MIADP - RPCO X

05/08/2026

𝐑𝐏𝐀𝐁, 𝐍𝐢𝐚𝐩𝐫𝐨𝐛𝐚𝐫 𝐬𝐚 ₱𝟓.𝟑𝐌 𝐧𝐠𝐚 𝐖𝐚𝐭𝐞𝐫 𝐒𝐲𝐬𝐭𝐞𝐦 𝐒𝐏 𝐬𝐚 𝐃𝐚𝐫𝐚𝐠𝐡𝐮𝐲𝐚𝐧 𝐀𝐃

CAGAYAN DE ORO CITY — Gi-repaso ug opisyal nga gipasar sa Regional Project Advisory Board (RPAB) ang ₱5,301,000.00 nga Potable Water System (PWS) Level II subproject (SP) alang sa Daraghuyan Ancestral Domain sa Barangay Dalwangan, Malaybalay City, Bukidnon, atol sa panagtigum nga gipatawag sa Department of Agriculture – Mindanao Inclusive Agriculture Development Project (DA-MIADP) Regional Project Coordination Office 10 (RPCO 10) niadtong Agosto 3, 2026.

Ang maong RPAB nagtigum aron tukion, sutaon ug i-endorso ang mga prayoridad nga sugyot sa imprastraktura sa agrikultura nga gituyo sa pagtubag sa kakabos ug mga hagit sa panginabuhian sa mga kaabag nga katutubong komunidad. Gitan-aw sa board ang kaangayan sa teknikal nga bahin, pinansyal nga dagan, paglakip sa tanan, ug pagtuman sa mga lagda sa kinaiyahan.

Ang maong panagtigum nagtapok sa mga representante gikan sa Department of Trade and Industry - Region 10 (DTI-10), Regional Agricultural and Fishery Council 10 (RAFC-10), Department of Agrarian Reform - Region 10 (DAR-10), Department of Environment and Natural Resource - Region 10 (DENR-10), Department of Interior and Local Government - Region 10 (DILG-10), Mindanao Development Authority (MinDA), National Commision on Indigenous Peoples - Region 10 (NCIP-10), ug Department of Public Works and Highways - Region 10 (DPWH-10), kauban ang Local Project Management and Implementing Unit (LPMIU) sa Dakbayan sa Malaybalay ug mga opisyal sa Indigenous Political Structure (IPS) sa Daraghuyan Ancestral Domain.

Gipangunahan ni Niel Kane Bangot gikan sa Malaybalay City Environment and Natural Resources Office (City ENRO) ang presentasyon sa proyekto, diin iyang gihatagan og gibug-aton ang dinalian nga panginahanglanon sa pormal nga patubig sa komunidad. Ang maong Level II nga imprastraktura naglakip sa usa ka intake catchment box, filtration tank, chlorinating facility, storage reservoir, pipeline network, ug 22 ka tapstand nga mag supply og tubig sa 320 ka mga residente sa 80 ka panimalay.

Sa kasamtangan, nagsalig ra ang mga residente sa suba sa Sawaga nga 300 ka metros ang kalayoan alang sa ilang pang-adlaw-adlaw nga panginahanglanon sa tubig. Ang paghakot og tubig nagkinahanglan og 22 hangtod 24 minutos nga paglakaw nga kasagarang ginabuhat sa mga babaye ug kabatan-onan, hinungdan nga makuhaan ang ilang oras alang sa pagtungha, pag-atiman sa panimalay, ug panginabuhian. Ang pagkuha og tubig sa suba naghatag usab og risgo sa contamination ilabina kon ting-ulan, nga naghulga sa panlawas ug sanitasyon sa komunidad.

Gawas sa paghatag og limpyong tubig sa mga panimalay, ang subproyekto magsuporta usab sa mga importanteng pasilidad sa yutang kabilin sama sa ilang coffee processing facility, multi-commodity warehouse, ug sa ilang tulugan.
Alang sa kaayohan ug malungtarong operasyon, ipailalom sa testing ug commissioning ang maong patubig sa dili pa kini itugyan sa Operation and Maintenance Group (OMG) sa Daraghuyan AD nga ipailalom usab sa mga teknikal nga pagbansay.

Isip ikalima nga subproyekto sa DA-MIADP ngadto sa Daraghuyan Ancestral Domain, kini nga kalambuan nagpalig-on sa koordinasyon sa mga ahensya sa kagamhanan samtang nagsiguro sa limpyo ug kasaligang tubigan alang sa kaugmaon sa komunidad.

𝘗𝘢𝘳𝘢 𝘴𝘢 𝘥𝘶𝘨𝘢𝘯𝘨 𝘯𝘨𝘢 𝘶𝘱𝘥𝘢𝘵𝘦𝘴 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘪𝘩𝘰𝘬𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘋𝘈-𝘔𝘐𝘈𝘋𝘗 𝘙𝘗𝘊𝘖 10, 𝘪-𝘭𝘪𝘬𝘦, 𝘪-𝘧𝘰𝘭𝘭𝘰𝘸 𝘶𝘨 𝘪-𝘴𝘩𝘢𝘳𝘦 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘦!

#𝗜𝗣𝘀𝗛𝗢𝗣𝗘 l 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑔𝑒𝑛𝑜𝑢𝑠 𝑃𝑒𝑜𝑝𝑙𝑒𝑠 𝐻𝑎𝑟𝑛𝑒𝑠𝑠𝑖𝑛𝑔 𝑂𝑝𝑝𝑜𝑟𝑡𝑢𝑛𝑖𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑓𝑜𝑟 𝑎 𝑃𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠𝑠𝑖𝑣𝑒 𝐸𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑦

30/07/2026

𝐃𝐀-𝐌𝐈𝐀𝐃𝐏 𝟏𝟎, 𝐍𝐚𝐠𝐩𝐚𝐬𝐢𝐮𝐠𝐝𝐚 𝐬𝐚 𝐏𝐚𝐠𝐛𝐚𝐧𝐬𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐌𝐚𝐭𝐞𝐫𝐢𝐚𝐥 𝐓𝐞𝐬𝐭𝐢𝐧𝐠 𝐮𝐠 𝐐𝐮𝐚𝐥𝐢𝐭𝐲 𝐂𝐨𝐧𝐭𝐫𝐨𝐥 𝐀𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐬𝐚 𝐦𝐠𝐚 𝐋𝐆𝐔 𝐄𝐧𝐠𝐢𝐧𝐞𝐞𝐫

CAGAYAN DE ORO CITY — Aron masiguro ang kalidad ug kalig-on sa mga proyekto sa imprastraktura sa mga yutang kabilin, ang Department of Agriculture–Mindanao Inclusive Agriculture Development Project (DA-MIADP) Regional Project Coordination Office 10 (RPCO 10) Component 2 (Resilient Ancestral Domain Agri-Fisheries Infrastructure) nagpasiugda og usa ka Material Testing and Quality Control Training with Laboratory Workshop niadtong Hulyo 27 hangtod 29, 2026.

Gipahigayon pinaagi sa pakig-alayon sa Department of Public Works and Highways Region 10 (DPWH-10), ang maong tulo ka adlaw nga pagbansay naghatag sa mga project engineer, technician, ug field implementer og mga teknikal nga kahibalo ug pamaagi alang sa husto nga pagsuway sa mga materyales, quality assurance, ug pagsubay sa pagtuman sa mga sumbanan sa proyekto. Gitambongan kini sa mga Civil ug Agricultural and Biosystems Engineer gikan sa mga kaabag nga Lokal nga Kagamhanan (LGU) sa Gingoog City, Malaybalay City, Valencia City, Impasugong, Malitbog, ug sa Probinsya sa Bukidnon. Ang quality control adunay importanteng papel sa pagpanalipod sa pondo sa gobyerno ug sa paghatag og lig-on nga imprastraktura sa agrikultura—sama sa mga dalan, tulay, sistema sa patubig, ug mga post-harvest facility—alang sa mga Indigenous Cultural Communities (ICC).

Ang pagbansay nagsugod sa mga leksyon bahin sa Quality Control Fundamentals ug Standard Specifications nga gipanguna ni Engr. Charlene R. Bascon, Chief sa Satellite Laboratory. Iyang gipasabot ang mga pamaagi sa pagsusi ug sumbanan alang sa balas, grabas, ug Portland cement. Giya usab ni Engr. Jaime M. Banaag, Jr., Chief sa Hydrology Section, ang mga partisipante sa mga pamaagi sa Portland Cement Concrete Mix (PCCM), lakip ang core sampling, pagkwenta sa concrete mix design, ug slump testing.

Sa ikaduhang adlaw, gitutokan ang mga bahin sa yuta o soil aggregate properties sa pagpanguna ni Engr. Mariane Vanelie V. Caballes, Head sa Soil Testing Unit. Lakip sa gihisgutan ang California Bearing Ratio (CBR), soil grading, Liquid Limit (LL), Plastic Limit (PL), moisture-density relations, ug Field Density Testing (FDT), nga gisundan sa usa ka workshop sa pagkompleto sa mga opisyal nga laboratory worksheet. Gitapos ni Engr. Bascon ang pagtulun-an pinaagi sa paghatag og impormasyon bahin sa mga sumbanan sa DPWH sa pag-ayo sa mga kulang sa kalidad sa semento ug yuta sa dili pa magpagawas og Remove and Replace (R&R) order.

Sa katapusang adlaw, ang mga partisipante gidala sa DPWH-10 Regional Materials Testing Laboratory sa Barangay Bulua, Cagayan de Oro City alang sa usa ka aktuwal nga laboratory workshop. Sa pagpanguna ni Engr. Rachel S. Simon, Chief sa Materials Testing Section, ug sa iyang teknikal nga grupo, gihimo sa mga partisipante ang husto nga pamaagi sa pagsusi, pag-calibrate sa mga kagamitan, pagkumpirma sa datos, ug pag-atiman sa mga kakulangan sa proyekto.

Isip pagpakita sa kaayohan sa maong kalihokan, si Engr. Naomie delos Reyes gikan sa LGU Malaybalay City nagpasalamat sa nakuhang kahibalo. “Dako among pasalamat nga natagaan mi og oportunidad ug ma-ready mi mag-implement sa project nga kabalo mi unsa among tan-awon. Hopefully, the next [training] would be on the interpretation of data, nga maski datos lang mahatag sa amo, makabalo mi if pasado ba,” pamahayag ni delos Reyes.

Sama niini, gipahayag usab ni LGU Malitbog Municipal Planning and Development Coordinator Engr. Alberto G. Jabonga ang importansya sa padayon nga pagtuon. “Maski pag naa na tay experience mag-handle sa project monitoring, kinahanglan gihapon nga padayon ang pagtuon. Dapat kabalo japun ta unsa ang gakahitabo sa field during construction para masiguro nga pasado ang project.” matod pa ni Jabonga.

Pinaagi niini nga kalihokan, ang DA-MIADP RPCO 10 nagtinguha nga mapalambo ang pagpatuman sa mga proyekto sa field gikan sa reaktibo ngadto sa direktang quality assurance—aron mamenosan ang pagkalangan, makalikay sa mga sayop, ug masiguro nga andam sa audit ang mga proyekto sa imprastraktura sa mga yutang kabilin.

𝘗𝘢𝘳𝘢 𝘴𝘢 𝘥𝘶𝘨𝘢𝘯𝘨 𝘯𝘨𝘢 𝘶𝘱𝘥𝘢𝘵𝘦𝘴 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘪𝘩𝘰𝘬𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘋𝘈-𝘔𝘐𝘈𝘋𝘗 𝘙𝘗𝘊𝘖 10, 𝘪-𝘭𝘪𝘬𝘦, 𝘪-𝘧𝘰𝘭𝘭𝘰𝘸 𝘶𝘨 𝘪-𝘴𝘩𝘢𝘳𝘦 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘦!

#𝗜𝗣𝘀𝗛𝗢𝗣𝗘 l 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑔𝑒𝑛𝑜𝑢𝑠 𝑃𝑒𝑜𝑝𝑙𝑒𝑠 𝐻𝑎𝑟𝑛𝑒𝑠𝑠𝑖𝑛𝑔 𝑂𝑝𝑝𝑜𝑟𝑡𝑢𝑛𝑖𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑓𝑜𝑟 𝑎 𝑃𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠𝑠𝑖𝑣𝑒 𝐸𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑦

26/07/2026

𝐊𝐚𝐩𝐞’𝐧𝐠 𝐏𝐮𝐭𝐢𝐚𝐧: 𝐁𝐚𝐡𝐚𝐧𝐝𝐢 𝐬𝐚 𝐊𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚𝐧𝐠 𝐇𝐢𝐠𝐚𝐨𝐧𝐨𝐧
By: Jocyl Ann B. Ejoc and Kurt Anthony Chan
Photo Credits: Kurt Anthony Chan

Sulod sa kapin unom ka dekada, ang mga punoan sa kape nga naglaray daplin sa Suba sa Itoy nagpabiling hilom nga saksi sa nagkalain-laing kausaban sa kabukiran sa Malitbog. Sa kailadman sa Yutang Kabilin sa Kalanawan, sa Sitio Impahanong, Barangay San Luis, Malitbog, Bukidnon, dili lang kini ordinaryong mga punoan sa kape. Kini mga buhing kabilin nga nagpadayon sa pagpamunga bisan pa sa paglabay sa mga henerasyon ug pag-usab-usab sa panahon. Sama sa ilang lalom nga gamot sa yuta sa kabukiran, ang kape nga Putian adunay lawom nga relasyon sa mga Higaonon sukad pa sa mga unang kaliwatan.

Read more: https://miadp.da.gov.ph/putian-coffee-a-treasure-of-higaonon-culture/

𝘗𝘢𝘳𝘢 𝘴𝘢 𝘥𝘶𝘨𝘢𝘯𝘨 𝘯𝘨𝘢 𝘶𝘱𝘥𝘢𝘵𝘦𝘴 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘪𝘩𝘰𝘬𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘋𝘈-𝘔𝘐𝘈𝘋𝘗 𝘙𝘗𝘊𝘖 10, 𝘪-𝘭𝘪𝘬𝘦, 𝘪-𝘧𝘰𝘭𝘭𝘰𝘸 𝘶𝘨 𝘪-𝘴𝘩𝘢𝘳𝘦 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘦!

#𝗜𝗣𝘀𝗛𝗢𝗣𝗘 l 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑔𝑒𝑛𝑜𝑢𝑠 𝑃𝑒𝑜𝑝𝑙𝑒𝑠 𝐻𝑎𝑟𝑛𝑒𝑠𝑠𝑖𝑛𝑔 𝑂𝑝𝑝𝑜𝑟𝑡𝑢𝑛𝑖𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑓𝑜𝑟 𝑎 𝑃𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠𝑠𝑖𝑣𝑒 𝐸𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑦

𝐊𝐚𝐩𝐞’𝐧𝐠 𝐏𝐮𝐭𝐢𝐚𝐧: 𝐁𝐚𝐡𝐚𝐧𝐝𝐢 𝐬𝐚 𝐊𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚𝐧𝐠 𝐇𝐢𝐠𝐚𝐨𝐧𝐨𝐧
By: Jocyl Ann B. Ejoc and Kurt Anthony Chan
Photo Credits: Kurt Anthony Chan
For English version please click the link: https://miadp.da.gov.ph/putian-coffee-a-treasure-of-higaonon-culture/

Sulod sa kapin unom ka dekada, ang mga punoan sa kape nga naglaray daplin sa Suba sa Itoy nagpabiling hilom nga saksi sa nagkalain-laing kausaban sa kabukiran sa Malitbog. Sa kailadman sa Yutang Kabilin sa Kalanawan, sa Sitio Impahanong, Barangay San Luis, Malitbog, Bukidnon, dili lang kini ordinaryong mga punoan sa kape. Kini mga buhing kabilin nga nagpadayon sa pagpamunga bisan pa sa paglabay sa mga henerasyon ug pag-usab-usab sa panahon. Sama sa ilang lalom nga gamot sa yuta sa kabukiran, ang kape nga Putian adunay lawom nga relasyon sa mga Higaonon sukad pa sa mga unang kaliwatan.

Usa sa mga nagpadayon sa pag-atiman niining bililhong kabilin mao si Datu "Mambungkuan" Ramil Litanon Lahayon, Vice Chairman sa Odiongan Siloo Amosig Farmers Association (OSA), usa ka Indigenous Peoples Organization (IPO) sa mga mag-uuma sa kape. Bata pa lamang siya, pamilyar na kaniya ang kahumot sa bag-ong sinanlag nga kape. Kauban sa iyang ginikanan, nagdako siya nga nag-atiman ug nag-ani sa Putian—usa ka matang sa Robusta nga dugay nang mitubo sa kabukiran sa Impahanong ug naila sa ilang komunidad.

Sumala sa mga katigulangan, gitawag kini og Putian tungod sa kaputli sa kolor sa iyang liso ug sa luspad nga panit sa kahoy. Alang sa mga Higaonon, ang Putian dili lamang usa ka tanom. Kabahin kini sa ilang pagkatawo ug kasaysayan. Gipasa kini sa pipila na ka henerasyon. Kini nga kape nakatabang sa pagbuhi sa daghang pamilya samtang nagpalig-on sa ilang koneksyon sa yutang kabilin ug kultura. Ilado usab ang Putian tungod sa iyang natural nga tam-is ug prutasong lami nga lahi sa ubang matang sa kape.

"𝘉𝘪𝘴𝘢𝘯 𝘬𝘢𝘶𝘴𝘢 𝘳𝘢 𝘮𝘢𝘮𝘶𝘯𝘨𝘢 𝘢𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘱𝘦 𝘮𝘢𝘵𝘢𝘨 𝘵𝘶𝘪𝘨, 𝘥𝘢𝘬𝘰 𝘨𝘪𝘩𝘢𝘱𝘰𝘯 𝘬𝘪𝘯𝘪'𝘨 𝘨𝘪𝘬𝘢𝘵𝘢𝘣𝘢𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘺 𝘮𝘢𝘴 𝘮𝘢𝘢𝘺𝘰 𝘮𝘢𝘯 𝘢𝘯𝘨 𝘱𝘳𝘦𝘴𝘺𝘰 𝘯𝘪𝘪𝘯𝘪 𝘬𝘰𝘯 𝘪𝘵𝘢𝘯𝘥𝘪 𝘴𝘢 𝘶𝘣𝘢𝘯 𝘯𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘮𝘨𝘢 𝘱𝘳𝘰𝘥𝘶𝘬𝘵𝘰 𝘴𝘢 𝘶𝘮𝘢," matod ni Datu Ramil.

Alang sa mga Higaonon, ang matag ting-ani dili lamang pagpamupo og bunga sa kape, kondili pagpadayon usab sa usa ka tradisyon nga gipiyal sa ilang mga katigulangan.

Hangtod karon, ang pagpanguma sa kape sa Impahanong nagpadayon nga gigiyahan sa kinaadman sa ilang mga katigulangan. Sumala sa mga tigulang, labing maayong itanom ang kape kung himatayon na ang bulan. Palibot usab sa mga punoan sa kape, magtanom usab sila og lugimit, usa ka lumad nga kahoy. Ang lapad nga dahon niini makatabang sa pagtipig sa kaumog sa yuta, samtang ang mga nangahulog nga dahon ug bunga mahimong natural nga abono. Pinaagi niini, gipahiusa sa mga Higaonon ang ilang mga tanom nga kape uban sa lumad nga mga kahoy, hinungdan nga ang ilang umahan nagpabiling kabahin sa kinaiyahan.

Bisan pa man sa ilang adunahang kinaadman sa tradisyonal nga pagpanguma, wala pa gayod makadawat ang komunidad og pormal nga pagbansay-bansay kabahin sa produksyon, ug pagpalambo sa kalidad sa kape. Dugang pa niini, ang ilang mga umahan anaa sa halayong kabukiran ug bakilid, hinungdan nga ang pag-atiman sa mga kahoy usa ka hago nga buluhaton.

Mas labi pang mosamot ang kalisod panahon sa ting-pupo. Tungod kay kausa lamang sa matag tuig mamunga ang Putian, importante kaayo ang matag ani. Daghan sa mga punoan ang tigulang ug tag-as na, busa kinahanglang mosaka ang mga mag-uuma sa mga hinimo nga hagdanan nga kawayan aron maabot ang tag-as nga mga sanga.

"𝘚𝘢 𝘥𝘪𝘭𝘪 𝘱𝘢 𝘮𝘢𝘨𝘴𝘶𝘨𝘰𝘥 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘱𝘢𝘮𝘶𝘱𝘰, 𝘮𝘢𝘨-𝘢𝘮𝘱𝘰 𝘶𝘯𝘢 𝘬𝘢𝘮𝘪 𝘴𝘢 𝘓𝘢𝘣𝘢𝘸'𝘯𝘨 𝘔𝘢𝘬𝘢𝘨𝘢𝘨𝘢𝘩𝘶𝘮. 𝘔𝘢𝘨𝘱𝘢𝘴𝘢𝘭𝘢𝘮𝘢𝘵 𝘬𝘢𝘮𝘪 𝘶𝘨 𝘮𝘢𝘯𝘨𝘢𝘺𝘰 𝘰𝘨 𝘱𝘢𝘯𝘢𝘭𝘪𝘱𝘰𝘥 𝘵𝘶𝘯𝘨𝘰𝘥 𝘬𝘢𝘺 𝘵𝘢𝘢𝘴 𝘯𝘢 𝘬𝘢𝘢𝘺𝘰 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘮𝘨𝘢 𝘱𝘶𝘯𝘰𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘬𝘢𝘱𝘦 𝘶𝘨 𝘥𝘪𝘭𝘪 𝘯𝘢 𝘴𝘢𝘺𝘰𝘯 𝘢𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨-𝘢𝘯𝘪 𝘯𝘪𝘪𝘯𝘪," pasabot ni Datu Ramil.

Sa panahon sa ting-pamupo sa kape, sak-on ug pupo-on sa mga mag-uuma ang mga hinog ug gulang nga kape. Human niini, ilang isulod sa sako ug pas-anon subay sa pig-ot ug bakilid nga dalan paingon balik sa ilang komunidad.

Didto sa Sitio Impahanong, ang tanang proseso human sa pag-ani ginabuhat gihapon pinaagi sa kamot. Ang mga bunga sa kape lubukon sa lusong o buskagon gamit ang kahoy o bato aron matangtang ang panit. Sunod, kini ibulad sa init sa adlaw ibabaw sa mga banig ug trapal, dayon lubukon pag-usab arona mtangtang ang panit sa liso ug dayon kini taphan aron matangtangng mga gagmayng panit.

Tungod sa kakulang sa modernong kagamitan sa pagproseso, lisod mabatonan ang maayo nga kalidad sa kape. Ilang nahinumduman nga sa sayong bahin sa dekada nobenta, ang pamalit sa matag kilo sa kape sa Barangay San Luis mokantidad og ₱15. Bisan og misaka na ang presyo karon, ang kakulang sa pasilidad sa pagproseso ug limitadong koneskyon sa merkado nagpabilin nga babag aron makuha nila ang tinuod nga bili sa ilang Putian.

"𝘒𝘶𝘯𝘨 𝘮𝘢𝘬𝘢𝘣𝘢𝘭𝘪𝘨𝘺𝘢 𝘮𝘪 𝘰𝘨 𝘬𝘢𝘱𝘦, 𝘥𝘢𝘬𝘰 𝘯𝘢 𝘬𝘢𝘢𝘺𝘰 𝘯𝘪 𝘰𝘨 𝘪𝘬𝘢𝘵𝘢𝘣𝘢𝘯𝘨 𝘴𝘢 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘯𝘨𝘪𝘯𝘢𝘣𝘶𝘩𝘪𝘢𝘯," dugang pa ni Datu Ramil.

Bisan pa niini, mas hayag na karon ang ilang pagtan-aw sa umaabot.

Pinaagi sa Department of Agriculture – Mindanao Inclusive Agriculture Development Project (DA-MIADP), adunay higayon ang mga miyembro sa OSA nga mapalig-on ang ilang organisasyon, mapalambo ang produksyon ug pagproseso sa kape, ug makadawat sa dugay na nilang gihulat nga teknikal nga pagbansay. Dili tumong sa proyekto nga pulihan ang ilang kinaadman, kondili dugangan kini pinaagi sa angayan nga teknolohiya aron mas mapauswag ang kalidad, produksyon, ug bili sa ilang Putian nga kape sa merkado.

Kini nga umaabot nga suporta nakahatag og bag-ong paglaum sa komunidad.

Bisan wala pa masugdi ang ilang giplanong negosyo, nagpabilin nga lig-on ang garbo sa mga Higaonon sa ilang Putian. Ang paghalad og init nga tasa sa Putian nga kape ngadto sa mga bisita usa sa ilang labing dako nga pamaagi sa pagpakita og pag-abi-abi ug pagtahod. Labaw pa niini, ang pag-atiman sa ilang mga karaang punoan sa kape nagtabang usab sa pagpanalipod sa mga kalasangan ug tinubdan sa katubigan. Ang ilang mga umahan nagpamatuod nga mahimong mag-uban ang pagpanalipod sa kultura, kinaiyahan, ug pagpa-usbaw sa panginabuhian.

Alang kang Datu Ramil ug sa mga miyembro sa OSA, ang kape labaw pa sa usa ka tinubdan sa kita.

"𝘒𝘢𝘣𝘢𝘩𝘪𝘯 𝘯𝘢 𝘴𝘢 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘴𝘢𝘺𝘴𝘢𝘺𝘢𝘯 𝘢𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘱𝘦. 𝘜𝘴𝘢 𝘬𝘪𝘯𝘪 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘩𝘪𝘯𝘶𝘯𝘨𝘥𝘢𝘯 𝘯𝘨𝘢𝘯𝘰𝘯𝘨 𝘯𝘢𝘨𝘱𝘢𝘥𝘢𝘺𝘰𝘯 𝘢𝘯𝘨 𝘵𝘳𝘪𝘣𝘰𝘯𝘨 𝘏𝘪𝘨𝘢𝘰𝘯𝘰𝘯 𝘥𝘪𝘯𝘩𝘪 𝘴𝘢 𝘐𝘮𝘱𝘢𝘩𝘢𝘯𝘰𝘯𝘨," matod niya.

Uban sa suporta sa DA-MIADP ug sa Lokal nga Panggamhanan sa Malitbog, naglaum ang komunidad sa Higaonon nga ang ilang bililhong Putian mailhan dili lamang isip usa ka dekalidad nga produkto sa agrikultura, kondili isip buhing simbolo sa ilang kultura, kalig-on, ug sa ilang malungtarong relasyon sa yutang kabilin.

22/07/2026

𝐃𝐀-𝐌𝐈𝐀𝐃𝐏 𝟏𝟎, 𝐍𝐚𝐠𝐬𝐮𝐬𝐢 𝐬𝐚 𝐆𝐢𝐬𝐮𝐠𝐲𝐨𝐭 𝐧𝐠𝐚 𝐖𝐚𝐫𝐞𝐡𝐨𝐮𝐬𝐞 𝐮𝐠 𝐓𝐢𝐫𝐞 𝐏𝐚𝐭𝐡 𝐬𝐚 𝐊𝐚𝐥𝐚𝐧𝐚𝐰𝐚𝐧 𝟐 𝐀𝐃

MALITBOG, BUKIDNON — Aron mamenosan ang pagkadaot sa mga abot sa uma ug mapadali ang pagbyahe sa mga produktong agrikultural, ang Department of Agriculture–Mindanao Inclusive Agriculture Development Project (DA-MIADP) Regional Project Coordination Office 10 (RPCO 10) nagpahigayon og Joint Technical Review (JTR) alang sa gisugyot nga pagtukod og Multi-Commodity Warehouse nga adunay All-Weather Dryer nga pasilidad alang sa Kalanawan 2 Cluster sa Kalanawan Ancestral Domain niadtong Hulyo 20, 2026.

Ang gisugyot nga subproyekto sa imprastraktura naglakip sa usa ka 375-square-meter nga agricultural warehouse ug 450-square-meter nga multi-purpose all-weather dryer. Aron masulbad ang hagit sa pagbyahe ug paghakot, ang maong subproyekto gisuportahan usab og 326.142-linear-meter nga tire path nga mukonekta sa pasilidad ngadto sa dalan sa barangay. Tumong sa maong pasilidad nga maghatag sa mga mag-uuma nga IP og luwas nga kabutangan ug kasaligang bularan sa ilang mga prayoridad nga pananum sama sa kape, kamoteng kahoy, ug mais bisan sa panahon sa ting-ulan.

Ang maong JTR nagtapok sa mga teknikal nga representante gikan sa Local Project Management and Implementation Unit (LPMIU) sa Malitbog sa pagpanguna ni MIADP Coordinator Joaquin Morin Jr., kauban ang mga eksperto gikan sa Municipal Environment and Natural Resources Office (MENRO) sa Malitbog, Department of Environment and Natural Resources - Community Environment and Natural Resources Office (DENR-CENRO) Manolo Fortich, ug ang mga teknikal nga opisyal gikan sa National Commision on Indigenous Peoples - Region 10 (NCIP-10), DA-MIADP RPCO 10 ug Project Support Office (PSO) nga mitambong pinaagi sa online session. Mitambong usab ang mga representante gikan sa kaabag nga Indigenous Political Structure (IPS) ug Indigenous Peoples Organizations (IPOs) sa Kalanawan 2 nga gitahasan sa pagrepaso ug pagkumpirma sa maong gisugyot nga subproyekto sa imprastraktura.

Ang maong pagsusi sa imprastraktura nagsilbing importanteng pundasyon alang sa mas lapad nga pagpatigayon sa Kalanawan 2. Sa kasamtangan, ang maong cluster adunay upat ka dagkong subproyekto sa patigayon nga gipangandaman alang sa mga prayoridad nga produkto sama sa kape, kamoteng kahoy, mais, ug uban pang high-value crops. Ang pagbaton sa post-harvest facility magseguro nga ang mga abot gikan sa ancestral domain magpabilin nga taas ang kalidad ug presyo sa dili pa kini iproseso ug ibaligya.

Pinaagi niining maampingong pagsusi sa mga imprastraktura, gipadayon sa DA-MIADP ang pagpalig-on sa kalamboan sa mga yutang kabilin—aron masiguro nga ang mga pasilidad gatuman sa higpit nga mga sumbanan sa kinaiyahan samtang direktang nag-alagad sa tinuod nga panginahanglan sa mga kaabag nga Indigenous Cultural Communities.

𝘗𝘢𝘳𝘢 𝘴𝘢 𝘥𝘶𝘨𝘢𝘯𝘨 𝘯𝘨𝘢 𝘶𝘱𝘥𝘢𝘵𝘦𝘴 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘪𝘩𝘰𝘬𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘋𝘈-𝘔𝘐𝘈𝘋𝘗 𝘙𝘗𝘊𝘖 10, 𝘪-𝘭𝘪𝘬𝘦, 𝘪-𝘧𝘰𝘭𝘭𝘰𝘸 𝘶𝘨 𝘪-𝘴𝘩𝘢𝘳𝘦 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘦!

#𝗜𝗣𝘀𝗛𝗢𝗣𝗘 l 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑔𝑒𝑛𝑜𝑢𝑠 𝑃𝑒𝑜𝑝𝑙𝑒𝑠 𝐻𝑎𝑟𝑛𝑒𝑠𝑠𝑖𝑛𝑔 𝑂𝑝𝑝𝑜𝑟𝑡𝑢𝑛𝑖𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑓𝑜𝑟 𝑎 𝑃𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠𝑠𝑖𝑣𝑒 𝐸𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑦

21/07/2026

𝐃𝐀-𝐌𝐈𝐀𝐃𝐏 𝟏𝟎, 𝐍𝐚𝐠𝐩𝐚𝐡𝐢𝐠𝐚𝐲𝐨𝐧 𝐨𝐠 𝐉𝐓𝐑 𝐀𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐬𝐚 𝐄𝐧𝐭𝐫𝐞𝐩 𝐒𝐮𝐛-𝐏𝐫𝐨𝐣𝐞𝐜𝐭𝐬 𝐬𝐚 𝐁𝐈𝐂𝐂 𝐀𝐃

MALAYBALAY CITY, BUKIDNON — Nagpahigayon ang Department of Agriculture–Mindanao Inclusive Agriculture Development Project (DA-MIADP) Regional Project Coordination Office 10 (RPCO 10) og Joint Technical Review (JTR) alang sa duha ka subproyekto sa patigayon ubos sa Bukidnon Indigenous Cultural Communities (BICC) Ancestral Domain niadtong Hulyo 14 hangtod 17, 2026, didto sa Northern Mindanao Agricultural Crops and Livestock Research Complex (NMACLRC).

Ang maong upat ka adlaw nga kalihokan nagtapok sa mga representante gikan sa DA-MIADP Project Support Office (PSO), RPCO 10, Lokal nga Kagamhanan sa Dakbayan sa Valencia, ug mga partner agency sama sa Department of Science and Technology (DOST) ug Department of Trade and Industry (DTI). Kauban usab ang mga opisyal sa mga Indigenous Peoples Organization (IPO) aron dungan nga susihon, pamatud-an, ug mapalambo pa ang mga gisugyot nga patigayon sa dili pa kini hingpit nga ipatuman.

Sa kasamtangan, duha ka sugyot nga subproyekto sa patigayon ang gi-repaso karon sa maong komite. Ang unang sugyot gikan sa Pigkaola Tribal Farmers Association (PTFA) nga nag-ulohang "Abaca Fiber Processing, Consolidation, and Marketing," diin naglakip kini sa paghatag og mga draft animal, hauling truck, spindle machine, timbangan, ug inisyal nga working capital aron mapalambo ang kapasidad sa asosasyon sa pag-proseso ug pag-market og abaca, mapataas ang produksyon, ug mapalapad ang merkado alang sa mga mag-uuma sulod sa domain. Ang ikaduhang sugyot mao ang gikan sa Tumindok Association, Inc. (TAI) nga nag-ulohang "Coffee Consolidation, Processing, and Marketing," nga naglakip usab sa paghatag og mga draft animal, delivery vehicle, motor vehicle, mga kagamitan ug makinarya sa pag-proseso, ug working capital aron mapalambo ang kalidad sa kape ug masiguro ang mas lapad nga merkado.

Tumong sa maong JTR nga masiguro nga ang mga gisugyot nga subproyekto haom sa teknikal nga aspeto, adunay lig-on nga pinansyal nga dagan, patas alang sa tanan, malungtaron sa kinaiyahan, ug hingpit nga nakatuman sa mga sumbanan ug safeguards sa DA-MIADP sa dili pa kini i-endorso alang sa opisyal nga pag-aprobar. Nagsilbi usab kini nga kahigayonan alang sa mga eksperto ug mga partner nga ahensya nga makahatag og mga rekomendasyon aron mas mapalig-on ang mga business plan sa maong mga patigayon alang sa mas malungtarong operasyon.

Atol sa kalihokan, nagpadayag sa ilang dako nga pasalamat ang mga IPO sa walay hunong nga giya ug suporta nga gihatag sa proyekto ug sa mga kaubang ahensya sa gobyerno.

Matod pa ni Pigkaola Tribal Farmers Association President Datu Sofronio Honor, "Dako kaayo among pasalamat sa MIADP kay sila gyud ang naggiya ug nagtabang kanamo sa pagpalambo sa among negosyo. Sa tinuod lang, wala gyud namo damha nga maabot namo kini kung wala ang MIADP nga nahimong tulay aron makakonektar kami sa nagkalain-laing ahensya. Nagpasalamat kaayo kami sa ilang paggiya kung unsaon ang hustong pagdumala sa negosyo aron mapadayon kini ug mapahimuslan pa sa sunod nga henerasyon. Nanghinaut kami nga ang among mga anak ug mga apo makabenepisyo gihapon niini nga programa sa umaabot."

Sa samang paagi, gihatagan usab og gibug-aton ni Bae Ivy Bedrejo, Presidente sa Tumindok Association, Inc., ang importansya sa maong proyekto alang sa pagtukod og malungtarong kaugmaon sa ilang komunidad ug sa ilang mga kabatan-onan. Matod niya, "Dako kaayo among pasalamat sa MIADP, sa LGU, ug sa tanang mga ahensya nga naghatag og panahon, suporta, ug dakong paningkamot aron mahimong realidad kining among Business Plan. Para kanamo sa Tumindok, bisan daghan kanamo ang wala makatigom og taas nga edukasyon, naningkamot gihapon ang among asosasyon nga makapalambo og usa ka malungtarong panginabuhian aron mapaeskwela ug mapakay-an ang among mga kabatan-onan. Gusto usab namo nga mapadayon ug mapasa kini nga panginabuhian ngadto sa sunod nga henerasyon. Dili lamang kami nagtinguha og malungtarong panginabuhian, kondili apil usab ang pag-atiman ug pagpanalipod sa among kinaiyahan, tungod kay kini mao ang among kabilin ug kaugmaon."

Pinaagi niini nga Joint Technical Review, gipamatud-an pag-usab sa DA-MIADP ang ilang komitment sa pagpalig-on sa mga kaabag nga Indigenous Cultural Communities/Indigenous Peoples (ICC/IPs) pinaagi sa pagpalambo sa mga patigayon nga gigiyahan mismo sa mga benepisyaryo, aron mapataas ang produksyon sa agrikultura, mapalambo ang panginabuhian, ug masiguro ang responsableng pag-atiman sa kinaiyahan sa tibuok Mindanao.

𝘗𝘢𝘳𝘢 𝘴𝘢 𝘥𝘶𝘨𝘢𝘯𝘨 𝘯𝘨𝘢 𝘶𝘱𝘥𝘢𝘵𝘦𝘴 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘪𝘩𝘰𝘬𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘋𝘈-𝘔𝘐𝘈𝘋𝘗 𝘙𝘗𝘊𝘖 10, 𝘪-𝘭𝘪𝘬𝘦, 𝘪-𝘧𝘰𝘭𝘭𝘰𝘸 𝘶𝘨 𝘪-𝘴𝘩𝘢𝘳𝘦 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘦!

#𝗜𝗣𝘀𝗛𝗢𝗣𝗘 l 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑔𝑒𝑛𝑜𝑢𝑠 𝑃𝑒𝑜𝑝𝑙𝑒𝑠 𝐻𝑎𝑟𝑛𝑒𝑠𝑠𝑖𝑛𝑔 𝑂𝑝𝑝𝑜𝑟𝑡𝑢𝑛𝑖𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑓𝑜𝑟 𝑎 𝑃𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠𝑠𝑖𝑣𝑒 𝐸𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑦

14/07/2026

#𝐈𝐂𝐘𝐌𝐈: 𝐃𝐀-𝐌𝐈𝐀𝐃𝐏 𝟏𝟎 𝐍𝐚𝐧𝐠𝐮𝐥𝐨 𝐬𝐚 𝐊𝐨𝐧𝐬𝐮𝐥𝐭𝐚𝐬𝐲𝐨𝐧, 𝐏𝐢𝐧𝐞𝐫𝐦𝐚𝐡𝐚𝐧𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐂𝐍 𝐬𝐚 𝐀𝐛𝐚𝐜𝐚 𝐬𝐚 𝐃𝐚𝐫𝐚𝐠𝐡𝐮𝐲𝐚𝐧 𝐀𝐃

MALAYBALAY CITY, BUKIDNON — Nagpahigayon ang Department of Agriculture–Mindanao Inclusive Agriculture Development Project (DA-MIADP) Regional Project Coordination Office 10 (RPCO 10) og Concept Note Presentation alang sa gisugyot nga Abaca Enterprise Subproject nga nag-ulohang “Abaca Fiber Processing, Consolidation and Marketing” niadtong Hulyo 3, 2026.

Ang maong kalihokan gihimo atubangan sa usa ka community assembly diin gitambongan kini sa mga miyembro sa Daraghuyan Abaca Growers Association (DAbaGA), ang partner nga Indigenous Peoples Organization (IPO) nga modumala sa maong subproyekto. Kini nga kalihokan nagsilbing importanteng dalan sa konsultasyon aron makakuha og feedback, mapalambo pa ang mga pamaagi sa operasyon, ug ang hiniusang suporta sa komunidad, aron maseguro nga ang interbensyon han-ay sa mga prayoridad ug tinguha sa kultura sa ancestral domain.
Ang teknikal nga presentasyon gipangunahan sa DA-MIADP RPCO 10 Component 3 (Enterprise Development) Team, inabagan sa Lokal nga Kagamhanan sa Probinsya sa Bukidnon ug sa Dakbayan sa Malaybalay, Philippine Fiber Industry Development Authority (PhilFIDA), ug ang National Commission on Indigenous Peoples - Region 10 (NCIP-10).

Human sa maong pagrepaso ug diskusyon, opisyal nga gipermahan ang dokumento ni DAbaGA Chairman Warlito Sampit. Isip kabahin sa proseso sa pagrepaso, susihon sa NCIP-10 ang concept note aron maseguro nga kini hingpit nga nahiuyon sa mga katungod, kaayohan, ug kultura sa mga katutubo. Human sa malamposong pagsusi, magpagawas ang komisyon og Certificate of Validation aron pormal nga mapadayon ang subproyekto.

Subay sa gilatid sa concept note, ang maong subproyekto naglakip sa paghatag og usa ka hauling truck, mga spindle machine, timbangan, ug inisyal nga working capital. Tumong niini nga mapalambo ang trading ug fiber processing sa asosasyon, mamenosan ang kawad-an sa abot, ug mapataas ang kinatibuk-ang kita sa mga mag-uuma.

Gihatagan og gibug-aton ni Jeanlie C. Valenzuela, RPCO 10 Business Development Officer ug enterprise facilitator alang sa Daraghuyan Ancestral Domain, ang malungtarong epekto sa maong framework. “Ang paghimo niini nga Concept Note nagsilbing inisyal nga pagpangandam alang sa umaabot nga subproyekto para sa komunidad ug gidisenyo kini aron tubagon ang mga nag-unang hagit nga nakita sa ilang implementasyon. Labaw sa tanan, kini nga inisyatiba gilauman nga dili lang maghatag og suporta para sa mga mag-uuma sa abaca, kon dili mopalambo usab sa kalidad sa kinabuhi sa tibuok komunidad sa Daraghuyan,” pamahayag ni Valenzuela.

𝘗𝘢𝘳𝘢 𝘴𝘢 𝘥𝘶𝘨𝘢𝘯𝘨 𝘯𝘨𝘢 𝘶𝘱𝘥𝘢𝘵𝘦𝘴 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘪𝘩𝘰𝘬𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘋𝘈-𝘔𝘐𝘈𝘋𝘗 𝘙𝘗𝘊𝘖 10, 𝘪-𝘭𝘪𝘬𝘦, 𝘪-𝘧𝘰𝘭𝘭𝘰𝘸 𝘶𝘨 𝘪-𝘴𝘩𝘢𝘳𝘦 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘦!

#𝗜𝗣𝘀𝗛𝗢𝗣𝗘 l 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑔𝑒𝑛𝑜𝑢𝑠 𝑃𝑒𝑜𝑝𝑙𝑒𝑠 𝐻𝑎𝑟𝑛𝑒𝑠𝑠𝑖𝑛𝑔 𝑂𝑝𝑝𝑜𝑟𝑡𝑢𝑛𝑖𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑓𝑜𝑟 𝑎 𝑃𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠𝑠𝑖𝑣𝑒 𝐸𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑦

13/07/2026

𝐊𝐚𝐥𝐚𝐧𝐚𝐰𝐚𝐧 𝐀𝐃𝐀𝐈𝐅: 𝐏𝐫𝐞𝐬𝐞𝐧𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐧𝐚 𝐬𝐚 𝐁𝐋𝐆𝐔 𝐒𝐚𝐧 𝐋𝐮𝐢𝐬!

MALITBOG, BUKIDNON — Isip usa ka dako nga lakang padulong sa kalamboan sa agrikultura, opisyal nang gipresentar sa mga representante sa Kalanawan Ancestral Domain ang ilang Ancestral Domain Agricultural Implementation Framework (ADAIF) ngadto sa Barangay Local Government Unit (BLGU) sa San Luis, Malitbog, Bukidnon niadtong Hulyo 6, 2026.

Subay sa ilang Ancestral Domain Sustainable Development and Protection Plan (ADSDPP), ang ADAIF nagsilbing estratehikong giya nga naglatid sa mga gi-prayoridad nga imprastraktura ug mga proyekto sa panginabuhian nga haom sa panginahanglanon sa mga kaabag nga Indigenous Cultural Communities/Indigenous Peoples (ICC/IPs). Tumong sa maong presentasyon nga makuha ang opisyal nga pag-endorso sa BLGU aron malakip kini nga mga inisyatiba sa Barangay Development Plan (BDP) sa San Luis.

Sa pagsugod sa kalihokan, ang grupo sa Department of Agriculture - Mindanao Inclusive Agriculture Development Project (DA-MIADP) Regional Project Coordination Office 10 (RPCO 10), sa pagpanguna ni Planning and Social Preparation Officer (PSPO) Jasmin Fabe, nagpahigayon og oryentasyon alang sa mga opisyal sa barangay aron ipasabot ang mga pamaagi, safeguards, ug dagan sa operasyon sa proyekto.

Sa pagpresentar alang sa Kalanawan 1B Cluster, gipakita ni Evelyn Gayonan ang ilang agricultural profile diin gihatagan og gibug-aton ang mga nag-unang produkto sama sa mais, kape, abaca, humay (upland ug lowland), ug kawayan. Ubos niini, upat ka Indigenous Peoples Organization (IPO) ang modumala sa mga subproyekto sa consolidation, processing, ug marketing enterprise—kini mao ang Sabangaan Women’s Association (SWA), Sitio Victory Higaonon Farmers Association (SVHFA), Sitio Uyunan Higaonon Farmers Association (SUHFA), ug Sitio Logdeck Higaonon Farmers Association (SILOFA). Gilatid usab ni Gayonan ang ilang mga prayoridad nga imprastraktura nga naglakip sa pagpaayo o pag-semento sa farm-to-market roads, pagtukod og tramline system, multi-commodity warehouse, potable water system, ug sistema sa patubig.

Sa laing bahin, gipangunahan ni Datu Ramil Lahayon ang presentasyon sa Kalanawan 2 Cluster, diin iyang gipakita ang dako nga potensyal sa ilang dapit sa pag-uma sa kape, high-value crops, abaca, saging, upland native rice, kamoteng kahoy, mais, citronella, ug kawayan. Ang maong cluster mopalambo sa ilang kaugalingong consolidation, processing, ug marketing enterprises pinaagi sa upat ka mga IPO: ang Impahanong Higaonon Samuyawan Livelihood Farmers Association (IMHISALIFA), Odiongan Siloo Amosig Farmers Association (OSA), Amosig Farmers Association Inc. (AFAI), ug Impahanong Sumonda Association (ISA). Aron mapaluyo kini, gikinahanglan usab ang mga prayoridad nga imprastraktura sama sa pag-semento sa farm-to-market roads, potable water system, multi-commodity warehouse, ug mga processing facility alang sa kape, upland rice wine, ug abaca.

Ang mga opisyal sa Barangay San Luis, sa pagpanguna ni Punong Barangay Hon. Rommel M. Galino, nipadayag sa ilang kaakuhan sa pagsagop sa gipresentar nga ADAIF ngadto sa ilang LDIP. “Ang maong gihimo nga ADAIF i-konsulta kini sa mga lideres ug mga tao para mahimoan ug mga plano para puhon masuportahan sa barangay,” matod pa ni Barangay Indigenous Peoples Mandatory Representative (IPMR) Datu Juliano M. Lipangga.

Kini nga hiniusang presentasyon nagpakita sa komitment sa DA-MIADP sa pagpatuman sa mga subproyekto nga gigiyahan mismo sa komunidad, aron masiguro nga kini haom sa mga polisiya sa lokal nga kagamhanan ug sa tinuod nga panginahanglanon sa ancestral domain.

𝘗𝘢𝘳𝘢 𝘴𝘢 𝘥𝘶𝘨𝘢𝘯𝘨 𝘯𝘨𝘢 𝘶𝘱𝘥𝘢𝘵𝘦𝘴 𝘴𝘢 𝘮𝘨𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘪𝘩𝘰𝘬𝘢𝘯 𝘴𝘢 𝘋𝘈-𝘔𝘐𝘈𝘋𝘗 𝘙𝘗𝘊𝘖 10, 𝘪-𝘭𝘪𝘬𝘦, 𝘪-𝘧𝘰𝘭𝘭𝘰𝘸 𝘶𝘨 𝘪-𝘴𝘩𝘢𝘳𝘦 𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘮𝘰𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨𝘦!

#𝗜𝗣𝘀𝗛𝗢𝗣𝗘 l 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑔𝑒𝑛𝑜𝑢𝑠 𝑃𝑒𝑜𝑝𝑙𝑒𝑠 𝐻𝑎𝑟𝑛𝑒𝑠𝑠𝑖𝑛𝑔 𝑂𝑝𝑝𝑜𝑟𝑡𝑢𝑛𝑖𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑓𝑜𝑟 𝑎 𝑃𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠𝑠𝑖𝑣𝑒 𝐸𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑦