Pi Hpa
1706 - 1719 Sao Tun Hpa
1719 - 1720 Hpo U
1720 - 1727 Sao Mong Hpa
1727 - 1734 Sao Tung Ngai I (d. 1734)
1734 - 1735 Vacant
1735 - 1742 KitHaw
1742 - 1770 Sao Tung Ngai II
1770 - c.1772 Sao Myut Aung (b. 1690 - d. c.1772)
Myowuns:

1772–17?? Mingyi Wailuthaya (U Shwe Ye)
1853–18?? Mingyi Maha Minhtin Yaza
1878–18?? U Pho Hla
Wanyin (Banyin)
Rulers:

1865–1874 Hkun Saw
Myosas:

1874–1893 Hkun Saw
1893 – Jul 1897 Hkun Long
1897–19.. Hkun Han
Waing Hso (Wynn Tho)
Saophas:

941–9?? Sao Hon Pha
1382–13?? Paung Ke
1434–14?? Saw Nyi
1583–1592 Minkadu
1592–1599 Tho Ye
1599–1619 Tein-nyin-sa Saing Hkan
1619–16?? Thakin Kaw Nyo
16??–1647 Saw Nin Mein
1647–1671 Sit Naing (Myosa of Mosit)
1671–16?? Kye Möng U Kyaw (Son of Sit Naing)
1697–1697 Maung Kyin Baw
1697–1702 Maung Sun
1702–1714 Kyaung Phu
1714–17?? Myat Kawng (Son of U Kyaw)
1756–1778 Aung Nyo (Brother of Myat Kawng)
1778–1780 Maung Tin
1780–1781 Aung Tha (Brother of Maung Tin)
1781–1866 Vacant
1866–1878 U Shwe Tha
1882–1890 U Aung Myat(Son of U Shwe Tha) – Last Saopha of Waing Hso
Myothugyi

1781–1798 Maung Taw Zan
1798–1827 Maung Tha Ywe
1827–18?? Thwin Pyu
18??–18?? Maung Kwe
18??–1833 Maung Shwe Tha(Son of Maung Tha Ywe)
1833–1849 Shwe Thi
1849–1852 San Tit
1852–1866 Shwe Tha
Yawnghwe (Nyaungshwe)
The formal and the ritual name of the state was Kambosarattha, in short term Kanbawza. The rulers full titular style was Kambawsarahta Thiri Pawaramahawuntha Thudamaraza. For the state capital see Nyaung Shwe.

1762–1815 Sao Yun
1815–1852 Sao U
1852–1858 Sao Se Hom
1858–1864 Sao Naw Hpa
23 Oct 1864 – 1886 Sir Saw Maung (1st time)
1886–1897 Sao On
1897 – Dec 1926 Sir Saw Maung (2nd time) (32nd Saopha)
Sep 1927 – 1952 Sao Shwe Thaike (33rd Saopha) (The First President of Burma)
Yengan (Ywangan)
Ngwegunhmus:

c.1857 - 1860 Maung Htun Lin (d. c.1864)
1861 - 1886 Maung Nyo Sein (d. 1886)
1886 Maung Thu Daw (1st time) (b. 1878 - d. 19..)
1886 (10 days) Mi Thaung (f)
1896 (25 days) Maung Chit + Heng Yin Yo
1887 - 19.. Maung Thu Daw (2nd time) (s.a.)
1887 - May 1898 .... -Regent
Hkam Ti (Zinkaling)
Saophas:

1820–1844 Saw Nyi Kawng
1844–1853 Saw Ai
1853–1882 Saw Hi
1887–1892 Saw Ni Taung
1892–1898 Saw Hon(Po Hlaing)(Cousin of Saw Ni Taung)
1898–19?? Ma Pu(Sister of Saw Hon)
19??–1952 Saw Mya Sein(Last Saopha)
Bibliography & External links
Sao Sāimöng, The Shan States and the British Annexation. Cornell University, Cornell, 1969 (2nd ed.)
Sao Sāimöng Mangrāi, The Pādaeng Chronicle and the Jengtung State Chronicle Translated. University of Michigan, Ann Arbor, 1981
J. G. Scott, Gazetteer of Upper Burma and the Shan States. 5 vols. Rangoon, 1900–1901
J. G. Scott, Burma: a handbook of practical information. London, 1906
Shan States and Karenni List of Chiefs and Leading Families (corrected up to 1939), Government of India Press, Simla, 1943
E. R. Leach (1954). The Political System of Highland Burma.
WorldStatesmen - Myanmar(Burma)- Shan&Karenni states
This list is incomplete; you can help by adding missing items. (August 2008)
This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.
Cover photo is available under CC BY-SA 3.0 license. Credit: User:Jolle (see original file).