06/09/2026
🕯️ 𝐈ċ-Ċ𝐢𝐦𝐢𝐭𝐞𝐫𝐣𝐮 𝐭𝐚’ 𝐒𝐪𝐚𝐪 𝐥-𝐄𝐫𝐰𝐢𝐞ħ
Fi tmiem 𝐒𝐪𝐚𝐪 𝐥-𝐄𝐫𝐰𝐢𝐞ħ, hemm ċimiterju żgħir u storiku li jmur lura għall-𝟏𝟔𝟕𝟔, fi żmien il-pesta li laqtet lill-gżejjer u li ħalliet daqs 1320 vittmi f’Bormla.
Fl-𝟏𝟕𝟒𝟓, l-Isqof Alpheran de Bussan żar iċ-ċimiterju u bierek l-oqbra.
Fiċ-ċimiterju hemm statwa tal-Addolorata, li tissemma wkoll fir-riċerka dwar l-istatwi ta’ Bormla. Skont il-Parroċċa ta’ Bormla u dokumentazzjoni mill-arkivju tal-Oratorju tas-Ss. Kurċifiss, statwa tal-Addolorata maħduma minn 𝐆𝐚𝐞𝐭𝐚𝐧𝐨 𝐅𝐚𝐛𝐫𝐢 𝐟𝐥-𝟏𝟕𝟓𝟗, ġiet trasferita fiċ-Ċimiterju tal-Erwieħ fl-𝟏𝟖𝟗𝟕
Illum, dan iċ-ċimiterju jinsab 𝐦𝐚𝐠ħ𝐥𝐮𝐪. U forsi l-aktar ħaġa ta’ niket hi li ħafna lanqas biss jafu x’storja tinsab wara dak il-kanċell.
Il-wirt tagħna ma jinsabx biss fil-knejjes, fil-fortifikazzjonijiet u fil-monumenti li nafu bihom.
Xi kultant jinsab fi sqaq żgħir, wara kanċell magħluq, u jibqa’ hemm kwiet, jistenna li nerġgħu nħarsu lejh u niftakru fih.
(Skont rekord tal-Land Registry tal-2010, iċ-ċimiterju fi Sqaq l-Erwieħ kien irreġistrat f’isem il-Parroċċa ta’ Bormla.
📷 Xi ritratti huma bl-għajnuna tal-AI, bħala rikostruzzjoni viżiva biex nagħtu idea ta’ kif seta’ jidher il-post fi żmienu.
🕯️𝐓𝐡𝐞 𝐂𝐞𝐦𝐞𝐭𝐞𝐫𝐲 𝐢𝐧 𝐒𝐪𝐚𝐪 𝐥-𝐄𝐫𝐰𝐢𝐞ħ
At the end of 𝐒𝐪𝐚𝐪 𝐥-𝐄𝐫𝐰𝐢𝐞ħ, there is a small historic cemetery dating back to 𝟏𝟔𝟕𝟔, at a time when plague claimed roughly 1,320 lives in Cospicua.
In 𝟏𝟕𝟒𝟓, Bishop Alpheran de Bussan visited the cemetery and blessed the graves.
The cemetery is home to a statue of 𝐎𝐮𝐫 𝐋𝐚𝐝𝐲 𝐨𝐟 𝐒𝐨𝐫𝐫𝐨𝐰𝐬, which is also mentioned in research on the statues of Cospicua. According to the Cospicua Parish and documentation from the archives of the Oratory of the Holy Crucifix, a statue of Our Lady of Sorrows, made by 𝐆𝐚𝐞𝐭𝐚𝐧𝐨 𝐅𝐚𝐛𝐫𝐢 in 𝟏𝟕𝟓𝟗, was transferred to the Cemetery in 𝟏𝟖𝟗𝟕
Today, this cemetery is closed. And perhaps the saddest part is that many people do not even know what history lies behind that gate.
Our heritage is not found only in the churches, fortifications and monuments we know so well.
Sometimes it is found in a 𝐬𝐦𝐚𝐥𝐥 𝐚𝐥𝐥𝐞𝐲, 𝐛𝐞𝐡𝐢𝐧𝐝 𝐚 𝐜𝐥𝐨𝐬𝐞𝐝 𝐠𝐚𝐭𝐞, quietly waiting for us to rediscover and remember.
📷 𝐒𝐨𝐦𝐞 𝐢𝐦𝐚𝐠𝐞𝐬 𝐡𝐚𝐯𝐞 𝐛𝐞𝐞𝐧 𝐞𝐧𝐡𝐚𝐧𝐜𝐞𝐝 𝐰𝐢𝐭𝐡 𝐭𝐡𝐞 𝐡𝐞𝐥𝐩 𝐨𝐟 𝐀𝐈 𝐭𝐨 𝐠𝐢𝐯𝐞 𝐚 𝐯𝐢𝐬𝐮𝐚𝐥 𝐢𝐦𝐩𝐫𝐞𝐬𝐬𝐢𝐨𝐧 𝐨𝐟 𝐡𝐨𝐰 𝐭𝐡𝐞 𝐬𝐢𝐭𝐞 𝐦𝐚𝐲 𝐨𝐧𝐜𝐞 𝐡𝐚𝐯𝐞 𝐥𝐨𝐨𝐤𝐞𝐝. 𝐓𝐡𝐞𝐲 𝐚𝐫𝐞 𝐧𝐨𝐭 𝐡𝐢𝐬𝐭𝐨𝐫𝐢𝐜𝐚𝐥 𝐩𝐡𝐨𝐭𝐨𝐠𝐫𝐚𝐩𝐡𝐬.