Tribal Court of Panay Bukidnon-Ati Tribe

18/08/2026

📰 JOURNAL POSTER | SOCIAL MEDIA PUBLICATION

ATI TRIBE SA CATICLAN, HINDI KINIKILALA?

LEGAL OPINION MULA SA TANGGAPAN NG TRIBAL COURT NG NEGRITO–PANAY BUKIDNON–ATI ICCs/IPs CUSTOMARY JUDICIARY SYSTEM

Nagpahayag ng legal na opinyon si Dato Binalan Hanas, Tribal Judge, kaugnay ng liham ng NCIP Regional Office at ng inilabas na pahayag ng Punong Barangay ng Caticlan, Malay, Aklan, tungkol sa pagkilala sa Indigenous Political Structure (IPS) ng isang pamayanang katutubo.

Ayon sa pagsusuri, ang usapin ay hindi lamang tungkol sa pagkilala sa isang organisasyon, kundi sa mas malawak na tanong kung naipatutupad ba ang mga karapatang kinikilala ng 1987 Constitution at ng Republic Act No. 8371 o Indigenous Peoples' Rights Act (IPRA).

MGA PUNTO NA DAPAT SURIIN:

⚖️ Karapatan sa Self-Governance at Self-Determination (IPRA, Section 13)

⚖️ Pagkilala sa Customary Laws at Indigenous Justice Systems (IPRA, Section 15)

⚖️ Karapatan ng mga katutubo na lumahok sa mga desisyong nakaaapekto sa kanilang komunidad (IPRA, Section 16)

⚖️ Proteksiyon sa mga karapatan ng Indigenous Cultural Communities sa ilalim ng 1987 Constitution

⚖️ Pananagutan ng mga opisyal ng pamahalaan na sumunod sa due process of law at sa kanilang mandato bilang mga lingkod-bayan

BIBLIKAL NA PANANAW

"My people are destroyed for lack of knowledge." — Hosea 4:6

"Speak up for those who cannot speak for themselves." — Proverbs 31:8

Kung mapatutunayang may paglabag sa mga karapatang kinikilala ng batas, maaaring humiling ng masusing pagsusuri at imbestigasyon sa naaangkop na tanggapan ng pamahalaan.

PANAWAGAN:

✔️ Paggalang sa Saligang Batas ng Pilipinas

✔️ Pagkilala sa mga karapatan ng mga katutubo

✔️ Pagpapatupad ng IPRA

✔️ Paggalang sa customary laws

✔️ Pagkakaroon ng patas at makatarungang proseso

"Ang katarungan ay hindi dapat ipinagkakait sa alinmang pamayanan, lalo na sa mga katutubong mamamayan na matagal nang kinikilala ng kasaysayan at ng batas ng Republika ng Pilipinas."

31/07/2026

20/07/2026

COPYRIGHT NOTICE FOR SOCIAL MEDIA PUBLICATION

© 2026 Dato Binalan Hanas / Frederick Bincal Berry & Bai Libun Labeh Diamante / Fraidelyn Samal Dani. All Rights Reserved.

Certificate of Ancient Covenant Marriage
Date of Covenant: February 14, 2023
Venue: Luneta Park, Manila, Philippines

This original artistic publication, including its design, layout, text, symbols, border, and visual presentation, is protected under applicable copyright laws. No person may reproduce, alter, distribute, publish, or use this work for commercial or unauthorized purposes without the prior written permission of the copyright holders.

This publication is intended for cultural, historical, customary, educational, and social media documentation of the Ancient Covenant Marriage.

Biblical Verse

> "Therefore what God has joined together, let no one separate."
— Mark 10:9

Official Social Media Caption

ANCIENT COVENANT MARRIAGE
A sacred covenant solemnized on February 14, 2023 at Luneta Park, Manila, uniting Dato Binalan Hanas (Frederick Bincal Berry) and Bai Libun Labeh Diamante (Fraidelyn Samal Dani) before God, the witnesses, and the 24 Angel Council of Elders.

"United by Faith. Bound by Covenant. Blessed by the Creator. Honoring our Ancestors and Future Generations."

© 2026 All Rights Reserved. Unauthorized reproduction or modification is prohibited.

06/12/2025

📢 PAMBANSANG BALITA

“Tribal Court sang Panay Bukidnon–Ati, Nagpagwa sang Paninduganon Batok sa Pagpang-api kag Pagpangamkam sang Yutang Kabilin”

Visayas – Panay Island

PANAY ISLAND — NAGAPAGUWA SANG MAKUSOG NGA PANINDUGANON ANG TRIBAL COURT

Nagpagwa sang isa ka sagrado kag mapanudlok nga paninduganon ang Tribal Court of Panay Bukidnon–Ati Customary Judiciary System suno sa Kodigo ni Kalantiaw / Bahandi nga mga Tulomanon, agud proteheran ang pamayanan, kalikasan kag Yutang Kabilin batok sa nagadamo nga pangamkam kag paglapas sa katungdanan sang Katutubo.

Ginpabutyag sang Korte nga ang ila awtoridad nagahalin sa Customary Law Since Time Immemorial, kag indi mabudlayan bisan anong pagdaug-daug ukon pag-intimidate sang pribado ukon opisyal nga grupo.

PAGPANALIPOD SA KATAWHAN, UNA NGA TUMONG

Suno sa Tribal Court, madamo na sang komunidad sang Ati kag Bukidnon nga ginahimuslan, ginahulagan, kag ginapahalin halin sa ila duta nga mana sang ginikanan.

Deklarado sang Korte nga:

> “Bisan sin-o nga mag-demolish, magsulod, mang-aresto, ukon mag-operate sa ancestral domain nga wala pahintulot, nagalapas sa Tulomanon kag RA 8371.”

Gin-uyatan man sang Court ang paghatag sang Writ of Customary Protection sa mga lider kag pamayanan nga ginahulagan sang politikal kag economic pressure.

KALIKASAN, GINPAHAYAG NGA SAGRADO

Ginpabutyag sang Korte nga ang bukid, ilog, lasang kag kabukiran indi pag-aari sang bisan sin-o, kundi balaan nga bantay sang kabuhi.

Ang mga illegal nga aktibidad pareho sang:

Illegal logging

Pagminar

Quarrying

Pag-ubra sang resort nga wala FPIC

Paguba sang watershed kag kabukiran

…may kaakibat nga Cease & Desist Order kag customary penalties halin sa Tribal Court.

TITULO NGA WALA FPIC, INDI BALIDO SA KATUTUBO NGA BALAUD

Ginsiling sang Court nga ang mga titulo nga ginpagwa sa DENR, DAR kag LGU pareho sang:

Free Patent

CLOA

Tax Declaration

Torrens Title

…wala sang bisa kon ini nagsulod sa ancestral domain nga wala sang pagarimo kag pagpahanugot sang komunidad.

Ginhighlight sang Court ang prinsipyo sang Native Title, nga mas una pa sa tanan nga balaud sang Pilipinas.

SAGRADO NGA PANATA SANG PANAY BUKIDNON–ATI

Sa katapusan sang ila deklarasyon, ginpahayag sang Tribal Court ang ila panata:

> “Indi kami magpalupig, indi kami magtalikod.
Tindugan namon ang hustisya, kalikasan, kag Yutang Kabilin sang amon Amun Ginikanan.
Tubtob sa katapusan, indi mabuka ang Kadatuan sang Panay.”

PANAWAGAN SA NATIONAL AGENCIES

Ginapanawagan sang Court ang koordinasyon kag respeto halin sa:

NCIP

DENR

DILG

DOJ

CHR

LGUs sang Panay Island

Agud malikawan ang paglapas sang katungdanan sang Katutubo kag masiguro ang pagpanalipod sang Yutang Kabilin.

KONKLUSYON

Ang Paninduganon sang Tribal Court of Panay Bukidnon–Ati ang nagapakita sang isa ka makusog nga pagbangon sang Katutubo sa Panay Island batok sa pangamkam, diskriminasyon, kag paglapastangan sa kalikasan kag kultura.

Ini ang dayaway nga pahayag nga ang Katutubo indi na magpati-id, indi na magpanago, kag indi na magpabilin nga ginabayaan.

21/09/2025

📰 HEADLINE NEWS

“PANAY ISLAND, MULING IBINUNYAG BILANG LOST KINGDOM OF SIMSIMAN – PINAGMULAN NG TATLONG PANTAS”

Panay Island – Isang makasaysayang pahayag ang inilabas ng Tribal Court of Panay Bukidnon-Ati Tribe at ng Pambansang Konseho ng Katutubong Mamamayan ng Pilipinas na muling kinikilala ang Panay Island bilang Lost Kingdom of Simsiman, isang kahariang nakaugat pa bago ang panahon ni Kristo (BC) hanggang sa 300 AD.

Sa nasabing pahayag, binigyang-diin na ang Panay ay hindi lamang tinawag na Aninipay, Madya-as, at Panay, kundi kinilala rin bilang Lost Kingdom of Solomon (Ophir) kung saan nagmula ang ginto, perlas, insenso, at mira na ipinadala kay Haring Solomon.

Kaugnay nito, mariing binanggit sa oral law at kasaysayan ng mga ninuno na dito nagmula ang Tatlong Pantas (Three Wise Men) na naglakbay patungong Bethlehem dala ang mga banal na handog.

> “Ang Panay ay hindi lamang isang pulo. Ito ay Simsiman — isang kahariang itinago ng panahon, banal at sagradong yutang kabilin ng mga Ati at Panay Bukidnon. Dito nag-ugat ang karunungan, yaman, at pananampalataya ng mga Katutubo,” pahayag ni Dato Binalan Hanas, Supreme Tribal Judge Minister ng Perlas ng Silangan Customary Self-Governance.

Ang deklarasyon ay inaasahang magsisilbing panibagong yugto ng pagkilala sa kasaysayan at karapatan ng mga Katutubo, kasabay ng panawagan na protektahan ang mga lupang ninuno gaya ng Puting Baybay at Tinagong Dagat sa Pontevedra, Capiz

01/09/2025

🕊️ Customary Citizens’ Charter

Tribal Court of Panay Bukidnon-Ati Tribe
Customary Judiciary System – Since Time Immemorial

Vision

Isang lipunan na nagtataguyod ng hustisya, kapayapaan, at pagkakaisa batay sa Batas ng Diyos, Batas ng Kalikasan, at Batas ng Katutubo, upang mapanatili ang wika, kultura, at lupang ninuno ng Panay Bukidnon-Ati Tribe sa Visayaswide Jurisdiction.

Mission

Ipatupad ang katarungan sa pamamagitan ng Customary Laws ng Panay Bukidnon-Ati Tribe, kasama ang Code of Kalantiaw at iba pang batas ng Katutubo, na may layuning:

Protektahan ang karapatan ng mga Katutubo sa Yutang Kabilin.

Siguruhin ang patas at makataong paglilitis.

Ipreserba ang tradisyon at ritwal sa bawat paglilitis.

Goals

1. Maisakatuparan ang ganap na pagpapatupad ng Tribal Justice System.

2. Mapanumbalik ang nawalang lupang ninuno sa pamamagitan ng Customary Land Recovery.

3. Maging halimbawa ng pamumuno at pagkakaisa sa buong Panay at Visayas.

Objectives

Magbigay ng mabilis, makatarungan, at murang paglutas ng alitan.

Magtatag ng Regional, Provincial, City, at Municipal Tribal Courts.

Magpatupad ng edukasyon sa bawat pamayanan ukol sa karapatan at tungkulin ng Katutubo.

Customary Rules and Procedures

1. Pagtanggap ng Reklamo at Petisyon

Isinusumite sa Tribal Clerk.

Dapat may kalakip na salaysay at mga saksi.

2. Pagdinig

Isinasagawa sa harap ng Tribal Judge Minister at Council of Elders.

Maaaring idaan muna sa “Tampuda” (customary mediation).

3. Paghatol

Nakabatay sa Code of Kalantiaw at iba pang nakasanayang batas ng Panay Bukidnon-Ati.

May bisa bilang desisyon ng Customary Court.

4. Pagpapatupad

Tribal Sheriff ang magsasagawa ng kautusan.

May karampatang parusa ang hindi sumusunod.

Rights of the Citizens (Karapatan ng Mamamayan)

Karapatang marinig at makapagpaliwanag.

Karapatang magkaroon ng patas na paglilitis.

Karapatang protektahan ang sarili laban sa pang-aabuso.

Karapatan sa sariling lupaing ninuno.

Duties of the Citizens (Tungkulin ng Mamamayan)

Sumunod sa Batas ng Katutubo.

Igalang ang Tribal Court at mga Elders.

Makilahok sa pagtitipon at ritwal.

Panatilihin ang kapayapaan at pagkakaisa sa pamayanan.

Flowchart of Customary Justice System

Citizen Complaint → Filing of Case (Clerk) → Mediation (Tampuda) → Formal Hearing (Judge Minister & Elders) → Decision (Customary Law) → Enforcement (Sheriff)

Legal Basis

Indigenous Peoples Rights Act (IPRA) R.A. 8371

Philippine Constitution (Art. II Sec. 22; Art. XII Sec. 5)

Customary Laws: Code of Kalantiaw, Batas ng Panay Bukidnon-Ati, Sala, Buenos, Tampuda

Executive Order No. 01 s.2024 (Recognition of Customary Self-Governance)

Seal and Authority

Lahat ng dokumento, kautusan, at sertipiko ay dapat lagyan ng Opisyal na Logo at Selyo ng Tribal Court of Panay Bukidnon-Ati Tribe.

📜 Pinagtibay ng Tribal Judge Minister at ng Konseho ng mga Nakatatanda ng Panay Bukidnon-Ati Tribe, bilang gabay at batas ng mamamayan sa hustisyang Katutubo, mula pa sa Panahon ng Di-Malilimutan.