25/08/2026
Kung paano unti-unting umunlad ang North Caloocan?
Ang malaking bahagi ng kasalukuyang North Caloocan ay dating sakop ng Novaliches, na mula sa dating Polo, Bulacan. Noong 1903, bilang bahagi ng reorganisasyon ng mga munisipalidad sa Rizal, napasailalim sa Caloocan ang Novaliches.
Isa sa mga naging mahalagang yugto sa pag-unlad ng lugar ay ang kontrobersyal na pagkakabili ni Frank Carpenter ng malaking lupain sa Tala noong dekada 1920. Matapos niyang makuha ang lupain, isinagawa rito ang malawakang pag-aalaga ng mga baka, pagtatanim ng mangga, at iba pang gawaing pang-agrikultura. Sa panahong ito, nananatiling malawak na rural at agricultural ang malaking bahagi ng North Caloocan.
Nagkaroon naman ng malaking pagbabago matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nang mabuo ang Quezon City at mapasailalim dito ang Novaliches Bayan. Dahil dito, nahiwalay ang dating sentrong urban at komersiyal ng Novaliches mula sa bahaging nanatili sa Caloocan. Nakaapekto ito sa dating ugnayan ng North Caloocan sa sentro nito at nagbigay-daan sa paghubog ng panibagong mga sentro ng pamayanan.
Samantala, unti-unti ring nagbago ang gamit ng malawak na lupain ng Tala na dating kinaroroonan ng leprosarium. Matapos ipatupad noong 1952 ang polisiya na hindi na sapilitan ang paghihiwalay sa mga taong may Hansenโs disease, nagsimulang magbago ang papel ng institusyon. Noong 1971, pinagtibay ang paglalaan ng malaking bahagi ng 808 ektaryang lupain ng leprosarium para sa pamahalaan at sa pagpapalawak ng urbanisasyon. Naging mahalaga ang pagbabagong ito sa pagbubukas ng malalawak na lupain para sa panibagong gamit at pag-unlad.
Kasabay nito, mabilis ding lumaki ang pop**asyon ng North Caloocan dahil sa migrasyon. Maraming naghahanap ng tirahan sa labas ng mas masikip na mga bahagi ng Maynila at iba pang sentro ng Metro Manila, habang ang iba naman ay lumipat dito dahil sa paglawak ng mga bagong pamayanan. Unti-unting lumitaw ang mga residential area, subdivision, negosyo, at iba pang serbisyong kailangan ng lumalaking pop**asyon.
Pagsapit ng 1980s, lalo pang umigting ang industriyalisasyon sa North Caloocan. Kaugnay ito ng mga polisiya sa pagpaplano ng industriya at paggamit ng lupa na naglimita sa pagtatayo ng mga pabrika sa loob ng metropolitan area. Dahil dito, maraming industriya ang naghanap ng lokasyon sa mga panlabas na bahagi ng Metro Manila, kabilang ang North Caloocan. Nagsimulang dumami ang mga pabrika at iba pang establisimyentong pang-industriya, na nagbigay naman ng karagdagang trabaho at nagpasigla sa lokal na ekonomiya.
Mula sa malalawak na lupang sakahan at pastulan, unti-unting nagbago ang North Caloocan tungo sa isang masiglang urbanisadong komunidad. Pinagsama-sama ng migrasyon, residential development, industriyalisasyon, pagtatayo ng mga negosyo, at malalaking imprastraktura ang mga pagbabagong humubog sa North Caloocan na kilala natin ngayon.
Sanggunian
Ballesteros, Marife M. Land Use Planning in Metro Manila and the Urban Fringe: Implications on the Land and Real Estate Market. PIDS Discussion Paper Series No. 2000-20. Makati City: Philippine Institute for Development Studies, 2000.
Pante, Michael D. A Capital City at the Margins: Quezon City and Urbanization in the Twentieth-Century Philippines. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, in association with Kyoto University Press, 2019.
Samonte, Severino C. โWhere to Find a City within 2 Cities in Metro Manila?โ Philippine News Agency, December 29, 2022. https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/605-where-to-find-a-city-within-2-cities-in-metro-manila.
