18/10/2026
๐๐ฒ ๐๐ฝ๐ผ๐ผ๐ธ๐ฏ๐ฒ๐ฟ๐ด ๐ฒ๐ป ๐๐ถ๐๐๐ฒ ๐๐ถ๐ฒ๐๐ฒ๐ป ๐๐ฎ๐ป ๐๐ฎ๐ฎ๐๐๐ฒ๐ฟ๐น๐ฎ๐ป๐ฑ
๐๐ฐ๐ฐ๐ณ: ๐๐บ๐ฏ๐ฌ๐ฆ ๐๐ณ๐ถ๐ช๐ฏ๐ด๐ฎ๐ข
โHet moet in vroeger(e) tijden angstig wonen zijn geweest in Gaasterland, want waar spookte het niet?โ Met deze woorden begint Lipkje Post-Beuckens (1908-1983), beter bekend onder haar Friese schrijverspseudoniem Ypk fan der Fear, een hoofdstuk in haar boek ๐๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ฆ๐ฏ ๐ฎ๐ฆ๐ฏ๐ด ๐ท๐ข๐ฏ ๐จ๐ข๐ข๐ด๐ต ๐ฆ๐ฏ ๐ฌ๐ญ๐ช๐ง. Post-Beuckens, geboren in Sondel, woonde alleen de eerste vier jaar van haar leven in Gaasterland, maar de regio maakte blijkbaar grote indruk op haar; ze schreef er later twee boeken over. In ๐๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ฆ๐ฏ ๐ท๐ฐ๐ญ๐ฌ ๐ท๐ข๐ฏ ๐จ๐ข๐ข๐ด๐ต ๐ฆ๐ฏ ๐ฌ๐ญ๐ช๐ง (1947) en ๐๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ฆ๐ฏ ๐ฎ๐ฆ๐ฏ๐ด ๐ท๐ข๐ฏ ๐จ๐ข๐ข๐ด๐ต ๐ฆ๐ฏ ๐ฌ๐ญ๐ช๐ง (1980) beschrijft ze onder andere de natuur, tradities en geschiedenis van Gaasterland, maar dus ook de spoken die daar zouden hebben rondgedoold.
๐๐ผ๐ฟ๐ฑ ๐ผ๐ณ ๐๐ต๐ฒ ๐ฅ๐ถ๐ป๐ด๐
Het ene spookrelaas daagt het verbeeldingsvermogen uit, terwijl het andere ronduit angstaanjagend is, zoals het verhaal over veulens zonder hoofden met een dampende brijpot om de hals. Waar dit soort vertelsels precies vandaan kwamen en wanneer ze precies ontstonden, maken beide boeken niet duidelijk. Aangenomen kan worden dat het hier om overgeleverd volksgeloof gaat.
Zo geloofden mensen vroeger dat er in het Rysterbosk, รฉรฉn van de populairdere bossen in Fryslรขn, een spookberg was die een witte juffer huisde. In hetzelfde bos zouden ook spookbomen zijn, waar tijdens onstuimig weer gekreun en gehuil uit werd gehoord โalsof reuzen een gigantische strijd uitstredenโ. Het doet bijna denken aan een verhaal uit ๐๐ฐ๐ณ๐ฅ ๐ฐ๐ง ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐๐ช๐ฏ๐จ๐ด.
๐๐ฒ๐ป๐ฒ๐ฒ๐๐ธ๐ฟ๐ฎ๐ฐ๐ต๐๐ถ๐ด๐ฒ ๐ฏ๐ฟ๐ผ๐ป๐ป๐ฒ๐ป
In Hemelum was een spookachtig plaatsje met een naam die ook maar weinig goeds voorspelt: de Galgepoel. De opmerkingen van Post-Beuckens over die plaats zijn geestig te noemen: โDaar hadden mensen aan de galg gehangen, die er niet tevreden mee warenโ.
Sages over geneeskrachtige bronnen waren Gaasterland ook niet vreemd. Inwoners van vandaag de dag hebben doorgaans wel eens gehoord van de waterboom van Wijckel. ๐๐ข๐ข๐ด๐ต๐ฆ๐ณ๐ญ๐ข๐ฏ๐ฅ โ ๐๐ฆ๐ถ๐ธ๐ฆ๐ฏ๐ฐ๐ถ๐ฅ ๐ญ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ต๐ถ๐ด๐ด๐ฆ๐ฏ ๐๐ข๐ณ ๐ฆ๐ฏ ๐๐ญ๐ช๐ง (2005), een boek van onder andere Bauke Boersma, beschrijft dat omwonenden het water dat in de holle stam zat als geneeskrachtig zagen. Blijkbaar was dit verhaal ook buiten de regio populair, gezien mensen van heinde en verre gekomen zouden zijn om dit water te halen. Het zou wonderen doen voor kwalen als buikpijn en wintertenen. Dominee Jacobus Craandijk, een fervent wandelaar die veel over zijn hobby schreef, was blijkbaar ook op de hoogte van het bestaan van de zogenaamde wonderboom. De beuk haalde in 1882 een van de boeken die hij schreef onder de titel ๐๐ข๐ฏ๐ฅ๐ฆ๐ญ๐ช๐ฏ๐จ๐ฆ๐ฏ ๐ฅ๐ฐ๐ฐ๐ณ ๐๐ฆ๐ฅ๐ฆ๐ณ๐ญ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ฎ๐ฆ๐ต ๐ฑ๐ฆ๐ฏ ๐ฆ๐ฏ ๐ฑ๐ฐ๐ต๐ญ๐ฐ๐ฐ๐ฅ. Blikseminslag heeft ervoor gezorgd dat de boom vandaag de dag helaas niet meer te bezoeken is.
Wat is het bekendste spookverhaal uit jouw regio?
Foto 1: Lipkje Post-Beuckens
Foto 2: Het spookachtige Rysterbosk.