https://www.facebook.com/116000464739187/

Ang Daluyan, St. Francis, Gasak, Meycauayan (2026)

22/08/2026

𝐊𝐎𝐋𝐔𝐌 | 𝐆𝐮𝐫𝐨 𝐚𝐧𝐠 𝐓𝐮𝐫𝐨?
Panulat ni: Alexandra Nicole C. Galura, Kawaksing Patnugot
Dibuho ni: Sabrina H. Sanico, Dibuhista

Ilang pangalan ang kailangan bago natin matawag na sapat ang isang sisi?

Sa bawat trahedyang dumaraan sa ating mga balita, tila may ritwal na hindi natin nakalilimutan: magluksa, magalit, at pagkatapos ay maghanap ng taong maaaring ituro.

Sino ang nakakita?
Sino ang nakapansin?
Sino ang dapat sanang gumawa?
At kapag paaralan ang naging lugar ng trahedya, madalas ay iisa ang unang tinatanong—nasaan ang g**o?

Matapos ang pamamaril sa isang paaralan sa Zamboanga, naging kontrobersyal ang pahayag ni Palace Press Officer Claire Castro tungkol sa papel ng mga g**o sa paghubog ng asal ng kabataan. Para sa ilang grupo ng educators, hindi lamang ito usapin ng isang pahayag. Isa itong mapanganib na paglalagay ng bigat ng isang komplikadong suliranin sa balikat ng mga taong may limitadong kontrol dito.

Ngunit bago natin tanungin kung sino ang nagkulang, marahil ay kailangan muna nating itanong:
Gaano kalawak ba talaga ang kayang abutin ng isang g**o?
Sa loob ng silid-aralan, maaaring ituro ang respeto. Maaaring ipaliwanag ang pagkakaiba ng tama at mali. Maaaring sawayin ang bullying at hikayatin ang pakikipagkapwa.

Ngunit ang silid-aralan ay may pintuan. At kapag nagsara iyon, nagpapatuloy ang buhay ng estudyante sa ibang lugar—sa bahay, sa barkada, sa internet, at sa komunidad.
Doon nagiging delikado ang isang simpleng paliwanag.

Sapagkat ang isang batang may pinagdaraanan ay hindi lamang estudyante kapag nasa paaralan. Anak siya sa bahay. Kaibigan sa barkada. Netizen sa internet. Miyembro ng komunidad.

Kung gayon, kung ang school violence ay pangunahing bunga lamang ng kakulangan sa paggabay, bakit napakalawak ng problemang kinakaharap ng ating mga paaralan?

Ayon sa PISA 2022 data na binanggit ng Second Congressional Commission on Education, 43 porsiyento ng Filipino girls at 53 porsiyento ng boys ang nakaranas ng bullying nang maraming beses kada buwan. Higit ito sa OECD averages na 20 porsiyento at 21 porsiyento. Sa Metro Manila lamang, iniulat ng Department of Education ang humigit-kumulang 2,500 bullying incidents noong School Year 2024–2025. Samantala, sa loob lamang ng tatlong linggo noong Hunyo hanggang unang bahagi ng Hulyo 2026, 15 school-related violence at threats ang naiulat, na nag-iwan ng tatlong patay at 32 sugatan.

Hindi na ito iisang insidente.
Isa na itong pattern.
At ang pattern ay hindi malulutas ng isang taong may hawak na chalk.
Mas lalong lumalalim ang tanong kapag armas ang pinag-uusapan.

Sa Zamboanga shooting, iniimbestigahan kung paano nakapasok ang mga baril sa paaralan. Ayon sa Reuters, ang mga armas ay pag-aari umano ng ama ng suspek.
Kung gayon, bakit ang unang usapan ay kung ano ang itinuro ng g**o tungkol sa asal?

Bakit hindi rin natin itanong kung paano nakarating ang armas sa isang kabataan?
Bakit hindi pag-usapan kung paano pinoprotektahan ang mga paaralan?
Bakit hindi siyasatin kung may mga senyales na hindi napansin, mga intervention na hindi umabot, o mga sistemang hindi gumana?
Hindi ito pagtatanggol sa bawat g**ong maaaring magkamali.
May pananagutan ang g**o—sa mga bagay na saklaw ng kaniyang tungkulin. Ngunit may pagkakaiba ang pananagutan sa pag-ako ng buong sisi.

Dahil ang g**o ay hindi magulang.
Hindi siya pulis.
Hindi siya opisyal ng seguridad.
Hindi siya sikologo.
At lalong hindi siya ang buong lipunan.
Maaari siyang maging mahalagang bahagi ng paghubog sa isang bata, ngunit hindi makatarungang hingin sa kaniya ang kapangyarihang wala naman siya.

May pananagutan ang g**o. Ngunit may pananagutan din ang magulang na gumabay sa anak, ang mga institusyong nagbabantay sa kaligtasan, ang mga taong may hawak at responsibilidad sa armas, ang mga paaralang nagpapatupad ng intervention, at ang pamahalaang gumagawa ng mga polisiya para sa kabataan.

Ang pananagutan ay dapat kasinglawak ng problema.
Kung malawak ang sanhi, dapat malawak ang solusyon.

Kung maraming salik ang bumubuo sa isang trahedya, hindi maaaring isang tao lamang ang gawing mukha nito.
Dahil ang pinakamadaling sisi ay hindi nangangahulugang ito ang tamang sisi.

Marahil, iyon ang pinakamahirap tanggapin sa gitna ng isang trahedya: hindi natin laging mahahanap ang isang taong maaari nating ituro.
Minsan, ang kailangang ituro ay hindi isang tao.
Kundi ang sistemang nagpahintulot na mangyari ang lahat ng ito.
Hindi para takasan ang pananagutan, kundi para malaman kung saan talaga dapat magsimula ang pagbabago.

Sa halip na mga g**o ang ituro, hanapin natin ang bawat pagkukulang. Sapagkat sa trahedyang maraming ugat, hindi sapat ang isang taong sisihin. Putulin ang bawat ugat bago muling tumubo ang panibagong trahedya.

21/08/2026

𝐋𝐀𝐓𝐇𝐀𝐋𝐀𝐈𝐍 | 𝐏𝐨𝐬𝐩𝐨𝐫𝐨
Panulat ni : Seth Jhared C. Puntilar, Patnugot ng Lathalain
Disenyo ni: Kurt Laurence R. Villanueva, Pinuno ng Social Media

Isang eroplano ang dahan-dahang lumapag. Isang lalaki ang unti-unting bumaba. Isang sandali lamang ang lumipas bago tuluyang nagbago ang takbo ng kasaysayan ng Pilipinas.

Isa sa mga pinakadakilang araw sa Pilipinas ang Ninoy Aquino Day, Isang holiday na kung saan ipinagdiriwang upang gunitain ang anibersaryo ng kamatayan ni Benigno "Ninoy" Aquino Jr. Ang kasaysayan sa likod ng araw na ito ay ang nagsimula sa pagmulat ng mga mata ng mga Pilipino.

Ang pagkamatay ni Ninoy Aquino ang nagsimula sa isa sa pinakamakabayan na pag-aalsa sa kasaysayan ng Pilipinas. Matapos malathala na binaril at namatay si Benigno Aquino, nagdulot ito ng masiklab na galit sa mga mamamayang Pilipino. Doon nagsimula ang makasaysayang "EDSA Revolution" o "People Power Revolution."

Sa bawat pag-alala sa Ninoy Aquino day, hindi lamang ito isang pabatid na wala tayong pasok sa eskwela. Ito ay isang paalala sa sakripisyong naging bahagi ng paghubog ng kalayaan nating mga Pilipino. Binibigyan diin nito ang kahalagahan ng kalayaan, demokrasya, at pagiging responsableng mamamayan. Ang araw na ito ang naging dahilan ng pag-usbong ng malawakang pagtutol sa Batas Militar na nagresulta sa EDSA Revolution.

Upang mabuod, ang Ninoy Aquino day ay isang paalala sa ating mga Pilipino ang naging sakripisyo, tapang, at patriyotismo ni Benigno Aquino. Maaaring lumabo ang ating alaala sa ating kasaysayan, datapwat hindi dapat mawalan ng kahulugan ang naging sakripisyo ni Benigno. Kaya kung ang tapang ni Ninoy ay nagbigay ng tinig sa kaniyang henerasyon, paano naman natin gagamitin bilang kabataan ang ating sariling tinig ngayon?

21/08/2026

𝐁𝐀𝐋𝐈𝐓𝐀 | 𝐁𝐮𝐥𝐚𝐜𝐚𝐧, 𝐈𝐝𝐢𝐧𝐞𝐤𝐥𝐚𝐫𝐚𝐧𝐠 𝐒𝐭𝐚𝐭𝐞 𝐨𝐟 𝐂𝐚𝐥𝐚𝐦𝐢𝐭𝐲
Ni: Rhein Marie C. Ferolino, Patnugot ng Balita

Isinailalim sa State of Calamity ang buong lalawigan ng Bulacan sa bisa ng Panlalawigang Kapasyahan blg 708 - T'2026 dahil sa malakas at tuloy-tuloy na pag-ulan, malawakang pagbaha, at epekto ng Southwest Monsoon (Habagat) nitong Agosto 20, 2026, Huwebes.

Batay sa isinagawang pagsusuri at pagtataya, malaki ang naging epekto ng kalamidad sa mga residente, agrikultura, palaisdaan, at mga imprastraktura sa iba’t ibang bahagi ng lalawigan. Umabot naman sa 2,146 na pamilya ang naitalang lumikas at nananatili sa mga evacuation center mula noong Agosto 19, 2026.

Ayon sa Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office (PDRRMO), tinatayang umabot sa ₱130 milyon ang halaga ng pinsalang naitala sa iba’t ibang sektor dulot ng pagbaha at patuloy na pag-ulan.

Dahil dito, naglaan ng pondo ang Bulacan Provincial Government para sa relief assistance at iba pang kinakailangang tulong para sa mga residenteng lubhang naapektuhan ng kalamidad.

Patuloy rin ang mga hakbang ng pamahalaang panlalawigan sa pagbibigay ng maayos na evacuation centers, pagsasagawa ng damage assessment, at pagtugon sa iba pang agarang pangangailangan ng mga apektadong residente.

Samantala, patuloy na minomonitor ng mga kinauukulang ahensya ang sitwasyon sa buong lalawigan upang matiyak ang kaligtasan ng mga Bulakenyo at mabilis na maihatid ang kinakailangang ayuda sa mga komunidad na higit na nangangailangan.

20/08/2026

𝐄𝐃𝐈𝐓𝐎𝐑𝐘𝐀𝐋 | 𝐊𝐚𝐥𝐢𝐠𝐭𝐚𝐬𝐚𝐧𝐠 𝐈𝐩𝐢𝐧𝐚𝐠𝐤𝐚𝐤𝐚𝐢𝐭
Dibuho ni: Jolver Aki D. Digueño

Kayang habulin ang lessons, pero ang buhay, hindi na

NANGINGINIG sa malamig na tubig ulan ang mga estudyanteng inabandona at binalewala ng pamahalaan habang lumulusong sa gitna ng bagyo at panganib. Ito ay salamin ng kapabayaan at pagkamakasarili ng mga hambog na habang natutulog sa tuyo't ligtas na lugar, ay may nasa laylayang g**o, estudyante at magulang na kinakailangan pang magmakaawa para suspendihin ang klaseng dapat agarang inaaksyunan.

Mas nakadidismaya ang sinabi ng EDCOM 2 Executive Director Dr. Karol Mark Yee sa ABS-CBN News kung saan tinawag na malaking balakid ang paulit-ulit na pag suspinde ng klase sa pagkatuto ng mga estudyante lalo na sa literacy, numeracy, math, at science mula Kinder hanggang grade 12, dahil mahihirapan daw ang mga ito na matuto sa loob lamang ng tahanan.

Ngunit kung iisipin, ang pagiging balakid ay salitang dapat kapkapin ng mga ahensya sa edukasyon, at hindi dapat na ibinabato sa suspensiyon. Lalo na't kaligtasan ang pangunahin nitong pinanghahawakan.

Mabuti na lamang sana kung sila ang magbabayad kung nagka leptospirosis ang mga mag-aaral sa baha, ang mamomroblema kapag nadapuan ng flu at iba't ibang sakit ang estudyante habang lumulusong, ang mahihirapan kapag nahulog ang bata sa butas ng kanal na hindi makita dahil sa itim ng burak sa baha, ang maaaring maaksidente o makuryente kung sakali mang may kableng hindi nakita, at mabuti na lang sana kung sila ang sasalo ng mga panganib na epekto ng sakuna.

Kaya't bago sabihing nahihirapan ang mga estudyanteng matuto habang nasa bahay, dapat munang tanungin ng Department of Education(DepEd) kung nagbibigay ba sila ng sapat na libro, learning materials, facilities, maayos na kurikulum, kalidad na edukasyon, at mga gadgets na maaaring magamit ng bawat mag-aaral. Dahil ayon sa Department of Budget Management(DBM), ₱1.345 trilyon ang nakalaan ngayong 2026 para sa edukasyon, anong silbi nito kung hindi naman makakapa ng bawat mag-aaral kahit sa oras ng pangangailangan.

Lubos na nakakagalit, dahil sa katunayan, ang pondong ito'y buwis at katas din ng hirap at pasakit ng kanilang mga magulang sa pagtatrabaho, ngunit laging pinagkakait ng mga buwayang nakabarong sa gobyerno. Kailan kaya gagawing prayoridad ang edukasyon? dahil papaano magsisilbing pag-asa ang kabataan kung gobyerno mismo ang nagsisilbing hadlang sa pag kamit ng magandang kinabukasan. Hindi waterproof ang g**o't estudyante, at lalong hindi dapat ipagkait ang kaligtasang nananatiling nakakubli.

Hindi dapat sisihin ng EDCOM ang epekto ng di mapipigilang sakuna, samantalang DepEd mismo ang pangunahing balakid sa pag-aaral, dahil kaya nilang pag-handaan upang maibsan ang magiging hirap sa pagkatuto ng mga mag-aaral lalo na sa panahong asynchronous o online ang klase. At kung ibinibigay lang sana nila ng tapat at sapat ang mga kagamitang nararapat sa edukasyon, marahil walang naninisi at walang sinisisi.

Sa panahon ng teknolohiya, gamitin ang utak at magsiyasat ng tunay na lider na hindi lamang sa apelyido o kasikatan nakabase. Kundi sa mga bagay na nagawa at tunay na may malasakit sa taumbayan na higit pa sarili, dahil matatawag ba pa itong pampublikong serbisyo, kung sarili ang kanilang pinaglilingkuran, habang ang mga mamamayan ay naiipit sa kawalan.

Hindi dapat ipagkait ang karapatan nating maging ligtas. Hindi imortal ang kabataan. At mas lalong hindi waterproof ang mamamayan. Ang lahat ng bagay ay may paraan, maliban na lang sa mga kurakot na magaling lang magdahilan, ngunit sa katunayan ay bulag na sa pera't kapangyarihan. Muli, ang mga aralin ay mahahabol pa, pero ang buhay, hindi na.

19/08/2026

𝐋𝐀𝐓𝐇𝐀𝐋𝐀𝐈𝐍 | 𝐌𝐚𝐠𝐤𝐚𝐢𝐛𝐚 𝐚𝐧𝐠 𝐏𝐚𝐧𝐚𝐡𝐨𝐧, 𝐌𝐚𝐠𝐤𝐚𝐭𝐮𝐥𝐚𝐝 𝐚𝐧𝐠 𝐋𝐚𝐛𝐚𝐧
Panulat ni: Paula Hillary S. Viñas, Manunulat ng Lathalain
Dibuho ni: Airiz Niña G. Perez, Dibuhista

"Negosyo o Kalayaan? Bayan o sarili, pumili ka!" isang kataga mula sa pelikulang Heneral Luna na sumasalamin sa matinding tunggalian sa pagitan ng pansariling interes at pagmamahal sa bayan. Ito'y nagsisilbing paalala sa bawat Pilipino na sa oras ng pagsubok, kailangang mamili kung sariling kapakanan o kalayaan ng bayan ang higit na mahalaga.

Sa panahong ating ginagalawan, ang matatamis na pangako ng kaunlaran ay tila natutungo sa kapaitan ng katotohanang ito'y hindi kailanman makakabuti para sa ating lupang sinilangan. Isa na rito ang Pax Silica, isang proyekto na puno ng pangako ng kaunlaran subalit sa likod ng mga pangakong ito'y nananatiling palaisipan kung ito nga ba ang daan upang muling makalasap ng kaginhawaan ang bawat Pilipino. Sa bawat kaunlarang ating hinahangad, may kapalit na unti-unting sinisingil mula sa mga mamamayan at kalikasan, na siyang nagdadaloy upang pagaanin ang ating pamumuhay. Ang Pax Silica ay hindi lamang sumasalamin sa magandang kaunlaran sa ating bansa, kundi ito'y may mga kapalit sa ating kalikasan. Isa na ang malaking pangangailangan nito sa tubig at enerhiya, lalo na dahil nakatuon ang proyekto sa advanced manufacturing, semiconductors, artificial intelligence, at critical minerals.

Tila ang mga Pilipino'y palaging nananakawan. Hindi lamang pagdating sa pera ngunit tayo'y nananakawan sa karapatan. Simula't sapul, parang walang silbi ang ating tinig ng ating mga boses kapag tayo'y hindi sumasang-ayon sa isang bagay. Katulad ni Kabesang Tales, ipinagkait sa kaniya ang karapatan upang umiling sa sitwasyong ayaw niyang tanggapin. Sa kabila ng kaniyang pagtutol, tila wala siyang sapat na kapangyarihan upang bumoses sapagkat ang mga nasa itaas lamang ay may karapatang pilitin ang mga nasa laylayan upang sumunod sa kanilang nais. Isang masakit na paalala na kapag ang kaunlaran ay nakamit sa pagkawala ng karapatan ng ilan, hindi na ito basta kaunlaran, ito'y pag-unlad na may matinding kapalit.

Tulad ng kaniyang sinapit, ganito ang nararamdaman o nagiging sitwasyon sa kasalukuyan. Tila may mga pagkakataong ang pinapangakong kaunlaran tungo sa kaginhawan ay nagiging daan upang isantabi ng mga nasa taas ang karapatan at boses ng bawat Pilipino. Katulad ni Kabesang Tales, tayo'y nag-aasam ng katarungan sa bawat ninanakaw sa ating karapatan. Sa harap ng Pax Silica, tila muling inuulit ang kasaysayan kunv saan ang lupang kinatatayuan nati'y nagiging kasangkapan sa negosyo at pagpapayaman ng mga iilan habang sinisira ang pamumuhay ng mga taong walang kakayahan upang lumaban.

Kaya ngayon, patuloy na lang nga ba tayong maniniwala sa matatamis na salitang isinasambit ng bawat labing harap harapan tayong niloloko? dahil aanhin natin ang negosyo kung ito'y hindi makakabuti para sa pansariling kapakanan ng lahat. Aanhin mo ang negosyo kung ang sarili mong bayan ay hindi kailanman magkakaroon ng kalayaan mula sa kahirapan, mapapakain ba tayo ng negosyong ang mga makapangyarihan lang ang nakikinabang? maaaring magkaiba ang panahon, ngunit kung hindi natututo ang lipunan na pakinggan ang boses ng mga taong naghahangad bg tunay na kaunlaran, mananatiling magkatulad ang laban.

10/08/2026

Alinsunod sa anunsyo ng Lokal na Pamahalaan ng Meycauayan, suspendido ang face-to-face classes bukas, Agosto 11, 2026, sa lahat ng pampubliko at pribadong paaralan, sa lahat ng antas, bunsod ng patuloy na malakas na pag-ulan dulot ng .

Alinsunod sa panuntunan ng Department of Education (DepEd), ipatutupad ang HINAY upang matiyak ang kaligtasan ng mga mag-aaral at maipagpatuloy ang kanilang pagkatuto sa kabila ng suspensiyon ng face-to-face classes.

Hinihikayat ang lahat na manatiling ligtas, mapagmatyag, at updated sa mga susunod na anunsyo mula sa paaralan at mga kinauukulang ahensya.

10/08/2026

𝐄𝐃𝐈𝐓𝐎𝐑𝐘𝐀𝐋 | 𝐊𝐚𝐧𝐥𝐮𝐧𝐠𝐚𝐧 𝐧𝐠 𝐁𝐚𝐰𝐚𝐭 𝐊𝐚𝐛𝐚𝐭𝐚𝐚𝐧
‎Dibuho ni : Jolver Aki D. Digueño

‎Tahanan o huling hantungan?
‎
‎May kasabihang “ang paaralan ay siyang ikalawang tahanan ng mga kabataan”, ito’y sumisimbolo sa kaligtasan at kapayapaan. Ngunit paano kung ang inaakala mong tahanan na ito, ay siya na palang magiging huling hantungan mo?
‎
‎Sa kasalukuyan, kabila’t kanang mga kalunos-lunos na pangyayari sa paaralan ang naipapabalita. Naritong nagkaroon ng pamamaril, pananaksak, at marami pang iba’t ibang karahasan ang naganap mismo sa loob ng eskwelahan. Na kung tutuusin natin, hindi ito dapat nararasan sa ganitong lugar.
‎
Itinuturo sa paaralan ang mga maling gawain na hindi marapat gawin ng sino man sa ibang tao, dahil ito nga ay mali at masama. Isa na rito ang panlalamang at pambubulas sa kapwa. Pilit na itinuturong mali sa eskwela, ngunit ito namang nakikita sa kapaligiran ng bata, kaya’t inaakala ng iba na ang gawaing ito’y ayos at tama.
‎
Batay sa naitala ng Department of Education (DepEd), umabot sa 2,500 na kabuuang kaso ng bullying mula 2024 hanggang 2026. Habang mayroon ding naitalang hindi bababa sa 15 kaso ng karahasan na nag-iwan ng 3 patay at 32 sugatang estudyante sa loob lamang ng maikling panahon sa kasalukuyang taon.
‎
Kitang lubos na apektado ang mga inosenteng mag-aaral na nais lamang matuto’t magkaroon ng kaalaman, upang matupad ang kanilang inaasam na magandang kinabukasan. Sa inaakala nilang ligtas at payapang lugar, dito pala’y maaaring mawakasan ang kanilang buhay. Sanhi ng mga kapwa kabataang tumaliwas ang isipan sa tamang gawain, dahil sila’y nagkulang sa gabay.
‎
Sa paaralan, ang mga g**o ang nagsisilbing magulang ng mga estudyante. Na siyang nagpapayo’t nagbibigay pangaral sa atin, tulad ng sarili nating mga ama’t ina sa ating tahanan. Bilang kanilang mga mistulang magulang, marapat lamang na ika’y may kamalayan sa nangyayari sa iyong mga estudyante na siyang itinuturing mo dapat na anak.
‎
Kasabay ng paggabay, mas lalo rin dapat higpitan o pagtibayan ang seguridad sa eskwelahan. Kasing higpit ng mga magulang sa kanilang anak upang ito’y kanilang mailayo sa pahamak. Suriing mabuti ang mga nangyayari sa kapaligiran, nang sa gayo’y walang makalusot na trahedya ang maganap sa paaralan.
‎
Karapatan ng bawat mga kabataan na madama ang kaligtasan at kapayapaan sa paaralan. Dahil ito ang kanilang nagsisilbing ikalawang tahanan. Kung saan dapat mas nahuhubog ang kanilang kaugalian.

09/08/2026

Alinsunod sa inilabas na Memorandum DRF-08092026-510 ng Pamahalaang Lalawigan ng Bulacan, suspendido ang pasok sa lahat ng antas, pampubliko at pribadong paaralan sa Lalawigan ng Bulacan bukas, Agosto 10, 2026, bilang pag-iingat sa posibleng panganib na dulot ng pinalakas na hanging habagat, malakas na pag-ulan, at pagbaha.

Hinihikayat ang lahat ng mag-aaral, magulang, at kawani na unahin ang kaligtasan at patuloy na subaybayan ang mga opisyal na anunsyo mula sa paaralan at lokal na pamahalaan para sa iba pang mahahalagang impormasyon.

07/08/2026

𝐀𝐠𝐓𝐞𝐤 | 𝐌𝐢𝐤𝐫𝐨𝐛𝐲𝐨𝐧𝐠 𝐒𝐮𝐦𝐢𝐬𝐢𝐫𝐚 𝐬𝐚 𝐏𝐥𝐚𝐬𝐭𝐢𝐤, 𝐍𝐚𝐭𝐮𝐤𝐥𝐚𝐬𝐚𝐧 𝐬𝐚 𝐈𝐥𝐨𝐠 𝐌𝐞𝐲𝐜𝐚𝐮𝐚𝐲𝐚𝐧
Panulat ni : Mary Louise C. Diez, Patnugot ng AgTek
Disenyo ni: Kylle A. Consad, Punong Patnugot

Natuklasan ng mga mananaliksik ang isang bakterya na may kakayahang unti-unting sirain ang polyethylene (PE), isang uri ng plastik mula sa Meycauayan-Marilao-Obando River System. Ayon sa pananaliksik, ang bakterya ay may kakayahang mabuhay sa matitinding kondisyon ng kapaligiran tulad ng sobrang init, lamig, alat, at iba't-ibang kemikal kaya't ito'y natagpuan sa isa sa mga tinaguriang pinakamaruming ilog sa buong mundo.

Sinuri ng mga eksperto ang mga kakayahan ng mga bakterya mula sa limang bahagi ng Meycauayan River. Natuklasan nila na kayang sirain ng mga bakterya ang iba't-ibang polutant, kabilang na ang polyethylene (PE), isang uri ng plastik. Kasabay nito, napag-aralan din ang proseso ng paggawa ng melanin ng mga bakterya.

Natukoy ang 26 na PE-utilizing bacteria o mga bakterya na gumagamit ng polyethylene bilang pinagkukunan ng enerhiya. Ilan sa mga ito ay nabibilang sa genus o pangkat ng mga bacteria na Bacillus, Nocardiopsis, Oceanobacillus, Aeromonas, Cellulosimicrobium, Brevibacillus, Lysinibacillus, at Streptomyces. Isa sa mga bakteryang inihiwalay ay ang Streptomyces sp. H28, na mula sa genus ng Streptomyces.

Napag-alaman na ang Streptomyces sp. H28, ay kayang sumira ng low-density PE (LDPE) o malambot na uri ng PE, at high-density PE (HDPE) o matibay na uri ng PE. Kaya rin nitong gumawa ng aktibong tyrosinase, na isang enzyme na tumutulong sa produksyon ng melanin. Naitalang aabot sa 774.2 mg/L of fermentation broth (likidong pinagmumulan ng fermentation) ang posible nitong gawin na melanin.

Maaaring mapataas pa ang produksyon ng melanin upang masuri para sa antimicrobial, anticancer, at antioxidant. Ang antimicrobial ay ang kakayahang pumigil o pumatay ng mga mikrobyo at ang anticancer ay kakayahang labanan ang mga selulang may kanser. Samantala, ang antioxidant ay tumutulong na labanan ang mga free radicals na maaaring makapinsala sa mga selula.

Dagdag pa rito, dahil naglalaman ang Ilog Meycauayan ng iba pang polutant, pinaniniwalaan ng mga mananaliksik na maaaring makalikha ang Streptomyces sp. H28 ng mga metabolite na kayang sirain ang iba pang klase na bukod sa polyethylene.

Ipinakita ng pananaliksik na ito na ang maruming ilog ay maaari pa ring mapagkunan ng mahahalagang mikroorganismo na may potensiyal na maaaring makatulong sa hinaharap. Dahil dito, mahalaga ang patuloy na pangangalaga sa mga anyong-tubig upang higit pang mapag-aralan ng mga siyentista.

06/08/2026

Alinsunod sa anunsyo ng Pamahalaang Lungsod ng Meycauayan sa kanilang opisyal na page, kanselado ang face-to-face classes bukas, ika-7 ng Agosto 2026, dahil sa pagtaas ng PAGASA ng Orange Rainfall Warning sa Bulacan bunsod ng inaasahang malakas hanggang matinding pag-ulan.

Kaugnay nito, magpapatupad ang Meycauayan West National High School (MWNHS) ng HINAY bilang tugon sa sitwasyon at upang matiyak ang kaligtasan at patuloy na pagkatuto ng ating mga mag-aaral.

Hinihikayat ang lahat ng mag-aaral, magulang, at kawani na unahin ang kaligtasan at patuloy na subaybayan ang mga opisyal na anunsyo mula sa paaralan at lokal na pamahalaan para sa iba pang mahahalagang impormasyon.

Ang Daluyan

22/08/2026

21/08/2026

21/08/2026

20/08/2026

19/08/2026

10/08/2026

10/08/2026

09/08/2026

07/08/2026

06/08/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request