20/05/2026
राजनीति, निष्ठा र पार्टी परिवर्तन: वैचारिक विचलन कि समयको माग?
पछिल्लो समय आफ्ना धेरै नजिकका साथीभाइ र चिनिएका व्यक्तिहरूले धमाधम पार्टी परिवर्तन गरेको देखिरहेको छु। निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा वा सत्ता समीकरण फेरिँदा यस्तो दृश्य सामान्य जस्तै बनेको छ। सैद्धान्तिक रूपमा राजनीति एउटा निश्चित विचार र दर्शनमा चल्नुपर्ने हो, तर व्यवहारमा दलहरूबीचको नीतिगत स्पष्टता धमिलो बन्दै गएको भान हुन्छ।
आखिर किन भइरहेछ त यो पार्टी परिवर्तन?
१)आन्तरिक लोकतन्त्रको अभाव: पुराना दलहरूमा लामो समयसम्म एउटै नेतृत्व हावी हुनु र नयाँ पुस्ता वा ऊर्जावान् कार्यकर्ताले उचित जिम्मेवारी र मूल्याङ्कन नपाउनु।
२)नयाँ विकल्पको खोजी: परम्परागत पार्टीहरूको पुरानै कार्यशैली र 'डेलिभरी' बाट निराश भएर नयाँ र वैकल्पिक शक्तिहरूप्रति आकर्षित हुनु।
३)अवसर र अस्तित्वको लडाइँ: कतिपय अवस्थामा टिकट पाउन, पद प्राप्त गर्न, वा स्थानीय तहमा आफ्नो राजनीतिक पकड बलियो बनाउने रणनीतिक बाध्यता।
यसका दुई पाटा छन्:
एकतर्फ, लोकतन्त्रमा आफ्नो विचार मिल्ने दल रोज्ने स्वतन्त्रता सबैलाई हुन्छ। पुरानो दलले कार्यकर्ता र जनताको भावना बुझ्न सकेन भने नयाँ बाटो रोज्नु स्वाभाविकै पनि हो, जसले दलहरूलाई सुध्रिन दबाब दिन्छ।
तर अर्कोतर्फ, बारम्बारको दल-बदलले राजनीतिकर्मीहरूको आफ्नै नैतिकता र निष्ठामाथि प्रश्न उठाउँछ। यसले जनतामा "राजनीति केवल व्यक्तिगत स्वार्थ र दाउपेचको खेल हो" भन्ने नकारात्मक सन्देश दिँदै समग्र व्यवस्थाप्रति नै वितृष्णा पैदा गर्ने जोखिम पनि बढाउँछ ।
साथीहरूले पार्टी मात्र बदलेका हुन् कि जनताप्रतिको आफ्नो उत्तरदायित्व र एजेन्डा पनि बद्ले? यो कुरा त समयक्रममा उहाँहरूको काम र व्यवहारले नै प्रमाणित गर्नेछ।
लेख : मोतिलाल मोक्तान