Wat zijn de openingstijden?

Maandag 09:00 - 17:00 Dinsdag 09:00 - 17:00 Woensdag 09:00 - 17:00 Donderdag 09:00 - 17:00 Vrijdag 09:00 - 17:00

Noord-Hollands Archief

Startpagina
Nederland
Haarlem
Noord-Hollands Archief

Welkom op de officiële facebookpagina van het Noord-Hollands Archief. De studiezalen van het Noord- Hollands Archief zijn van di t/m vr van 9-16 uur geopend.

Het Noord-Hollands Archief is hét historisch informatiecentrum voor de provincie Noord-Holland, de provinciehoofdstad Haarlem en de gemeenten Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. En elke derde zaterdag van de maand. De tentoonstellingen zijn elke werkdag van 9-17 uur te bekijken. Wij staan o

ok voor u klaar via de chat van ma t/m vr van 9.00 tot 12.30, woe en vr ook van 19-22 uur, telefonisch en via de e-mail. Kijk op onze website voor actuele informatie.

05/06/2026

EXPOSITIE | Holsteyns vogels in het Archiefcafé

In ons depot liggen maar liefst 172 bijzondere tekeningen van vogels, reptielen en zoogdieren. Ze zijn allemaal gemaakt door Pieter Holsteyn I (ca. 1585–1662), bekend om zijn glas-in-loodramen en aquarellen van vogels en bloemen. Deze zomer zijn 8 van zijn vogels te zien bij ons in het Archiefcafé. De meeste van deze vogels kwamen tijdens Holsteyns leven algemeen voor in Nederland, maar zijn inmiddels zeldzaam geworden.

Nieuwsgierig? Kom een keer langs voor wat eten en drinken in ons Archiefcafé en bezoek dan gelijk onze tentoonstelling 'Wij leefden hier. Sporen van vergeten natuur'. Een van de tekeningen van Holsteyn, de 'Lepelaer', is daarin momenteel te zien.

03/06/2026

EXCURSIE | Op zoek naar de Zonnedauw in het Ilperveld

Wil je de vleesetende plant uit de tentoonstelling 'Wij leefden hier. Sporen van vergeten natuur' in het echt zien? Vaar dan mee met een gids van Landschap Noord-Holland naar het Ilperveld en wie weet spot je 'm!

Datum: 5 juli
Tijd: 13.30 - 15.30 uur
Locatie: Bezoekerscentrum Ilperveld
Kijk voor aanmelden en meer informatie op de website van Landschap Noord-Holland

Bereid je voor in onze tentoonstelling of kom achteraf nog eens langs! In ‘Wij leefden hier. Sporen van vergeten natuur’ vertellen we aan de hand van kleurrijke boeken, historische documenten en foto’s de verhalen van diverse planten- en diersoorten die (ooit) in onze provincie leefden, verdwenen, werden bedreigd of juist succesvol zijn gered.

Want, herinner jij het je nog? De roep van de griel? Hoe de zonnedauw de bodem rood kleurde? Veel zijn we vergeten. De natuur in Noord-Holland veranderde de afgelopen eeuwen enorm. Planten en dieren verdwenen: eerst uit de natuur en daarna uit ons geheugen. Gelukkig vergeten archieven niet!

29/05/2026

NU TE ZIEN | In het kader van de Stripdagen Haarlem is er bij het Noord-Hollands Archief de expositie ‘Haarlem Sirens’ te zien!

Deze expositie is gebaseerd op 'De Sirenen van Haarlem', het Graphic Novel over de Haarlemse verzetsvrouwen Hannie Schaft en de zussen Truus en Freddie Oversteegen. Met een unieke niet-Nederlandse blik op de oorlog maken het Braziliaanse duo Felipe Pan en Giovanna Guimarães dit verhaal nu bekend aan een wereldwijd publiek. In de expositie zijn de originele tekeningen voor dit werk te zien.

Donderdag 28 mei werd de expositie geopend en werden de eerste exemplaren van 'De Sirenen van Haarlem' overhandigd aan Burgemeester Jos Wienen en Remi Dekker, zoon van Freddie Oversteegen.

De expositie is gemaakt in samenwerking met de Stripdagen Haarlem en Jopo de Pojo, en is van vrijdag 29 mei t/m vrijdag 26 juni te zien in de Janskerk. Tijdens de Stripdagen zijn we extra open op zaterdag 30 mei tussen 11.00 en 16.00!

27/05/2026

🗺️PROVINCIALE ATLAS📜

Wie vandaag de dag over de Westfriese Omringdijk rijdt, fietst of wandelt, ziet vooral een rustige dijk die door dorpen, weilanden en langs het water slingert. Maar eeuwenlang vormde deze dijk de grens tussen veiligheid en overstroming.

De Westfriese Omringdijk werd vanaf de dertiende eeuw aangelegd om West-Friesland te beschermen tegen het water van de Zuiderzee en de omliggende meren. Losse dijken en kades werden met elkaar verbonden tot één lange ring van 126 kilometer. Daarmee ontstond één van de oudste nog bestaande dijken van Nederland.

Het landschap waar de dijk doorheen loopt, was voortdurend in beweging. Stormvloeden, doorbraken en hoge waterstanden maakten het onderhoud zwaar en noodzakelijk. Bewoners waren gezamenlijk verantwoordelijk voor delen van de dijk. Wie zijn stuk niet goed onderhield, bracht niet alleen zichzelf, maar de hele regio in gevaar.

Tegelijkertijd veranderde de dijk het dagelijks leven. Dorpen ontstonden langs de verhoogde route, handel kon zich beter ontwikkelen en landbouwgrond bleef bruikbaar. De dijk werd daarmee niet alleen een waterkering, maar ook een verbindingslijn door West-Friesland.

Nog altijd volgt de Omringdijk grotendeels dezelfde route als eeuwen geleden. Wie er nu langs fietst of wandelt, beweegt zich door een landschap dat voor een groot deel gevormd werd door de voortdurende strijd tegen het water. Een strijd die in Noord-Holland overal zichtbaar is, als je weet waar je moet kijken.

Beeld:
🖼️ Panorama van het herstel na de dijkdoorbraak van de (Westerdijk) Omringdijk bij Scharwoude, op de achtergrond Hoorn (1676), tekening door: Matthias M. Withoos (1627-1703)

👉 De afbeelding is afkomstig uit de Provinciale Atlas: de beeldcollectie van de Provincie Noord-Holland, bestaande uit zo’n 82.000 prenten, tekeningen, kaarten en foto’s. Tezamen geven ze een prachtig beeld van hoe Noord-Holland er vroeger uitzag en in de loop van de tijd is veranderd. De Provinciale Atlas wordt beheerd door het Noord-Hollands Archief. Een groot deel van de collectie is tegenwoordig te raadplegen via de online beeldbank. https://ow.ly/pIpU50Z4s2y

23/05/2026

OPENING | Op 28 mei openen we om 15.30u de expositie 'Haarlem Sirens' in het kader van de Stripdagen in Haarlem.

Haarlem Sirens is gemaakt bij het gelijknamige Graphic Novel over de Haarlemse verzetsvrouwen Hannie Schaft en de zussen Truus en Freddie Oversteegen. Met een unieke niet-Nederlandse blik op de oorlog maken het Braziliaanse duo Felipe Pan en Giovanna Guimarães dit verhaal nu bekend aan een wereldwijd publiek. In de tentoonstelling zijn de originele tekeningen voor dit werk te zien.

De expositie is gemaakt in samenwerking met de Stripdagen Haarlem en Jopo de Pojo, en is van vrijdag 29 mei t/m vrijdag 26 juni te zien in de Janskerk.

Kijk voor meer informatie op onze website! https://noord-hollandsarchief.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/1700-expositie-de-sirenen-van-haarlem

22/05/2026

Vandaag is er weer Luilakmarkt in Haarlem! Vanaf 16u kun je bloemen en planten kopen langs de Raamvest en de Raamsingel. En de zon is weer gaan schijnen. Hét moment om ook onze plantjes in de schijnwerpers te zetten.

Voor onze tentoonstelling 'Wij Leefden Hier. Sporen van vergeten natuur' hebben we op onze binnenplaats een mini-expositie neergezet 'Wij leven hier ook!', waarbij we een aantal lokale planten (letterlijk) in het zonnetje hebben gezet. Van het zeldzame Grasklokje tot de nationale bloem van Nederland, het Madeliefje. En iedere plant heeft een bijzonder verhaal.

Benieuwd naar welke geheimen de Noord-Hollandse natuur bewaart? Kom vooral een keer langs op onze binnenplaats én in de Janskerk.

Meer informatie: https://noord-hollandsarchief.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/1699-expositie-wij-leven-hier-ook-sporen-van-vergeten-natuur

Beelden: Luilakmarkt in 1948, 1954 en 1993 uit de collectie fotopersbureau De Boer

20/05/2026

LAATSTE WEKEN | In De Gang in Haarlem vind je de expositie van fotograaf Stacii Samidin: ‘Kwetsbaar, maar aanwezig. Natuur en recreatie verweven’. De serie toont de dynamische en soms gespannen relatie tussen natuur en recreatie, vastgelegd in indrukwekkende luchtfoto’s en intieme beelden. Met een groeiende bevolking en toenemende recreatiedruk wordt de ruimte voor natuur steeds schaarser. Deze expositie laat zien hoe mens en natuur op elkaar inwerken en hoe de natuur, ondanks alles, haar plek blijft opeisen.

De expositie is nog t/m 14 juni te zien!

Fotograaf Stacii Samidin is o.a. bekend van zijn project Societies en eerdere exposities in onder andere het Rijksmuseum en het Wereldmuseum. Zijn werk vertelt verhalen van gemeenschappen wereldwijd. De expositie is onderdeel van de jaarlijkse documentaire foto-opdracht voor de Provinciale Atlas Noord-Holland, een collectie die wij beheren in opdracht van de Provincie Noord-Holland.

Ontdek de foto's ook in de webexpositie op onze website: https://ow.ly/8xF350Z251T

Foto's: ©Stacii Samidin

12/05/2026

PROVINCIALE ATLAS 🗺️ De Leidsevaart. Van de ene provincie naar de andere. Van de ene stad naar de andere. Hoe reisde je eigenlijk een paar eeuwen geleden?

Met de aanleg van de Leidsevaart in 1657 kreeg Noord-Holland een nieuwe vorm van infrastructuur: een directe, gegraven waterverbinding van ruim 28 kilometer tussen Haarlem en Leiden. Binnen acht maanden was de trekvaart gerealiseerd, met niets meer dan mankracht en paarden.

Al snel namen trekschuiten de route in gebruik, varend volgens een vaste dienstregeling die voor die tijd uitzonderlijk betrouwbaar was. De trekvaart bood een alternatief voor de vaak onvoorspelbare wegen over land. Reizen werd regelmatiger, comfortabeler en beter te plannen. Een paard trok de schuit voort vanaf het jaagpad langs het water, waardoor een gelijkmatig tempo mogelijk was. Reizigers zaten dicht op het water, met uitzicht op het landschap dat langzaam aan hen voorbijtrok.

Dat comfort was niet voor iedereen gelijk. Sommige passagiers zaten binnen, beschut en relatief comfortabel, terwijl anderen plaatsnamen in eenvoudigere omstandigheden. De trekvaart bracht mensen samen in één schuit, maar niet noodzakelijkerwijs op gelijke voet. Het jaagpad dat destijds werd gebruikt, is nog altijd terug te vinden in het landschap. Waar ooit het paard liep, ligt nu een weg die je door hetzelfde gebied voert. De uitgestrekte bollenvelden waar deze streek later bekend om zou worden, geven de route vandaag een ander gezicht, maar de structuur van het landschap is in de kern dezelfde gebleven.

De reis van Haarlem naar Leiden duurde destijds al snel zo’n acht uur. Wat nu een korte rit is, stond toen juist voor vooruitgang, regelmaat en een nieuwe manier van reizen. Als je vandaag langs de Leidsevaart reist, volg je nog altijd dezelfde lijn als 350 jaar geleden. Hoe anders zou die reis voor jou hebben gevoeld?

Beelden:
🖼️Leidsevaart bij de Brouwersvaart, ziende naar het zuiden, gravure door: Cornelis C. van Noorde (1731-1795), Noord-Hollands Archief, 359 - Collectie van prenten en tekeningen van de Provinciale Atlas Noord-Holland inventarisnummer: 3414

🖼️Gezigt aan 't Zuider-Spaarne na de Runmolen, gravure door: Hendruk H. Spilman (1721-1784), Noord-Hollands Archief, 359 - Collectie van prenten en tekeningen van de Provinciale Atlas Noord-Holland inventarisnummer: 3416

👉De afbeeldingen zijn afkomstig uit de Provinciale Atlas: de beeldcollectie van de Provincie Noord-Holland, bestaande uit zo’n 82.000 prenten, tekeningen, kaarten en foto’s. Tezamen geven ze een prachtig beeld van hoe Noord-Holland er vroeger uitzag en in de loop van de tijd is veranderd. De Provinciale Atlas wordt beheerd door het Noord-Hollands Archief. Een groot deel van de collectie is tegenwoordig te raadplegen via de online beeldbank.

Ontdek meer beelden: https://ow.ly/4jra50YY1On

08/05/2026

HISTORISCH CAFÉ | Om het tachtigjarig bestaan van het COC Nederland in 2026 te vieren, staat het Historisch Café van maandag 1 juni 2026 in het teken van de regenbooggemeenschap.

Datum: 1 juni
Tijd: 20.00 uur (inloop 19.30 uur)
Locatie: Jansstraat 40, Haarlem
Kosten: €5,- (pin bij receptie)
Ben jij erbij? Meld je aan via onze website: https://noord-hollandsarchief.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/1696-historisch-cafe-1-juni

Tijdens deze avond vertelt Historicus Hans van Felius over het onderzoek dat hij deed in het archief van de Haarlemse zedenpolitie, waarin een eerste poging tot de oprichting van een lokale afdeling voorkomt. In 1946 werd in Amsterdam de belangenorganisatie van lhbti+ personen opgericht. Dertig jaar later, in 1976, werd de COC Kennemerland in het leven geroepen.

Maaike Rikhof, conservator moderne kunst bij het Frans Hals Museum, verzorgt de tweede lezing. Zij bespreekt drag vanuit een kunsthistorisch perspectief. Rikhof laat zien dat het ook voor kunstenaars een geliefd onderwerp was en is. Zo werd Hartjesdag, de van oorsprong Haarlemse feestdag waarop mannen als vrouwen verkleed gingen en andersom, rond 1900 vaak geschilderd. Ook kunstenaars die zelf aan crossdressing of drag deden, komen aan bod.

Zanger Marco Edam, winnaar van het COC Songfestival 2025, zal zijn winnende nummer ‘Schouders’ zingen. Afsluitend draagt Joost Mulder een gesproken column voor.

Beeld: viering van Roze Zaterdag, 1989. Collectie Fotopersbureau De Boer.

05/05/2026

BEVRIJDINGSDAG | Er is weer Bevrijdingspop in Haarlem! Om jongeren te bereiken organiseerde oprichter Ilco van der Linde een popfestival met zowel popmuziek als inhoudelijke activiteiten, gericht op een bewustwording van vrede en oorlog, van vrijheid en onderdrukking. En met succes! Sinds de eerste editie in 1980 is Bevrijdingspop uitgegroeid tot het grootste benefietfestival van Nederland.

De persfotografen van Fotopersbureau De Boer waren bij elke editie aanwezig om het festival en de optredens vast te leggen. Kijk hier naar een greep uit hun verslaglegging, of zoek zelf in onze beeldbank! Hier kun je prachtige foto’s vinden van de edities tot en met 2003. Wellicht ontdek je zelf ook een van je favoriete optredens? Beeldbank: https://ow.ly/Kxec50YUjeC

Adres

Jansstraat 40
Haarlem
2011RX

Openingstijden

Maandag	09:00 - 17:00
Dinsdag	09:00 - 17:00
Woensdag	09:00 - 17:00
Donderdag	09:00 - 17:00
Vrijdag	09:00 - 17:00

Telefoon

+31235172700

Website

http://www.noord-hollandsarchief.nl/

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Noord-Hollands Archief nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.