Fort Orthen heeft in het verleden weinig te lijden gehad van oorlogshandelingen. De oorsprong van dit fort ligt in de 80-jarige oorlog nadat de stad 's-Hertogenbosch sinds 1629 was ingelijfd bij de Republiek. Tezamen met het aan de Maas gelegen fort Crèvecoeur vormde het een noordelijke voorpost bij de stad. Tussen 1630 en 1637 werden de aarden wallen van dit fort, aanvankelijk ook wel Orthenschan
s genoemd, aan de Hervensedijk opgeworpen in een vierkante plattegrondvorm met bastions op de hoeken en omgeven door een natte gracht. Toen in het rampjaar 1672 de Franse troepen onder generaal Turenne de stad aanvielen en zich meester maakten van het nabijgelegen fort Crèvecoeur speelde de Orthenschans geen rol van betekenis. Aangezien 's-Hertogenbosch destijds maar een klein garnizoen had en daardoor nauwelijks in staat was om zich te verdedigen werd besloten om het fort Orthen af te breken en de munitievoorraden over te brengen naar de stad. Het is uit historische bronnen niet bekend of het fort inderdaad destijds is gesloopt of dat het alleen verlaten werd. In de volgende eeuw werd het regelmatig hersteld en uitgebreid zodat het sinds 1784 nog bestond uit een vierkante plattegrond omringd met natte gracht, echter uitgebreid met zogeheten voorwerken (twee hoornwerken, twee halfbastions) en een tweede natte gracht, tezamen een oppervlakte van 6,75 ha. Met de inval van de Franse legers onder Pichegru in 1794 was het fort echter opnieuw onbemand en kon het zonder slag of stoot worden ingenomen. Na in 1806 buiten dienst te zijn gesteld, raakte het verdedigingswerk in verval.Kort daarna werd het toch weer hersteld om vervolgens weer te vervallen. In 1852 werd fort Orthen geheel herbouwd zoals dat nu nog herkenbaar is: een ronde stenen toren met een diameter van 26 meter als "reduit" (de verdedigbare kern van het fort), omringd met een droge gracht. Het kreeg geen officiële defensieve classificatie waardoor er geen nadere eisen werden gesteld voor wat betreft het vrije schootsveld. Hierdoor mocht er in de directe omgeving worden gebouwd. Bij het fort verrezen ook schietbanen voor een burgervereniging en voor militairen. Kort na 1932 kocht de gemeente de omringende gronden, in 1966 het fort zelf. Vanaf de jaren tachtig zijn diverse verenigingen in en bij het fort gehuisvest. In 1993 is het gerestaureerd. Stadsarchief
