Gemeentearchief Zaanstad

16/06/2026

Deze zomer verandert Papiermolen de Schoolmeester in Westzaan in het decor van de vrolijke locatievoorstelling PAPIER.

De première is op 4 juli – Amerikaanse Independence Day. Dat is niet toevallig: de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring uit 1776 werd gedrukt op papier dat in Zaanse molens werd gemaakt. (Niet in De Schoolmeester zelf, daar werd pakpapier geproduceerd.)

PAPIER draait om de huwelijksproblemen van Hendrik Haring, papierschepper bij De Schoolmeester. Wanneer de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring zijn wereld binnenkomt, raken werk, liefde en geschiedenis op een onverwachte manier met elkaar verweven. En… komt het bestelde papier op tijd in Amerika aan?

De voorstelling staat onder leiding van Wiske Sterringa en Bruun Kuijt, bekend van eerdere succesvolle locatievoorstellingen in de Zaanstreek. Zij maken toegankelijke, opgewekte voorstellingen waarin soms lastige onderwerpen op een lichte toon worden verteld.

📅 Speeldata
Try-outs: 2 & 3 juli 2026
Première: 4 juli 2026
Voorstellingen daarna: 5, 7, 8, 9, 10, 11 & 12 juli

🎟️ Tickets & info: www.zaansepapiergeschiedenis.nl

01/06/2026

Gemeentearchief Zaanstad en Zaans Erfgoed organiseren voor de 11e keer de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz!
Teams strijden om de Zaanse eer en een aantal mooie prijzen. Ook publiek is van harte welkom om mee te genieten van de quizvragen met foto’s en Zaanse wetenswaardigheden, zoals: welk bedrijf maakte een theevervanger met de naam T.T.T.? Wat bedoelt een Zaankanter met het woord ‘zwierbolle’?

Het thema van de Maand van de Geschiedenis is dit jaar ‘Lichaam & Geest’. Laat u verrassen en vul uw kennis aan in 2026!

Teams kunnen zich opgeven via de website van Zaans Erfgoed.
Tickets voor het publiek zijn verkrijgbaar via de website van het Zaantheater.

Op woensdagavond 7 oktober om 19.30 uur vind de 11e editie van de Grote Zaanse Geschiedenisquiz plaats in het Zaantheater.

18/05/2026

Dit najaar verzorgt het Gemeentearchief Zaanstad een beginnerscursus paleografie, ‘lezen van oud-schrift’, in samenwerking met Historio. In de loop der eeuwen zijn letters en woorden anders geschreven en is het woordgebruik veranderd. Dit kan het lezen van oude documenten lastig maken. Deze cursus helpt u daarmee op weg.

Meer informatie over de lesdagen, tijden, locatie en kosten vind je op onze website.
Aanmelden kan tot uiterlijk 9 september 2026.

https://archief.zaanstad.nl/nieuws/agenda/420-beginnerscursus-paleografie-het-lezen-van-oud-schrift-2

12/05/2026

Ter gelegenheid van de Doneeractie van de Stichting Carillon Zaanstad geeft onze Gemeentearchivaris Jan van der Male op maandag 18 mei een gratis lezing in De burchtkiosk. Start om 19.30u. Wees welkom!

Stichting Carillon Zaanstad is een doneeractie begonnen voor acht nieuwe klokken voor het carillon van de Burcht in Zaandam. De stichting hoopt tienduizend euro in te zamelen. Om bewoners te enthousiasmeren, wordt maandag 18 mei een gratis lezing gegeven over het carillon.

05/05/2026

De Zaanstreek in de Tweede Wereldoorlog
Achter alle 28 Zaanse oorlogsmonumenten schuilt een wereld van verhalen. De monumenten zijn opgericht naar aanleiding van fusillades, razzia’s, geredde onderduikers, aanslagen, represailles, illegale acties, stakingen en sabotageacties. Ze vertellen over opoffering, verzet en heldhaftigheid, maar ook van lafheid, angst en verraad.

De Zaanstreek in de Tweede Wereldoorlog Achter alle 28 Zaanse oorlogsmonumenten schuilt een wereld van verhalen. De monumenten zijn opgericht naar aanleiding van fusillades, razzia’s, geredde onderduikers, aanslagen, represailles, illegale acties, stakingen en sabotageacties. Ze vertellen over opo...

03/05/2026

Hulp gevraagd! Het Gemeentearchief Zaanstad vraagt via VeleHanden om mee te helpen in het indexeren van de Zaanse Transportakten uit de periode van 1560 tot 1811.

Deze transportakten werden in de periode 1560-1811 opgemaakt wanneer je een huis of stuk grond kocht of verkocht. Ze werden door de schout en de schepenen opgemaakt. Dit was namelijk het bestuur van het ambachtsgebied, de stad of het dorp.

Wanneer alle voorkomende namen en locaties in de transportakten doorzoekbaar zijn, is het mogelijk om een beeld te krijgen van de historie van Zaanse huizen, pakhuizen, molens, stukken land en hun eigenaars. We vinden in deze akten volop bewijs van de Gouden Eeuw, die zeker in de Zaanstreek merkbaar en zichtbaar was.

Een heel waardevol en leuk project om aan bij te dragen. Alle nieuwtjes uit eerste hand. En... dit kan dus gewoon vanuit huis!
Meer weten, of gewoon meteen willen beginnen? Check de link naar VeleHanden!

https://velehanden.nl/.../project/zaa_index_transportakten

20/04/2026

Afgelopen vrijdag 17 april lieten wij ons onderdompelen in het verhaal en de bijbehorende tekeningen van P. A. Smit. Wat was het bijzonder! De presentatie van Nora Willemsen (Nationaal Monument Oranjehotel) schetste de context waarin de tekeningen werden vervaardigd. Imre Besanger (Zaans Museum) gaf ons een inkijkje in het leven in gevangenschap en liet ons tekeningen zien. Afsluitend vertelde kleindochter Maud Smit nog eens welke betekenis deze tekeningen en schenking heeft voor de familie.
We willen alle sprekers, aanwezigen en natuurlijk de familie Smit heel hartelijk bedanken voor deze bijeenkomst.