09/05/2025
Catandunganon ang tunay na biktima nila - ito ay isang panawagan sa madilim na karanasan na nararamdaman ng bawat Catandunganon dahil sa kawalan ng hustisya at kapabayaan ng isang pamilya ng pulitiko sa Catanduanes. Ang political dynasty ng pamilya (alams na) na naghari sa loob ng mahigit dalawang dekada.
Narito ang paliwanag kung bakit sinasabing ang mga Catandunganon ang tunay na biktima:
1. Monopolyo at Konsentrasyon ng Kapangyarihan
Sa loob ng dalawang dekada, paulit-ulit na umupo sa kapitolyo ang mga miyembro ng iisang pamilya. Ang ganitong sistema ay lumilikha ng monopolyo sa kapangyarihan kung saan sila lang ang may kontrol sa mahahalagang desisyon para sa lalawigan, na nagiging hadlang sa checks and balances gaya ng mining noong October 15, 2023.
Sa halip na ang kapangyarihan ay ginagamit para sa kabutihang ng lahat, nagagamit ito para sa kanilang sariling interes at negosyo.
Ginagamit ng pamilya ang kapangyarihan sa gobyerno upang isa isang angkinin ang mga lupain at negosyo sa isla. Kung may kakompetensya pinapatay nila gamit ng pagtapat ng malaking puhunan, na kung saan dehadong dehado ang maliliit na negosyo. Halos lahat pinasok na nila - construction, grocery, gasolina, hotel at restaurant, beach resort, laundry, poultry, mining, drydock, trucking service, bus at transport services, shipping lines, abaka at marami pang iba.
2. Mataas na Presyo ng Gasolina
Ang Catanduanes ay isa sa may pinakamataas na presyo ng gasolina sa buong bansa. Halos overpriced ang gasolina sa isla ng 30 pesos dahil sa mainland bicol nasa 50+ lamang ito samantala sa isla ay 76-80 pesos at tiyak na mas tataas pa kapag nanalo nanaman sila sa eleksyon ngayon.
Ayon sa mga ulat at hinaing ng mga mamamayan, may iisang gasoline company ang may kontrol sa supply at distribusyon, na pagmamay ari ng mga nasa kapangyarihan. Sa isang isla, ang limitadong kompetisyon ay madaling pagmulan ng artificial inflation, at sa huli, ang taumbayan ang nagdurusa. Matatandaan na nadulas din sa debate ang isang miyembro ng pamilya na sinabi niyang may smuggling ng gasolina sa isla kaya nakakapag duda ang drydock na ginagawa sa isang barangay sa Virac na kanilang pagmamay ari.
3. Pagwasak ng Kalikasan sa Mining
Ang mga proyektong pagmimina sa isla na nagsisimula sa small scale mining hanggang large scale na kung pinabayan, ay nagreresulta sa pagkasira ng kalikasan: deforestation, soil erosion, landslide, at kontaminasyon ng tubig. Kung ang mga proyektong ito ay pinapayagan o pinoprotektahan ng pulitikong pamilya, malinaw na ang interes ng mamamayan at kalikasan ay isinantabi kapalit ng pansariling kita.
4. Panglalamang sa Para-Hag-ot
Ang pag bagsak ng presyo ng abaka na maghapong pinaghirapan ng para hag-ot ay patunay na hindi sila makatao at mapagbigay. Dahil mas malaki pa ang kanilang nakukuhang pera sa panlalamanang kesa sa mga pakulo nilang pa raffle at pamimigay ng passes at tinapay. Kahit pa idahilan nila na marami ang buyer ng abaka sa isla, ang pamilya ng monopolistang pulitiko ang may pinaka malaking buy and sell business ng abaka, kaya nila imanipulate ang presyo para malaki ang kita nila samantala maliit ang kita ng para hag-ot.
5. Pagpapabaya sa Eastern Bicol Medical Center and mga district hospitals
Ang EBMC ay pangunahing ospital sa lalawigan, ngunit ang reklamo ng kakulangan sa kagamitan, serbisyo, ninakaw na mga libreng gamot, at pondo ay patunay na inuna nila ang kanilang sariling interes kesa sa kapakanan ng mga Catandunganon. Habang taon taon ang tios ng mga kasaladayan sa pangit na medical services sa isla, tuloy tuloy naman ang pag usbong, expansion at pag asenso ng kanilang mga negosyo. Taon taon nalang may bago silang negosyo.
6. Pagyaman ng Iilan, Pananatili ng Kahirapan ng Marami
Sa kabila ng dekada-dekadang panunungkulan, isang malinaw na tanong ang bumabangon: Bakit sila lang ang yumaman? Kung ang liderato ay tunay na naglilingkod, dapat ay may ebidensiya ng collective upliftment—mas maraming trabaho, mas mababang presyo ng bilihin lalo na ng gasolina, mas maayos na serbisyo hindi over delayed. Ang benepisyo ay napupunta lamang sa iilan, sa kanilang mga ward liders lamang sa eleksyon, malinaw na may mali sa sistema.
Kung talagang padaba tayo talaga diba dapat ang mga Catandunganon ang yumaman kasi public servant sila, dapat ang publiko ang kanilang pinag sisilbihan, inuuna sa lahat ng bagay.
Isa lang ang malinaw-
Ang mga Catandunganon ay biktima ng sistematikong kapabayaan, pag-abuso sa kapangyarihan sa gobyerno, at kawalan ng tunay na malasakit sa kapakanan ng mamamayan. Kaya't ang mensaheng "Mercy to the guilty is cruelty to the innocent" ay isang hamon: Huwag hayaang muling maloko ng mga matagal nang magnanakaw ng kinabukasan ng bayan. Huwag magpaloko sa perang pinambili nila ng boto, dahil ilang buwan lang bawi na nila yan sa dami ng kanilang negosyo at mahal na gasolina.
Ngayon Mayo 12, 2025 Independence day na tayo!
Negosyo o Kalayaan?
Bayan o Sarili? Catanduanes Pumili ka!