02/06/2026
دار الإفتاء ببانجسامورو تصدر فتوى بشأن نظام «اشترِ الآن وادفع لاحقًا» (BNPL):
أصدر دار الإفتاء ببانجسامورو فتوى توضح الحكم الإسلامي لنظام معاملات «اشترِ الآن وادفع لاحقًا» (BNPL).
وبعد دراسةٍ وبحث مستفيضين ومداولاتٍ علمية، بيّن العلماء أنّ هذا النظام لا يخضع لحكم واحدٍ في الشريعة الإسلامية، بل تختلف مشروعيته باختلاف هيكلة المعاملة وطبيعتها. فالدفع المؤجل أو التقسيط قد يكون جائزًا إذا كان الثمن محددًا بوضوح ومتفقًا عليه مسبقًا، وخاليًا من الربا والغرر والشروط الجائرة.
كما أوضحت الفتوى أن معاملات «اشترِ الآن وادفع لاحقًا» تصبح محرّمة إذا اشتملت على فوائد ربوية، أو غرامات مالية عند التأخر في السداد، أو زيادات مالية خفية تعود بالنفع على جهة التمويل. وتُعد هذه الممارسات من ربا النسيئة، وهو من أنواع الربا المحرمة تحريمًا قاطعًا بنصوص القرآن الكريم والسنة النبوية وإجماع علماء الأمة. كما أكدت الفتوى أن العديد من أنظمة BNPL المعاصرة تقوم فيها شركات التمويل بالدفع نيابةً عن المشتري دون أن تمتلك السلعة، ثم تفرض رسومًا إضافية وغرامات تخالف الضوابط الشرعية.
وفي ضوء هذه النتائج، تنصح الفتوى المسلمين بالتدقيق في شروط العقود قبل الدخول في اتفاقيات «اشترِ الآن وادفع لاحقًا»، والتعامل فقط مع المؤسسات المالية الملتزمة بالمعايير الشرعية. كما تحث على تجنب الديون غير الضرورية لما يترتب عليها من آثار مالية وأخلاقية سلبية. ومن خلال هذا التوجيه، تهدف دار الإفتاء ببانجسامورو إلى تعزيز الممارسات المالية الأخلاقية والشفافة والمتوافقة مع أحكام الشريعة الإسلامية، بما يحقق العدالة ويحفظ مصالح المجتمع.
𝗕𝗗𝗜 𝗡𝗮𝗴𝗹𝗮𝗯𝗮𝘀 𝗻𝗴 𝗙𝗮𝘁𝘄𝗮 𝗞𝗮𝘂𝗴𝗻𝗮𝘆 𝗻𝗴 “𝗕𝘂𝘆 𝗡𝗼𝘄, 𝗣𝗮𝘆 𝗟𝗮𝘁𝗲𝗿” (𝗕𝗡𝗣𝗟) 𝗻𝗮 𝗧𝗿𝗮𝗻𝘀𝗮𝗸𝘀𝘆𝗼𝗻
Naglabas ang Bangsamoro Darul-Ifta' ng Fatwa na nagpapaliwanag sa hatol ng Islam hinggil sa sistemang “𝗕𝘂𝘆 𝗡𝗼𝘄, 𝗣𝗮𝘆 𝗟𝗮𝘁𝗲𝗿” (𝗕𝗡𝗣𝗟).
Matapos ang masusing pag-aaral at deliberasyon, ipinaliwanag ng mga iskolar na ang BNPL ay walang iisang pangkalahatang hatol sa Islam, sapagkat nakadepende ito sa paraan ng pagkakaayos ng transaksyon. Maaaring pahintulutan ang hulugan o ipinagpalibang pagbabayad kung malinaw at napagkasunduan ang presyo sa simula, at kung ito ay walang kasamang interes (riba), panlilinlang, o hindi makatarungang kondisyon.
Ipinaliwanag din sa Fatwa na nagiging ipinagbabawal ang BNPL kapag may kasamang interes, dagdag na singil dahil sa pagkaantala ng bayad, o iba pang karagdagang bayarin na pabor sa financing company. Ang ganitong gawain ay kabilang sa riba al-nasī’ah (interes dahil sa pagpapaliban ng bayad), na malinaw na ipinagbabawal sa Qur’an, Sunnah, at pinagkaisahang pananaw ng mga iskolar. Binigyang-diin din na sa maraming kasalukuyang BNPL systems, ang financing company ay nagbabayad lamang para sa mamimili na hindi tunay na nagmamay-ari ng produkto, habang nagpapataw ng mga dagdag na singil at penalties na labag sa mga prinsipyo ng Shari’ah.
Dahil dito, hinihikayat ng Fatwa ang mga Muslim na maging maingat sa pagsusuri ng mga kontrata bago pumasok sa BNPL agreements at makipagtransaksyon lamang sa mga institusyong sumusunod sa pamantayan ng Shari’ah. Pinapayuhan din ang komunidad na iwasan ang hindi kinakailangang pagkakautang dahil sa mga epekto nito sa pananalapi at moralidad. Sa pamamagitan ng gabay na ito, layunin ng Bangsamoro Darul-Ifta’ na itaguyod ang makatarungan, malinaw, at Shari’ah-compliant na mga transaksyong pinansyal para sa kapakanan ng sambayanan.
Maaaring basahin ang buong kopya ng Fatwa sa link sa ibaba.
https://drive.google.com/drive/folders/1ooxf7qWJ-rXy4lldo-f81yOjdB1WOol8?usp=sharing