Монгол Улсын Далайн захиргаа

/English below/

Монгол Улс 1996 онд Олон улсын далайн байгууллагад гишүүнээр элссэн хэдий ч энэ цагаас өмнө “Далайд гарцгүй орны транзит худалдааны тухай” конвенцод 1966 онд, “Далайд гарцгүй орнуудын далбаагаа мандуулах эрхийн тухай” Барселоны тунхаглалд 1976 онд нэгдэж орсон байдаг.

Үүнээс хойш өдгөө далайн салбарын 30 гаруй гол гол конвенцуудад нэгдэн ороод байгаа бөгөөд НҮБ-ын “Далайн эрх зү

йн тухай” конвенцын холбогдох заалтын дагуу Монгол Улс өөрийн улсын далбааг хөлөг онгоцон дээр мандуулах эрхээр хангагдсан бөгөөд өөрийн далбаан дор аялж буй хөлөг онгоцны үйл ажиллагаанд далбааны эзэн улсын хяналтыг хэрэгжүүлэх замаар олон улсын өмнө хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлэн ажиллаж байна.

1996 онд Монгол Улсын Засгийн газраас “Их далайг ашиглах талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” 316 дугаар тогтоолыг баталснаар хөлөг онгоцны бүртгэл хийх эхлэлийг тавьж, Улаанбаатар хотыг бүртгэлийн боомт хот болгон зарласан бөгөөд уг тогтоолоор холбогдох яамдуудад шаардлагатай хууль эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхийг даалгасан.

Улмаар 1999 онд Монгол Улсын Далай ашиглах тухай хуулийг УИХ-аар баталсан. Монгол Улсын Далай ашиглах тухай хуулийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай Засгийн газрын 1999 оны 136 дугаар тогтоолоор Монгол Улсын хөлөг онгоцны бүртгэлийн боомтыг тухайн үеийн Дэд бүтцийн хөгжлийн яамыг түшиглэн тухайн үеийн орон тоо, бүтцэд багтаан байгуулахыг Дэд бүтцийн хөгжлийн сайдад даалгасны дагуу Дэд бүтцийн хөгжлийн сайдын 1999 оны 136 дугаар тушаалаар “Монголын хөлөг онгоцны бүртгэлийн боомт”-ыг Авто тээврийн газрын бүтцэд оруулж байгуулахыг Авто тээврийн газрын даргад даалгасан байдаг.

Үүний дараа 2001 онд Засгийн газрын хуралдаанаар хөлөг онгоцны бүртгэлийг Дэд бүтцийн сайдад, загас агнууртай холбоотой үйл ажиллагааг Хүнс, хөдөө, аж ахуйн сайдад даалгасны дагуу тухайн үеийн Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Авто тээврийн газар Сингапур Улсын “Маритайм Чейн” компанитай хамтран компани байгуулах хэлэлцээр хийж, үр дүнд нь 2003 онд “Монголын хөлөг онгоцны бүртгэл” хамтарсан компанийг байгуулснаар хөлөг онгоц бүртгэх үйл ажиллагаа эхэлсэн. Тухайн үед Монгол Улс далайн тээвэр, хөлөг онгоцны бүртгэлийн үйл ажиллагааны менежмент, мэдлэг, туршлага дутмаг байсан учраас хамтарсан компанийг Сингапур Улсад байгуулсан нь хамгийн оновчтой шийдвэр байсан. НҮБ-ын “Далайн эрх зүйн тухай” конвенцын холбогдох заалтын дагуу Монгол Улс өөрийн улсын далбааг хөлөг онгоцон дээр мандуулах эрхээр хангагдсан бөгөөд өөрийн далбаан дор аялж буй хөлөг онгоцны үйл ажиллагаанд далбааны эзэн улсын хяналтыг хэрэгжүүлэх замаар олон улсын өмнө хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлэн ажиллаж байна.

Ийнхүү, Монгол Улс Далай ашиглах тухай хуулийг 1999 онд, “Монгол Улсын хөлөг онгоцны бүртгэлд хөлөг онгоц бүртгэх журам”-ыг 2003 онд, Усан замын тээврийн тухай хуулийг 2003 онд баталснаар далайн болон усан замын салбарын харилцааг зохицуулах хууль, эрх зүйн орчны үндэс суурь нь тавигдсан.

Далай ашиглах тухай хуулинд 2007 онд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсантай холбогдуулан Монгол Улсын Зам, тээвэр, аялал жуулчлалын сайдын 2007 оны 174 дүгээр тушаалаар тухайн үед Авто тээврийн газрын бүтцэд 7 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж байсан Далайн захиргааг 2007 оны 11 дүгээр сарын 05-ны өдрийн тушаалаар бие даасан байдлаар байгуулж, өнөөдрийн байдлаар Далайн захиргаа нь Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 2023 оны А/33 дугаар тушаалаар батлагдсан зохион байгуулалтын бүтцээр нийт 31 хүний орон тоотойгоор үйл ажиллагаагаа явуулж, ажлаа Зам, тээврийн хөгжлийн яаманд тайлагнаж байна.

ОУДБ-ын гишүүн улсууд нэгдэн орсон гэрээ, конвенцын дагуу хүлээсэн эрх үүргээ хэрхэн хэрэгжүүлж буй байдалд аудитын шалгалтыг явуулдаг бөгөөд Монгол Улсад 2016 оны 11 дүгээр сард ОУДБ-аас аудитын шалгалт хийсэн.

Аудитын шалгалтаас өгсөн зөвлөмжөөр Монгол Улс далайн салбарын хууль эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, олон улсын гэрээ, конвенцод заасан зайлшгүй биелүүлэх хэм хэмжээг үндэсний хууль тогтоомждоо тусгах, мэргэжилтэй боловсон хүчний тоог нэмэгдүүлэх, бүртгэлтэй хөлөг онгоцны хяналтын тогтолцоог сайжруулах шаардлагатай байгааг онцолсон.

Тус зөвлөмжийн дагуу Монгол Улсын нэгдэн орсон далайн салбарын гэрээ, конвенцыг хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөг 2018 онд Засгийн газрын 201 дүгээр тогтоолоор батлуулсан. Уг тогтоолын дагуу Далай ашиглах тухай хуулийг олон улсын гэрээ, конвенцын шаардлага, хэм хэмжээнд нийцүүлэн шинэчлэн боловсруулж, тус хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг 2019 онд УИХ-д өргөн мэдүүлж, улмаар 2022 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдөр УИХ-ын нэгдсэн чуулганаар батлагдсан. Далай ашиглах тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга батлагдсантай холбогдуулан дагалдан гарах дүрэм, журмуудыг мөн батлуулаад байна.

Дотоодын усан замын тээврийн салбарын хувьд Усан замын тээврийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг 2017 онд батлуулсан бөгөөд усан замын тээврийн хэрэгслийн тооллого, бүртгэл, техник ашиглалтын аюулгүй байдалд тавих хяналтыг хэрэгжүүлэх чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулан хэрэгжилтийг ханган ажиллаж байна.

Далайн захиргаа нь дараах үндсэн чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Үүнд:

- Хөлөг онгоцны бүртгэл, хяналтын чиглэлээр;
- Хуурай боомт, далайн тээврийн чиглэлээр;
- Усан замын тээврийн бүртгэл, хяналтын чиглэлээр;
- Салбарын боловсон хүчин бэлтгэх чиглэлээр. Since 1996, Mongolia has been a member of the International Maritime Organization, and has ratified the Convention on Transit Trade of Landlocked States in 1966 and the Barcelona Declaration of 1976 to recognize the Right to a Flag of States having no Sea Coast. Mongolia has also joined over 30 major maritime conventions and, in accordance with the relevant provisions of the UN Convention on the Maritime Law, has the right to fly its national flag on ships. The owner of the flag is responsible for the operations of ships traveling under its own flag, and by implementing flag state control, Mongolia is fulfilling its obligations as stated in international treaties. Mongolia established a legal framework for governing interactions between the maritime and waterway sectors by approving the "Maritime Law" in 1999, the "Mongolian Ship Registry Rules" in 2003, and the "Waterway Transportation Law" in 2003. The Maritime Administration, which was initially a part of the Road Transport Department with only 7 employees, became independent in connection with the 2007 revisions to the Maritime Law by Order No. 174 of 2007 of the Minister of Roads, Transport, and Tourism of Mongolia. The Maritime Administration now employs a total of 31 people, operates under the organizational structure established by the Minister of Road and Transport Development Order No. The IMO-IMSAS conducts an audit on its member states’ implementations of the rights and obligations under the mandatory international instruments and treaties. In November 2016, an audit was carried out by IMO in Mongolia. The audit recommended that Mongolia strengthen the legal framework governing the maritime sector, incorporate mandatory standards outlined in international agreements and conventions into national laws, increase the number of qualified personnel, and enhance the system for inspecting registered ships. In response to the audit recommendations, the government approved a strategy to implement the mandatory IMO instruments, and the "Maritime Law of Mongolia" was revised with the demands and standards of international agreements and conventions. The resolution draft of the revised version of the law was presented to Parliament in 2019 and was approved by joint session of the Parliament on June 3, 2022. Relating to the approval of the renewed version of the Maritime Law of Mongolia, secondary legislations have been approved. Regarding to the inland waterway transportation sector, the revised version of the "Waterway Transportation Law" was approved in 2017. Mongolia is implementing operations to monitor the inventory, registration, and technical safety of watercraft operation to achieve the desired result. The main operational areas of the Maritime Administration are:

• Ship registration and monitoring,
• Dry port and maritime transportation,
• Inland waterway transportation and monitoring, and
• Training national professionals in the maritime field.