23/08/2026
PLSB Sungai Golok: Benteng Sahaja Tidak Cukup, Perlu Pelan Jangka Panjang Pengurusan Aliran Banjir….
Projek Rancangan Tebatan Banjir (PLSB) Sungai Golok merupakan antara projek infrastruktur paling penting bagi mengurangkan risiko banjir di Rantau Panjang dan kawasan sepanjang Lembangan Sungai Golok.
Bagi masyarakat di sini, persoalannya bukan sekadar bila benteng akan siap. Lebih penting ialah bagaimana keseluruhan sistem akan mengurus jumlah air yang besar ketika Monsun Timur Laut, terutama apabila Sungai Golok sudah berada pada paras tinggi.
Benteng Menahan Air, Tetapi Air Tetap Perlu Ada Jalan Keluar………………………….
Pembinaan benteng sememangnya penting untuk menghalang limpahan terus Sungai Golok ke kawasan penempatan.
Namun prinsip asasnya mudah — air yang ditahan oleh benteng tidak hilang…
Apabila kapasiti sungai semakin terhad dan kawasan limpahan semula jadi semakin berkurangan, air perlu mempunyai laluan pelepasan yang selamat.
Sebab itu PLSB tidak seharusnya dilihat daripada aspek ketinggian dan panjang benteng semata-mata.
Ia perlu dilihat sebagai satu sistem yang merangkumi Sungai Golok, Sungai Lachang–Lemal, saliran dalaman, pintu kawalan, spillway serta kemungkinan laluan pelepasan atau flood diversion alternatif.
Spillway 200 Meter — Sementara Sampai Bila?
Antara isu yang perlu mendapat penjelasan ialah kawasan spillway/benteng pecah kira-kira 200 meter di Sungai Lachang–Lemal.
Jika spillway ini merupakan penyelesaian sementara bagi membolehkan pelepasan air ketika keadaan tertentu, persoalan utama penduduk ialah:
“Sementara sampai bila?”………………………
Apakah fungsi sebenar spillway ini apabila Monsun Timur Laut berlaku?
Berapa lama ia perlu dikekalkan?
Dan apabila ia ditutup kelak, apakah sistem yang akan mengambil alih fungsi pelepasan air tersebut?
Penduduk memerlukan timeline dan penyelesaian jangka panjang yang jelas.
Pelan Jangka Panjang: Perlukah Laluan Air Alternatif Dikaji?……………………
Untuk jangka panjang, mungkin sudah tiba masanya satu kajian hidrologi dan hidraulik menyeluruh melihat bukan sahaja bagaimana hendak menahan air, tetapi bagaimana sebahagian lebihan aliran dapat dilepaskan melalui laluan yang lebih selamat.
Antara pilihan yang wajar dikaji oleh pakar dan agensi berkaitan, tertakluk kepada kesesuaian topografi, kapasiti sungai dan impak alam sekitar, ialah pembinaan sungai buatan atau flood diversion channel.
Secara konsep, beberapa pilihan boleh dinilai:
Pertama, diversion terus ke muka kuala.
Satu laluan khas boleh dikaji bagi membawa sebahagian aliran banjir terus menuju ke kawasan pelepasan yang sesuai ke laut tanpa semuanya perlu melalui sistem Sungai Golok.
Kedua, mengalihkan sebahagian aliran ke sistem Sungai Kelantan.
Jika keadaan muka bumi dan kapasiti sungai membenarkan, sebahagian lebihan air dari sistem Lanchang–Lemal boleh dikaji untuk dialihkan ke lembangan Sungai Kelantan.
Antara laluan yang boleh dinilai dari sudut teknikal termasuk melalui Sungai Lemal Mati(tidak berfungsi), Sungai Chicha Tinggi, atau membina mana-mana sungai/laluan alternatif yang mempunyai jarak yang lebih dekat dan sesuai menuju ke sistem Sungai Kelantan.
Ini bukan bermaksud semua air perlu dialihkan ke Sungai Kelantan.
Konsepnya ialah berkongsi dan mengurus beban aliran ketika kejadian banjir ekstrem, supaya keseluruhan tekanan tidak tertumpu kepada Sungai Golok sahaja.
Cari Laluan Paling Pendek dan Paling Selamat……..
Kajian juga tidak seharusnya terikat kepada satu laluan yang telah dikenal pasti lebih awal.
Dengan teknologi pemetaan, data aras tanah, model hidraulik dan simulasi banjir hari ini, pihak berkaitan boleh mengenal pasti:
Apakah laluan paling pendek, paling rendah risikonya dan paling ekonomik untuk membawa sebahagian lebihan air menuju Sungai Kelantan atau terus ke muka kuala?
Jika terdapat laluan semula jadi yang lebih dekat, ia sewajarnya turut dimasukkan dalam kajian.
Pembinaan kolam takungan air/empangan yang boleh menampung sebahagian tekanan air?
Kajian tersebut perlu mengambil kira kapasiti Sungai Kelantan menerima aliran tambahan ketika banjir, risiko memindahkan masalah banjir ke kawasan lain, keperluan pengambilan tanah, struktur kawalan air serta kesan kepada penduduk dan alam sekitar.
Matlamatnya bukan memindahkan banjir dari Rantau Panjang ke tempat lain, tetapi mencari mekanisme pengagihan dan pelepasan aliran yang lebih terkawal.
Benteng Thailand Mengubah Keadaan Semasa…….
Pada masa yang sama, pembangunan benteng di sebelah Thailand khususnya jajaran Rantau Panjang -Kg Tersang- Jambatan Pok Teh Kana–Kg Mundok juga perlu dimasukkan dalam penilaian hidraulik terkini.
Apabila benteng di kedua-dua belah sungai berubah, corak limpahan yang berlaku pada masa dahulu mungkin tidak lagi sama. Contoh terdekat banjir luar musim bulan Julai 2026 di Kg Lachang perlu diambil berat.
Persoalan mengenai perubahan paras air, halaju aliran dan kemungkinan backwater effect perlu dinilai berdasarkan model hidraulik terkini.
Sebab itu persoalan penting ialah:
Adakah reka bentuk asal PLSB masih mengambil kira keadaan sebenar Sungai Golok selepas benteng Thailand siap sepenuhnya?
Sekiranya keadaan fizikal sungai telah berubah, model dan strategi pengurusan banjir juga wajar dinilai semula.
Jangan Hanya Bina Benteng, Urus Ke Mana Air Hendak Pergi…….
PLSB Sungai Golok merupakan projek yang amat diperlukan dan masyarakat mahu projek ini berjaya.
Namun penyelesaian jangka panjang tidak seharusnya berhenti kepada persoalan “berapa tinggi benteng perlu dibina?”
Kita juga perlu bertanya:
“Apabila benteng sudah siap dan air tidak lagi boleh melimpah seperti dahulu, ke mana lebihan air itu hendak dialirkan?”
Sebab itu sudah tiba masanya pilihan seperti flood diversion, sungai buatan, peningkatan kapasiti Sungai Lachang–Lemal serta kemungkinan pengalihan sebahagian aliran ke Sungai Kelantan melalui Sungai Lemal Mati, Sungai Chicha Tinggi atau laluan alternatif yang lebih dekat dinilai secara serius melalui kajian teknikal.
Rakyat Perlukan Pelan A, B dan C
Sementara menunggu penyelesaian kekal, penduduk juga perlu mengetahui apakah tindakan menghadapi Monsun Timur Laut setiap tahun.
Pelan A: bagaimana PLSB berfungsi dalam keadaan normal.
Pelan B: bagaimana lebihan air diurus apabila Sungai Golok mencapai paras kritikal.
Pelan C: apakah tindakan kecemasan jika kapasiti sistem sedia ada tidak lagi mampu menampung aliran.
Dan akhirnya, satu persoalan masih perlu dijawab dengan jelas:
“Spillway 200 meter ini penyelesaian sementara. Jadi sementara sampai bila, apa penyelesaian kekalnya dan apakah laluan sebenar untuk lebihan air apabila keseluruhan benteng PLSB siap?”
Rakyat tidak menolak pembangunan benteng.
Sebaliknya, rakyat mahu melihat satu sistem tebatan banjir yang lengkap — bukan sahaja mampu menahan air, tetapi tahu bagaimana, bila dan ke mana air itu perlu dilepaskan dengan selamat.
