11/08/2026
Ang kontrobersiya nga nagalibot kay Senator Loren Legarda dapat gid nga usisaon kang husto, may transparency, kag may due process. Pero dapat man nga may fairness. Ang preliminary investigation sangka proseso pa lang kang pag-pang-usisa BUKOT conviction. Ang alegasyon, alegasyon pa lang BUKOT pamatuod kang pagkasala.
Ang mga tinaga nga “plunder,” “graft,” kag iban pa nga kaso mabaskog pamatian, pero indi dya dapat pag tratuhon nga daw napamatud-an ron nga sala samtang wara pa kang pinal nga desisyon halin sa korte nga nagapamatuod kadya.
Si Senator Loren Legarda mismo ang nagapanginwara sa mga akusasyon kag nagakoon nga dya mga sala kag wara kang basehan, kag wara man kang public funds nga nalakip. Ang Ombudsman amo ang may mandato nga mag-usisa kag magdeterminar kon may nagakaigo nga basehan para sa kaso.
Pero antes naton hukman ang bug-os nga serbisyo publiko ni Inday Loren Legarda tungod lang sa sangka kontrobersiya, dapat man naton dumdumon ang ana malawid ron kag dokumentado nga kontribusyon sa Pilipinas labi na sa Antique.
Sa sulod kang ana malawid nga serbisyo bilang lehislador, si Senator Legarda ang nag-author kag nag-sponsor kang duro kag importante nga mga layi sa Pilipinas pareho kang:
Disaster Risk Reduction and Management Act (RA 10121), Climate Change Act (RA 9729), People's Survival Fund Act (RA 10174), Renewable Energy Act (RA 9513), Ecological Solid Waste Management Act (RA 9003), Clean Air Act (RA 8749), Environmental Awareness Education Act (RA 9512), Magna Carta of Women (RA 9710), Anti-Violence Against Women and Their Children Act (RA 9262), Anti-Trafficking in Persons Act (RA 9208), Expanded Senior Citizens Act (RA 9994), Barangay Kabuhayan Act (RA 9509), Magna Carta for MSMEs (RA 9501), Agri-Agra Reform Credit Act (RA 10000), Enhanced Basic Education Act (RA 10533) kag duro pa ka iban.
Ang dya nga mga lahi may epekto sa kabuhi kang ordinaryo nga Pilipino sa disaster preparedness, climate change, environment, edukasyon, livelihood, kababaihan, senior citizens, MSMEs, kag mga mangunguma.
Ano ang nahimo ni Legarda para sa Antique?
Dumdumon naton ang 2017 Palarong Pambansa, nga gin-host kang Antique amo dya ang una nga tion nga ang probinsya nangin host kang pinakabahol nga national sporting event kang mga estudyante sa Pilipinas. Bukot lang dya sports event. Nagtugro dya kang oportunidad para mapakita ang Antique sa bilog nga Pilipinas kag nagdara kang mga atleta, coach, opisyal kag mga pamilya rugya sa aton probinsya.
May rugyan man nga DOST-CEST Program, ukon Community Empowerment through Science and Technology, nga ginpatigayon sa pira ka lugar sa Antique lakip ang Tibiao, Caluya, San Remigio, Sibalom kag Hamtic. Ang dya nga programa nagtugro kang technical assistance, technology, product development, marketing support kag livelihood opportunities sa mga komunidad.
Sa University of Antique, ang CEST initiative nagbulig sa pag-establisar kang mga TechnoHubs kag Technology-Based Barangay Economic Enterprises, nga nagatugro kang oportunidad para sa livelihood kag employment kag nagabulig man sa pagsolbar kang mga problema sa komunidad.
May rugyan man kang STARBOOKS science-and-technology resources kag mga ceramic water filters nga gindara sa mga eskwelahan kag komunidad.
Sa University of Antique Pottery Center sa Sibalom, ang DOST-assisted program nakatugro kang livelihood opportunities sa duro nga pamilya kang mga lokal nga potter. Amo dya ang klase kang proyekto nga nagalab-ot mismo sa ordinaryo nga mga Antiqueño - sa pamilya, sa mangunguma, kag sa mga gagmay nga community enterprises.
Rugyan man ang suporta ni Senator Inday Loren Legarda sa Antique Coral Restoration Program kag sa nagkalain-lain nga environmental kag climate-change initiatives nga nagabulig sa pagprotektar kang aton kadagatan, coral reefs kag natural resources.
Mga proyekto inprastruktura pareho kang:
1. Antique Airport – sa San Jose de Buenavista.
2. Nasuli-Vilvar Bridge – sa San Remegio nga naga konektar kang mga Brgys. Baladjay, Nasuli, Magdalena, Gen, Luna, Carmelo 1 & 2, kag Carawisan 1 & 2
3. Paliwan Bridge – sa Bugasong kag Laua-an nga naga konektar kang Norte kag Sur kang Antique.
4. Pandan Eco-Tourism road nga naga konektar sa upland barangays of Pandan paagto sa town proper.
5. Panay East-West road – nga ang tinutuyo para ma improbar ang koneksyon kang Antique sa mga kaiping nga probinsya para mapabaskog ang turismo kag Negosyo.
6. Antique Convention Center – sa Brgy. Badiang, San Jose nga ang tinutuyo para sa mga convention, events, turismo kag pagpabaskog kang ekonomiya kang Antique.
7. New-Antique Legislative Building – sa San Jose de Buenavista nga ginagamit para sa mga opisina kang mga myembro kang Provincial Board kag session hall.
8. Pag-restore kag pag-retrofit kang Old Antique Capitol – makasaysayan nga kapitolyo gin pa-restore ni Senator Legarda kag ginhimo nga museum kag library agud ma-preserba ang kasaysayan kag kultura kang Antique.
9. Pag restore kag preserba kang Balay nga Bato - sa San Jose de buenavista - naga isarahanon nga nabilin nga Balay nga Bato sa Antique, bilang pag suporta sa preservation kang kultura kag kasaysayan kang Antique.
10. San Jose Boulevard Esplanade/Comon-San Pedro Coastal Road – Ang tinutuyo nga magatugro kang mas mayad nga transportasyon, recreation kag oportunidad sa turismo.
11. Bantayan-San Pedro-Cubay Road Widening – sa San Jose
12. Angel Salazar Memorial General hospital Expansion – sa San Jose, lakip sa proyekto ang pagtukod kang anum ka panalgan kag ginatawag karun nga Gella Building nga may 100-bed hospital building.
13. Hospital, Rural Health Unit and Brgy. Health Station upgrades sa bilog nga probinsya kang Antique – pagtukod kag pagpalapad kang mga ospital, RHU kag Brgy Health Stations pati ron ang mga kagamitan kag emergency-response facilities.
14. School buildings and classrooms throughout Antique
15. TESDA Training Center – sa Bugasong kag sa Hamtic, dya sangka training facility nga ang tinutuyo para magtugro kang skills training, livelihood kag employment opportunities sa mga Antikenyo.
16. Community Fish Landing Centers kag Fisheries Facilities – nagalakip dya kang infrastructure kag equipment assistance para sa mga mananagat, lakip ang community fish landing facilities, mga sakayan kag fishing equipment.
17. Food Terminal Projects – sa Pandan, San Jose kag Sibalom – ang tinutuyo kadya nga mapabaskog ang agricultural production, pag proseso kang mga produkto kag pagtugro kang mas mayad nga access kang mga mangunguma sa merkado.
18. Pawikan Center – sa San Jose de Buenavista – sangka 500-square-meter nga sea-turtle rehabilitation kag education facility.
Pira lamang dya ka mga proyekto ni Senator Inday Loren Legarda nga dapat turukon natun ang kabug-osan kang ana serbisyo nga naka benepisyo sa mga tawo.
Gani, may importante nga mga pamangkot nga dapat naton ipakita:
Dapat bala mag-atubang si Senator Loren Legarda sa mga alegasyon? YES.
Ang bisan sin-o nga gin-akusaran kang sala dapat magtugro kang sabat sa nagakaigo nga investigative kag judicial institutions.
Pero may sara pa gid ka importante nga prinsipyo:
Dapat bala lipatan ukon paraon ang ana tatlo ka dekada nga serbisyo sa publiko tungod lang sa sangka alegasyon nga wara pa napamatud-an? INDI.
- Tugutan naton ang ebidensya ang maghambal.
- Tugutan naton ang Ombudsman ang mag-usisa.
- Tugutan naton si Senator Loren Legarda ang magsabat sa tanan nga mga lehitimo nga pamangkot.
- Kag kon mapamatud-an nga may sala, dapat may accountability - bisan sin-o pa ang involved.
Pero kon indi mapamatud-an ang alegasyon, dapat man may kaisog kita nga indi magpadara-dara sa trial by publicity, political insinuation, kag guilt by association.
Kay ang hustisya nagakinahanglan kang darwa ka butang: ACCOUNTABILITY KAG FAIRNESS.
Ang record ni Senator Loren Legarda indi man dapat pag-himuon nga automatic nga depensa batok sa bisan ano nga alegasyon. Pero indi man dya dapat pag-isipon nga daw wara gid tana nakaserbisyo sa sulod kang tatlo ka dekada.
USISAA ANG ALEGASYON. USISAA ANG EBIDENSYA. PERO INDI PAGHUSGARI ANG AKUSADO ANTES KANG DESISYON.
Amo dya ang ginapangayo kang due process.
Kag para sa mga Antikenyo, dumdumon naton ang mga proyekto kag programa nga may konkreto nga epekto sa aton mga komunidad.
Ang serbisyo publiko dapat husgahan base sa ebidensya - indi sa ngaran kang politika.😉
Jon Sherwin Pacete