18/07/2026
Mga kapwa Pangasinense,
Sa harap ng iba't ibang reaksyon hinggil sa mga isyung iniaangat tungkol sa PANGASINAN PROVINCIAL ASSESSOR’S OFFICE, pinili kong manahimik sa una, sapagkat aking kinatatakutan ang maaaring maging kapalit nito. Datapwat, sa kabila ng gayong pangamba, nararapat lamang na aking iparating ang aking pananaw, bilang bahagi ng aking tungkulin at pananagutan bilang isa sa mga Municipal Assessors ng Pangasinan.
I. ANG BATAYANG LEGAL: ANG R.P.V.A.R.A. (RA 12001) AT ANG LOCAL ASSESSMENT MANUAL (LAM)
Sa bisa ng Real Property Valuation and Assessment Reform Act (RPVARA) na nilagdaan ng ating Kagalang-galang na Pangulo, Ferdinand R. Marcos Jr., lahat ng mga ASSESSORS (Tagatasa) — hindi lamang sa Lalawigan ng Pangasinan kundi sa lahat ng iba't ibang lalawigan at rehiyon ng ating bansa — ngayon ay ginagabayan na ng mga probisyong nakasaad sa nasabing batas.
Bunga ng nasabing batas, nabuo ang Local Assessment Manual (LAM). Ang manwal o gabay na ito ay siya ngayong pangunahing batayan ng LAHAT ng Assessors sa kanilang araw-araw na paglilingkod-bayan.
Kalakip din nito, ang mga makabagong teknolohiya na pagbabago ay itinuturing na mahalaga sa gawain ng mga tagatasa. Ang Lalawigan ng Pangasinan ay masigasig na nagsusulong ng digitalization, na kasalukuyang nasa yugto ng pagpapatupad at pagpapabuti. Kabilang sa mga inobasyong ito ay ang web-based na ePARTS, digital mapping at sistema ng arkibo (archiving system), bukod pa sa iba pang mga susunod na hakbang.
II. HINGGIL SA ISYU NG “SENTRALISASYON”
Ang tanggapan ng Provincial Assessor ay nagsusumikap na paigtingin ang sistema sa antas panlalawigan at sa mga bayan-bayan na nangangalaga sa mga may-ari ng ari-arian laban sa mga mapanlinlang na gawain ng mga “fixers.”
Kaugnay nito, ang LAM, na ipinalabas sa ilalim ng awtoridad ng Department of Finance (DOF) sa pamamagitan ng Bureau of Local Government Finance (BLGF) ay nagtatakda ng mga pamantayang dapat matugunan ng mga Munisipal na Tagatasa (Municipal Assessors) bago wastong maibigay sa kani-kanilang mga tanggapan ang tiyak na kapangyarihang (authority) pangtransaksyon.
Partikular, hinihingi ng LAM na ang tanggapan ng isang Munisipal na Tagatasa ay may sapat na bilang ng mga plantilyang posisyon — hindi bababa sa anim (6) na teknikal na kawani, tatlo (3) na administratibong opisyal, at ang kinakailangang kagamitan (tulad ng computers, sasakyan atbp.) upang maisagawa’ng mas epektibo ang mga tungkuling pang-asesment. Tanging kapag natugunan ang mga minimum na pamantayang ito saka lamang maaaring ipagkaloob sa isang Munisipal Assessor ang “awtoridad” na independiyenteng aprubahan ang ilang transaksyon. Habang hindi pa natutugunan ang mga pamantayang ito, ang pag-apruba ng gayong mga transaksyon ay kinakailangang manumbalik sa, at isasagawa sa antas ng Provincial Assessor (Panlalawigang Tagatasa), subalit ang pagproseso at paghahanda nito ay nananatili sa antas munisipal.
III. TUGON SA ALEGASYON NA “PAHIRAP” ANG PATAKARAN
Ang pag-isyu o paglipat ng Tax Declaration ay hindi isang awtomatikong proseso. Tungkulin ng Municipal/Provincial Assessor na suriin ang katumpakan ng mga dokumento at rekord bago isagawa ang anumang pagbabago sa opisyal na rekord ng ari-arian. Bahagi ito ng tungkulin ng mga Assessors na pangalagaan ang integridad ng mga rekord ng pamahalaan at maiwasan ang mga pagkakamali o iregular na transaksyon.
Gayunpaman, magkakaroon ng mas epektibong solusyon at pag-tugon sa inyong mga hinaing. Gagawing mas maayos ang sistema upang lubusan at ganap na masiguro ang inyong kasiyahan at kapakanan bilang mga taong-bayan na aming pinaglilingkuran. Lagi’t-laging isasaalang-alang ang karapatan at kapakanan ng bawat Pangasinense, alinsunod sa hustisya at pinag-uutos ng batas.
Buong-galang din na hinihiling sa taumbayan ang inyong pang-unawa at pasensiya habang ako at ng mga kasamahan kong 43 Municipal Assessors, 4 City Assessors ng Pangasinan, at ang Pangasinan Provincial Assessor —— sa pamumuno ni Atty. Geronimo Abad, GE, REA, ay patuloy na magsusumikap tungo sa lubos na pagsunod sa mga nasabing inyong pangangailangan, at ay nagkaka-isang patatagin ang kalidad ng paglilingkod pang-asesment na inihahatid sa bawat Pangasinense, lalo na sa baya’ng aking pinagsisilbihan.
