28/07/2026
✅“ИРГЭНИЙ НИЙГМИЙН ОРОН ЗАЙГ ХАМГААЛАХ НЬ: МОНГОЛ УЛС ДАХЬ ИРГЭНИЙ БОЛОН УЛС ТӨРИЙН ЭРХИЙН ТУЛГАМДСАН АСУУДЛУУД” ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ БОЛЛОО
🔹Хүний эрхийн Үндэсний Комисс Нээлттэй нийгэм форум хамтран Иргэний нийгмийн орон зайг хамгаалах нь: Монгол Улс дахь иргэний болон улс төрийн эрхийн хэрэгжилттэй холбоотой тулгамдсан асуудлууд дугуй ширээний хэлэлцүүлгийг 2026 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдөр зохион байгууллаа. Нээлттэй нийгэм сангуудын ерөнхийлөгч Бинайфер Новрожи Монгол Улсад ажиллаж буйг тохиолдуулан явуулж буй тус хэлэлцүүлгээр иргэний суурь эрхүүдийг хангах, хамгаалахтай холбоотой Монгол Улсад тулгамдаж буй асуудлын талаар иргэний нийгмийн байгууллагын төлөөлөл, судлаачидтай санал солилцсон юм.
🔹Хэлэлцүүлгийг ХЭҮК-ын дарга, доктор Д.Сүнжид, ННФ-ын гүйцэтгэх захирал П.Эрдэнэжаргал нар нээж үг хэллээ.
🔹Хөтөлбөрийн дагуу ХЭҮК-ын гишүүн, доктор Г.Нарантуяа “Үндсэн хуулиар баталгаажсан иргэний суурь эрхүүдийн хэрэгжилтийг хангах арга хэмжээ”, Хүний эрх, хөгжил төв ТББ-ын тэргүүн, доктор Г.Уранцоож “Иргэний нийгмийн орон зайг хамгаалахад хүний эрхийн олон улсын UPR механизмыг ашиглах туршлага”, Нээлттэй нийгэм сангуудын ерөнхийлөгч, доктор Бинайфер Новрожи “Иргэний эрх, эрх чөлөөг ханган хамгаалахад тулгарч буй дэлхий нийтийн сорилт” сэдвээр тус тус илтгэл хэлэлцүүллээ.
🔹ХЭҮК-ын гишүүн, доктор Г.Нарантуяа Монгол Улсын Үндсэн хуулиар баталгаажуулсан хүний эрх, эрх чөлөөний мөн чанар, иргэний, улс төрийн эрхийн хэрэгжилт, хэрэгжилтийг хангах арга зам гэсэн агуулгын хүрээнд илтгэл хэлэлцүүллээ. Тэрээр “Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хүний эрх, эрх чөлөөний баталгаа нь Монгол Улсын иргэнийг төрийн үр өгөөжийг хүртдэг идэвхгүй нэгэн бус, харин өмчлөгч, хөдөлмөр эрхлэгч, бизнес эрхлэгч, мэдээллийг эрэлхийлэгч, нийгмийн харилцаанд оролцогч, төрд шаардлага тавигч, эрх зүйн субъект гэсэн үзэл баримтлалыг агуулсан, либерал Үндсэн хуулиудын уламжлал, олон улсын эрх зүйд суурилсан боловч Монгол Улсын түүхэн туршлага, шилжилтийн онцлогийг харгалзсан мөн чанартай болохыг тэмдэглэлээ.
Монгол Улс ардчилсан дэглэмийг тууштай сахиж байгаа боловч улс төрийн эрх чөлөө, иргэний оролцооны орон зай эмзэг бөгөөд улс төрийн эрх чөлөөнд тулгарч буй эрсдэл нь тогтолцоог өөрчлөх нэг удаагийн, гэнэтийн үйлдэл бус, харин иргэдийн оролцоог аажмаар хязгаарлах, ардчилсан институтэд итгэх олон нийтийн итгэлийг бага багаар алдагдуулах олон жижиг үйл ажиллагаа, дадал хэвшлийн хуримтлал болж байгааг баримтад үндэслэн танилцуулж, Монгол Улсын ардчилал бүс нутаг, олон улсад стратегийн ач холбогдолтой болохыг мөн тэмдэглэлээ.
Иргэний, улс төрийн эрх чөлөөг хязгаарлах хууль ёсны арга хэмжээг Үндсэн хуульд тогтоосон шалгуурт бүрэн нийцүүлж хуульчлах, зөрчигдсөн эрхийг сэргээх механизм, процессын уялдаа холбоог хуульчлах, хүний эрх, эрх чөлөө зөрчигдсөн тохиолдолд хүлээлгэх хариуцлагыг оновчтой тогтоох, цахим орчин, цахим технологийг зохицуулах бодлогыг хүний эрхийн зарчимд нийцүүлэх, хүний эрх хамгаалагчдыг хамгаалах механизмын бодлого, үйл ажиллагааг иргэний оролцоог бэхжүүлэхэд чиглүүлэх нь иргэний, улс төрийн эрх чөлөөний хэрэгжилтийг бодитой, үр дүнтэй дэмжинэ гэлээ.
🔹Үндсэн илтгэлүүдийн дараа иргэний нийгмийн байгууллага, судалгааны байгууллагын төлөөлөл, судлаачид хэлэлцүүлэг өрнүүлж иргэний нийгмийн байгууллагын хараат бус байдлыг хамгаалах, Хүний эрх хамгаалагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн хэрэгжилтэд анхаарах, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх, тайван жагсаал цуглаан хийх эрх чөлөөг хамгаалах, UPR-аас Монгол Улсад өгсөн зөвлөмжийг хэрэгжүүлэх, ТББ-уудыг тогтвортой санхүүжүүлэх, бэлгийн цөөнхийг эрхийн хэрэгжилтэд анхаарах, хүний эрхийг хамгаалах механизмын үр нөлөөг дээшлүүлэхэд анхаарах шаардлагатайг онцолж байв.
🔹Нээлттэй нийгэм сангуудын ерөнхийлөгч, доктор Бинайфер Новрожи хэлэлцүүлгийн төгсгөлд Монгол Улсын иргэний, улс төрийн эрхийн хэрэгжилтэд ахиц дэвшил гарч байгаагийн зэрэгцээ шийдвэрлэх шаардлагатай тулгамдсан асуудлууд байгааг хэлэн хэлэлцүүлэгт хүрэлцэн ирсэн нийт оролцогчдод талархал илэрхийллээ.
