13/07/2024
Een tijdje geleden ging het over de nieuwe reglementen van de VVD, en met name om het democratisch gehalte van onze partij. De ALV waarin erover zou worden besloten is geschorst en gaat later dit jaar verder.
Ik was al vanaf begin dit jaar bezig met een paper over dit bredere onderwerp, niet alleen gericht op de VVD. Die paper heb ik gepresenteerd op het Politicologenetmaal van 13 en 14 juni in Maastricht. De afgelopen weken heb ik die verder gefatsoeneerd zodat het online kon worden gezet. De VVD komt erin voor, van de Moddermanlijsten in de jaren zeventig tot de voorstellen van het bestuur om de invloed van leden nog verder te beperken.
Maar de insteek is breder. Dit artikel bekijkt hoe interne partijdemocratie samenhangt met de fairheid van de reglementen waarmee politieke partijen in Nederland en Vlaanderen de kandidatenlijsten voor verkiezingen samenstellen. Het begint met het beschrijven van hoe partijen door de tijd zijn veranderd en wat de basisideeën achter democratische processen zijn. Vervolgens onderzoekt het artikel hoe stemsystemen werken op het lokale en regionale niveau. Er wordt specifiek gekeken naar twee belangrijke manieren waarop lokale, regionale en nationale partijniveaus elkaar beïnvloeden. Het toont aan hoe professionalisering op het lokale niveau invloed kan hebben op de structuur van een partij en de mate van betrokkenheid van kiezers, maar ook hoe landelijke partijstrategieën de lokale praktijk kunnen sturen. Dit onderstreept het belang van lokale partijafdelingen in het bepalen van de landelijke koers die een partij vaart.
De analyse laat zien dat het een grote uitdaging is om eerlijke en effectieve kiesstelsels te garanderen. Geen enkel systeem blijkt volledig foutloos te werken. De pregnante uitzondering is de Partij voor de Vrijheid (PVV) van Geert Wilders, die geen formele ledenstructuur heeft. Dit zet de partij in schril contrast met andere partijen en toont een gebrek aan interne democratische processen. Aan de andere kant hebben liberale partijen zoals de VVD, D66 en Volt moeite met hun eigen systeem, een aangepaste vorm van de Bordatelling. Hoewel dit systeem bedoeld is om leden meer te betrekken, is het gevoelig voor strategische manipulatie en kan het de democratische invloed van leden kleiner maken.
Dit artikel roept op tot een balans tussen democratische idealen en de pragmatische eisen van electoraal succes. Het benadrukt het belang van transparantie en de invloed van leden op partijbeslissingen, ook in systemen die geen stemprocedures gebruiken. De bevindingen wijzen op de noodzaak van voortdurende hervormingen om te zorgen dat politieke partijen sterk, eerlijk en in lijn zijn met de wensen van hun leden. Dit benadrukt hoe belangrijk het is dat partijleden goed geïnformeerd en actief betrokken zijn.
https://www.researchgate.net/publication/382221229_On_the_Craft_of_Choosing_-_Fairness_versus_democracy_in_local_and_regional_elections_in_The_Netherlands_and_Flanders
