05/08/2026
स्थानीय किसानहरूका लागि मुख्य रसायनहरू, तिनको काम र सिफारिस गरिएको मात्रा (Dose) को विवरण:
फल झर्न रोक्न (Preharvest Drop Control):
रसायन: NAA (Naphthalene Acetic Acid) (व्यापारिक नाम: Fruitone-N, Fruit Fix आदि) प्रयोग: स्याउ, अमिलो जातका फल (Citrus), नास्पति आदि पाक्नुअघि नै झर्ने समस्या रोक्न।
मात्रा (Dose): १० देखि २० PPM (पानीमा मिसाउँदा: १ लिटर पानीमा १० देखि २० मिलिग्राम अथवा १० लिटर पानीमा १०० देखि २०० मिलिग्राम)।
फलको आकार र Fruit Set बढाउन (Fruit Set & Growth):
रसायन: Gibberellic Acid ($GA_3$) प्रयोग: अङ्गुर, सुन्तला, आरु आदिमा फलको आकार बढाउन र बीउबिनाको अङ्गुर उत्पादन गर्न।
मात्रा (Dose): २० देखि ५० PPM (१ लिटर पानीमा २० देखि ५० मिलिग्राम)।
अङ्गुरको गुच्छा खुकुलो बनाउन फल लाग्ने बित्तिकै छर्किने गरिन्छ।
फल/फूल पातलो बनाउन (Fruit/Flower Thinning): रसायन: NAA वा NAAm (Naphthalene Acetamide) वा Sevin (Carbaryl) प्रयोग: स्याउ तथा नास्पतिमा धेरै फल लागेर बोट भाँचिने वा अर्को वर्ष फल नलाग्ने (Biennial Bearing) समस्या रोक्न साना फल फाल्न।
मात्रा (Dose): NAA को लागि ५ देखि १५ PPM (फूल फुलेको २ देखि ३ हप्तापछिछर्किने)।
एकैसाथ फल पकाउन र फसल टिप्न सजिलो बनाउन (Fruit Ripening & Abscission): रसायन: Ethephon (Ethrel) प्रयोग: स्याउ, चेरी, भुइँकटर, गोलभेडा आदिमा एकैनासले र चाँडो रङ ल्याएर पकाउन तथा फल टिप्न सजिलो बनाउन। मात्रा (Dose): २५० देखि ५० gear/PPM (बाली र फलको किसिम हेरी १ लिटर पानीमा ०.५ देखि २ मिलिलिटर सम्म)।
रसायन र हर्मोन प्रयोग गर्दा ध्यान दिनुपर्ने विशेष नियमहरू:
1 PPM को हिसाब: 1 \1000000 PPM} = 1mg (मिलिग्राम) प्रति लिटर पानी। रसायन धेरै कम मात्रामा चाहिने भएकाले नाप्दा ध्यान दिनुपर्छ।
मौसम र समय: हर्मोन वा रसायन छर्किँदा सधैँ बिहान वा बेलुकाको समय (घाम चम्किलो नभएको बेला) छर्किनुपर्छ।
सावधानी: तोकिएको मात्रा भन्दा बढी प्रयोग गरेमा बोटका पात झर्ने, फल बिग्रिने वा बोट नै सुक्ने जोखिम हुन्छ।
नोट: बालीको अवस्था, जात र स्थानीय हावापानी अनुसार मात्रामा केही फरक पर्न सक्ने भएकाले प्रयोग गर्नुअघि स्थानीय कृषि प्राविधिक वा विज्ञसँग सल्लाह लिनुहोला
