02/04/2020
PANGAPODAN SA GABOS NA BIKOLANO
Sa ngonian na aldaw, igwa na kitang onse (11) na kaso ki COVID 19 sa Bicol Region asin ini posibleng magdakol pa. Tanganing maiwasan po ini, gusto mi ipasabot an proseso sa pag anunsyar sagkod sa contact tracing tanganing matabangan kami sa paggibo kan mga tamang aksyon nin makaskas asin daing nag- uulang.
1. Enot sa pag anunsyo. An DOH Central office an enot na nag aanunsyo kan oro aldaw na numero kan kaso kan COVID-19. Ini pig-uupload kan RITM sa DOH central office sa official COVID-19 DOH tracker na igwang patient number asin datos sa gender asin edad sana.
2. Pagkatapos ma anunsyar sa Central, an resulta pinapadara sa Regional Epidemiology and Surveillance Unit o RESU kan mga regional offices kan DOH. May pagkakataon na an resulta dai man tolos nakakaabot sa RESU kaya kaipuhan na halaton. Ini an dahilan kun nata ta kun minsan dai tolos naaanunsyo an mga kaso.
3. Pag-abot kan resulta, ini pigbabalidar kan RESU sa listahan ninda, sa ospital o facilidad kun saen an kaso kan COVID nakua asin sa Provincial Epidemiology And Surveillance Unit (PESU) o City o Municipal Epidemiology and Surveillance Unit (CESU o MESU) asin may initial na contact tracing na piggigibo.
4. Pag kumpleto na an validation, papaaramon kan RESU an Regional Director na siya an mapaisi sa Gobernador o Mayor kun saen nakaestar an positibo na pasyente sa COVID-19 na pasyente. An datos na pigtatao niya sa Gobernador o Mayor iyo itong detalye na makakatabang saiya tanganing makagibo ki tamang aksyon sa saiyang lugar.
5. An DOH CHD-Bicol ma anunsyar na kaining kaso kaiba an oro aldaw na report o tracker kan rehiyon. An datos sa anunsyo kan rehiyon iyo an numero kan pasyente sa yaon sa national tracker kun available (PH Number) asin an numero kan rehiyon sa pasyente (BR Number), probinsya, nationality, edad, gender asin history of travel asin kondisyon kan pasyente kun igwa na datos.
6. An Gobernador o Mayor na an maanunsyo kan lugar kun saen an pasyente alagad dai po pwede na itaram an mga detalye arog kan ngaran, eksaktong address, pinagtatrabahuhan o ano pa man na personal na detalye na pwedeng ma identificar an pasyente lalo na an saiyang retrato.. Dahil po ini sa Ley kan Data Privacy asin Proseso sa pag report kan Notifiable Diseases. Ini may penalidad sa mga nagbabalgar. An rason po kaini tanganing ma protektaran an pribadong buhay kan mga pasyente asin maibitaran an mga discriminasyon, bullying, o banta sa saindang buhay arog na sana kan panggagapo sa harong, pag post sa social media asin iba pa. An identity kan pasyente dai pigtataram sagkod na igwa sindang consent o pagtugot o sinda mismo an boluntaryong magtaram o mag ako na sinda positibo sa COVID19.
7. An masunod na proseso iyo an contact tracing. Ini sarong aktibidad na ginigibo kan RESU/PESU/CESU asin MESU sa kanya kanyang lugar sa katabangan kan mga LGUs. An contact tracing sarong paagi tanganing masusog o makua su mga tao na posibleng naging close contact o nagkaigwa ki exposure sa pasyente tanganing matawan ki tamang aksyon na dai na magkalat an helang na COVID19. Pighihiling kun saen sinda nagduman, siisay an saindang makasalamuha, anong lugar an pigduman asin iba pa. An pwede sanang maggibo kaini iyo an mga trained na tao kan surveillance unit kaiba an mga local health workers kan LGUs asin mga NDP na matabang man lalo na kung ining pasyente taga duman sa area of assignment ninda. May proseso po ini asin dai basta basta na piggigibo nin sisay man tanganing sinda makalikay man sa posibleng mainfectaran..
May naaraman an DOH CHD –Bicol na an ibang local chief executives nagpapainterview na halos ngaran na sana an kulang na itaram. Kun minsan si Gobernador o Mayor nagsusunod sa patakaran alagad may mga tao sa social media na pigpaparadagdagan an impormasyon na dai na ngani pig mentionar kan Gobernador o Mayor. May mga miyembro kan publiko na insistido man kan mga detalyeng ini asin nagpo post pa sa social media kan mga aram ninda asin mga retrato. Maray man an intensyon ninda pero sala ini segun sa Ley. Pwede kamo mapatawan nin penalidad. Maliban dyan, an epekto, habo na magpa interview lugod sa mga health workers na nagagibo ki contact tracing an ibang pasyente na naka eksperiensya ki pag interview kan mga local na opisyal o media na pig-aanunsyo an mga simbag asin detalye kan pasyente sa radio, TV o social media. Pag siring kaini, pwedeng dai ta makua su iba pang mga tao na igwang exposure sa pasyente o dai na magluwas sa takot na madiskriminar o ma bully. Kun dai ini magibo kan surveillance team dahil sa kaulangan na ini, pwedeng magkaigwa kita ki local transmission.
Dae ta paglingawan an pagiging makatao sa tahaw kan krisis na ini ta kun ika an maging pasyente gusto mo daw saparon an discriminasyon na ginigibo ngonian?
Para sa gabos na gusto maaraman ang pangaran asin an harong kan pasyente para sa kadahilanan na makaiwas sa lugar na ito, an hapot mi po, nata malakaw lakaw pa kamo na an patanid ngonian mag tenir sa harong? Kun nagsusunod po kamo sa home quarantine guidelines, dai kita dapat ipaghadit na maulakitan. Ngonian, kun hadit kamo na nakatuparan nindo su pasyente, mahahanap man kamo sa paagi kan contact tracing. Piggigibo ini na suysoy asin personal na paagi na dai kamo mababareta sa buong mundo. An gabos na kakaurunon kan satong healthcare workers sa contact tracing kaipuhan na magkooperar. Pag kamo kinauron, magtaram tabi kan totoo asin detalyadong impormasyon na kaipuhan.
Kami po nangangapodan sa gabos na respetuhon po ining proseso tanganing maging makaskas asin epektibo and pag manehar ta kan mga posibleng may COVID 19.
Magtenir sana tabi sa harong. Dae magluwas kun dae man kaipuhan. Isipon mo na yaon su virus sa may pintuan mo! Sunudon an mga paagi para makaiwas sa COVID-19 arog kan paghugas nin kamot, pagmantinir nin sarong metrong distansya sa ibang tawo sa luwas kun dai maiwasan o sa laog kan harong, tamang pag-abo, pagkaon ki masustansya asin paggamit ki facemask pag nagluluwas , naghehelang o nag-aataman ki may helang sa harong. An pagsabot asin kooperasyon tabi hinahagad sa gabos.
Salamat! Together, We Heal as One!
Source: DOH BICOL | JBallaran
