17/03/2026
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय अन्तर्गतको स्वास्थ्य आपतकालीन तथा विपद् व्यवस्थापन इकाई (HEDMU/HEOC) को आयोजना र विश्व स्वास्थ्य संगठनको प्राविधिक सहयोगमा लुम्बिनी, कर्णाली तथा सुदूरपश्चिम प्रदेशका ८ वटा स्याटेलाइट अस्पतालहरूका लागि अस्पताल विपद् पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य योजना (HDPRP) विकास सम्बन्धी दुई दिने कार्यशाला आज लुम्बिनी प्रदेशको नेपालगञ्जमा समापन भएको छ।
कार्यशालामा वेष्टर्न अस्पताल, नेपालगञ्ज; कौशल्या मेमोरियल हस्पिटल, कोहलपुर; हेल्थ केयर एण्ड रिसर्च सेन्टर (HCRC), नेपालगञ्ज; कर्णाली केयर इन्टरनेशनल हस्पिटल, सुर्खेत; देउती अस्पताल प्रा.लि., वीरेन्द्रनगर, सुर्खेत; लालरत्न अस्पताल प्रा.लि., कैलाली; गेटा आँखा अस्पताल, कैलाली; तथा घोडाघोडी अस्पताल प्रा.लि., कैलालीबाट ३२ भन्दा बढी स्वास्थ्यकर्मी तथा प्रशासनिक कर्मचारीहरूको सहभागिता रहेको थियो।
सहभागीहरूले विशेषज्ञ प्रशिक्षकहरूको मार्गदर्शनमा Hospital Safety Index Plus (HSI+) एप प्रयोग गरी आफ्ना अस्पतालहरूको HDPRP तयार गर्नेछन्। साथै, जनस्वास्थ्य आपतकालीन अवस्थासम्बन्धी समन्वय तथा सञ्चार प्रणाली, HEOC सञ्जाल, हब–स्याटेलाइट अस्पताल सञ्जाल लगायतका विषयमा प्रस्तुतीकरण गरिनुका साथै योजना परीक्षणका लागि टेबलटप अभ्यास पनि सञ्चालन गरिनेछ। तयार गरिएका योजनाहरू सम्बन्धित अस्पतालहरूमा कार्यान्वयन गरिनेछ र कर्मचारीहरूलाई नियमित अभिमुखीकरण तथा अद्यावधिकमार्फत प्रभावकारी कार्यान्वयन सुनिश्चित गरिनेछ। यसबाट विपद् तयारी तथा प्रतिकार्य क्षमतामा महत्वपूर्ण सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यक्रमको उद्घाटन सत्रमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता तथा HEDMU/HEOC प्रमुख डा. प्रकाश बुढाथोकीज्यूले भर्चुअल माध्यमबाट अध्यक्षता गर्दै मन्तव्य दिनुभयो। उहाँले HSI+ जस्ता डिजिटल उपकरणहरूको प्रयोगले अस्पतालहरूको तयारी स्तरको मूल्याङ्कन, योजना निर्माण र कार्यान्वयनमा गुणात्मक सुधार ल्याउने उल्लेख गर्नुभयो। साथै, हब–स्याटेलाइट अस्पताल सञ्जालको सुदृढीकरण, HEOC सँग निरन्तर समन्वय, तथा अभ्यासमा आधारित तयारी (simulation/ tabletop exercise) लाई निरन्तरता दिनुपर्नेमा विशेष जोड दिनुभयो।
कार्यक्रमको समापन सत्रमा स्वास्थ्य मन्त्रालय, लुम्बिनी प्रदेशका सचिव श्री दुर्गालक्ष्मी श्रेष्ठज्यूले आफ्नो मन्तव्य व्यक्त गर्दै यस प्रकारका कार्यशालाहरूले अस्पतालहरूको विपद् पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य क्षमतालाई सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताउनुभयो। उहाँले Hospital Disaster Preparedness and Response Plan (HDPRP) जस्ता योजनाहरू केवल कागजमा सीमित नराखी व्यवहारमा प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
उहाँले अस्पतालहरूबीचको समन्वय, विशेषगरी हब–स्याटेलाइट अस्पताल सञ्जालको सुदृढीकरणले आपतकालीन अवस्थामा सेवा प्रवाहलाई छिटो, प्रभावकारी र व्यवस्थित बनाउन सहयोग पुग्ने उल्लेख गर्नुभयो। साथै, HEOC/PHEOC सँगको नियमित सम्पर्क र सूचना आदानप्रदान प्रणालीलाई अझ मजबुत बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो।
उहाँले यस्ता अभ्यासमूलक कार्यक्रम (simulation तथा tabletop exercise) लाई निरन्तरता दिँदै, समय–समयमा योजना अद्यावधिक र परीक्षण गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै सम्पूर्ण सहभागीहरू, आयोजक संस्था तथा प्राविधिक सहयोगीप्रति धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो।
