Tresoar

Bellen Routebeschrijving Website Contact opnemen met de organisatie

Tresoar Tresoar is dรฉ plek waar je de meest karakteristieke cultuur van Nederland ontdekt. Voor Friezen, fans van de Friese cultuur en iedereen die dat nog moet worden.

Tresoar is de bewaarplaats van de geschiedenis van Fryslรขn. Je vindt hier talloze in Fryslรขn verschenen kranten en tijdschriften, honderdduizenden boeken waaronder exemplaren uit de bibliotheek van Erasmus, tienduizenden fotoโ€™s, films, geluidsopnamen, rechtbankverslagen, notariรซle akten, de Atlas van Blaeu, handschriften en brieven van bekende Friezen, bedrijfsarchieven van Douwe Egberts en archieven van de Elfstedenvereniging, cdโ€™s van Friese punk tot klassiek, het monnikenwerk de โ€œAttische Nachtenโ€ uit 836 na Christus en de meer dan 150 bibliografieรซn gemaakt door J.J. Kalma, de oudste en nieuwste (Friese) literatuur, wetenschappelijke publicaties, digitale bestanden. En nog veel meer. In ons gebouw bruist het van activiteiten voor jong en oud: concerten, lezingen, tentoonstellingen, educatieve projecten, kindercolleges. Daarnaast is het een ideale ruimte voor wetenschappers, genealogen, studenten en scholieren om in alle rust (samen) te kunnen werken aan onderzoek. Kortom: Bij Tresoar moet je zijn om fysiek en/of digitaal te ontdekken, onderzoeken en vertellen. Je bent van harte welkom!

-----------------------------------

Tresoar is it bewarplak fan de skiednis fan Fryslรขn. Do fynst hjir in grut tal yn Fryslรขn ferskynde kranten en tydskriften, hรปnderttรปzenen boeken wรชrรปnder eksimplaren รบt de biblioteek fan Erasmus, tsientรปzenen fotoโ€™s, films, lรปdsopnamen, rjochtbankferslaggen, notariรซle akten, de Atlas fan Blaeu, hรขnskriften en brieven fan bekende Friezen, bedriuwsargiven fan Douwe Egberts en argiven fan de Alvestรชdeferiening, cdโ€™s fan Fryske punk oant klassyk, it muontsewurk de โ€œAttische Nachtenโ€ รบt 836 nei Kristus en de mear as 150 bibliografyen makke troch J.J. Kalma, de รขldste en nijste (Fryske) literatuer, wittenskiplike publikaasjes, digitale bestannen. En noch in hiel soad mear. Yn รบs gebou brรปst it fan aktiviteiten foar jong en รขld: konserten, lรชzingen, รบtstallings, edukative projekten, bernekolleezjes. Dรชrnjonken is it in ideale romte foar wittenskippers, genealogen, studinten en skoalbern om yn alle rรชst (tegearre) wurkje te kinnen oan รปndersyk. Koartom: By Tresoar moast wรชze om fysyk en/of digitaal te รปntdekken, รปndersykjen en fertellen. Fan herte wolkom!

๐——๐—ฒ ๐˜€๐—ฝ๐—ผ๐—ผ๐—ธ๐—ฏ๐—ฒ๐—ฟ๐—ด ๐—ฒ๐—ป ๐˜„๐—ถ๐˜๐˜๐—ฒ ๐˜„๐—ถ๐—ฒ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ป ๐˜ƒ๐—ฎ๐—ป ๐—š๐—ฎ๐—ฎ๐˜€๐˜๐—ฒ๐—ฟ๐—น๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐˜‹๐˜ฐ๐˜ฐ๐˜ณ: ๐˜•๐˜บ๐˜ฏ๐˜ฌ๐˜ฆ ๐˜‰๐˜ณ๐˜ถ๐˜ช๐˜ฏ๐˜ด๐˜ฎ๐˜ขโ€˜Het moet in vroeger(e) tijden angstig wonen zijn gewees...
18/10/2026

๐——๐—ฒ ๐˜€๐—ฝ๐—ผ๐—ผ๐—ธ๐—ฏ๐—ฒ๐—ฟ๐—ด ๐—ฒ๐—ป ๐˜„๐—ถ๐˜๐˜๐—ฒ ๐˜„๐—ถ๐—ฒ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ป ๐˜ƒ๐—ฎ๐—ป ๐—š๐—ฎ๐—ฎ๐˜€๐˜๐—ฒ๐—ฟ๐—น๐—ฎ๐—ป๐—ฑ

๐˜‹๐˜ฐ๐˜ฐ๐˜ณ: ๐˜•๐˜บ๐˜ฏ๐˜ฌ๐˜ฆ ๐˜‰๐˜ณ๐˜ถ๐˜ช๐˜ฏ๐˜ด๐˜ฎ๐˜ข

โ€˜Het moet in vroeger(e) tijden angstig wonen zijn geweest in Gaasterland, want waar spookte het niet?โ€™ Met deze woorden begint Lipkje Post-Beuckens (1908-1983), beter bekend onder haar Friese schrijverspseudoniem Ypk fan der Fear, een hoofdstuk in haar boek ๐˜“๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฎ๐˜ฆ๐˜ฏ๐˜ด ๐˜ท๐˜ข๐˜ฏ ๐˜จ๐˜ข๐˜ข๐˜ด๐˜ต ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฌ๐˜ญ๐˜ช๐˜ง. Post-Beuckens, geboren in Sondel, woonde alleen de eerste vier jaar van haar leven in Gaasterland, maar de regio maakte blijkbaar grote indruk op haar; ze schreef er later twee boeken over. In ๐˜“๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ท๐˜ฐ๐˜ญ๐˜ฌ ๐˜ท๐˜ข๐˜ฏ ๐˜จ๐˜ข๐˜ข๐˜ด๐˜ต ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฌ๐˜ญ๐˜ช๐˜ง (1947) en ๐˜“๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฎ๐˜ฆ๐˜ฏ๐˜ด ๐˜ท๐˜ข๐˜ฏ ๐˜จ๐˜ข๐˜ข๐˜ด๐˜ต ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฌ๐˜ญ๐˜ช๐˜ง (1980) beschrijft ze onder andere de natuur, tradities en geschiedenis van Gaasterland, maar dus ook de spoken die daar zouden hebben rondgedoold.

๐—Ÿ๐—ผ๐—ฟ๐—ฑ ๐—ผ๐—ณ ๐˜๐—ต๐—ฒ ๐—ฅ๐—ถ๐—ป๐—ด๐˜€
Het ene spookrelaas daagt het verbeeldingsvermogen uit, terwijl het andere ronduit angstaanjagend is, zoals het verhaal over veulens zonder hoofden met een dampende brijpot om de hals. Waar dit soort vertelsels precies vandaan kwamen en wanneer ze precies ontstonden, maken beide boeken niet duidelijk. Aangenomen kan worden dat het hier om overgeleverd volksgeloof gaat.

Zo geloofden mensen vroeger dat er in het Rysterbosk, รฉรฉn van de populairdere bossen in Fryslรขn, een spookberg was die een witte juffer huisde. In hetzelfde bos zouden ook spookbomen zijn, waar tijdens onstuimig weer gekreun en gehuil uit werd gehoord โ€˜alsof reuzen een gigantische strijd uitstredenโ€™. Het doet bijna denken aan een verhaal uit ๐˜“๐˜ฐ๐˜ณ๐˜ฅ ๐˜ฐ๐˜ง ๐˜ต๐˜ฉ๐˜ฆ ๐˜™๐˜ช๐˜ฏ๐˜จ๐˜ด.

๐—š๐—ฒ๐—ป๐—ฒ๐—ฒ๐˜€๐—ธ๐—ฟ๐—ฎ๐—ฐ๐—ต๐˜๐—ถ๐—ด๐—ฒ ๐—ฏ๐—ฟ๐—ผ๐—ป๐—ป๐—ฒ๐—ป
In Hemelum was een spookachtig plaatsje met een naam die ook maar weinig goeds voorspelt: de Galgepoel. De opmerkingen van Post-Beuckens over die plaats zijn geestig te noemen: โ€˜Daar hadden mensen aan de galg gehangen, die er niet tevreden mee warenโ€™.

Sages over geneeskrachtige bronnen waren Gaasterland ook niet vreemd. Inwoners van vandaag de dag hebben doorgaans wel eens gehoord van de waterboom van Wijckel. ๐˜Ž๐˜ข๐˜ข๐˜ด๐˜ต๐˜ฆ๐˜ณ๐˜ญ๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ โ€“ ๐˜Œ๐˜ฆ๐˜ถ๐˜ธ๐˜ฆ๐˜ฏ๐˜ฐ๐˜ถ๐˜ฅ ๐˜ญ๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ ๐˜ต๐˜ถ๐˜ด๐˜ด๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜”๐˜ข๐˜ณ ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜’๐˜ญ๐˜ช๐˜ง (2005), een boek van onder andere Bauke Boersma, beschrijft dat omwonenden het water dat in de holle stam zat als geneeskrachtig zagen. Blijkbaar was dit verhaal ook buiten de regio populair, gezien mensen van heinde en verre gekomen zouden zijn om dit water te halen. Het zou wonderen doen voor kwalen als buikpijn en wintertenen. Dominee Jacobus Craandijk, een fervent wandelaar die veel over zijn hobby schreef, was blijkbaar ook op de hoogte van het bestaan van de zogenaamde wonderboom. De beuk haalde in 1882 een van de boeken die hij schreef onder de titel ๐˜ž๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ๐˜ฆ๐˜ญ๐˜ช๐˜ฏ๐˜จ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฅ๐˜ฐ๐˜ฐ๐˜ณ ๐˜•๐˜ฆ๐˜ฅ๐˜ฆ๐˜ณ๐˜ญ๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ ๐˜ฎ๐˜ฆ๐˜ต ๐˜ฑ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฆ๐˜ฏ ๐˜ฑ๐˜ฐ๐˜ต๐˜ญ๐˜ฐ๐˜ฐ๐˜ฅ. Blikseminslag heeft ervoor gezorgd dat de boom vandaag de dag helaas niet meer te bezoeken is.

Wat is het bekendste spookverhaal uit jouw regio?


Foto 1: Lipkje Post-Beuckens
Foto 2: Het spookachtige Rysterbosk.

Vandaag is het 109 jaar geleden dat Margaretha Zelle, beter bekend als Mata Hari, werd gefusilleerd. De in Leeuwarden ge...
15/10/2026

Vandaag is het 109 jaar geleden dat Margaretha Zelle, beter bekend als Mata Hari, werd gefusilleerd. De in Leeuwarden geboren Margaretha leidde een kleurrijk maar tragisch leven. Niet alleen haar danscarriรจre spreekt tot de verbeelding, ook haar levensloop en haar dood dragen hieraan bij.

Tresoar beheert de collectie โ€˜brieven en fotoโ€™s Margaretha Zelle (Mata Hari)โ€™, die geschonken is in 2014. De verzameling is bescheiden van omvang, maar groot in inhoud.

๐Ÿ“– Meer weten over de brieven? Lees het artikel in de Letterhoeke:https://files.tresoar.nl/AFB/2026-09-07/5ve2imtqz0xr4.pdf
๐Ÿ“ท Alle fotoโ€™s vind je in onze beeldbank: https://www.tresoar.nl/zoeken/collectie?q=mata+hari

๐— ๐—ผ๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ป๐—ฒ ๐—ฟ๐—ฒ๐—ฐ๐—น๐—ฎ๐—บ๐—ฒ Voor het aan de man brengen van hun artikelen maakten bedrijven in de vorige eeuw meer en meer gebruik v...
11/10/2026

๐— ๐—ผ๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ป๐—ฒ ๐—ฟ๐—ฒ๐—ฐ๐—น๐—ฎ๐—บ๐—ฒ

Voor het aan de man brengen van hun artikelen maakten bedrijven in de vorige eeuw meer en meer gebruik van reclame. Koopmans Meelfabrieken plaatste niet alleen advertenties, maar presenteerde zich ook op beurzen en tentoonstellingen en gaf demonstraties in kruidenierswinkels. Receptenboekjes werden als hulp aangeboden.

Ook het kind werd ontdekt als schakel in reclamecampagnes. Aan de binnenzijde van pudding- en bakmeelverpakkingen werden bouwplaten gedrukt van auto's, garages, vliegtuigen enz. In de jaren '60 kwamen de speldjes, sleutelhangers en plakplaatjes als gewilde verzamelobjecten. Het bleek de verkoop enorm te stimuleren!

Bij Koopmans ervoer men dat er ook risico's waren. In 1966 werd een nieuwe serie speldjes met alle ministers van het kabinet Cals gelanceerd. De 'Nacht van Schmelzer' maakte op 14 oktober 1966 echter niet alleen een abrupt einde aan het kabinet, maar ook aan de reclamecampagne!

๐˜›๐˜ฆ๐˜ฌ๐˜ด๐˜ต ๐˜ถ๐˜ช๐˜ต '๐˜๐˜ฆ๐˜ต ๐˜๐˜ณ๐˜บ๐˜ด๐˜ญ๐˜ข๐˜ฏ ๐˜‰๐˜ฐ๐˜ฆ๐˜ฌ'

๐Ÿญ๐Ÿฌ๐Ÿฌ ๐™Ÿ๐™–๐™–๐™ง ๐™€๐™ญ๐™˜๐™š๐™ก๐™จ๐™ž๐™ค๐™ง-๐™Š๐™จ๐™ฉ๐™ง๐™š๐™– ๐™ค๐™ฅ ๐˜ผ๐™ข๐™š๐™ก๐™–๐™ฃ๐™™"Wat hadden de kinderen b.v. een pret wanneer ze naar bosch en duin en strand uittro...
04/10/2026

๐Ÿญ๐Ÿฌ๐Ÿฌ ๐™Ÿ๐™–๐™–๐™ง ๐™€๐™ญ๐™˜๐™š๐™ก๐™จ๐™ž๐™ค๐™ง-๐™Š๐™จ๐™ฉ๐™ง๐™š๐™– ๐™ค๐™ฅ ๐˜ผ๐™ข๐™š๐™ก๐™–๐™ฃ๐™™

"Wat hadden de kinderen b.v. een pret wanneer ze naar bosch en duin en strand uittrokken! En dan die uurtjes waarin door den heer Braaksma werd voorgelezen uit het boek: Sipke en ik. De week vloog om en al te spoedig kwam 't afscheid. De directrice was geheel onder den indruk toen zij de kinderen een afscheidswoord toesprak, en vol lof sprak over hun zoo voorbeeldig gedrag."

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat er door arbeidscoรถperatie Excelsior uit Leeuwarden een groepsverblijf voor haar arbeiders ten noorden van Nes werd opgericht. De vereniging was in 1898 opgericht en kwam voort uit de sociaaldemocratische beweging. Het doel van de vereniging was arbeiders toegang te geven tot betaalbare producten en diensten. Aanvankelijk lag de focus vooral op de verbetering van economische voorzieningen maar na verloop van tijd kwam ook het besef dat ontspanning belangrijk was. In 1926 werd zo het groepsverblijf Excelsior op Ameland opgericht dat tot 1993 bestond. Daarna maakte het groepsverblijf plaats voor appartementencomplex Ostrea. Tijd voor een terugblik op deze bijzondere geschiedenis.

Lees hier het verhaal over dit bijzondere vakantiehuis ๐Ÿ‘‰ https://ap.lc/KQXjc

Het grootste reizende muziekfestival van Nederland komt er weer aan: de Popronde! ๐ŸŽถ En bij Tresoar mogen we twee hele to...
03/10/2026

Het grootste reizende muziekfestival van Nederland komt er weer aan: de Popronde! ๐ŸŽถ En bij Tresoar mogen we twee hele toffe acts verwelkomen.

๐— ๐—ฎ๐—ฟ๐—ถ๐˜ ๐—ก๐˜†๐—ดรฅ๐—ฟ๐—ฑ ๐—ฒ๐—ป ๐—ฑ๐—ฒ ๐— ๐—ฒ๐—ฑ๐—ฒ๐—บ๐—ฒ๐—ป๐˜€๐—ฒ๐—ป | ๐Ÿฎ๐Ÿฌ:๐Ÿฌ๐Ÿฌ
Met twee voeten in de modder hebben Marit Nygรฅrd en de Medemensen veel vragen en weinig antwoorden. De zoektocht naar een beetje richting vertaalt zich naar catchy kleinkunst over rennen, vastlopen en de wens naar meer zachtheid. Ze speelden al meer dan 100 shows, van ESNS tot op een bootje. Stap in de bakfiets van de Medemensen en kom fluitend verdwalen!

๐— ๐—ฎ๐˜…๐—ถ๐—บ๐—ฒ | ๐Ÿฎ๐Ÿญ:๐Ÿญ๐Ÿฑ
Muziek is voor Maxime een plek van begrip, een omhelzing voor de ziel. Ze maakt Nederlandstalige indiepop waarbij klassieke elementen zoals akoestische gitaar, piano en meerstemmigheid samenkomen met elektronische invloeden. Meeslepend, doordacht en bedoeld om te raken. Denk Billie Eilish, Raye, MARO en Froukje.

Zien wij jou ook dansend tussen onze boeken aankomende vrijdag? ๐Ÿ•บ๐Ÿ’ƒ

๐—œ๐—ป ๐—ฏ๐—ผ๐—ฝ๐—ฝ๐—ฒ๐˜€๐—น๐—ฎ๐—ฐ๐—ต: ๐—บ๐—ฒ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ฎ๐˜€ ๐˜€๐—ฎ๐—ป๐˜๐—ถ๐—ฐ๐—ต ๐˜†๐—ป๐˜€๐˜๐—ท๐—ผ๐—ฒ๐—ฟ๐—ถ๐—ป๐—ด๐˜€ ๐—ณ๐—ผ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฒ ๐—š๐—ถ๐—ฒ๐—น๐—ฒ๐—ด๐—ผ๐˜‚ ๐—ฅ๐—ถ๐—ด๐—ฒ ๐Ÿคฉ Wow! Er zijn meer dan zeventig plannen voor een Frie...
01/10/2026

๐—œ๐—ป ๐—ฏ๐—ผ๐—ฝ๐—ฝ๐—ฒ๐˜€๐—น๐—ฎ๐—ฐ๐—ต: ๐—บ๐—ฒ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ฎ๐˜€ ๐˜€๐—ฎ๐—ป๐˜๐—ถ๐—ฐ๐—ต ๐˜†๐—ป๐˜€๐˜๐—ท๐—ผ๐—ฒ๐—ฟ๐—ถ๐—ป๐—ด๐˜€ ๐—ณ๐—ผ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฒ ๐—š๐—ถ๐—ฒ๐—น๐—ฒ๐—ด๐—ผ๐˜‚ ๐—ฅ๐—ถ๐—ด๐—ฒ ๐Ÿคฉ Wow! Er zijn meer dan zeventig plannen voor een Friese roman ingestuurd naar aanleiding van de open call voor beginnende prozaschrijvers. De jury van de Gielegou Rige gaat alle plannen nu beoordelen en vijf schrijvers selecteren๐Ÿคž๐Ÿผ

๐ŸŽ‰ Op it Frysk Boekefeest fan freedtejรปn 30 oktober wurde de fiif skriuwers bekendmakke dyโ€™t in beurs fan โ‚ฌ20.000 winne om in Fryske roman te skriuwen. Elkenien is dizze jรปn wolkom! Oanmelde kin fia รบs webside of fia Boeken fan Fryslรขn.

Mear witte oer dizze ๐˜ฃ๐˜ฐ๐˜ฐ๐˜ด๐˜ต foar de Fryske literatuer?
โžก๏ธ https://www.tresoar.nl/nieuws/inzendingen-gielegou-rige

๐™๐™ค๐™ฉ ๐™–๐™–๐™ฃ ๐™™๐™š ๐™จ๐™ฉ๐™š๐™ง๐™ง๐™š๐™ฃOnder het Friese volk bestonden er door de eeuwen heen heel wat liefhebbers van wis-, natuur- en sterr...
27/09/2026

๐™๐™ค๐™ฉ ๐™–๐™–๐™ฃ ๐™™๐™š ๐™จ๐™ฉ๐™š๐™ง๐™ง๐™š๐™ฃ

Onder het Friese volk bestonden er door de eeuwen heen heel wat liefhebbers van wis-, natuur- en sterrenkunde. Zo kwam het dat de twaalf tekens van de dierenriem voorzien werden van Friese namen die meer tot de verbeelding spraken, zoals de Maagd, die โ€˜Marij Patsiikโ€™ (kuslustig) werd genoemd, de Leeuw werd โ€˜Bytligeโ€™ (bijtzuchtige) en de Ram was โ€˜Ygle Hirdholleโ€™ (Hardhoofd).

De meest bekende Friese amateur-sterrenkundige zal Eise Eisinga (1744-1828) zijn, minder bekend maar zeker even begaafd was Arjen Roelofs (1754-1828) te Hijum. Hij kwam uit een boerengezin en had twee broers die ook wetenschappelijk onderlegd waren. Pieter stond bekend als wiskundige en instrumentenmaker, en Albert verstond de kunst van klokkenmaker.

Hun moeder stimuleerde hen hierin, maar hun vader wilde alleen maar dat ze hem opvolgden op de boerderij en hij kon soms behoorlijk driftig worden. Dan sloeg hij wat ze minutieus in elkaar gezet hadden, stuk. Ze konden naar hartenlust aan hun geliefde studies werken totdat hun vader overleed. Toen moesten ze het boerenwerk wel oppakken, maar dit ging niet ten koste van hun liefhebberij.

Zo gingen ze twintig jaar lang niet voor twee uur โ€™s nachts naar bed en stonden ze om vijf uur โ€™s ochtends alweer op voor het boerenwerk. Lopend naar of terugkerend van het land, hielden ze altijd afstand van elkaar zodat elke broer ondertussen in gedachten bij zijn geliefkoosde studie kon blijven, waardoor ze niet in onbenullige praatjes konden vervallenโ€ฆ

En in de winter, terwijl ze in de schuur het paard voor de dorsrol lieten lopen, werkten ze wiskundige voorstellen op een houten schot uit en werden deze besproken.

Arjen maakte samen met zijn broer Pieter instrumenten voor het meten van meteorologische waarnemingen zoals barometers, en hij maakte onder meer telescopen, verrekijkers en bliksemafleiders. Hij rekende ook uit wanneer er zons- en maansverduisteringen waren, velen kwamen dan naar zijn erf toe om gezamenlijk naar het hemelverschijnsel te kijken.

Hij stond wijd en zijd bekend als de โ€˜boerenprofessorโ€™, werd zelfs door geleerden erkend. Toen een professor hem wilde bezoeken, stuurde hij hem een uitgebreide routebeschrijving. Aangekomen bij een eenvoudig, oud boerenhuis met gele kozijnen en bruin geverfde deuren en vensterluiken, twijfelde de geleerde wel even. Maar al spoedig bleek, dat hij toch echt op de juiste plek was aangekomenโ€ฆ

Tekst geschreven door Karin Everhardus

'๐—ž๐—ผ๐—ฒ ๐—ถ๐—ธ ๐—บ๐—ฎ๐—ฟ ๐˜€๐—ธ๐—ฟ๐—ถ๐˜‚๐˜„๐—ฒ, [...] ๐—บ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฎ๐˜ ๐—ถ๐˜€ '๐˜ ๐—ต๐—ถ๐—บ ๐—ป๐—ผ ๐—ธ๐—ฟ๐—ฒ๐—ธ๐˜, ๐—ฑ๐—ฎ๐˜ ๐—ธ๐—ถ๐—ป ๐—ถ๐—ธ ๐—ป๐—ฒ๐˜.'โœ๏ธAan het einde van haar leven noemde Anna Maria ...
24/09/2026

'๐—ž๐—ผ๐—ฒ ๐—ถ๐—ธ ๐—บ๐—ฎ๐—ฟ ๐˜€๐—ธ๐—ฟ๐—ถ๐˜‚๐˜„๐—ฒ, [...] ๐—บ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฎ๐˜ ๐—ถ๐˜€ '๐˜ ๐—ต๐—ถ๐—บ ๐—ป๐—ผ ๐—ธ๐—ฟ๐—ฒ๐—ธ๐˜, ๐—ฑ๐—ฎ๐˜ ๐—ธ๐—ถ๐—ป ๐—ถ๐—ธ ๐—ป๐—ฒ๐˜.'โœ๏ธ

Aan het einde van haar leven noemde Anna Maria Catharina Buma (1889-1963) zichzelf geen schrijver of dichter. Toch is haar bijdrage aan de emancipatie en bevordering van de Friese taal, (lees)cultuur en literatuur omvangrijk en onmiskenbaar.

Vanwege haar prominente rol in de Friese beweging en haar eigen kritische constatering, is een nadere blik op haar โ€˜oeuvreโ€™ gerechtvaardigd.

๐Ÿ‘‰ Lees meer via https://www.tresoar.nl/literatuur/uitgelicht/sammelewurk-annabuma

๐—”๐—œ ๐—ด๐—ฒ๐—ฏ๐—ฟ๐˜‚๐—ถ๐—ธ๐—ฒ๐—ป ๐—ฏ๐—ถ๐—ท ๐—ท๐—ฒ ๐˜€๐˜๐—ฎ๐—บ๐—ฏ๐—ผ๐—ผ๐—บ๐—ผ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐˜‡๐—ผ๐—ฒ๐—ธ: ๐—ด๐—ผ๐—ฒ๐—ฑ ๐—ถ๐—ฑ๐—ฒ๐—ฒ ๐—ผ๐—ณ ๐—ฑ๐—ผ๐—ฐ๐—ต๐˜€ ๐—ป๐—ฒ๐˜?๐Ÿค”Stel: je wilt de stamboom van je moeders kant eens helema...
22/09/2026

๐—”๐—œ ๐—ด๐—ฒ๐—ฏ๐—ฟ๐˜‚๐—ถ๐—ธ๐—ฒ๐—ป ๐—ฏ๐—ถ๐—ท ๐—ท๐—ฒ ๐˜€๐˜๐—ฎ๐—บ๐—ฏ๐—ผ๐—ผ๐—บ๐—ผ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐˜‡๐—ผ๐—ฒ๐—ธ: ๐—ด๐—ผ๐—ฒ๐—ฑ ๐—ถ๐—ฑ๐—ฒ๐—ฒ ๐—ผ๐—ณ ๐—ฑ๐—ผ๐—ฐ๐—ต๐˜€ ๐—ป๐—ฒ๐˜?๐Ÿค”

Stel: je wilt de stamboom van je moeders kant eens helemaal uitpluizen, maar loopt na je overgrootouders ineens behoorlijk vast. Je hebt van je betovergrootmoeder alleen een naam, maar geen woonplaats, geboorte- of sterfdatum. Tijd om een externe hulpbron in te schakelen. Tresoar misschien? Wij hebben al veel mensen op weg kunnen helpen met hun onderzoek, maar merken ook dat AI tegenwoordig veelvuldig wordt gebruikt om door de bomen het bos weer te zien. En alhoewel AI zeker een steuntje kan zijn, is enige voorzichtigheid wel op zijn plaats.
Wรชrom? Wy lizze it dy รบt.๐Ÿ‘‰https://www.tresoar.nl/nieuws/ai-gebruiken-bij-je-stamboomonderzoek-yay-or-nay

๐™Ž๐™š๐™ ๐™จ, ๐™™๐™ง๐™ช๐™œ๐™จ ๐™ง๐™ค๐™˜๐™ -'๐™ฃ-๐™ง๐™ค๐™ก๐™ก โ€“ ๐™…๐™–๐™ฃ ๐™…๐™–๐™ฃ๐™จ๐™ฏ๐™ค๐™ค๐™ฃ ๐™Ž๐™ฉ๐™–๐™ง๐™ฉ๐™š๐™งDe Nederlandse versie van dit verhaal is hier te lezen: https://ap.lc/PVd...
20/09/2026

๐™Ž๐™š๐™ ๐™จ, ๐™™๐™ง๐™ช๐™œ๐™จ ๐™ง๐™ค๐™˜๐™ -'๐™ฃ-๐™ง๐™ค๐™ก๐™ก โ€“ ๐™…๐™–๐™ฃ ๐™…๐™–๐™ฃ๐™จ๐™ฏ๐™ค๐™ค๐™ฃ ๐™Ž๐™ฉ๐™–๐™ง๐™ฉ๐™š๐™ง

De Nederlandse versie van dit verhaal is hier te lezen: https://ap.lc/PVdVy

In 17de-iuwske dichter dyโ€™t yn it Frysk skreau en in tragysk libben hie. It is net Gysbert Japicx. Jan Janszoon Starter (1593/4-1626) waard tsien jier foar Japicx berne en oars as Gysbert wie Starter in ferneamde โ€˜party boyโ€™. Syn stjer baarnde koart mar krรชftich earโ€™t er yn earmoede in betide dea fรปn. Hoe datsa?

Nei alle gedachten wienen syn รขlden religieuze flechtlingen รบt Ingelรขn. Heit waard piip-makker yn Harns. Dรชr dichte Jan letter ek oer:

Geel-gieters noch een reys, doet haer, haer eer genieten,
Die koopโ€™re vormen maeckt, om Pi**en in te gieten.
Taback-pijp-makers die bij โ€™t Pijpe-maken leeft,
Taback en haer ghewas, doch alle eere gheeft.

Faaks hat Starter yn Harns it Frysk yn โ€˜e macht krigen. Yn 1614 ferhuze er nei Ljouwert. Al gau bedarre er djip yn de skulden. Nei oanlieding fan dizze jildpine begรปn er te dichtsjen, fral sankjes foar brulloften. Yndertiden wie Ingelske muzyk โ€“ oerbrocht troch swalkjende Ingelske muzykgroepen โ€“ yn hiel West-Europa populรชr. Mei syn Ingelske eftergrรปn en fleurich sin waard Starter gau in rizende stjer fan de Ljouwerter literรชr-muzikale scene.

Om 1618 hinne rjochte er de rederikerskeamer (toanielromte) 'Och mochtet rijsen' yn Ljouwert. Dat aventoer kaam op de kop ferkeard doeโ€™t de tsjerke hearde hokfoar folkske stikken dรชr รบtfierd waarden en se moasten ticht. Starter naaide nei Frjentsjer รบt mei syn frou om rjochten te studearjen.

Ek al hie er oanwinnende finansjele problemen dochs joech er yn 1621 syn magnum opus, Friesche Lust-Hof รบt. Drank, leafde, lust; alles wat de Ljouwerter tsjerklju net lije mochten kaam hjir op it aljemint. Op syn auteursportret krije we aan fan hoeโ€™t er himsels seach. Mei in tsjeppe, krรดljende snoar en lauwerkrรขns wurdt syn antlit op in pronk skip nei foarren tรดge troch twa plechtsteatlike swannen. Boppe syn holle stjoert Cupido it fartรปch.

De dichten en sankjes wienen almeast Nederlรขnsktalich, mar guon fersen wienen ek (foar in part) yn it Frysk skreaun โ€“ in รบtsรปndering foar dy tiid.

Hoe komt Jetske, sis het my
Dat ick fijn allinne dy
Te waendre, te waendre?
Swiete diaer, dit het nin fly
โ€™t Is better te ferandere.
Ick hab socht jou minne langh,
Den schaemte hiel my in betwangh
Te swye, te swye
Nu tins ick o mey mijn sangh
Yens leafelijck te frije.

Ier-Modern Frysk fan Starter

Hoe komt it Jetske, sis it my
Dat ik dy allinne fyn
te kuierjen, te kuierjen?
Leave skat, dat kin sa net
โ€™t Is better te feroarjen.
Ik haw lang dyn leafde socht,
Mar skamte hold my yn betwang
Te swijen, te swijen
Nou tink ik jo mei myn sang
Ris leaflik [te boaskjen] freegje.

Modern Frysk
โ€˜Friesch Pastorelโ€™, Friesche lusthof โ€“ Jan Janszoon Starter (1621).

It Lusthof waard mear as fiif kear wer-รบtjรปn. Lang om let hie er syn big hit. Mar foar dizze โ€˜Ingelske Friesโ€™ wie de nije rop net genรดch. In jier nei it boek ferskynde, gie er fallyt. Hy joech him op as histoarikus-sjoernalist yn it leger fan greve Ernst von Mansfeld. Nei lange tochten en it hurde libben fan in soldaat rekke syn geast op. Yn 1626 stoar er yn Hongarije, sinleas en sinteleas.

It hat altyd in grutte fraach west wรชromโ€™t Gysbert Japicx (ek) yn it Frysk skreau. Soe it wรชze kinne dat dy fatale feest-feint Starter mei syn ynternasjonale blik en meartalige hit dรชr in rรดl yn spile hat? Wa sil it no noch sizze.

Dit jier is it 400 jier lyn dat Starter syn ein fรปn fier fan hรปs. Lit รบs dรชrom in glรชs heffe foar dizze fergetten stjer fan it Fryske fers.

Adres

Boterhoek 1
Leeuwarden
8911DH

Openingstijden

Maandag 13:00 - 17:00
Dinsdag 10:00 - 22:00
Woensdag 10:00 - 22:00
Donderdag 10:00 - 22:00
Vrijdag 10:00 - 17:00
Zaterdag 11:00 - 17:00
Zondag 11:00 - 17:00

Telefoon

+31587890789

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Tresoar nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact Opnemen Met De Organisatie

Stuur een bericht naar Tresoar:

Snelkoppelingen

Delen

Categorie